Hoành kể

Chương 29: Hoành kể

Ông Hoành lật tấm hình lên.

Hai người đàn ông trẻ đứng trước một cái kho gạch, mái ngói đỏ, hai tầng, cửa vòm. Hình đen trắng. Thạch đã thấy nó một lần, năm anh mới vào làm, khi ngăn kéo còn chưa khóa, và chú Hoành đã nói mái kho màu đỏ. Người đứng bên trái gầy, tóc cắt ngắn như lính, áo sơ mi ca rô cài tới nút trên cùng, tay cầm một cuộn giấy can. Người đứng bên phải cao hơn, tóc chải ngược, cười rất tươi, tay cầm một cây thước gấp đã duỗi thẳng, gác lên vai như vác một khẩu súng.

Phía sau hai người, trên giàn giáo tre dựng sát tường kho, có năm sáu người thợ, áo ba lỗ, nón lá. Một người ngồi vắt vẻo trên thanh ngang cao nhất, chân dài thòng xuống, miệng ngậm một cái lá.

– Mùng ba tháng Bảy năm chín bảy. – Ông Hoành nói. – Ngày khởi công. Ông Châu chụp. – Ông đặt ngón tay lên người thợ ngồi trên thanh ngang cao nhất. – Đây là anh Sáu. Ba mươi tuổi. Anh hay thổi kèn lá lúc nghỉ trưa. Bà Thoa có kể với con chưa? Đêm rằm năm chín lăm.

– Tên tụi tui nằm trong vữa rồi, khỏi khắc. – Thạch nói. Giọng anh khàn.

– Ừ. – Ông Hoành nói. – Câu đó.

Cây đèn bàn hắt một quầng vàng nhỏ lên mặt bàn họp. Ngoài vách kính, thành phố sáng rực. Ông Hoành ngồi thẳng lưng, hai tay đặt hai bên tấm hình, không cầm chén trà, không có chén trà nào. Lần đầu tiên trong mười lăm năm, Thạch thấy ông ngồi trước một cái bàn mà không có gì để rót.

– Chú với anh Lộc mua cây thước đó năm tám chín, ở chợ Dân Sinh. – Ông bắt đầu. – Hai đứa góp tiền. Thước gỗ, khớp đinh đồng, hồi đó là đồ xịn. Anh Lộc khắc năm mua lên mặt khớp. Chú khắc chỗ mua. Anh Lộc nói vậy để sau này ai cầm nó cũng biết nó ở đâu ra. Chú nói vậy là nhảm. Anh Lộc nói ừ, nhảm, rồi khắc tiếp.

Ông ngừng một chút.

– Bốn năm sau thì hùn nhau mở văn phòng. Một căn gác trọ ở Tân Định. Một con dấu tròn. Anh Lộc giữ tên chủ trì vì anh lớn hơn, vì anh giỏi hơn. Chú lo khách, lo tiền, lo tiến độ. Anh vẽ, chú bán. Hai đứa dùng chung một con dấu. Anh tin chú tới mức anh đi công trình xa thì để con dấu ở nhà cho chú đóng, chú ký nháy dưới tên anh. Mấy năm, không có lần nào sai.

– Tới cái kho.

– Tới cái kho. – Ông Hoành nhìn tấm hình. – Ông Châu Bỉnh, chồng bà Thoa, muốn cải tạo kho gạo thành văn phòng cho thuê. Hợp đồng ký tháng Sáu, khởi công đầu tháng Bảy. Ông Châu là người tốt nhưng làm ăn gắt. Trong hợp đồng có điều khoản phạt trễ tiến độ, mỗi ngày hai phần trăm. Hồi đó văn phòng của chú với anh Lộc mới vay một khoản lớn để mua cái máy in. Vợ chú mang thai tháng thứ tám. Phạt một tuần là văn phòng sập theo.

Thạch ngồi im. Bên ngoài vách kính, một chiếc máy bay chớp đèn đỏ chậm rãi bay qua nóc tòa nhà bên kia sông.

