Ông chủ tới xóm

Chương 32: Ông chủ tới xóm

Ông Quách Vĩnh bước xuống xe ở cái cổng tre, đứng im, và việc đầu tiên ông làm là ngửi.

Không giống chị Mân hồi tháng Mười, ông không nhắm mắt, không nói "trời ơi mùi này". Ông chỉ đứng đó, hai tay buông thõng, cái áo sơ mi trắng tay dài xắn tới khuỷu, quần tây xám, đôi giày da đã cũ. Ông nhìn ba cái trại lò vách tôn còn méo sau lũ, nhìn dãy chum sành, nhìn gốc mít, nhìn cái bàn gỗ đầy hũ nha dán nhãn có con dấu đỏ. Người tài xế ở lại trong xe. Ông đi vào một mình.

Chín giờ sáng thứ Ba. Thi đứng chờ ở sân. Hiệp đứng cạnh cô. Ông Bảy ngồi dưới gốc mít, ông Chín đứng sau lưng ông Bảy. Giáng ôm cuốn sổ cái. Bà Năm ngồi ở bậc thềm chòi văn phòng, cái quạt mo cau trên đùi, như tình cờ đi ngang rồi ngồi xuống.

– Chào cô Thi. – ông Vĩnh nói.

– Dạ, con chào chú.

– Đây là giám đốc hợp tác xã?

– Dạ. Anh Tạ Quang Hiệp.

Ông Vĩnh đưa tay ra. Hiệp bắt tay ông. Ông Vĩnh nhìn xuống bàn tay trái của Hiệp, nhìn mảng da phỏng, rồi nhìn lên mặt anh. Ông không hỏi gì.

– Cho tôi coi cái lò trước. – ông nói. – Rồi mình nói chuyện.

Ông đi một vòng ba cái trại lò. Ông đi chậm, không ghi chép, không chụp hình, không hỏi nhiều. Ở trại nấu, ông đứng nhìn cái chảo gang lớn đang sôi lục bục dưới cái nắp inox chừa khe khuấy, đứng nhìn thằng Thao cời lửa. Ông đứng lâu tới mức thằng Thao lúng túng, cời lửa trật nhịp. Ở phòng sấy, ông cầm một cái kẹo gương lên, đưa ngang mắt, nhìn qua bóng đèn, như cái hôm ở phòng họp tầng mười hai.

– Cái này sấy? – ông hỏi.

– Dạ. – Thi nói. – Trời mưa. Sấy năm mươi độ mười tiếng, hửng nắng thì đem ra phơi thêm hai tiếng.

– Không trong bằng cái hôm trước.

– Dạ. Tám phần.

Ông Vĩnh gật đầu, đặt cái kẹo xuống.

Họ ngồi trong chòi văn phòng. Cái chòi nhỏ quá, sáu người ngồi là chật. Giáng rót trà. Bà Năm không vào, vẫn ngồi ở bậc thềm ngoài cửa, cửa chòi mở.

Ông Vĩnh lấy trong túi áo ra một tờ giấy gấp tư, đặt lên bàn, chưa mở.

– Tôi nói trước để mọi người khỏi phải đoán. – ông nói. – Hôm mùng tám, trưởng phòng pháp chế bên tôi đặt lên bàn tôi hai tờ giấy. Một tờ là đơn đăng ký nhãn hiệu Gò Nha công ty nộp hồi tháng Tư. Một tờ là trang một của hợp đồng với hợp tác xã, có câu tên Gò Nha thuộc về cộng đồng làng nghề.

Ông ngừng một chút.

– Tôi ký duyệt cái đơn nhãn hiệu đó. Hồi tháng Tư. Tôi ký cùng một lần với mười mấy tờ khác, tờ đề nghị ghi là bảo hộ thương hiệu cho dòng sản phẩm mới. Tôi không đọc kỹ cái tên là tên gì. Tôi tin người trình. Đó là lỗi của tôi. Không phải của cô Thi.

Ông Bảy nghiêng đầu, như nghe cho rõ.

– Tôi đã ký văn bản rút đơn. – ông Vĩnh nói, mở tờ giấy gấp tư ra, xoay về phía Hiệp. – Pháp chế nộp hôm qua. Đây là bản sao. Công ty không xin độc quyền cái tên này nữa. Thông báo đòi bồi thường phần thiếu đợt một, tôi cũng đã cho rút. Lũ là lũ. Một tấn tám nha kéo lên đình trong một đêm, tôi đọc báo cáo rồi.

Hiệp cầm tờ giấy lên. Anh đọc chậm. Thi thấy tay anh, cái tay trái, hơi run ở mép giấy.

