Mưa đầu mùa

Chương 24: Mưa đầu mùa

– Đưa anh cái búa. Cái to. Không, cái kia. Cái có cán gỗ.

Mơ đứng dưới chân thang tre, ngửa cổ lên, đưa cái búa cán gỗ lên cho Chiêng. Anh ngồi vắt vẻo trên mái tôn của dãy nhà công vụ, một chân móc vào xà, một tay cầm búa, miệng ngậm ba cái đinh. Trên mái, chỗ dột đêm hôm trước, anh đã gỡ tấm tôn cũ ra. Tấm tôn ấy gỉ thủng một lỗ to bằng đồng xu, không biết từ năm nào, chắc từ thời cô giáo thứ nhất.

– Thế mà em ở đây tám tháng không biết, – anh nói qua kẽ răng, mấy cái đinh lúc lắc.

– Mùa khô thì nó có dột đâu.

– Mùa khô thì cái gì cũng không dột.

Hôm ấy là thứ Bảy, mùng hai tháng Năm. Sau đêm mưa đầu mùa, sáng thứ Năm Mai nhìn cái chậu nhựa đầy nước dưới chân giường cô, chép miệng, rồi không nói gì. Đến tối thứ Sáu, Chiêng nhắn: mai anh lên sửa mái. Không hỏi cô có cần không. Chỉ báo.

Bây giờ anh ở trên mái, cô ở dưới đất, và giữa hai người là một cái thang tre và mấy tấm tôn mới anh chở lên từ chợ Nà Hừ. Dình ngồi dưới gốc đào vẽ chú Chiêng trên mái nhà lần thứ hai, lần này không phải con khỉ mà là con sóc. Tủa đứng giữ chân thang, nghiêm trang như lính gác.

Mơ đưa đinh. Đưa búa. Đưa cái thước. Đưa ống keo silicon. Anh đóng, đo, bắn keo, gõ gõ thử. Mỗi lần anh cúi xuống lấy đồ, cái bóng anh đổ xuống người cô, mát.

– Em đưa anh cái nào cũng đúng, – anh nói lúc trèo xuống.

– Em lớn lên trong xưởng mộc mà.

Câu ấy cô nói không nghĩ. Nói xong thì muốn nuốt lại. Chiêng không để ý. Anh rửa tay ở bể nước, vẩy vẩy, rồi ngồi xuống bậc cửa lớp học. Cô mang ra hai bát nước chè. Lần này cô ngồi xuống cạnh anh. Không cách một khoảng.

– Bố em thế nào?

– Bố em khỏe lại rồi. Ho ít đi. Tháng sau tái khám, xong là bố em lên.

– Ừ.

Họ ngồi im. Ngoài sân, bọn trẻ đang chơi ô ăn quan trên nền đất vừa khô. Tủa ăn gian, bị Chở mắng. Lềnh ngồi ngoài xem, cái răng cửa mới đã nhú lên được một nửa.

Mưa đầu mùa làm Lùng Phìn khác hẳn. Chỉ một đêm mưa mà cả sườn núi bậc thang như được ai lau sạch. Những thửa ruộng cày ải từ tháng Giêng giờ đã đổ đầy nước, trời in xuống từng bậc, từng bậc, như những mảnh gương xếp chồng lên nhau. Người Lùng Phìn bắt đầu xuống giống. Đàn ông dắt trâu bừa ruộng, đàn bà gánh mạ, tiếng gọi nhau từ bậc ruộng này sang bậc ruộng kia vang khắp sườn núi. Nương ngô trên cao đã lên xanh một lớp mỏng như lông tơ.

– Tháng Chín lúa chín em chụp nhé, – Chiêng nói, mắt nhìn những thửa ruộng nước. – Năm ngoái em bảo chưa chụp được tấm nào.

Mơ quay sang nhìn anh. Anh vẫn nhìn ruộng. Anh nói "tháng Chín" như hôm trên mỏm đá cuối bản anh nói "năm sau", như thể chuyện cô còn ở đây đến tháng Chín là chuyện tự nhiên như mưa đầu mùa. Như thể anh đã quên tờ giấy ghi tên trường bên kia sông. Hoặc như thể anh chọn quên.

– Anh, – cô nói.

– Ừ.

Cô nhìn anh. Cô nghe tiếng bọn trẻ cười ngoài sân. Cô nghe tiếng ai đó gọi trâu dưới ruộng. Cô thấy những chữ đã đứng chờ ở đầu lưỡi từ ba tháng nay. Anh ơi. Bố em. Cái xe. Đêm hai mươi ba tháng Chạp.

– Gì thế? – anh hỏi.

– Anh có mệt không? Ở lại ăn cơm với em.