– Ngày mười tháng Bảy, má anh Lộc mất ở Mỹ Tho. Anh về lo đám. Anh dặn chú: tuần này chỉ dọn dẹp, dựng giàn, chưa tháo gì hết. Đợi anh về rồi dựng cây chống mặt tiền trước. Chống xong mới tháo hai cây dầm sàn lửng phía trong. Bởi vì cái sàn lửng đó đang giằng bức tường mặt tiền. Tháo dầm trước thì bức tường mất chỗ dựa. – Ông Hoành nói câu đó đều đều, như đọc một quy trình đã thuộc. – Con biết rồi. Cái tật dựng cây chống của anh Lộc. Tháo cái chuồng gà cũng bắt dựng hai cây.

– Dạ.

– Ngày mười một, ông Châu gọi chú. Ông hỏi tiến độ. Chú nói anh Lộc có tang, xin ông cho thêm sáu ngày. Ông không cho. Ông nói hợp đồng là hợp đồng, có tang thì tiếc, mà ngày mười tám ông có người tới coi chỗ thuê. Trễ một ngày là phạt.

Ông Hoành ngừng. Lần này lâu hơn.

– Chú ngồi tính. Đợi anh Lộc về rồi mới dựng chống, dựng xong mới tháo dầm, là trễ đúng sáu ngày. Nếu tháo dầm ngay, cây chống dựng sau, thì bớt được sáu ngày đó. Chú tự thuyết phục mình là cái tường đó dày ba tấc, gạch tốt, đứng gần chín mươi năm rồi, đứng thêm vài ngày không sao. Chú sửa bản vẽ biện pháp thi công. Chú đóng con dấu. Chú ký nháy dưới tên anh Lộc. Như mọi lần.

Thạch nghe tim mình đập trong lỗ tai.

– Sáng thứ Hai mười bốn, chú đứng dưới sân kho. Thợ đã lên giàn. Chú hô tháo dầm. – Giọng ông Hoành vẫn đều, nhưng chậm lại, từng chữ như từng bước trên một sàn gỗ mục. – Chú hô hai lần. Lần đầu tụi nó chưa nghe rõ. Chú hô lần thứ hai, to hơn.

Ông Hoành nhìn xuống tấm hình. Người thợ trẻ chân dài ngồi vắt vẻo trên thanh ngang cao nhất.

– Cây dầm thứ hai ra khỏi lỗ tường lúc tám giờ hai mươi. Tám giờ hai mươi mốt, nguyên mảng tường mặt tiền đổ vô trong. Không đổ ra đường. Đổ vô trong, đè lên cái giàn tụi chú dựng phía trong để tháo dầm. Anh Bảy Lùn gãy tay. Anh Sáu kẹt chân trái dưới đống gạch. Tụi chú bới ra bằng tay. Mất bốn mươi phút.

Thạch không nói được gì. Anh nghĩ tới cái chân trái ngắn hơn chân phải hai đốt ngón tay. Chiếc dép tổ ong mòn vẹt ở mép ngoài. Ông Sáu ngồi ở sạp, giũa một cái chìa đồng, nói "tay tui không còn chắc". Ông Sáu đánh rơi cái bay khi nghe giọng chú Hoành qua loa ngoài.

– Ngày mười lăm anh Lộc về. – Ông Hoành nói tiếp. – Anh vô bệnh viện coi anh Sáu trước. Rồi anh ra công trình. Người ta đã thu bản vẽ biện pháp để điều tra. Anh xin coi. Anh coi trang có con dấu, có chữ ký nháy dưới tên anh, có trình tự chú sửa. Anh coi rất lâu. Rồi anh quay ra nói với chú, ở ngay bờ kênh trước cái kho sập: "Tên tao trên đó. Để tao."

– Bác nhận thay chú.

