Người đánh trống chầu

Chương 9: Người đánh trống chầu

Thoa bật đèn pin.

Luồng sáng trắng chói rọi thẳng vô một gương mặt đen sạm, hai mắt nheo lại, miệng há ra. Một bàn tay to tướng giơ lên che mặt. Bàn tay kia xách một cái xô nhựa màu xanh, nước biển trong xô sóng sánh tràn qua miệng, chảy ròng ròng xuống ống quần, xuống đôi dép tổ ong.

– Anh Đờn.

Cái xô rơi xuống đất. Nước biển loang ra trên nền đất khô, cát trắng lắng xuống trong vũng nước, một sợi rong biển nằm vắt ngang như con lươn chết.

Đờn không chạy. Anh đứng yên đó, hai tay buông thõng, rồi từ từ ngồi xổm xuống, ôm lấy đầu.

– Bé Thoa… – Anh nói, giọng nghẹt như người bị cảm. – Đừng la. Đừng la lên nghe em. Để ông ngủ.

Thoa tắt đèn pin. Trong bóng tối của buồng hoá trang, chỉ còn ánh sáng xám nhợt của rạng đông lọt qua khe tấm bạt. Cô ngồi xuống bên cạnh Đờn, trên nền đất ướt. Một lúc lâu, cả hai không ai nói gì. Ngoài kia, sóng vẫn đánh vào bờ đều đều, gà vạn chài bắt đầu gáy.

– Ông biểu anh làm. – Đờn nói. – Từ hồi ở Rạch Gáo. Ông nói không làm vậy thì em không chịu về.

– Trống chầu là anh?

– Anh. Nửa đêm anh xuống đánh ba cái, rồi chạy vòng ra sau, leo lên sân khấu từ phía cánh gà, chui vô mùng nằm. Chừng mười giây. – Anh cười khổ. – Ông dặn đánh xong để dùi lại y chỗ cũ. Anh để lại rồi. Mà anh quên lau mặt trống.

– Đèn trong chánh điện?

– Cái đó anh không biết. Ông vô chánh điện thắp nhang trước giờ hát. Ông nói ông mở cửa hậu cho cô vô, hồi xưa ông cố cũng làm vậy. Đèn tắt là tự nó tắt, ông không tính. Anh thề. Lúc đó anh đang đứng kéo màn cho em, em thấy mà.

– Đôi hài?

– Anh. – Đờn chỉ cái xô dưới đất. – Đêm mười tám anh múc ở mé nước, xách lên, rót vô đầy hai chiếc, bỏ thêm nắm cát với cọng rong. Rồi anh đi xuống tắm biển cho sạch cát trên chân, đi ngược lên bằng cái lối bê tông sau đình, để không có dấu chân. – Anh ngưng một chút. – Mà sáng ra anh quên phủi dép. Em thấy rồi phải không? Anh biết em thấy rồi.

– Cái mặt nạ úp vô vách rương?

– Ông. Ông tự làm. Chìa khoá bà Tám treo trên cây đinh, ông lấy lúc bà ngủ say rồi treo lại.

Thoa nhìn cái xô nước biển dưới chân. Đêm nay Đờn định làm gì với nó? Đổ vô đôi hài thêm một lần nữa? Đổ lên cái áo trắng thêu chỉ bạc? Cô thấy trong người dâng lên một cơn giận, rồi cơn giận đó nhanh chóng xẹp xuống, để lại một thứ gì đó mệt mỏi và buồn bã.

– Còn chén chè? Còn dấu chân ở Vĩnh Phước?

Đờn ngẩng phắt lên.

– Không phải anh.

– Anh Đờn.

– Thề có Tổ. Không phải anh. – Anh nói, giọng run lên. – Anh còn không biết cái lệ chè gừng là cái gì. Sáng hôm đó bà Tám kể anh mới nghe lần đầu. Ông cũng không biết ai làm. Ông cũng sợ. Anh thấy ông sợ.

– Dấu tay trên gương?

Đờn lắc đầu, lắc mạnh tới mức cái cổ to bè của anh kêu răng rắc.

– Không phải anh. Không phải ông. Bữa thấy dấu tay, anh với ông còn hỏi nhau. Ông nói ông không làm. Anh tin ông. Em nhớ lại cái mặt ông bữa đó coi.

Thoa nhớ tới bàn tay run run của ông Năm khi ông giữ tay bà Tám lại. Nhớ cái vẻ sợ trên mặt Đờn đứng ở cửa buồng. Cái sợ không giả được.