Anh quay sang. Nhìn cô một lúc. Rồi anh cười, cái cười lệch.

– Ừ. Ăn cơm.

Cô quay đi vào bếp, và trong cái bếp tối, cô đứng im trước bếp lửa chưa nhóm, hai tay ôm lấy mặt, một lúc lâu.

Tháng Năm trôi đi bằng những trận mưa. Mưa chiều. Mưa đêm. Mưa trắng trời rồi tạnh, nắng chói chang, rồi lại mưa. Dốc Đá Trắng lại thành bùn vàng như nghệ, nhưng bây giờ Mơ đi qua nó như đi qua sân nhà. Cô biết chỗ nào có đáy.

Hiên nhắn cho cô giữa tháng: công ty Mây Xanh vừa có công văn xin hoạt động lại lô sâm từ tháng Sáu. "Họ bảo đã đợi gần nửa năm, không có kết luận gì, công ty thiệt hại nặng, bà con mất việc. Xã đang xem xét. Chị đừng nói anh Chiêng em kể nhé, anh ấy biết rồi, nhưng em sợ anh ấy lại không ngủ."

Pà nhận được thư của mẹ vào một sáng thứ Hai giữa tháng. Thư gửi về trường chính, thầy Đông cầm lên tận nơi. Phong bì dán tem lệch. Pà nhìn con tem lệch ấy rất lâu, rồi mới bóc. Chị Lia viết tiếng Kinh không dấu, chữ to như chữ học trò, một mặt giấy: mẹ đọc thư của con ba mươi lần rồi, mẹ để dưới gối, mẹ cho cả phòng xem. Cuối thư chị viết: "Me se ve. Me hua." Pà đọc to cho cả lớp nghe, đọc cả những chữ không dấu ấy bằng đúng giọng của nó, chắc nịch. Rồi nó đưa lá thư cho cô giáo giữ, như Chở đưa tờ giấy khen sau này.

Bố cô gọi mỗi tuần một lần. Giọng ông khá hơn. Ông kể ông đã nhận lại mấy đơn hàng đóng tủ, mẹ cô không cho ông vào xưởng sau tám giờ tối, Tùng về nhà mỗi cuối tuần. Ông không nhắc chuyện kia. Chỉ một lần, cuối cuộc gọi, ông nói rất khẽ:

– Bố đã viết ra giấy rồi. Viết hết. Bố sợ lên đến nơi bố không nói được, thì bố đưa giấy.

Mẹ cô thì gọi gần như mỗi ngày. Mẹ không nhắc chuyện trường bên kia sông nữa. Mẹ hỏi cô ăn gì, ngủ có ấm không, mưa có dột không. Có hôm mẹ hỏi: thằng Chiêng có lên với mày không. Mơ bảo có. Mẹ im một lúc, rồi bảo: thế thì tốt. Rồi mẹ thở dài, rồi mẹ tắt máy.

Thứ Sáu, hai mươi chín tháng Năm, bế giảng.

Lễ bế giảng ở điểm trường Lùng Phìn ngắn hơn khai giảng, không có xe tải, không có cặp sách, không có người phát biểu bằng giọng chậm rãi có chỗ ngừng. Thầy Đông lên từ sớm, đọc danh sách học sinh được khen. Thầy Khua đánh trống. Mai cho lớp mẫu giáo hát một bài. Phụ huynh đứng kín hàng rào.

Lớp ghép của Mơ, mười bảy đứa, đứng thành hai hàng. Lần này đủ mười bảy. Mười bảy đôi chân, có đôi đi dép, có đôi đi ủng, có đôi vẫn đi chân đất vì trời ấm. Mơ đếm lại hai lần cho chắc.

Rồi cô nhìn hàng thứ hai. Tám đứa lớp Ba. Chở. Dình. Tủa. Sử. Lử. Páo. Xó. Sinh.

Năm học sau, tám đứa này lên lớp Bốn. Lớp Bốn thì không học ở điểm trường nữa. Lớp Bốn xuống trường chính ở trung tâm xã, ở bán trú, tuần về một lần.

Cô đã biết điều ấy từ đầu năm. Nhưng đến hôm nay, đứng trước tám đứa trẻ ấy, cô mới thật sự biết.

Thầy Đông gọi tên học sinh xuất sắc. Mùa Thị Chở. Chở bước lên, nhận tờ giấy khen và một quyển vở. Con bé quay lại nhìn cô giáo, mặt không cười, nghiêm như hôm dạy cô cầm liềm. Rồi nó đi thẳng đến chỗ Mơ đứng, giữa sân, trước mặt cả bản, đặt tờ giấy khen vào tay cô.

