Hội hoa ban

Chương 22: Hội hoa ban

Cái vòng bạc nằm trong lòng bàn tay Chiêng, nhỏ, mòn, đen xỉn ở những chỗ chạm trổ, và dưới ánh trăng mùng mười nó không sáng lên chút nào.

– Của bà nội anh, – anh nói. – Bà đeo từ năm mười sáu tuổi. Lúc bà mất, bà đưa cho mẻ, bảo để cho vợ thằng Chiêng. Năm ấy anh mới mười tuổi. Cả nhà cười.

Mơ nhìn cái vòng. Sau lưng cô, bên kia bãi cỏ ven suối, tiếng chiêng, tiếng trống, tiếng hát của mấy chục người đang xòe vòng quanh đống lửa vẫn rộn ràng, xa mà gần. Trên đầu hai người, cây ban trắng xòe tán, hoa nở dày đến mức lá không còn chỗ, từng cánh hoa trắng có vệt tím ở gốc, rụng xuống tóc cô, xuống vai anh, xuống cái vòng bạc trong tay anh.

Hôm ấy là thứ Bảy, hai mươi tám tháng Ba. Hội hoa ban của bản Nà Hừ. Từ sáng sớm cả bãi đất rộng ven suối Nậm Lìn đã đông người. Người Thái các bản dưới thung, người Mông các bản trên núi, người Kinh ở trung tâm xã, cả khách du lịch dưới tỉnh lên, đeo máy ảnh to như cái nồi. Buổi sáng có thi ném còn, thi giã gạo, thi nấu xôi ngũ sắc. Mơ được người ta dúi vào tay một quả còn, ném ba lần, cả ba lần quả còn bay chệch cái vòng tròn dán giấy trên ngọn cây nêu, rơi xuống đầu một ông cụ đang ngồi hút thuốc. Ông cụ nhặt quả còn lên, ném trả, trúng ngay giữa vòng. Bà Ỏn được giải nhì nấu xôi, giải nhất là của bà cụ bản bên, bà Ỏn bảo năm nào cũng để bà ấy nhất vì bà ấy tám mươi tuổi rồi. Buổi chiều có thi người đẹp hoa ban. Hiên mặc áo cóm trắng, váy đen, đội khăn piêu, được giải ba, về nhà khoe suốt.

Mơ xuống từ chiều thứ Sáu, ngủ nhà bà Ỏn với Hiên. Cô xuống vì Hiên nhắn bảy tin, vì bà Ỏn nhắn qua Chiêng "con phải xuống", và vì cô không còn lý do nào để từ chối mà không phải nói dối thêm một lần nữa.

Tối, đống lửa giữa bãi cỏ cháy cao bằng hai đầu người. Xòe vòng. Hàng trăm người nắm tay nhau, vòng trong vòng ngoài, bước sang trái, bước sang phải, tay đưa lên đưa xuống theo nhịp trống. Hiên kéo Mơ vào vòng. Cô bước sai nhịp, giẫm vào chân người bên cạnh, nhưng ở đây không ai cười cô. Người ta chỉnh tay cô, nắm chặt hơn, kéo cô đi theo nhịp, đến lúc cô bắt được nhịp thì cả vòng hò reo.

Pấng cũng ở trong vòng xòe. Anh mặc áo sơ mi trắng, say ngà ngà, hát to nhất, nhảy hăng nhất, kéo cả Nhung lẫn thằng Tòng vào vòng. Thấy Mơ, anh hét lên qua tiếng trống:

– Cô giáo xòe giỏi rồi! Sắp thành dâu Nà Hừ rồi!

Mấy người xung quanh cười ồ. Mơ cười theo, mặt nóng.

Được một lúc thì điện thoại Pấng reo. Anh rút ra xem, ra khỏi vòng xòe, đứng nghe ở chỗ tối gần bờ suối. Rồi anh quay lại, nói gì đó với Nhung, rồi đi về phía chỗ để xe. Nhung đứng nhìn theo chồng, tay vẫn nắm tay thằng Tòng, mặt không vui.

– Anh Pấng đi đâu thế chị? – Mơ hỏi.

– Ông chủ gọi chở hàng. – Nhung nói, rồi cười gượng. – Đêm hội mà cũng chở. Xe trả góp mà, cô giáo. Ai gọi là phải đi.

Lúc ấy Chiêng đến, đứng sau lưng Mơ. Anh không xòe. Anh chỉ nói: em ra đây với anh một lúc. Và cô đi theo anh ra gốc cây ban ven suối, nơi tiếng trống nhỏ lại, nơi ánh lửa chỉ còn là những vệt đỏ nhảy múa trên mặt nước.

