Mộng lúa mới

Chương 25: Mộng lúa mới

– Lúa giống cũ ngâm khác lúa mới. – ông Bảy nói. – Vỏ nó dày, nó lì. Ngâm ba ngày chưa đủ. Bốn ngày. Mỗi sáng thay nước, mỗi chiều xả nước ấm. Đứa nào ngâm lúa mà ngủ quên, tao lấy gậy gõ đầu.

Ông ngồi trên cái ghế đẩu giữa trại ngâm, cây gậy dựng giữa hai đầu gối, như một ông tướng ngồi giữa doanh trại. Mắt ông không thấy rõ, nhưng mũi ông thấy. Ông bắt thằng Thao bốc một nắm lúa ngâm đưa lên cho ông ngửi, rồi phán: "Thêm nửa ngày." Rồi một nắm khác: "Được rồi, đem trải ra."

Ba tạ lúa giống cũ từ cái gác kho nhà bà Năm, cộng với năm tạ ông Chín đi xin được bên xã kế, cộng với ba tạ ông Tám Rẫy phơi lại được. Mười một tạ. Không đủ cho hai mươi lăm ngày, nhưng đủ để bắt đầu.

Cả xóm chia làm hai ca. Ca ngày từ năm giờ sáng tới năm giờ chiều, ca đêm từ năm giờ chiều tới năm giờ sáng. Hai cái chảo gang chạy liên tục, cái chảo nhỏ nghỉ được vài tiếng thì cái chảo lớn nghỉ. Hiệp đứng ca đêm, ông Chín ca ngày, thằng Thao chạy cả hai ca, ngủ gục chỗ nào thì ngủ chỗ đó. Giáng sau giờ dạy ngồi ghi sổ tới khuya. Bà Sáu Mít nấu cơm cho cả hai ca, ai ăn bao nhiêu bà ghi vô một cuốn tập học trò, nói hết hợp đồng tính tiền với hợp tác xã, không lấy lời.

Còn kẹo gương thì có chuyện.

Cuối tháng Mười âm lịch ở Gò Nha là mùa mưa phùn. Không lớn như lũ, nhưng dai, ngày nào cũng xám, ba bữa mới hửng một bữa. Kẹo gương phải phơi nắng một ngày mới trong. Phơi trong trời âm u, nha không chảy ra lấp lỗ bánh tráng, kẹo đục, mềm, để vài ngày là chảy nước.

– Mười nghìn hộp. – Thi nói, đứng nhìn trời. – Mỗi hộp mười cái. Một trăm nghìn cái kẹo. Mà trời vầy.

Má đứng cạnh cô, tay chống nạnh nhìn trời như nhìn một đứa con hư.

– Hồi xưa mưa thì nghỉ. – má nói. – Trời cho thì làm.

– Bây giờ trời không cho mà mình vẫn phải làm, má.

Ba ngày sau, cái kho chứa củi phía sau hợp tác xã thành một cái phòng sấy. Thi vẽ trên giấy, Hiệp với thằng Thao làm. Họ quây kín bốn vách bằng tôn, lót lớp xốp cách nhiệt cô mua trên phố tỉnh, đóng bốn tầng kệ phên tre. Ở đầu phòng đặt một cái lò than tổ ong đậy nắp sắt, khói dẫn ra ngoài bằng ống. Ở cuối phòng gắn hai cái quạt hút. Thi treo ba cây nhiệt kế ở ba tầng, chỉnh than, chỉnh quạt, chỉnh cửa thông gió, ghi số cả một đêm.

– Năm mươi độ. – cô nói lúc gần sáng, cắm cây nhiệt kế thứ ba. – Đều ba tầng. Không quá năm lăm. Quá là bánh tráng phồng.

Má đứng ở cửa phòng sấy, coi mẻ kẹo đầu tiên ra lò. Mười tiếng. Má cầm một cái lên, đưa ngang mắt, nhìn qua bóng đèn. Kẹo trong, nhưng không trong bằng kẹo phơi nắng. Trong như mặt nước ao, không phải mặt gương.

– Đục. – má nói.

– Tám phần. – Thi nói. – Má coi kỹ. Tám phần trong. Còn hai phần, hửng nắng bữa nào mình đem ra phơi thêm hai tiếng là đủ.

Má bẻ một miếng, nhai, nhíu mày. Rồi má đưa cho ông Bảy.

Ông Bảy nhai. Cả phòng sấy chờ.

