Khám ngục mùng Một

Chương 7: Khám ngục mùng Một

– Cha con dạy. – Ngải nói. – Cha con làm thuốc ở làng.

Bà Quản Lương không hỏi thêm. Bà nhìn ngọn đèn trên bàn thờ một lúc, rồi phẩy tay.

– Đi ngủ đi. Giờ Dần dậy.

Ngải cúi chào, lui ra. Đêm ấy nàng nằm trên phản, giữa tiếng thở đều của Lụa và tiếng nghiến răng khe khẽ của một nữ y cũ, mắt mở trừng trừng nhìn lên mái ngói tối. Nàng chờ một câu hỏi tiếp theo, một lời đuổi, một cái gì đó. Không có gì cả.

Sáng hôm sau, lúc nữ y sinh đang quét sân, bà Quản Lương ra thềm, đọc việc trong ngày như mọi hôm. Đến cuối, bà nói thêm:

– Mai mùng Một, đến lượt Nữ y sở khám ngục. Sen đi. Nghiêm đi theo xách tráp.

Chị Sen ngẩng lên, hơi ngạc nhiên. Theo lệ, nữ y sinh mới vào chưa đủ ba tháng thì chưa được ra khỏi cung. Nhưng chị không hỏi. Ở Nữ y sở, không ai hỏi lại bà Quản.

Ngải đứng giữa sân, tay cầm chổi tre, không dám ngẩng lên. Nàng sợ ngẩng lên thì bà Quản sẽ đọc được trên mặt nàng cái điều nàng đã giữ kín từ ngày bước vào đây.

Ngục Bắc nằm ngoài cửa Bắc kinh thành, cách tường thành chừng nửa dặm, một khu nhà gạch xám bao bởi bức tường cao gấp ba đầu người, trên tường cắm mảnh sành. Muốn vào phải qua hai lớp cổng. Sáng mùng một tháng Ba trời âm u, mưa bụi lất phất, tường ngục ẩm đen như vừa được quét một lớp nhọ nồi.

Đoàn khám ngục của Thái y viện có năm người: một y chính phái Kinh phương dẫn đầu, hai y sĩ, nữ y Sen và Ngải. Y chính khám dãy tù nam, nữ y khám dãy tù nữ. Ngải xách cái tráp gỗ đựng kim, bông, vải, mấy gói thuốc thông thường, đi sau chị Sen, mắt dán vào lưng áo chị, cố không nhìn ngang.

Cai ngục là một ông già sáu mươi, lưng hơi gù, miệng nhai trầu bỏm bẻm, môi đỏ như son. Ông đưa họ qua cổng thứ hai, chỉ tay về hai phía.

– Bên phải là dãy nam, bên trái là dãy nữ. Các thầy các cô cứ việc. Có việc gì thì gọi lão Đàm.

Dãy tù nữ có mười hai người, giam trong ba buồng. Phần lớn là tội nhẹ: ăn cắp, đánh nhau, nợ nần. Có một bà già bị giam vì giết chồng, ngồi một mình trong góc, mắt đờ đẫn. Chị Sen khám từng người: người ho, người ghẻ, người đau bụng, một cô gái trẻ có mang bốn tháng mà phù chân. Ngải đưa đồ, ghi tên, ghi bệnh, lấy thuốc. Tay nàng làm, nhưng tai nàng nghe về phía dãy nhà bên phải, nơi có tiếng xích kéo lê và tiếng ông y chính quát mắng ai đó.

Đến gần trưa, chị Sen bảo:

– Em mang mấy cái bát này ra giếng rửa giùm chị. Rồi xin lão Đàm ít nước sôi.

Cái giếng nằm giữa sân, giữa hai dãy nhà. Ngải ra giếng, rửa bát, rồi nhìn quanh. Lão Đàm đang ngồi trên bậc thềm phòng canh, nhai trầu, mắt lim dim. Phía dãy nam, cửa buồng thứ nhất mở, ông y chính đang đứng trong đó. Các buồng sau đóng.

Ngải đặt bát xuống thành giếng, đi về phía lão Đàm.

– Ông ơi, cháu xin ít nước sôi.

– Trong bếp kia. Tự lấy.

– Ông ơi… – Nàng ngồi xuống bậc thềm cạnh lão, hạ giọng. – Trong dãy nam có người tên Nghiêm Cát, mới giải từ Phù Vân lên tháng trước, không ạ?

Lão Đàm ngừng nhai. Lão quay sang nhìn nàng, nhìn cái áo nữ y sinh màu nâu nhạt, nhìn cái mặt nàng.

– Buồng bảy. – Lão nói. – Án chết. Không ai được vào trừ thầy thuốc với quan.

– Cháu là người của Thái y viện.

– Cô là nữ y. Nữ y khám dãy nữ.

– Ông ấy có chân trái bị tật. Trời ẩm thế này chắc chân sưng. – Ngải nói, giọng run. – Cháu chỉ xem cái chân thôi.

Lão Đàm nhìn nàng thêm một lúc. Rồi lão nhổ bã trầu xuống rãnh nước, đứng dậy, chậm chạp vươn vai.

