Nén hương ngày mười chín

Chương 18: Nén hương ngày mười chín

Bà Quản Lương rửa tay ở giếng sau Nữ y sở mỗi sáng vào đúng giờ Mão, khi các nữ y sinh đã quét xong sân và trước khi các nữ y cũ ra khỏi buồng.

Ngải biết điều ấy từ lâu, nhưng chưa bao giờ để ý. Sáng mười ba tháng Năm, ngày đầu tiên nàng trở về Nữ y sở sau bảy ngày ở Ngục Bắc, nàng để ý.

Nàng đứng sau cây ngâu, tay cầm chổi, giả vờ quét lá. Bà Quản đi ra từ gian đầu hồi, áo nâu sẫm, tóc búi chặt, xách cái chậu đồng nhỏ. Bà múc nước giếng đổ vào chậu, đặt chậu lên bờ giếng. Bà nhìn quanh một lượt. Sân vắng. Bà kéo ống tay áo trái lên đến khuỷu, rồi ống tay phải, rồi cúi xuống vốc nước rửa tay, rửa mặt.

Cổ tay trái của bà có một nốt ruồi son. Đỏ. To bằng hạt đậu xanh.

Ngải đứng im sau cây ngâu cho đến khi bà Quản kéo ống tay áo xuống, xách chậu đi vào. Cái chổi trong tay nàng run đến nỗi lá ngâu rơi lả tả xuống đầu.

Hôm trước, chiều mười hai, Hàn Kỳ cho người đưa nàng về Thái y viện. Ngục Bắc đã ba ngày không có người mới mắc. Mười tám trong hai mươi ba người ốm đã ngồi dậy được. Cha nàng đã tỉnh hẳn, ăn được cháo đặc, nhưng còn yếu, không đứng được. Ông Tôn để lại một y sĩ già trong ngục để trông. Hàn Kỳ ký giấy cho phép người ấy ở lại, không giới hạn ngày.

Lúc chia tay ở cổng ngục, cha nàng đã ngủ. Nàng không nói được với ông câu nào nữa.

Bây giờ thì nàng biết. Người đưa miếng mứt quất cho Thục phi mười bảy năm trước đang sống cách nàng mười bước, ngủ ở gian đầu hồi, ngày nào cũng đọc việc cho nàng trên thềm, ngày nào cũng nhìn nàng rửa bát.

Nàng không biết phải làm gì với điều ấy.

Bà Quản Lương là người đã ghi tên nàng vào sổ, đã cho nàng đi khám ngục khi chưa đủ ba tháng, đã nghe nàng nói chuyện sơn ăn giữa phòng mà không phạt, đã đặt bàn tay lên lưng nàng một thoáng trong Chính đường. Bà Quản Lương cũng là người đã mở nắp cái lọ sứ, đưa miếng mứt quất cho một người đàn bà hai mươi sáu tuổi, rồi người đàn bà ấy chết.

Mấy ngày sau đó, Ngải làm việc như cái bóng. Nàng quét sân, gánh nước, sắc thuốc, rửa bát, nhìn đáy từng cái. Lụa hỏi chị Ngải sao thế, ốm à. Nàng bảo không, mệt. Uyển Nhi không hỏi gì, nhưng tối nào cũng đặt cạnh gối nàng một cái bánh, khi thì bánh đậu xanh, khi thì bánh khảo, rồi quay mặt đi ngủ.

Nàng nghĩ đến cái lọ sứ nắp quả quất. Ở vườn thuốc của sư bá có cả một chồng lọ như thế, đựng hạt giống. Ở Ngự dược phòng có hàng trăm cái như thế, đựng cao, đựng hoàn, đựng mứt thuốc. Cái lọ ấy chẳng nói được gì. Cái nốt ruồi thì nói được.

Ngày mười lăm, bà Quản Lương cho gọi nàng.

– Khang vương sai người sang hỏi. – Bà nói, giọng cộc như mọi khi, không nhìn nàng. – Điện hạ bảo từ đêm lên cơn tháng Ba, cứ mười ngày một lần, cô Nghiêm sang xem mạch. Tháng Tư, tháng Năm cô ở Bến Vôi, ở Ngục Bắc, đã lỡ mấy lần. Chiều nay sang.

– Dạ.

Bà Quản ngẩng lên, nhìn nàng.

– Cô nhìn ta làm gì?

Ngải cúi mặt.

– Con không nhìn gì ạ.

Chiều hôm ấy, Ngải sang điện Cảnh Phúc cùng nữ y Sen. Khang vương ngồi ở hiên, sau một tấm mành trúc, đọc sách. Cái lò sưởi đồng và cái gối lông ngỗng không thấy đâu nữa. Cửa sổ trong buồng ngủ mở toang. Ông đã khá hơn đêm tháng Ba nhiều: mặt có chút hồng, tiếng thở êm, chỉ còn khò khè rất nhẹ khi trở mình.