– Tạm được. – ông Bảy nói.

Thằng Thao cười phá lên trước. Rồi Hiệp cười. Rồi tới má cũng không nhịn được, quay mặt đi mà vai rung rung. Thi đứng giữa, không hiểu, cho tới khi Hiệp nói nhỏ:

– Ổng khen anh "tạm được" có một lần, anh mừng cả tuần. Em vô nghề có ba tháng.

Từ đó phòng sấy chạy ngày đêm. Hửng nắng bữa nào, cả xóm khiêng phên ra sân phơi, nhà nào có sân là phơi ở sân nhà đó, con nít chạy canh mưa, thấy mây đen là la lên. Có bữa đang phơi thì mưa ập tới, cả xóm ùa ra, mỗi người ôm một tấm phên chạy vào nhà gần nhất, không cần biết nhà ai. Thi chạy vào nhà bà Năm với hai tấm phên, bà Năm đứng ở hiên, chỉ cái bộ ván: "Đặt đó. Đừng đặt xuống nền."

Thi làm ca nào cũng có mặt. Ca ngày cô đi kiểm từng mẻ, ghi sổ mẫu lưu, cân, đóng hộp. Ca đêm cô ngồi trước miệng lò cái chảo lớn, canh củi, Hiệp khuấy. Cái nhịp cũ. Anh khuấy nhanh hơn một chút, cô rút bớt củi. Cô ngồi thẳng lưng lên, anh biết nha sắp sệt. Không ai nói nhiều. Có đêm, cả mẻ nha bảy tiếng, hai người nói với nhau chưa tới mười câu, mà Thi thấy đó là những đêm cô nói nhiều nhất trong đời.

Cô vẫn xưng "em". Anh vẫn gọi "Kim". Họ không chạm vào nhau. Chỉ có một lần, nửa đêm, cô ngồi canh lửa mà ngủ gục, đầu tựa vào bao lúa. Cô không biết. Lúc cô giật mình thức dậy thì trên người cô có cái áo khoác của anh, và anh đang đứng ở chảo, khuấy đều, như chưa từng rời khỏi chỗ đó.

Cô không biết, đêm đó, lúc hai giờ sáng, má xách cà mèn cháo xuống lò cho hai đứa. Má đứng ở cửa trại một lúc lâu. Má thấy con gái mình ngủ gục bên bao lúa. Má thấy thằng Hiệp buông cây đũa cả, đi tới, cởi cái áo khoác, đắp lên người con gái mình, đứng nhìn một giây, rồi quay lại chảo. Má đặt cà mèn cháo ở cái bàn gỗ ngoài cửa, rồi đi về.

Sáng hôm sau, Thi về nhà tắm, thay đồ. Má đang ở bếp, ngồi chồm hổm trước bếp củi, thổi lửa nấu nồi nước sôi.

– Má. – Thi nói, đứng ở cửa bếp. – Cháo hồi đêm má đem xuống hả? Con thấy cái cà mèn.

– Ừ.

– Sao má không kêu con?

Má thổi thêm mấy hơi vào bếp. Lửa bùng lên. Má ngồi im nhìn lửa.

– Thi. – má nói. – Lại đây má nói.

Thi ngồi xuống cái ghế đẩu thấp cạnh má. Hai má con ngồi trước bếp lửa, như hồi cô còn nhỏ, những sáng mùa đông ngồi hơ tay chờ nồi khoai chín.

– Mầy thương thằng Hiệp. – má nói. Không phải câu hỏi.

Thi không trả lời.

– Mầy tưởng má không biết hả? – má nói. – Má biết từ hồi mầy mười lăm tuổi. Mầy đi học về, chưa cất cặp, đã gõ tường. Ba tiếng là ra bến. Hai tiếng là có nha vét chảo. Mầy tưởng má không biết đếm hả?

Thi cười. Cười mà mắt cay vì khói.

– Rồi lò cháy. Rồi mầy đi. Rồi mười năm mầy không nhắc tới nó một chữ. – má nói. – Má cũng không nhắc. Má nghĩ vậy cũng được. Con gái má lấy được người tốt, má mừng. Thằng Diễn tốt. Má thương nó. Thiệt đó.

– Con biết má.

– Mà hồi đêm má đứng ở cửa trại. – má nói, giọng chùng xuống. – Má thấy nó đắp áo cho mầy. Má thấy nó đứng nhìn mầy ngủ. Má nhớ ba mầy. Hồi xưa ba mầy cũng đứng nhìn má ngủ y như vậy, ở cái trại lò đó, mấy mùa nha Tết.

