Đêm rằm tháng Tám

Chương 14: Đêm rằm tháng Tám

– Chú ơi, sao lồng đèn của chú có hai mươi cái mặt?

– Vì hình hai mươi mặt đều là khối gần với hình cầu nhất mà vẫn làm bằng mặt phẳng được.

– Là sao chú?

– Là… nó tròn mà không cần uốn.

Bé Na nhìn cái lồng đèn của Thạch, một khối bìa cứng hai mươi mặt tam giác dán giấy kiếng đỏ, cạnh nào cũng thẳng băng như kẻ thước. Rồi con bé nhìn lên mặt anh ta, rồi quay sang mấy đứa nhỏ ngồi quanh. Năm đứa, đứa nhỏ nhất sáu tuổi, đứa lớn nhất mười tuổi, đứa nào cũng dính hồ dán tới cùi chỏ.

– Chú này làm lồng đèn giống bài kiểm tra. – Con bé tuyên bố.

Năm đứa nhỏ cười rú lên. Miên ngồi bên kia sân, đang uốn nan tre làm cái lồng đèn ngôi sao thứ ba, cười tới mức phải buông nan tre xuống.

Bốn giờ chiều thứ Hai, rằm tháng Tám. Sân căn số bảy biến thành xưởng lồng đèn. Bà Thoa cho bày hai cái chiếu dưới giàn bông giấy, đặt lên đó một bó nan tre chẻ sẵn, ba xấp giấy kiếng xanh đỏ vàng, một hũ hồ dán nấu bằng bột mì, mấy cây đèn cầy nhỏ. Cô Chín đóng quán sớm, mang qua một rổ bánh in. Ông Diệp ngồi ghế đẩu ở hiên, ôm một cái trống nhỏ, thỉnh thoảng gõ một tiếng không vì lý do gì.

Miên làm lồng đèn ngôi sao như ba dạy hồi nhỏ: mười nan tre, buộc chỉ năm cánh, căng giấy kiếng từng mặt, chừa một lỗ dưới đáy cắm đèn cầy. Tay cô nhanh, nan nào cũng đúng chỗ. Ba đứa nhỏ đã giành nhau ba cái lồng đèn ngôi sao của cô. Còn lồng đèn hai mươi mặt của Thạch nằm một mình trên chiếu, đẹp, chính xác, không ai giành.

– Đổi cách. – Miên nói, kéo cái chiếu lại gần anh ta. – Anh làm con cá chép với bé Na đi. Con bé mê cá.

– Tôi không biết làm cá chép.

– Bé Na biết. Anh làm theo.

Thạch nhìn bé Na. Bé Na nhìn Thạch, ánh mắt của một bà giáo nhìn học trò mới chuyển trường.

– Chú cầm nan này. – Con bé nói. – Uốn cong. Cong nữa. Đừng sợ gãy. Gãy thì lấy cây khác.

Thạch uốn. Nan tre gãy. Anh ta lấy cây khác. Con bé gật gù.

Miên ngồi nhìn hai người, một lớn một nhỏ, chụm đầu vào một khung tre hình con cá đang dần có mang, có vây. Thạch ngồi khoanh chân trên chiếu, áo sơ mi xắn tay tới khuỷu, dính hồ, dính giấy kiếng, mặt chăm chú như đang dựng mô hình một cây cầu. Hôm nay anh ta im hơn mọi ngày. Từ sáng tới giờ, Miên bắt gặp anh ta ba lần đứng nhìn ra phía gốc me, mắt không nhìn gì cụ thể. Cô hỏi có chuyện gì không. Anh ta nói không. Cô biết giọng "không" của anh ta có hai loại. Đây là loại thứ hai.

Bảy giờ tối, trăng lên.

Nó nhô ra từ sau dãy mái ngói phía chợ Bình Tây, to, tròn, vàng như lòng đỏ trứng muối, rồi bạc dần khi lên cao. Cả đường Tạ Nguyên Lương ra đứng xem. Ông Diệp gõ trống, lần này có nhịp: tùng, tùng, tùng cắc. Đám con nít đốt đèn cầy trong lồng đèn, xếp hàng sau lưng ông, bắt đầu đi.