– Lão đi tiểu. – Lão nói. – Lão đi lâu đấy. Lão già rồi.

Lão đi về phía sau nhà. Chùm chìa khóa vẫn treo trên cái đinh ở cột phòng canh.

Ngải không cầm chìa khóa. Nàng biết, nếu nàng mở cửa buồng tù án chết bằng chìa khóa lấy trộm, thì đến lượt nàng sẽ vào ngục. Nàng chỉ đi dọc dãy nam, qua buồng một, buồng hai, buồng ba, đến buồng bảy ở cuối dãy. Cửa buồng là một tấm chấn song gỗ to bằng bắp tay, có một ô cửa nhỏ ngang ngực để đưa cơm.

Nàng ghé vào ô cửa.

Buồng tối, hẹp, sàn lát gạch, trong góc có một ổ rơm. Cha nàng ngồi dựa tường, chân xích vào cái cọc giữa buồng, đầu gục xuống gối. Ông gầy đi nhiều so với tháng Giêng, tóc bạc thêm hai bên thái dương. Chân trái ông duỗi thẳng ra, ống quần xắn lên, đầu gối sưng to, da căng bóng.

– Thầy. – Ngải gọi khẽ.

Ông ngẩng lên. Một thoáng, ông chỉ nhìn, như nhìn một người lạ. Rồi mặt ông biến sắc.

– Con…

– Thầy đừng nói to.

Ông lết về phía ô cửa, kéo cả sợi xích theo. Mỗi lần chân trái chạm đất, ông nghiến răng. Đến sát chấn song thì ông dừng, hai tay bám vào gỗ, nhìn nàng từ đầu đến chân.

– Áo này là áo gì? – Ông thì thầm, giọng khàn đặc.

– Áo nữ y sinh Thái y viện. Con thi đỗ. Thứ sáu.

Ông nhắm mắt lại. Ngải thấy ngực ông phập phồng như người vừa chạy.

– Cha bảo con đừng lên kinh.

– Con biết.

– Cha bảo con…

– Con lên rồi. – Ngải nói. – Cha mắng con sau. Bây giờ cho con xem cái chân.

– Ai cho phép cô sang dãy này?

Giọng nói vang lên sau lưng nàng, đều và lạnh như nước giếng mùa đông.

Ngải quay phắt lại. Ở đầu dãy nhà, ngay dưới mái hiên, Hàn Thiếu khanh đứng đó, áo xanh thẫm ướt vai vì mưa bụi, sau lưng là một lại viên ôm sổ. Không biết anh ta đã đứng đó bao lâu.

Ngải đứng thẳng dậy. Nàng không chạy. Chạy cũng không được.

Hàn Kỳ đi dọc dãy nhà, bước đều, chậm, đến trước mặt nàng thì dừng. Anh nhìn nàng, nhìn cái áo nữ y sinh, nhìn vào trong buồng bảy nơi cha nàng vẫn bám chấn song. Ngón cái tay phải anh miết lên ngón giữa.

– Cô thi vào Thái y viện. – Anh nói. Không phải câu hỏi.

– Bẩm, vâng.

– Để vào được đây.

Ngải không trả lời. Lại viên đứng sau anh ôm sổ, mắt nhìn đi chỗ khác như không nghe, không thấy.

– Theo lệ, nữ y khám dãy nữ. – Hàn Kỳ nói. – Cô đang đứng ở dãy nam. Cô không có chìa khóa, nghĩa là cô chưa vào buồng. Cô đứng ngoài ô cửa, nghĩa là cô chưa chạm vào tù nhân. Ta có thể giải cô về Thái y viện, nói với Viện sứ là nữ y sinh của ông ấy tự tiện sang dãy tù án chết. Cô sẽ bị đuổi, có khi bị phạt roi.

– Dạ.

– Hoặc là. – Anh nói tiếp, và giọng anh không đổi chút nào. – Theo luật, thầy thuốc Thái y viện cử đi khám ngục được khám mọi tù nhân có bệnh, không phân dãy nào. Tù nhân buồng bảy có chân sưng, ai nhìn cũng thấy. Một thầy thuốc thấy tù nhân có bệnh mà không khám thì mới là trái lệ.

Ngải ngẩng lên. Nàng không hiểu.

Hàn Kỳ quay sang phía phòng canh.

– Lão Đàm!

Lão Đàm từ sau nhà lững thững đi ra, vừa đi vừa thắt dây lưng như vừa đi tiểu về thật.

– Mở buồng bảy. – Hàn Kỳ nói. – Thầy thuốc khám bệnh. Một nén hương.

Lão Đàm nhìn Hàn Kỳ, nhìn Ngải, rồi lấy chùm chìa khóa, mở khóa. Hàn Kỳ rút trong tay áo ra một nén hương, châm vào ngọn đèn dầu treo ở hiên, cắm vào kẽ gạch cạnh cửa buồng. Rồi anh quay lưng, đi ra đầu dãy nhà, đứng nhìn mưa, như người không liên quan.

