Lá ngải giờ Ngọ

Chương 15: Lá ngải giờ Ngọ

Mưa đổ xuống Thuận Kinh vào chiều mùng ba tháng Năm, không báo trước bằng một cơn gió nào. Chỉ thấy trời tối sầm lại như ai úp cái nồi đồng lên kinh thành, rồi nước trút xuống trắng xóa, đập vào mái ngói, mái giọi, sân gạch, cuốn theo bụi vôi trắng của phường Bến Vôi chảy thành dòng sữa đục xuống cống Lá, xuống sông.

Ngải đứng dưới mái hiên đình, nhìn mưa. Bên cạnh nàng, thằng Cò cởi trần nhảy ra giữa sân, ngửa mặt lên trời há miệng hứng nước, rồi bị bà Tư Hến từ đâu chạy tới túm tai lôi vào.

– Nước mưa cũng phải đun! – Bà Tư quát. – Cái thằng ranh!

– Bà Tư ơi, nước mưa thì sạch mà…

– Sạch cái đầu mày. Cô nữ y bảo đun thì đun.

Ngải bật cười, lần đầu tiên sau nhiều ngày.

Mười ngày từ hôm hội nghị ở Chính đường, phường Bến Vôi đổi khác. Giếng Cây Si đóng ngày hai mươi lăm. Đình phường đặt sáu cái nồi đồng to, đun nước suốt ngày đêm, nhà nào cũng đến lấy. Người ốm được đưa về nằm riêng ở mấy gian nhà kho của các lò vôi đã tắt lửa, có người của Viện trông. Nồi nước lá của Phó sứ Tôn vẫn sôi ở cổng đình. Thang thuốc của Viện sứ Khâu phát cho nhà có người ốm. Lụa khỏi hẳn, trở lại khám bệnh, hát hò kéo lưới nhỏ thôi. Uyển Nhi không còn che khăn ngang mũi nữa.

Từ ngày hai mươi tám đến ngày mùng hai, cả phường chỉ có chín người mới mắc. Ngày mùng ba, không ai.

Rồi mưa về.

Sáng mùng một, theo lệ, Nữ y sở đến lượt đi khám Ngục Bắc. Nhưng Viện có lệnh hoãn khám ngục tháng Năm, vì người của Viện đều đang ở Bến Vôi. Ngải nghe tin ấy, đứng lặng một lúc lâu bên nồi nước sôi. Rồi nàng lại cúi xuống múc nước. Ở đây có người cần nàng hơn.

Sáng mùng năm tháng Năm, Tết Đoan ngọ, Viện cho các nữ y sinh về cung nửa ngày.

Ngải về Nữ y sở từ giờ Thìn. Nàng tắm, gội đầu bằng nước bồ kết đun với lá sả, thay bộ áo sạch còn thơm mùi nắng. Bà Quản Lương cho mỗi người một bát rượu nếp với hai quả mận, đúng như lệ ở quê nàng: sáng Đoan ngọ ăn rượu nếp, ăn hoa quả chua để giết sâu bọ. Lụa ăn xong bát mình còn đòi thêm. Bà Quản lườm, nhưng vẫn múc cho Lụa thêm nửa bát.

Ăn xong, các nữ y sinh tản ra sân giặt giũ. Ngải bưng mấy cái bát không vào bếp. Bà Quản Lương đứng ở cửa bếp, chặn ngang lối.

– Ở Bến Vôi cô làm được việc. – Bà nói, cộc lốc. – Viện sứ không nói ra, nhưng ta biết.

– Dạ. Con chỉ làm theo cái con thấy.

Bà Quản nhìn nàng, rồi nhìn xuống chồng bát trên tay nàng. Ngải thấy ánh mắt bà dừng ở đáy cái bát trên cùng, nơi còn đọng một ít nước rượu nếp. Rồi bà tránh sang một bên cho nàng đi.

Lúc ra giếng rửa bát, Ngải nhìn thấy sau lùm trúc cuối sân, cái miếu nhỏ mái rêu hôm nay có người quét dọn. Trước miếu đặt một đĩa mận và một bát rượu nếp nhỏ.

– Miếu ấy thờ ai hả chị? – Nàng hỏi nữ y Sen.

Chị Sen ngừng tay giặt, nhìn về phía lùm trúc, rồi nhìn quanh.

– Bà Quản thờ. – Chị nói nhỏ. – Một người bà Quản hầu hồi trẻ. Tháng nào bà cũng ra thắp hương một lần, ngày mười chín. Hôm nay Tết thì bà đặt thêm đĩa quả. Em đừng hỏi bà ấy. Người hỏi trước em bị bà bắt gánh nước một tháng.

Ngải không hỏi nữa.