Họ đi một vòng dọc mười bốn căn, từ căn số một tới căn số mười bốn, rồi rẽ vào hẻm hậu đi ngược về. Lồng đèn ngôi sao đỏ, ngôi sao xanh, lồng đèn con cá chép của bé Na lắc lư trên đầu cây que, ánh đèn cầy hắt lên mặt giấy kiếng những vệt sáng màu chảy xuống tường vôi vàng. Cô Út Nhị đứng trước tiệm may vỗ tay theo nhịp trống. Cô Chín phát mỗi đứa nhỏ một cái bánh in. Anh Tâm xe ôm chạy theo đoàn, quay phim bằng điện thoại.

Thạch đi cuối đoàn, cầm cái lồng đèn hai mươi mặt không ai giành. Miên đi bên cạnh, tay không.

– Lồng đèn của anh đẹp mà. – Cô nói.

– Nó giống bài kiểm tra.

– Bé Na chín tuổi. Bé không biết khen.

– Bé biết. – Anh ta nói. – Bé khen con cá.

Tới trước căn số mười bốn, đoàn dừng lại. Bé Na giơ con cá chép lên cao, hướng vào cửa sổ lầu tối om.

– Cho nhà này coi với. – Con bé nói. – Nó không có ai ở, nó không có lồng đèn.

Không ai nói gì. Ông Diệp gõ một tiếng trống nhỏ. Miên nhìn hai mươi hai miếng thạch cao trên tường căn mười bốn, trắng mờ dưới ánh trăng, còn nguyên.

Tám giờ rưỡi, bà Thoa gọi hai người lên sân phơi.

Phía sau căn số bảy, trên mái gian bếp, có một khoảng sân phơi lát gạch tàu rộng chừng chục mét vuông, lan can tường thấp, leo lên bằng một cái thang gỗ đứng. Bà Thoa không leo được thang. Bà ngồi dưới chân thang, sai cô Chín bưng lên một mâm nhỏ: một cái bánh nướng thập cẩm cắt tư, một bình trà, ba cái chén.

– Ngồi đó ăn đi. – Bà nói vọng lên. – Qua kể cho nghe một chuyện rồi qua đi ngủ.

Họ ngồi xuống gạch tàu, lưng tựa lan can. Từ trên này nhìn ra được cả một dải mái ngói Chợ Lớn, nhấp nhô dưới trăng như mặt sông gợn sóng, xa xa là mấy cái tháp kính phía trung tâm sáng lấp lánh.

– Năm chín lăm. – Giọng bà Thoa từ dưới chân thang vọng lên, rõ từng chữ trong đêm yên. – Cũng đêm rằm tháng Tám. Thằng Lộc với thằng Hoành sửa xong mái căn mười bốn. Qua cho tụi nó lên đây ăn bánh. Hai đứa ngồi đúng chỗ bây đang ngồi. Thằng Lộc bốn mươi hai, thằng Hoành nhỏ hơn hai tuổi. Hai đứa cãi nhau cả buổi coi trăng to bao nhiêu. Rồi thằng Hoành móc cây thước ra, nói đo thử. Thằng Lộc cầm đầu số không, thằng Hoành kéo tới hai trăm, giơ lên trời, ngắm qua cây thước, cãi nhau coi trăng dài mấy li.

Thạch quay sang nhìn Miên. Cây thước hai mét. Một người giữ đầu số không.

– Đo ra mấy li hả bà? – Miên hỏi xuống.

– Ra mười hai li. – Bà Thoa nói. – Thằng Hoành nói mười ba. Thằng Lộc nói làm tròn là tật của đứa không đo được.

Thạch nhắm mắt lại một giây. Miên cảm thấy da gáy mình nổi gai.

– Đêm đó hai đứa nó leo lên cây đà căn mười bốn khắc chữ. – Bà nói tiếp. – Nó kêu mấy thằng thợ khắc tên luôn cho vui. Tụi thợ không chịu. Nói thợ mà khắc tên lên nhà người ta là xui, nhà sẽ nhớ mặt mình. Có một thằng thợ hồ trẻ, chân dài, ngồi ở góc kia thổi kèn lá, nó cười nói: "Tên tụi tui nằm trong vữa rồi, khỏi khắc."

Bà Thoa ngừng. Dưới sân, tiếng gậy gõ một cái xuống gạch.

– Hai năm sau thì hai đứa nó không nhìn mặt nhau nữa. Qua kể vậy thôi. Qua đi ngủ.