Má lấy vạt áo chặm mắt.

– Thi. Con thương ai thì nói thiệt với người ta. – má nói. – Nói với thằng Diễn. Nói với thằng Hiệp. Nói với má. Đừng bắt ai đứng chờ. Má chờ ba mầy về ba ngày ba đêm hồi lũ năm đó. Chờ là cái khổ nhất. Mầy đừng bắt ai chịu cái đó.

– Con nói với anh Diễn rồi má. Hồi tháng trước. – Thi nói. – Mà con chưa nói hết.

– Thì nói hết.

– Còn đám hỏi... má khoe cả xóm rồi.

Má quay qua nhìn cô, cái nhìn vừa giận vừa thương.

– Khoe thì khoe. Hồi đó má khoe con gái má sắp có chồng bác sĩ. Bây giờ má khoe con gái má biết nói thiệt. – má nói. – Cái nào đáng khoe hơn, mầy học kỹ sư mà không biết hả?

Thi ôm má. Má nhỏ xíu trong vòng tay cô, vai xương xẩu, tóc có mùi khói bếp.

Nồi nước sôi lục bục. Má đẩy cô ra, nói đi tắm đi, hôi khói quá.

Sáng thứ Hai, mười lăm tháng Mười Hai, xe tải của công ty vào xóm lúc tám giờ.

Cả sân hợp tác xã xếp hàng. Chum nha dán nhãn, đậy nắp, buộc dây. Thùng kẹo gương xếp chồng, mỗi thùng năm chục hộp, bọc nilon kín. Người của công ty là một cô nhân viên kiểm tra chất lượng còn trẻ, đeo kính, mang theo một cái vali dụng cụ. Cô ta lấy mẫu ngẫu nhiên từng lô, đo độ ẩm, đo độ ngọt, soi đèn, đối chiếu với sổ mẫu lưu Giáng đưa ra. Mất hai tiếng.

– Hai tấn mốt nha. – cô ta đọc tờ biên bản. – Bảy nghìn hai trăm hộp kẹo. Chất lượng đạt. Khối lượng giao bằng bảy mươi phần trăm hợp đồng đợt một.

– Bảy mươi phần trăm. – ông Chín lặp lại, như không tin.

– Dạ. Em ký nhận số lượng thực giao. Phần thiếu, công ty sẽ có văn bản sau.

Hiệp ký. Thi ký với tư cách người của công ty giám sát. Giáng đóng dấu. Xe tải nổ máy, chạy ra khỏi cổng tre đã dựng lại, chở theo hai tấn mốt nha và bảy nghìn hai trăm hộp kẹo của cả xóm.

Không ai vỗ tay. Bảy mươi phần trăm không phải là thứ để vỗ tay. Nhưng ông Bảy gõ cây gậy xuống đất ba cái, nói: "Năm Thìn còn không được nửa này." Và người ta cười, mệt mỏi mà nhẹ nhõm.

Tối đó Thi ra bến. Cây gòn đã được người ta gỡ hết rác, mấy cành gãy cưa bỏ. Cái ghe xanh của ông Bảy nằm úp trên bờ, mạn vỡ đã được vá bằng một tấm tôn.

Thằng Thao ngồi dưới gốc gòn. Không hút thuốc. Nó ngồi nhìn ra sông, tay cầm cái điện thoại, màn hình sáng. Thi ngồi xuống cạnh nó. Cô thấy màn hình là tấm hình chụp tờ giấy dán trên vách nhà, tờ giấy má ghi số đo huyết áp mỗi sáng.

– Một trăm bốn mươi trên chín mươi. – thằng Thao nói. – Năm bữa liền. Má uống thuốc đều rồi chị.

– Ừ.

– Chị nói chừng nào má khỏe.

Thi nhìn em.

– Còn em? – cô hỏi. – Em chắc em đứng được trước cả xóm mà không run chưa?

Thằng Thao tắt màn hình điện thoại. Nó nhìn ra sông một lúc lâu. Nước đã trong lại một chút, phản chiếu mấy ngọn đèn bên kia bờ.

– Em không chắc. – nó nói. – Mà em hết chờ được rồi chị.

Nó quay qua nhìn chị nó.

– Mười sáu tháng Mười Một, giỗ bác Năm trai. – nó nói. – Em nói ở đó. Trước bàn thờ bác.

— Hết chương 25 —