Ngải vào buồng. Nàng quỳ xuống trước cha, đặt cái tráp xuống, mở ra, tay run đến nỗi suýt đánh rơi cuộn vải. Cha nàng ngồi im nhìn nàng.

– Ông quan ấy là ai? – Ông hỏi khẽ.

– Người xét án của cha. Hàn Thiếu khanh, ở Đại lý tự.

Cha nàng nhìn ra cửa, nhìn cái lưng áo xanh ở đầu dãy nhà, rồi nhìn lại nàng. Ngải cúi xuống cái đầu gối sưng. Nàng sờ nhẹ, cha giật mình. Nóng, căng, nhưng không đỏ tấy. Vết gãy cũ bao năm nay cứ trời trở là đau, ở Vũng Cói cha vẫn chườm nóng bằng túi muối rang. Ở đây không có muối rang, không có lửa. Nàng lấy vải quấn nhẹ quanh gối, nâng chân ông lên, kê lên ổ rơm cho cao hơn người.

– Cha để chân cao. Nằm thì gác lên. Con sẽ xin lão Đàm cho thêm một ít rơm khô.

– Con lên kinh bằng gì? – Cha hỏi, không để ý chân.

– Bằng đò.

– Tiền đâu?

– Con bán tủ thuốc.

Ông im. Ngải buộc nút vải xong mới ngẩng lên.

– Cha. Con mang cái bát lên kinh.

Mặt cha nàng xám lại như có ai rút hết máu. Bàn tay ông chộp lấy cổ tay nàng, mạnh đến nỗi nàng suýt kêu lên.

– Con mang nó vào kinh?

– Con không dám để ở nhà. Nhà bị ném đá. Bà Ba Chè giữ nhà, nhưng…

– Nó đang ở đâu?

– Trong thúng khâu, dưới phản của con ở Nữ y sở.

– Có ai thấy chưa?

– Chưa ai cả. Con chưa mở ra trước mặt ai.

Ông buông tay nàng ra. Ông dựa lưng vào tường, thở dốc. Nén hương ngoài cửa đã cháy được nửa.

– Cha. – Ngải nói nhanh. – Cái bát ấy ở đâu ra? Dưới chân đế có dấu bông sen hai nét. Con chưa thấy dấu ấy ở đâu bao giờ. Cái cặn trong đó là thuốc gì? Có liên quan gì đến chuyện cậu Toàn không? Ông Phương Tứ…

– Đừng hỏi.

– Cha!

– Đừng hỏi. – Ông nói, từng chữ một, như đóng đinh. – Con nghe cha. Cất cái bát đi. Đừng cho ai xem. Nếu ở đó có ai thấy nó, nếu có ai hỏi về nó, thì con đập vỡ nó ra, ném xuống giếng. Nghe chưa?

– Đập vỡ?

– Nghe chưa?

Ngải nhìn cha. Nàng thấy trên mặt ông lại cái nỗi mệt rất cũ hôm ở nhà giam phủ. Nhưng hôm nay có thêm một thứ khác mà nàng nhận ra rất rõ, vì nàng đã thấy nó trên mặt vợ ông lái đò khi con bé Sứa nóng như hòn than. Sợ. Cha nàng sợ. Không phải sợ cho ông.

Ngoài cửa, Hàn Kỳ đằng hắng. Nén hương chỉ còn một đốt ngón tay.

Ngải đóng tráp lại. Cha nắm lấy vạt áo nàng, kéo nàng lại gần, ghé môi vào tai nàng như hôm ở nhà lý trưởng. Hơi thở ông nóng và gấp.

– Đừng tin ai ở Thái y viện. – Ông thì thầm. – Không ai cả. Người tốt với con nhất, con càng phải coi chừng.

Rồi ông buông nàng ra, quay mặt vào tường.

Ngải đứng dậy, bước ra. Lão Đàm khóa cửa. Hàn Kỳ vẫn đứng ở đầu dãy nhà, chưa quay lại. Khi nàng đi ngang qua anh, anh nói, mắt vẫn nhìn ra màn mưa:

– Lần sau đi đúng dãy, và xin phép quan coi ngục trước. Ta không đứng ở đây hai lần.

Nàng cúi chào. Đến giữa sân, nàng ngoái lại. Anh đã quay người, đang nói gì đó với lại viên, tay chỉ vào sổ, như chưa từng có chuyện gì.

Chiều hôm ấy về đến Nữ y sở, Ngải chui xuống gầm phản, kéo cái thúng khâu ra, sờ xuống đáy. Cái gói vải chàm vẫn ở đó, nút dây gai vẫn y nguyên như nàng buộc.

Nàng ngồi trong bóng tối gầm phản cho đến khi chân tê dại. Nàng nghĩ đến cái mặt tròn hồng hào của Phó sứ Tôn bên luống ngải, nghĩ đến miếng mứt gừng ngọt cay. Nàng nghĩ đến bà Quản Lương với đôi mắt như hai viên sỏi, người đã tự dưng cho nàng đi khám ngục.

Người tốt với con nhất.

— Hết chương 7 —