– Bà ơi, vì sao…

– Qua đi ngủ. – Bà nói, và tiếng gậy gõ xa dần vào trong nhà.

Trên sân phơi còn lại hai người, một mâm bánh nướng cắt tư và mặt trăng.

Họ ăn bánh, uống trà, không nói gì một lúc lâu. Miên nghĩ về một cây thước giơ lên trời, hai người trẻ cãi nhau mười hai hay mười ba li. Cô nghĩ về câu "làm tròn là tật của đứa không đo được", câu cô tưởng mình nghĩ ra, câu cô ném vào mặt Thạch ngày đầu tiên. Hóa ra cô học nó từ thầy, và thầy học nó từ một đêm trăng ba mươi năm trước.

– Anh đang nghĩ gì? – Cô hỏi.

Thạch nhìn cái chén trà trong tay.

– Tôi đang nghĩ có một chuyện tôi phải nói với cô.

– Chuyện gì?

Anh ta quay sang nhìn cô. Ánh trăng rọi nghiêng lên mặt anh ta, làm cái mặt không bao giờ nhăn đó có những vùng sáng tối mà cô chưa thấy bao giờ. Anh ta mở miệng. Rồi anh ta không nói.

Khoảng cách giữa hai người trên sân phơi không còn là một mét hai, không còn là ba mét lẻ sáu, không còn là gì cô đo được. Cô thấy mình nghiêng về phía anh ta, chậm, như một bức tường bị lún một bên. Anh ta không lùi lại.

Một bóng xám vọt qua lan can. Con Thầu đáp xuống ngay giữa hai người, đuôi quét qua mâm, hất văng cái chén trà của Thạch. Nước trà nóng đổ lên đùi anh ta. Anh ta bật dậy, kêu lên một tiếng rất không giống giọng đọc biên bản.

Con mèo ngồi xuống chỗ anh ta vừa ngồi, liếm chân, nhìn hai người như nhìn hai đứa con nít hư.

Miên cười tới mức phải nằm ngửa ra gạch tàu, nhìn trăng, nước mắt chảy ra hai bên thái dương. Thạch đứng phủi quần, nhìn con mèo, nhìn cô, rồi cũng cười, lần này cười thành tiếng thật, không ngắn, không khàn.

– Nó chọn rồi đó. – Cô nói, giữa hai cơn cười. – Bà Thoa nói nó nằm đâu thì chỗ đó có phước.

– Nó nằm lên chỗ tôi.

– Thì anh có phước.

Họ xuống thang lúc chín giờ rưỡi. Dưới sân, đám con nít đã về, chỉ còn mấy cái lồng đèn tắt nằm trên chiếu. Tùng ngồi bậc thềm hiên, mặt đỏ au, tay cầm cái ly nhựa còn mấy giọt rượu nếp than ông Diệp mời, cười một mình.

– Chị Miên. – Nó gọi, giọng hơi lè nhè. – Chị Miên ơi.

– Em say rồi. Về đi, chị gọi xe cho.

– Em không say. Em buồn. – Tùng nói. – Ly buồn nên em buồn. Ly nói với em rồi. Tụi em có luật không nói chuyện công việc, mà Ly buồn quá Ly phải nói.

Thạch đang bước xuống bậc thang cuối cùng. Anh ta đứng lại.

– Ly nói gì? – Miên hỏi.

– Ly nói bên Đa Tầng đang vẽ cái tháp ba mươi tầng cho anh Khiêm. Ngay chỗ này. – Tùng giơ tay chỉ quanh sân, chỉ giàn bông giấy, chỉ cái giếng trời. – Để phòng khi bên mình thắng thì bên đó còn đường lui. Ly làm từ thứ Hai tuần trước. Ly buồn lắm chị ơi.

Miên đứng im. Cô quay lại.

Thạch đứng dưới chân thang, tay còn cầm cái lồng đèn hai mươi mặt đã tắt, quần còn ướt vệt trà. Anh ta không nhìn đi chỗ khác.

– Anh biết không? – Cô hỏi.

Một nhịp. Hai nhịp. Trăng rằm tháng Tám treo ngay trên giàn bông giấy, sáng tới mức cô thấy rõ từng nếp nhăn trên áo anh ta.

– Tôi biết từ tối thứ Sáu. – Thạch nói.

Lần này, anh ta không nói dối. Cô ước gì anh ta nói dối.

— Hết chương 14 —