Chị Sen bắt mạch, hỏi han, ghi chép. Ngải đứng sau, đưa đồ. Khi chị Sen ra ngoài dặn thái giám việc sắc thuốc, Khang vương gấp sách lại, nhìn Ngải.

– Ta nghe nói cô ở Ngục Bắc bảy ngày.

– Bẩm, vâng.

– Ở Bến Vôi hơn một tháng. Ở Ngục Bắc bảy ngày. Nữ y sinh vào Viện chưa đủ ba tháng. – Ông nói. – Cô muốn chết sớm à?

Ngải không trả lời.

– Thiếu khanh Hàn tâu lên, Ngục Bắc nhờ cô mà chỉ chết có ba người. – Ông nói tiếp. – Lần đầu tiên ta thấy Hàn Kỳ tâu tên một thầy thuốc. Hắn ghét thầy thuốc, cả triều đều biết.

Ngải ngẩng lên. Nàng không biết Hàn Kỳ đã tâu.

Khang vương nhìn nàng một lúc, rồi phẩy tay cho thái giám hầu bên cạnh lui ra. Hiên điện chỉ còn hai người.

– Cô muốn hỏi ta cái gì? – Ông nói. – Từ lúc bước vào, mặt cô như có chữ viết.

Ngải đứng im. Rồi nàng quỳ xuống.

– Bẩm điện hạ, nô tỳ có một chuyện muốn hỏi. Điện hạ đừng hỏi nô tỳ vì sao.

– Hỏi đi.

– Năm Hoằng Khánh thứ năm, chuyện của Thục phi nương nương. Hồ sơ năm ấy có ghi người cung nữ hầu thuốc cho nương nương hôm mười chín tháng Mười là ai không?

Khang vương không trả lời ngay. Ông nhìn nàng, đôi mắt to và sâu không còn chút vẻ giễu cợt nào.

– Ta đã đọc hồ sơ ấy. – Ông nói. – Năm ta mười sáu tuổi, ta xin vua cha cho đọc. Bản sao, nhiều chỗ bị lược. Nhưng chỗ ấy thì có. Cung nữ hầu thuốc hôm ấy tên Ngô Thị Lài. Hồ sơ ghi Ngô Thị Lài khai không biết gì, chỉ đỡ bát thuốc từ tay học trò thầy thuốc rồi dâng lên. Tháng Chạp năm ấy, Ngô Thị Lài chết vì bệnh ho rét. Không ai hỏi được nữa.

Ngô Thị Lài. Không phải Lương Thị Ấm.

– Hồ sơ có ghi gì về một lọ mứt không ạ?

Khang vương nhíu mày.

– Mứt? Không. Hồ sơ chỉ ghi bát thuốc. Thái y viện khám nghiệm bát thuốc, kết luận có độc. – Ông nghiêng người về phía trước. – Cô hỏi chuyện mứt là sao?

Ngải cúi đầu thật thấp, trán gần chạm sàn gỗ.

– Bẩm điện hạ, nô tỳ xin điện hạ đừng hỏi. Chưa phải lúc.

Ông im lặng. Ngải nghe tiếng gió thổi qua mành trúc, nghe tiếng chim sẻ ríu rít trên mái điện. Nàng biết mình đang làm một việc liều lĩnh. Nhưng nàng cũng biết, nếu nàng nói ra lúc này, nói ra chuyện học trò họ Liêu, chuyện cái bát, thì chỉ cần một câu của ai đó lọt ra ngoài, cha nàng sẽ không sống đến mùa thu.

– Cô biết một điều gì đó. – Khang vương nói, chậm rãi. – Và cô không tin ta.

– Nô tỳ không tin ai cả, điện hạ.

Ông nhìn nàng thêm một lúc, rồi bật cười, một tiếng cười ngắn, không vui.

– Ở cái cung này, đó là câu khôn ngoan nhất ta nghe được trong năm. – Ông nói. – Đứng dậy đi. Mười ngày nữa lại sang. Khi nào cô thấy là lúc, thì nói.

Ngày mười chín tháng Năm, trời nóng như đổ lửa từ sáng đến chiều. Đến tối, gió nam thổi lồng lộng, mang mùi hoa ngâu từ sân sau Nữ y sở vào tận buồng ngủ.

Ngải nằm trên phản, mắt nhắm, tai nghe. Lụa ngủ say, thở đều. Uyển Nhi trở mình mấy lần rồi im. Gần cuối giờ Hợi, nàng nghe tiếng then cài ở gian đầu hồi khẽ kéo ra. Tiếng chân rất nhẹ đi dọc hiên, ra sân sau.