Ông Chín đằng sau lưng ông Bảy thở ra một tiếng dài, như người vừa đặt xuống một bao lúa.

– Còn một chuyện. – ông Vĩnh nói. – Tôi vẫn muốn mua nha của hợp tác xã. Mà mua kiểu khác. Công ty không in chữ Gò Nha như tên của công ty nữa. Hợp tác xã có nhãn của hợp tác xã. – Ông hất cằm ra phía cái bàn gỗ ngoài sân. – Cái nhãn có con dấu đỏ đó. Công ty chỉ ghi là bên phân phối. Giá thì như hợp đồng cũ, không thấp hơn. Không độc quyền. Đợt hai còn kịp cho Tết không, cô Thi?

Thi không trả lời. Cô quay qua nhìn Hiệp.

– Cái này không phải con quyết, chú. – cô nói. – Con không còn là người của công ty. Mà con cũng không phải xã viên. Anh Hiệp với bà con quyết.

Ông Vĩnh nhìn cô một lúc, rồi gật.

Hiệp đặt tờ giấy xuống. Anh nhìn ông Bảy. Ông Bảy gõ cây gậy xuống nền đất một cái.

– Mua thì bán. – ông Bảy nói. – Mà mối mới của con nhỏ thì phải giữ. Mấy cô bác sĩ, mấy cô giáo, người ta mua mình hồi không ai mua. Bỏ người ta là mất gốc.

– Dạ. – Hiệp nói, quay lại ông Vĩnh. – Hợp tác xã còn chừng một tấn bảy nha với bốn nghìn hộp kẹo chưa có chỗ. Chú lấy được bao nhiêu thì lấy. Phần còn lại tụi con giữ cho khách của mình. Sang năm thì mình tính lại từ đầu.

– Được. – ông Vĩnh nói.

Ông uống hết chén trà, rồi quay qua Thi.

– Cô Thi. Tôi muốn mời cô về lại. Không về phòng cũ. Một nhóm nhỏ làm hàng truyền thống, báo cáo thẳng cho tôi. Lương cô tự đề nghị.

Cả chòi im. Hiệp không nhìn cô. Anh nhìn xuống tờ giấy rút đơn trên bàn.

Thi ngồi im một chút. Cô nghĩ tới tầng mười hai, cái cửa kính nhìn ra sông Sài Gòn. Cô nghĩ tới sáu năm nếm mẫu, đo độ ngọt, ăn cơm thấy cơm cũng ngọt.

– Con cảm ơn chú. – cô nói. – Con muốn ở lại đây. Hợp tác xã cần một cái phòng thử nhỏ. Đo độ ẩm, độ ngọt, giữ mẫu, gửi mẫu kiểm nghiệm cho đều. Làm hồ sơ nhãn hiệu tập thể. Con làm cái đó.

Ông Vĩnh nhìn cô lâu hơn bình thường một giây, cái nhìn của hôm ở phòng họp.

– Làm đi. – ông nói. – Đừng làm hư nó.

Ông đứng dậy. Ra tới cửa, ông dừng lại trước bà Năm đang ngồi ở bậc thềm. Ông cúi đầu chào bà, như chào một người lớn tuổi trong họ. Bà Năm gật đầu lại, không nói gì.

Lúc tiễn ông ra cổng, Thi hỏi:

– Chú. Còn chị Mân?

Ông Vĩnh dừng lại ở cái cổng tre.

– Chị Mân xin chuyển ra chi nhánh phía Bắc. – ông nói. – Tôi đồng ý. Chị ấy làm cho công ty mười lăm năm, doanh số phòng chị ấy chưa năm nào thấp. Chị ấy không làm vì túi riêng. Chị ấy làm vì tin cách đó đúng. – Ông ngừng một chút. – Chị ấy ra sân bay Chu Lai cùng chuyến với tôi. Chị ấy xin ghé đây nói với cô mấy câu. Tôi nói tùy cô. Chị ấy đang ngồi ở quán nước đầu xóm.

Quán nước của bà Sáu Mít. Chị Mân ngồi ở cái bàn nhựa trong cùng, ly trà đá trước mặt chưa uống. Chị mặc áo sơ mi xanh đậm, không đeo kính râm, tóc cột gọn, không uốn. Trông chị nhỏ hơn hôm tháng Mười.

Bà Sáu Mít đứng sau quầy, giả bộ lau ly, tai vểnh lên. Thi nói "mình ra đê đi chị".

Hai người đi ra con đê sau xóm. Gió sông tháng Chạp lạnh, khô. Nước sông đã trong lại, thấy được bãi cát giữa dòng.