Cô đứng dậy.

– Ông dậy chưa?

– Ông dậy rồi. – Đờn nói nhỏ. – Ông thức cả đêm. Ông biết anh đi làm việc này.

Thoa bước đi được mấy bước thì quay lại.

– Anh Đờn. Đêm má em mất, anh ở đâu?

Đờn ngước lên, ngơ ngác, như không hiểu sao cô lại hỏi chuyện đó vào lúc này.

– Anh say. – Anh nói, rồi cúi mặt. – Hát xong anh với mấy anh em uống rượu đế ngoài bến. Anh uống nhiều nhứt. Anh chui xuống khoang một chiếc ghe của người ta đậu ở bến nằm ngủ. Mưa ướt hết mà anh không biết. Sáng ra nghe la, anh chạy lên, anh thấy…

Anh không nói tiếp. Hai bàn tay to lớn ôm lấy đầu.

– Anh không nhớ gì hết, bé Thoa. Từ ly thứ mấy là anh không nhớ. Mười sáu năm nay anh cố nhớ mà không nhớ được. Có khi anh nằm đó mà má em kêu cứu, anh cũng không nghe.

Ông Năm ngồi trên ghế bố ở góc nhà võ ca, quay lưng ra biển. Ông khoác cái áo gió cũ màu cứt ngựa, cổ quấn khăn rằn. Trên đùi ông đặt cái bình thủy nhỏ và cái ly nhựa. Ông không nhìn Thoa khi cô tới. Ông nhìn cái xô nước Đờn xách theo sau lưng cô.

– Ngoại.

– Ông biết rồi. – Ông nói. – Ngồi đi con.

Thoa không ngồi.

– Sao ngoại làm vậy?

Ông Năm rót trà từ bình thủy ra ly, tay run tới mức trà sóng sánh ra ngoài. Ông không uống. Ông đặt cái ly xuống ván.

– Ông nói con về Sài Gòn, con không về. Ông nói con đừng đội, con đội. Ông xin keo, ông cầu cho Tổ đừng cho, Tổ cho. – Ông thở dài. – Ông già rồi, ông hết cách. Ông nghĩ chắc phải để cô doạ con. Con sợ thì con đi.

– Ngoại doạ con bằng mấy trò đó.

– Mấy trò đó con còn sợ không?

Thoa không trả lời. Cô thấy khó trả lời. Vì cô đã sợ. Đêm trống chầu, đêm đôi hài, cô đã sợ thật.

Ông Năm nhìn ra biển. Trời đã hửng sáng. Mấy chiếc thuyền thúng đầu tiên của vạn Lạch Bà đang tách bờ, người đàn ông ngồi trong thúng lắc mái chèo qua lại, nhẹ nhàng như đưa võng.

– Năm Đinh Dậu, ông mười tuổi. – Ông Năm nói. – Đêm thứ bảy ở Mù U, ông ngồi dưới chân sân khấu, ngay hàng đầu, ngó lên. Má ông hát lớp áp chót. Má ông bước tới cái ghế gỗ giữa sân khấu, ngồi xuống. Má ông ngó xuống chỗ ông. Ông thấy hai cái lỗ mắt mặt nạ ngó xuống ông. Rồi má ông không đứng dậy nữa.

Ông dừng lại. Gió biển thổi mấy sợi tóc bạc trên trán ông bay lơ thơ.

– Mặt nạ rớt xuống ván cái cốp. Ông nghe cái tiếng đó tới giờ. Bảy chục năm, đêm nào nằm ông cũng nghe.

Thoa đứng im. Cô không biết nói gì.

– Năm Canh Dần, má con đi. – Ông Năm nói tiếp, giọng đều đều. – Con mười tuổi. Đúng như ông. Ông biết con nghe được cái tiếng gì đó đêm đó, ông biết con cũng nghe tới giờ, giống ông. – Ông quay lại nhìn cô lần đầu tiên. – Ông không để con đội tới đêm thứ bảy đâu. Con hứa với ông rồi. Đêm thứ sáu xong là con giao lại. Đêm thứ bảy ông đội. Có ai phải đi thì để ông đi. Ông bảy mươi chín tuổi rồi, ông đi cũng phải.

– Ngoại tưởng con không biết hả? – Thoa nói, giọng cô run lên. – Con thấy ngoại đội thử mặt nạ trước bàn thờ Tổ. Đêm ở Rạch Gáo. Ngoại ngồi lắc lư, hát không ra tiếng.

Ông Năm im lặng.