Bây giờ anh đứng trước mặt cô, cầm cái vòng bạc.

– Anh định để đến khi nào nói được cho ra nói, – anh nói. – Anh không biết nói. Mẻ bảo anh nói như đọc biên bản. Thì thôi anh đọc biên bản vậy. – Anh cười, cái cười lệch, nhưng tay anh cầm cái vòng thì không vững. – Anh muốn em ở lại. Không phải ở lại Lùng Phìn. Ở lại với anh. Anh biết bố em không ưng. Anh sẽ xuống xin. Xuống mười lần cũng được.

Mơ không nhìn cái vòng. Cô nhìn bàn tay anh. Bàn tay khô và rát như vỏ cây, bàn tay đã kéo cô dậy khỏi bùn dốc Đá Trắng, đã ủ tay cô ở sân trạm y tế, đã thắp ba nén hương dưới gốc cây sau sau trên đèo Pha Lìn. Bàn tay con trai của người đàn ông mặc áo mưa màu cỏ úa, chạy ra giữa đường kéo cái thanh chắn.

Cô muốn cầm lấy cái vòng. Cô muốn hơn bất cứ thứ gì cô từng muốn.

– Chưa được anh ạ, – cô nói.

Chiêng đứng im. Bàn tay cầm cái vòng không rút lại, cũng không đưa thêm.

– Chưa được, – anh nhắc lại.

– Em xin anh. Chưa được. Có một chuyện... em chưa nói được. Em hứa với một người là em chưa nói. Đến lúc em nói được thì...

– Anh biết rồi.

Mơ ngẩng lên.

– Anh biết em xin về trường bên kia sông, – Chiêng nói. Giọng anh không giận. Giọng anh bằng phẳng như mặt suối ngoài kia. – Hôm thứ Hai anh lên sửa cái ống nước, em để cái túi trên bàn. Có tờ giấy rơi ra. Tên trường, tên hiệu trưởng, số điện thoại. "Gần nhà, đỡ vất vả cho bố mẹ." Anh không cố đọc. Anh nhặt lên thì đọc thấy.

– Không phải thế...

– Em không phải giải thích. – Anh cất cái vòng bạc vào túi áo ngực, cái túi đã có cái ná của Tủa, cài khuy lại. – Từ Tết đến giờ em khác. Anh biết. Bố em không ưng, mẹ em muốn em về. Em là con gái một nhà. Anh hiểu. Cô giáo dưới xuôi lên, mẻ anh bảo...

– Anh đừng nói câu ấy!

Cô nói to đến mức mấy người ngồi gần bờ suối quay lại nhìn. Chiêng im. Mơ thấy mình đang khóc, khóc ngay giữa hội hoa ban, dưới gốc cây ban trắng, trước mặt người đàn ông cô thương, và cô không thể nói với anh một câu thật nào.

– Tờ giấy ấy không phải của em, – cô nói, giọng vỡ. – Có người đưa cho em. Em không xin. Em không về. Anh tin em được không?

Chiêng nhìn cô rất lâu.

– Ai đưa?

Mơ mở miệng. Ông Lượng. Ông Lượng đưa. Ông Lượng đưa vì ông ta biết bố em. Ông Lượng đưa vì đêm ấy ông ta ngồi trong cái cabin ấy, bên cạnh bố em, người đạp ga. Cô thấy những chữ ấy đứng ngay ở đầu lưỡi. Một câu. Chỉ một câu.

Rồi cô nghe giọng bố qua điện thoại: chuyện này bố phải tự đứng trước mặt người ta mà nói, không phải để con gái bố nói hộ.

– Em xin anh đợi em, – cô nói. – Chỉ ít hôm thôi. Bố em sắp lên. Bố em có chuyện muốn nói với anh. Đợi bố em lên rồi anh hỏi gì em cũng nói.

Chiêng nhìn cô thêm một lúc. Rồi anh gật đầu. Không phải cái gật đầu của người hiểu. Cái gật đầu của người quyết định đợi, dù không hiểu.

– Ừ, – anh nói. – Anh đợi.

Anh quay đi, đi về phía đống lửa. Mơ đứng lại dưới gốc ban. Hoa ban rụng xuống tóc cô.