– Con cho cô giữ, – Chở nói. – Con đi xuống trường chính, con sợ làm mất.

Mơ cầm tờ giấy khen. Cô không nói được gì.

Sau lễ, lúc phụ huynh đã về gần hết, cô vào văn phòng tạm của thầy Đông, cái góc bàn trong lớp thầy Khua. Cô đặt lên bàn một tờ đơn.

– Em xin ở lại mùa hè thầy ạ. Mở lớp tăng cường tiếng Việt cho mấy cháu năm tuổi sắp vào lớp Một. Chị Mai bảo năm nay có chín cháu, đứa nào cũng chỉ nói tiếng Mông. Vào lớp Một mà không nghe được cô giáo nói gì thì...

Thầy Đông cầm tờ đơn, đọc, rồi nhìn cô qua cặp kính lão.

– Cô biết mùa hè ở đây là mùa gì không?

– Mùa mưa ạ.

– Mùa lũ. – Thầy đặt tờ đơn xuống. – Năm nào cũng có lũ. Có năm đường đứt cả tuần. Giáo viên khác về xuôi nghỉ hè hết, cô ở lại một mình với chị Mai.

– Em biết ạ.

Thầy Đông rút điếu thuốc lá cuốn ra, không châm, xoay xoay giữa hai ngón tay. Hai mươi hai năm trên này, Mơ nghĩ, thầy đã thấy bao nhiêu cô giáo đứng ở đây xin về. Chắc chưa có ai đứng ở đây xin ở lại mùa hè.

– Mẹ cô có biết không?

– Em chưa nói ạ.

Thầy cười, tiếng cười to, khàn, rung cả tấm vách ván.

– Thế thì tôi ký. Cô tự nói với mẹ cô. Tôi không dám.

Chiều thứ Bảy, ba mươi tháng Năm, trời lại mưa.

Mưa từ trưa, không to nhưng dai dẳng, lúc nặng hạt lúc nhẹ, không dứt. Chiêng lên lúc bốn giờ, áo mưa cánh dơi ướt sũng, mang theo một cuộn ống nhựa để thay đoạn máng nước sau dãy nhà công vụ bị gãy trong trận mưa tuần trước. Máng gãy nên nước mưa không chảy ra rãnh mà tràn vào chân vách, thấm vào phòng cô.

Lúc anh lắp xong máng thì đã gần sáu giờ. Mơ đã nhóm bếp trong phòng, cái chậu gang cũ hồi băng giá, để hong khô mấy thứ bị ẩm. Chăn. Áo. Giáo án. Mấy quyển sách. Mùa mưa ở đây, cái gì để trong phòng một tuần cũng ngấm hơi nước, sờ vào lạnh và mềm.

Chiêng vào, cởi áo mưa, ngồi xuống cạnh chậu lửa, hơ tay. Anh nhìn quanh phòng. Nhìn cái giá gỗ, chỗ mái dột đã được vá. Nhìn cái hộp gỗ pơ mu nằm trên đầu giường, bọc trong cái khăn len đỏ.

– Sao em bọc nó?

– Hôm trước bị dột vào. Em sợ ẩm.

– Gỗ pơ mu không sợ ẩm. – Anh cầm cái hộp lên, gỡ khăn ra. – Pơ mu có dầu, nước không ngấm được. Cái nó sợ là cái thứ người ta dán vào nó.

Anh kéo nắp hộp ra. Mùi gỗ dậy lên, đặc hơn vì hơi ẩm, thơm sực cả căn phòng. Những viên phấn khô lại đã nứt nẻ. Tập nhãn ngôi sao dính bết. Anh lấy từng thứ ra, đặt lên mặt bàn, cạnh chậu lửa cho khô.

– Cái nỉ này bong rồi, – anh nói. – Ngấm nước, keo sữa nhả hết. Để thế này nó mốc, mốc lan ra cả hộp. Anh gỡ ra phơi cho em.

– Anh...

Mơ chưa kịp đứng dậy thì anh đã cầm cái góc nỉ phồng lên, kéo nhẹ.

Miếng nỉ xanh cắt từ cái áo khoác cũ, dán bằng keo sữa, đã tám tháng nằm im dưới những viên phấn, những tập nhãn dán, những tấm thiệp, những ngón tay con bé Mỷ ôm ngủ. Bây giờ nó rời ra khỏi đáy hộp dễ dàng như một chiếc lá khô rời khỏi cành.

Chiêng cầm miếng nỉ ướt trong tay. Anh nghiêng cái hộp về phía chậu lửa cho dễ nhìn, định xem đáy hộp có mốc chưa.

Rồi anh không cử động nữa.

— Hết chương 24 —