Gần giờ Ngọ, Ngải đi qua cửa ngách, sang vườn thuốc Nam dược.

Ông Tôn đang đứng giữa vườn, tay xách giỏ, mắt nhìn mặt trời. Thấy nàng, ông vẫy tay.

– Đúng giờ. – Ông nói. – Ta biết thế nào con cũng sang.

Ở quê nàng, người ta tin rằng lá cây hái vào đúng giờ Ngọ ngày mùng năm tháng Năm là lá tốt nhất năm: phơi khô để dành, nấu nước tắm cho trẻ con, xông cho người ốm. Năm nào cha nàng cũng dắt nàng ra bãi sông đúng giờ ấy, hái ngải cứu, hái lá vối, lá bưởi, lá sả, gánh về đầy hai thúng. Năm nay là năm đầu tiên nàng không hái lá với cha.

Ông Tôn đưa nàng cái giỏ. Hai người đi dọc các luống. Ngải hái ngải cứu. Ông Tôn hái tía tô, kinh giới. Mặt trời đứng bóng, nắng sau mưa trong vắt, lá còn đọng nước lấp lánh. Ong vo ve trên giàn mướp. Ở góc vườn, cánh cửa ngách thấp phủ rêu vẫn đóng im, then gỉ đỏ.

– Hồi trẻ, cha con hái lá nhanh nhất Viện. – Ông Tôn kể, tay vẫn hái. – Năm nào giờ Ngọ ngày Đoan ngọ, thầy Đồng cũng cho cả ba thầy trò ra vườn hái. Ai hái được nhiều nhất thì được thầy cho một cái bánh tro. Năm nào nó cũng thắng. Có năm luống ngải trong vườn hết lá, nó trèo lên tường hái ngải dại mọc trên mái kho. Thầy mắng một trận, rồi vẫn cho nó cái bánh.

Ngải cười. Nàng tưởng tượng cha nàng, hai mươi tuổi, chân chưa tập tễnh, trèo lên mái kho Thái y viện hái lá ngải. Nàng không tưởng tượng được. Cha nàng mà nàng biết chưa bao giờ trèo lên cái gì cao hơn cái bậc thềm nhà.

– Thế còn sư bá? – Nàng hỏi. – Sư bá có bao giờ thắng không?

Ông Tôn ngừng tay. Ông nhìn xuống giỏ lá của mình.

– Không. – Ông nói, và cười. – Ta chưa thắng lần nào. Ta hái chậm. Ta hái lá nào cũng phải xem kỹ mặt dưới, có sâu không, có mốc không. Thầy bảo ta cẩn thận quá thì không làm được việc lớn. Cha con thì không cẩn thận, nhưng tay nó nhanh, mắt nó tinh. Thầy thương nó nhất.

Ông nói câu ấy bằng giọng bình thường, như nói chuyện thời tiết. Rồi ông lại cúi xuống hái.

Chiều hôm ấy, Ngải quay lại Bến Vôi với một giỏ lá ngải phơi héo. Nàng treo lên xà nhà gian khám bệnh của đình.

Sáng mùng sáu, có người của Ngục Bắc đến Thái y viện.

Ngải không biết tin ấy cho đến giờ Tỵ, khi Lụa từ Viện chạy về đình, mặt tái mét, thở không ra hơi.

– Chị Ngải… chị Ngải ơi… Ngục Bắc có dịch!

Ngải buông cái gáo trên tay.

Lụa kể, đứt quãng, vừa kể vừa thở. Hôm hai mươi tám tháng Tư, sau khi giếng Cây Si đóng, có một trận đánh nhau giữa mấy nhóm bốc vác ở bến. Họ giành nhau nước ở cái bể nước mưa của đình, vì nghe đồn nước gánh từ sông về không đủ. Có người bị đánh vỡ đầu. Lính phường bắt mười bốn người, giải lên Ngục Bắc giam chờ xét. Trong mười bốn người ấy có hai người đã nhiễm bệnh mà chưa phát. Ngục Bắc chật, tù nhân nằm chen chúc, cả ngục chỉ có một cái giếng, hố xí đào ngay sau dãy nhà. Đến hôm mùng ba, mưa to, hố xí tràn. Đến hôm qua, cả ngục đã có hơn hai mươi người mắc, ba người chết.

– Trong dãy tù nam. – Lụa nói. – Chị Ngải… có cả dãy tù án chết.

Ngải không nghe hết câu ấy. Nàng đã chạy ra khỏi cổng đình.