Cô không biết bà Ỏn đã đứng ở đấy từ lúc nào. Bà đứng sau thân cây ban, chỗ bóng tối, tay cầm cái gùi đựng mấy cái ép xôi rỗng. Bà đi đến, đặt cái gùi xuống, ngồi lên một tảng đá bên bờ suối, rồi vỗ vỗ vào chỗ trống bên cạnh.

Mơ ngồi xuống.

Bà Ỏn không hỏi gì. Bà nhìn ra mặt suối, nơi những vệt lửa đỏ nhảy múa. Một lúc rất lâu. Rồi bà nói, giọng chậm, lơ lớ, câu đảo như mọi khi:

– Mẻ chờ bố nó mười bảy năm rồi đấy, con ạ.

Mơ không đáp.

– Không phải chờ người về. Người chết thì không về, mẻ biết. Năm đầu thì mẻ khóc. Năm thứ hai mẻ khóc ít hơn. Năm thứ năm mẻ không khóc nữa. – Bà nhặt một cánh hoa ban rụng trên tảng đá, xoay xoay giữa hai ngón tay. – Mẻ chờ một câu. Ai đã làm. Người ta có biết là đã làm không. Có ai đêm ngủ không được không. Chờ cái câu ấy, khổ hơn chờ người.

Mơ cúi gằm. Hai bàn tay cô nắm lấy vạt áo, chặt đến mức đau.

– Người ta bảo góa phụ thì phải chờ, – bà Ỏn nói tiếp. – Mẻ chờ được. Mẻ chờ giỏi lắm. Người chờ thì chờ được. Chỉ sợ người biết mà không nói.

Bà thả cánh hoa ban xuống suối. Cánh hoa trắng xoay một vòng trên mặt nước rồi trôi đi.

– Thằng Chiêng giống bố nó. Nó đợi được. Nhưng con đừng để nó đợi lâu. – Bà quay sang nhìn cô. Ánh trăng mùng mười chiếu lên khuôn mặt bà, những nếp nhăn, cái trâm bạc trên búi tóc. – Mẻ không hỏi con chuyện gì. Chuyện của con, con nói. Mẻ chỉ dặn: cái gì nặng thì đừng mang một mình. Mang một mình thì gãy lưng.

Bà đứng dậy, đeo cái gùi lên lưng, đi về phía bãi cỏ. Mơ ngồi lại bên bờ suối đến khi đống lửa tàn hẳn, đến khi trăng đã lặn xuống sau núi phía tây, đến khi Hiên đi tìm, khoác cho cô cái áo, dắt về.

Đêm ấy cô nằm cạnh Hiên trên tấm đệm bông gạo, sau tấm vải che, nghe tiếng bà Ỏn trở mình ở buồng bên, nghe tiếng Chiêng đi lại dưới gầm sàn rất lâu, rồi tiếng cửa, rồi im. Cô cầm điện thoại, nhắn cho bố: "Bố ơi bao giờ bố lên. Con không chịu được nữa." Tin nhắn đi rồi, nằm im trên màn hình. Không ai trả lời.

Đến trưa thứ Hai cô mới nhận được trả lời, từ số của bố, nhưng không phải bố viết.

"Bố định đi xe đêm thứ Năm này lên. Mua vé rồi. Chị ơi, bố đang ho nhiều lắm. Em là Tùng."

Thứ Ba, ba mươi mốt tháng Ba, lúc cô đang dạy tiết Tiếng Việt cho lớp Hai, điện thoại trong túi áo rung lên liên hồi. Cô ra hiên, đứng nép vào chỗ có một vạch sóng chập chờn cạnh cột hiên. Tùng gọi. Giọng em trai cô hụt hơi, như vừa chạy.

– Chị ơi. Bố nhập viện rồi. Đêm qua bố sốt cao, thở không ra hơi, mẹ với em đưa lên viện tỉnh. Bác sĩ bảo viêm phổi. Bố cứ ngồi trong xưởng cả đêm, cả tháng nay, gió lùa, không chịu mặc áo. – Tùng ngừng một chút. – Bố tỉnh rồi. Bố bảo em nhắn chị: bố xin lỗi. Bố lỡ hẹn. Chị đừng về. Đợi bố khỏi.

Mơ đứng ở hiên lớp, nhìn ra sân trường. Cây đào già đã rụng hết hoa. Trên cành, những chồi lá non xanh mướt mọc ra từ chỗ hoa vừa rụng. Trong lớp, mười bảy đứa trẻ đang đọc đồng thanh, mỗi đứa một giọng, bài tập đọc về một con chim én bay về báo mùa xuân.

— Hết chương 22 —