– Chú đã nói không. – Ông Hoành nói, và lần đầu tiên giọng ông vỡ ra một chút ở cuối câu, như vữa xi măng tách khỏi gạch cũ. – Chú nói chú đi khai. Anh Lộc nói: "Mày đi khai thì con Nguyệt đẻ ở đâu? Mày đi khai thì cái nợ máy in ai trả? Tao không vợ không con. Với lại con dấu tao đưa mày. Tao cũng có lỗi." Anh nói nhiêu đó. Rồi anh đặt điều kiện. Hai điều. Một: mày lo cho anh Sáu tới hết đời anh Sáu. Hai: nửa đời sau mày phải sống cho đàng hoàng.

Ông Hoành im. Ngoài vách kính, thành phố vẫn sáng rực như một bản vẽ mặt bằng ai đó vừa tô màu xong.

– Đêm mười sáu. – Ông nói. – Hai anh em ngồi trên bờ kênh Tàu Hũ, trước cái kho sập. Anh Lộc móc cây thước ra. Anh lấy cây dao nhíp, nạy cái đinh đồng ở khớp giữa. Đinh chặt, anh nạy mười mấy phút. Rút ra rồi, anh cầm nửa đầu, vạch không tới một trăm. Anh ném nửa sau cho chú. Chú chụp không kịp, nó rớt xuống bờ đá. Chú lượm lên.

Ông Hoành nhìn thẳng vào Thạch.

– Anh nói: "Mày giữ nửa sau. Nửa đời sau."

Thạch nghe câu đó như nghe một miếng thạch cao nứt. Rất nhỏ. Không có tiếng. Chỉ là một đường mảnh như sợi tóc chạy ngang qua một thứ mình đã tin là đứng yên.

Nửa sau. Vạch một trăm tới hai trăm. Chữ "H" ở đầu cuối. Cây thước anh mang theo mười mấy năm, mọi công trình, mọi cuộc khảo sát. "Con giữ nó, nó hên."

– Rồi anh Lộc nhận. – Ông Hoành nói. – Bị đình chỉ đứng tên năm năm. Bán nhà ở Mỹ Tho góp tiền đền. Tự giải thể văn phòng. Chú thì giữ lời. Tháng Tám chú bắt đầu gửi tiền cho anh Sáu, nhờ một người bà con của anh Sáu đưa tay, nói là tiền của một quỹ bảo hiểm cho thợ. Năm chín chín, khách cũ của văn phòng tìm chú. Chú mở Đa Tầng. Người trong nghề nói chú phản bạn, giành khách của bạn lúc bạn bị đình chỉ. Chú để họ nói. Anh Lộc cũng để họ nói. Chú tưởng đó là cái giá. Rồi chú dựng tháp. Chú đập một cái biệt thự vàng ở khu trung tâm. Anh Lộc thôi không nhìn mặt chú nữa vì chuyện đó, không phải vì cái kho. Cái đó là thật. Chú đáng bị vậy.

– Còn con. – Thạch nói. Chữ thoát ra trước khi anh kịp xếp nó lại. – Còn con thì sao chú?

Ông Hoành nhìn anh.

– Năm hai nghìn mười một. – Ông nói. – Chú ngồi ban giám khảo cuộc thi đồ án sinh viên. Có một thằng nhỏ người Quảng nộp một cái nhà nổi cho vùng lũ. Bản vẽ không đẹp. Mà nó tự đi đo mực nước lũ mười năm ở quê nó, đo trên cây cột nhà nó. Nó ghi trong thuyết minh: "số liệu đo lại hai lần". – Ông ngừng. – Chú đọc dòng đó, chú nghĩ: nửa đời sau, chú muốn có một đứa nhỏ đo lại cái mà hồi trẻ chú không đo lại.

– Chú trả học phí cho con để chuộc lỗi.

– Chú trả học phí cho con vì con giỏi. – Ông Hoành nói. – Và để chuộc lỗi. Hai cái đó không loại nhau. Con lớn rồi, con biết.