– Chị không xin em tha. – chị Mân nói trước. – Chị biết em không tha. Chị chỉ muốn em nghe chị nói một lần, để em biết chị không phải đứa lừa đảo trong phim.

– Dạ. Chị nói đi.

Chị Mân đứng nhìn ra sông.

– Chị lớn lên ở một làng làm bún ngoài Bắc. – chị nói. – Hồi chị nhỏ, cả làng làm bún, khói bay mù trời, giống xóm em. Hồi chị mười lăm tuổi, người ta mở một nhà máy bún khô cách làng năm cây số. Bún máy rẻ hơn một nửa. Trong mười năm, làng chị còn có ba nhà làm bún. Bây giờ còn một. Không có ai lấy cái tên làng chị. Không cần lấy. Nó tự chết, vì nhỏ.

Chị quay qua nhìn Thi.

– Chị vô công ty này mười lăm năm trước với một cái ý. Nghề nhỏ không tự sống được. Không ai cứu được nghề bằng lòng thương. Chỉ có tiền, có kệ hàng, có hệ thống. Cái tên mà nằm trong tay chín hộ nghèo thì sớm muộn một ông lái Sáng nào đó lấy. Nằm trong tay công ty thì ít ra nó còn sống trên kệ.

– Sống trên kệ mà bên trong là siro. – Thi nói.

– Ba phần siro là cái giá để có kệ. – chị Mân nói. – Em tưởng chị muốn vậy hả? Chị trả cái giá đó mười lăm năm. Chị biết cái giá đó là gì. Còn em, em mới trả có ba tháng.

Thi im.

– Chị dùng em. – chị Mân nói, giọng thấp xuống. – Cái đó chị nhận. Chị biết em sinh ra ở đó. Chị biết họ tin em. Chị biết nếu chị nói với em về cái đơn, em sẽ không làm. Nên chị không nói. Chị dùng tấm hình tay em. Chị dùng câu của em trong bản đề xuất. Phần đó chị xin lỗi em.

Chị ngừng lại.

– Phần còn lại chị không xin lỗi. – chị nói. – Mười năm nữa, nếu cái xóm này còn chín hộ nấu nha, em gọi cho chị, chị sẽ nói chị sai. Nếu còn ba hộ, em đừng gọi.

Thi nhìn chị Mân. Người đàn bà bốn mươi mốt tuổi đứng trên con đê lộng gió, tay khoanh trước ngực như đang lạnh.

– Chị Mân. – cô nói. – Em sẽ gọi cho chị. Em hứa.

Chị Mân nhìn cô một lúc. Rồi chị cười, cái cười không ngọt, không tươi, chỉ mệt.

– Ừ. Em gọi thì chị nghe. – chị nói. – Em làm phòng thử cho tụi nó hả? Em nhớ đặt mua cái máy đo độ ẩm loại tốt. Loại rẻ sai số lớn lắm. Đừng tiếc tiền chỗ đó.

Chị quay đi, đi dọc con đê về phía đầu xóm, nơi chiếc xe công ty đang chờ. Thi đứng nhìn theo tới khi chị khuất sau rặng tre.

Chiều đó, xe công ty quay lại chở một tấn nha với hai nghìn hộp kẹo. Ông Chín đứng ở cửa kho đếm từng chum, đếm lớn, như sợ người ta đếm thiếu. Lúc xe chạy, cả xóm đứng ở cổng tre nhìn theo. Lần này có người vỗ tay. Thằng Thao vỗ to nhất.

Tối đó Thi về tới nhà lúc bảy giờ. Má đang nấu cơm. Thằng Thao ngồi ở hiên, không hút thuốc, cầm cái điện thoại cười một mình, đang đọc tin nhắn của khách khen nha.

Hàng rào dâm bụt giữa sân nhà cô và sân nhà bà Năm kêu sột soạt.

Thi quay lại. Bà Năm đứng bên kia hàng rào, cầm cái đèn pin chưa bật. Mấy cành dâm bụt đỏ ngăn giữa hai người.

– Con nhỏ. – bà Năm nói.

– Dạ.

Bà Năm nhìn cô một lúc. Trong ánh sáng chạng vạng, Thi không đọc được mặt bà.

– Hồi sáng tao ngồi ở bậc thềm. – bà nói. – Tao nghe hết. Tao nghe ông đó nói lỗi của ổng, không phải lỗi của mầy. Tao nghe mầy nói mầy ở lại.

Thi không nói gì.

– Mai qua ăn cơm. – bà Năm nói. – Kêu luôn con Xoan với thằng Thao. Mười một giờ trưa.

Bà quay đi, rồi dừng lại, nói thêm, không quay đầu:

– Đi cổng trước. Đừng có leo rào.

— Hết chương 32 —