Nàng chạy một mạch từ Bến Vôi lên Thái y viện, qua mấy con phố lầy lội sau mưa, áo ướt đẫm mồ hôi. Đến sân Viện, nàng thấy Viện sứ Khâu đứng trên thềm Chính đường, đang nói với mấy y chính. Phó sứ Tôn đứng bên cạnh. Một người lính ngục đứng dưới sân, mũ cầm tay.

– Bẩm Viện sứ. – Ngải quỳ xuống giữa sân, thở hổn hển. – Con xin đi Ngục Bắc.

Khâu quay lại nhìn nàng. Ông im một lúc.

– Không.

– Bẩm…

– Ngục Bắc là chỗ giam đàn ông. Dịch trong ngục thì người của Viện vào. Ta cử y chính, y sĩ. – Ông nói, giọng khô. – Nữ y sinh không vào dãy tù nam. Mà cô thì càng không.

Câu cuối ấy ông nói rất nhỏ, nhưng Ngải nghe rõ từng chữ. Nàng ngẩng lên nhìn ông. Ông không nhìn nàng nữa.

– Bẩm Viện sứ. – Phó sứ Tôn lên tiếng, ôn tồn. – Con bé này đã chữa dịch ở Bến Vôi hơn một tháng, biết cách hơn mấy y chính mình nhiều. Ngục Bắc cũng có dãy tù nữ, cũng cần nữ y. Ta xin cho nó đi. Có gì ta chịu.

Khâu nhìn ông Tôn. Hai ông già nhìn nhau, cái nhìn của những người đã biết nhau ba mươi năm và không ưa nhau từng ấy năm.

– Ông Tôn chịu. – Khâu nói. – Thì ông Tôn chịu.

Ông quay đi, vào trong Chính đường.

Ông Tôn xuống thềm, đỡ Ngải đứng dậy. Bàn tay ông ấm và khô. Ông nhìn nàng, đôi mắt sau cặp má hồng hào trông mỏi mệt hơn mọi khi.

– Đi đi. – Ông nói nhỏ. – Ta sẽ mang thêm thuốc sang sau.

Ngải chạy ra cổng Viện. Đến cổng thì nàng gặp Hàn Kỳ.

Anh vừa xuống ngựa, áo xanh thẫm ướt sũng một bên vai, giày vải bê bết bùn. Anh nhìn nàng, nhìn cái tráp trên tay nàng, không hỏi nàng đi đâu.

– Ta cũng đi. – Anh nói.

– Thiếu khanh đi làm gì? Ngục Bắc có dịch.

– Ngục Bắc giam tù án chết chờ thu thẩm. Tù án chết là việc của Đại lý tự. – Anh nói. – Ngục là việc của ta.

Anh đưa nàng một cái áo tơi bằng lá cọ, loại áo lính vẫn khoác đi tuần. Trời lại bắt đầu lâm thâm mưa. Ngải nhìn cái áo tơi, rồi nhìn anh. Anh không có cái áo thứ hai.

– Thiếu khanh mặc đi.

– Ta ướt rồi. – Anh nói. – Cô thì chưa.

Nàng khoác cái áo tơi lên vai. Nó nặng, mùi lá cọ khô với mùi người. Hai người đi bộ ra cửa Bắc, Hàn Kỳ dắt ngựa đi bên cạnh, mưa rơi đều trên lớp lá cọ thành một thứ tiếng lộp độp nhỏ và dày. Suốt đường đi, không ai nói gì. Có một đoạn đường trơn, Ngải trượt chân, anh đưa tay đỡ khuỷu tay nàng, rồi buông ra ngay, như chạm phải than nóng.

Đến cổng ngoài Ngục Bắc thì trời đã xế chiều. Tường ngục ướt đen như vừa được quét nhọ nồi. Mùi vôi bột rắc khắp sân bốc lên hăng hắc, lẫn với một mùi khác, mùi Ngải đã quen ở Bến Vôi suốt một tháng nay. Lính gác mở cổng thứ nhất, rồi cổng thứ hai.

Lão Đàm đứng ngay sau cổng thứ hai, như đã đứng chờ ở đó từ lâu. Lão không nhai trầu. Môi lão nhợt nhạt.

– Cô thuốc. – Lão nói, nhìn Ngải. Rồi lão nhìn Hàn Kỳ, cúi đầu. – Bẩm Thiếu khanh.

– Buồng bảy thế nào? – Ngải hỏi. Nàng không chờ được.

Lão Đàm nhìn nàng một lúc, đôi mắt già nua đục như nước giếng sau mưa.

– Ông Nghiêm mắc từ hôm kia. – Lão nói. – Mê man từ đêm qua. Cứ nằm đấy mà gọi tên ai đó suốt.

– Gọi tên con?

Lão Đàm lắc đầu.

– Không phải tên cô. – Lão nói. – Tên một người lão không biết.

— Hết chương 15 —