Thạch đứng dậy. Cái ghế kêu rít trên sàn đá. Anh đi tới vách kính, đứng quay lưng lại với ông, nhìn xuống thành phố. Đâu đó dưới kia, giữa những ô sáng ấy, có một dãy nhà mười bốn căn đang tối, có tám cây chống trong và mười hai cây chống ngoài đang đỡ một bức tường gạch thẻ.

Lần này làm đúng thứ tự nghe Hoành.

– Mười lăm năm. – Anh nói, không quay lại. Giọng Quảng bật ra, anh không sửa. – Mười lăm năm con nói với ai cũng là chú Hoành là người tử tế nhất con biết. Con cãi nhau với Miên vì chú. Con nói dối Miên vì chú. Con dựng tháp vì con tin cái chú tin. Răng chú để con tin rứa?

– Vì chú cũng muốn tin. – Ông Hoành nói sau lưng anh. – Chú muốn tin là nửa đời sau của chú đủ đàng hoàng để trả nửa đời trước. Hai mươi tám năm, chú gửi tiền, chú làm từ thiện, chú trả học phí. Chú không nói thật một lần nào. Anh Lộc giữ lời giùm chú. Chú giữ tiền giùm chú. Không ai giữ sự thật giùm ai hết.

Thạch quay lại. Ông Hoành vẫn ngồi đó, dưới cây đèn bàn, hai tay đặt hai bên tấm hình đen trắng. Ông trông nhỏ hơn mọi lần Thạch từng thấy ông. Không còn là ông chủ tịch sau cái bàn gỗ me tây trống trơn. Chỉ là một ông già bảy mươi mốt tuổi ngồi trước một tấm hình.

– Ba Miên có biết không chú? – Thạch hỏi. – Biết là chú, không phải bác Lộc?

Ông Hoành nhìn xuống người thợ trẻ chân dài trong tấm hình.

– Cái đó con hỏi anh Sáu. – Ông nói. – Phần của anh Sáu là của anh Sáu. Chú lấy của người ta đủ rồi.

– Sao hôm nay chú kể?

– Vì sáng nay anh Lộc nói "lần này". – Ông Hoành nói. – Hai mươi tám năm, đó là lần đầu tiên anh nhắc tới lần trước. Chú nghe ra là anh cho phép. – Ông gập tấm hình lại, úp xuống. – Với lại tháng Tư có cái hội đồng. Luật sư của thằng Khiêm sẽ lôi hồ sơ cái kho ra. Họ sẽ nói người cố vấn của liên danh là người từng làm sập một công trình. Họ sẽ nói tên anh Lộc. Con muốn chú ngồi im lần thứ hai không?

Thạch không trả lời. Anh không biết câu trả lời.

Anh lấy trong túi ra nửa cây thước của mình. Năm khúc gỗ vàng sậm, chữ "H" ở đầu hai trăm. Anh đặt nó lên bàn, cạnh tấm hình úp mặt.

Ông Hoành nhìn nó. Ông không cầm lên.

– Chú đưa nó cho con vì chú không giữ nổi nó nữa. – Ông nói. – Con trả chú, chú cũng không giữ nổi. Con cầm về đi. Đo cái gì cũng được. Miễn là đo lại.

Thạch đứng nhìn cây thước một lúc lâu. Rồi anh cầm nó lên, bỏ vào túi, đi ra cửa. Lần này anh không dừng lại ở cửa. Anh không quay lại.

Thang máy xuống tầng hầm. Anh dắt xe đạp ra, đạp qua cầu, qua những con đường đã vắng, không nhìn đồng hồ. Gió sông thổi lồng lộng. Anh không đi về nhà mình.

Mười một giờ năm mươi đêm thứ Năm, anh dựng xe đạp ở đầu hẻm sau chợ Bà Chiểu, dưới mái tôn che sạp sửa khóa đã dọn, ngước nhìn lên cửa sổ lầu nhà Miên. Đèn còn sáng.

Anh không nhắn tin. Anh gọi.

— Hết chương 29 —