– Ngoại không hát được vai đó đâu. Ngoại biết mà.

– Ông không cần hát hay. Ông chỉ cần đội.

– Con không giao lại cho ngoại. – Thoa nói. – Con hứa vậy là để được đi theo gánh. Con xin lỗi ngoại.

Ông Năm nhìn cô rất lâu. Cô tưởng ông sẽ giận, sẽ quát, sẽ đuổi cô về như cái buổi chiều đầu tiên ở Rạch Gáo. Nhưng ông chỉ cầm cái ly trà lên, uống một ngụm đã nguội, rồi đặt xuống.

– Con giống má con. – Ông nói. – Cứng đầu y chang.

– Con về đây không phải để hát, ngoại. – Thoa ngồi xuống mép ghế bố, sát bên ông. – Con về đây để biết má con chết làm sao.

Ông Năm không trả lời câu đó. Ông nhìn xuống hai bàn tay mình. Một lúc lâu sau ông mới nói, rất nhỏ:

– Má con té.

Rồi ông đứng dậy, chống tay vô cột nhà võ ca, đi chầm chậm về phía buồng hoá trang. Đi được mấy bước, ông dừng lại, không quay đầu.

– Dấu tay trên gương không phải ông. Không phải thằng Đờn. Ông thề với con trước Tổ.

– Vậy thì của ai, ngoại?

Ông Năm không trả lời. Cái lưng gầy của ông khuất sau tấm bạt.

Buổi sáng hôm đó, ngồi quanh nồi cháo cá nục chị Hai Ngộ nấu, ông Năm nói với cả gánh. Ông nói ngắn gọn, giọng không cao không thấp: trống chầu ở Vĩnh Phước, đôi hài ở Lạch Bà, cái mặt nạ úp vô vách rương, là ông bày, thằng Đờn làm theo lệnh ông. Ông xin lỗi cả gánh vì làm mọi người sợ. Ông không nói tại sao.

Không ai hỏi tại sao. Ai cũng hiểu.

Bà Tám Liên khóc. Chị Hai Ngộ ôm vai bà. Chú Út Bền lắc đầu, thở dài. Ngò nhìn Đờn bằng ánh mắt vừa giận vừa thương, rồi đứng dậy múc thêm cho anh một chén cháo. Thằng Tồ vỗ vai Đờn một cái. Sển ngồi ở cuối, im lặng ăn cháo, không ngước lên.

Chú Ba Trọng đặt chén cháo xuống, nhìn ông Năm, nói rất nhẹ:

– Anh Năm. Vậy cái chén chè, cái dấu chân ở Vĩnh Phước?

– Không phải tao.

– Còn cái dấu tay?

– Không phải tao.

Cả nhóm im lặng. Gió thổi qua mái lá nhà võ ca xào xạc.

Ông Sáu Kình là người đứng dậy trước. Ông không nói gì, cầm cái chén không đi ra sau. Thoa thấy ông đi ra tận mé nước, đứng đó một lúc lâu, nhìn về phía nam, phía mũi đất xa tít mù khơi mà gánh còn phải đi tới.

Thoa vô buồng hoá trang một mình.

Dấu tay vẫn còn trên gương. Hai ngày rồi không ai dám chùi. Lớp bụi cát mới đã phủ lên một chút, làm mấy đường chỉ tay mờ đi, nhưng năm ngón tay xoè vẫn rõ ràng, vẫn ở đó, ở góc dưới bên phải, thấp, ngang tầm một đứa nhỏ đứng thẳng.

Cô đứng trước gương. Gương mặt cô trong gương mệt mỏi, mắt thâm quầng, tóc dính cát.

Cô đưa bàn tay phải lên, xoè năm ngón, đặt sát bên cạnh dấu tay trắng, không chạm vào.

Tay cô lớn hơn nhiều. Ngón giữa của dấu tay chỉ tới đốt thứ hai ngón giữa của cô. Lòng bàn tay nhỏ, tròn, mấy ngón ngắn và mũm mĩm. Không phải tay đứa bé ba bốn tuổi. Cũng không phải tay người lớn. Cô dạy nhạc cho học trò tiểu học, ngày nào cũng cầm tay tụi nhỏ sửa thế bấm phím đàn. Cô biết rõ bàn tay này lớn cỡ nào.

Đó là bàn tay của một đứa nhỏ chừng mười tuổi.

Thoa rụt tay lại. Trong gương, sau lưng cô, tấm bạt treo áo khẽ lay động, dù ngoài kia gió đã lặng.

— Hết chương 9 —