Nàng đếm đến một trăm, rồi ngồi dậy.

Đêm mười chín, trăng chưa lên. Sân sau tối mịt, chỉ có ánh sao. Cây ngâu đen sẫm một khối. Nàng đi men theo bờ tường, qua giếng, qua lùm trúc. Lá trúc cọ vào nhau xào xạc. Sau lùm trúc, cái miếu nhỏ mái rêu có một đốm sáng đỏ nhỏ như mắt đom đóm.

Bà Quản Lương quỳ trước miếu, lưng quay về phía nàng. Trên bậc thềm miếu có một nén hương đang cháy, một chén nước, một đĩa nhỏ đựng mấy quả gì đó tròn tròn mà Ngải không nhìn rõ trong bóng tối. Bà không khấn thành tiếng. Bà chỉ quỳ im.

Ngải đứng sau lùm trúc, muỗi vo ve quanh tai. Nén hương cháy được một nửa.

– Ra đi. – Bà Quản nói, không quay đầu. – Đứng đấy muỗi đốt.

Ngải bước ra khỏi lùm trúc. Chân nàng như không phải chân mình.

Bà Quản vẫn không quay lại. Bà nhìn nén hương.

– Đĩa ấy là mứt quất. – Bà nói. – Mười bảy năm, tháng nào ta cũng đặt một đĩa. Nương nương thích mứt quất. Hồi mới vào cung, nương nương mười lăm tuổi, nhớ nhà, đêm nào cũng khóc, ta lén mang mứt quất vào cho. Nương nương bảo ăn mứt quất thì thấy như ở nhà.

Gió thổi qua, đốm lửa đầu nén hương đỏ rực lên rồi lại mờ đi.

– Ta biết cô là con ai từ ngày cô bước vào đây. – Bà Quản nói. – Từ cái hôm ghi tên. Họ Nghiêm, quê Phù Vân, mười chín tuổi. Năm ấy học trò họ Liêu bỏ trốn có mang theo vợ và một đứa con gái hai tuổi, cả cung đều biết. Ta không chắc. Rồi cô vào Nữ y sở, cô rửa bát. Cô nghiêng bát lên nhìn đáy.

Bà quay lại. Trong ánh sáng đỏ yếu ớt của nén hương, mặt bà không còn cứng như hai viên sỏi. Nó già nua, nhăn nheo, ướt.

– Năm ấy, học trò họ Liêu ngày nào cũng bưng thuốc sang. Ngày nào cũng quỳ ngoài rèm chờ nhận bát về. Lần nào nhận bát, nó cũng nghiêng lên nhìn đáy ngay trước rèm, rồi mới đặt lên khay. Ta hỏi nó nhìn gì. Nó bảo thầy dạy, thuốc nói dối được cái miệng, không nói dối được cái đáy bát.

Ngải đứng im. Nàng nghe câu ấy, câu của cha nàng, câu nàng đã nghe hàng nghìn lần bên bếp lò ở Vũng Cói, vang lên ở đây, trong bóng tối sau lùm trúc của hoàng cung, bằng giọng của một người khác.

– Ta cho cô đi khám ngục. – Bà Quản nói. – Vì ta đoán ông ấy ở đó. Ta nợ ông ấy.

– Bà Quản. – Ngải nói, và giọng nàng khàn đặc. – Bà là người đưa mứt quất cho Thục phi.

Bà Quản nhìn nàng. Không chối.

– Phải. – Bà nói. – Là ta.

Nén hương cháy đến chân. Bà Quản không thắp nén khác.

– Trưa hôm mười chín, một y chính của Thái y viện sang cung. – Bà nói, giọng đều đều, như đã thuộc lòng từng chữ. – Đứng ở cuối hành lang chỗ tối, cúi mặt, mũ che. Đưa cho ta cái lọ sứ nắp quả quất. Bảo thầy Đồng dặn, chiều nay nương nương uống thuốc xong thì ngậm một miếng mứt này, là thuốc dẫn, cho thuốc vào sâu. Ta tin. Thầy Đồng mới chữa cho nương nương mấy tuần mà nương nương đã bớt ho, ta tin thầy Đồng. Mà nương nương thích mứt quất.

– Bà không nhìn mặt người ấy?

– Không rõ. Hành lang tối. Mũ che. Ta chỉ thấy cái áo. – Bà Quản nói. – Áo xanh lục. Áo y chính của phái Kinh phương. Phái Nam dược mặc áo màu nâu xám.

Ngải nghe tim mình đập thình thịch.

– Rồi nương nương mất. – Bà Quản nói. – Ta quay lại tìm cái lọ thì không thấy nữa. Ta sợ. Ta ba mươi lăm tuổi, cả đời ở trong cung, ra khỏi cung thì không biết đi đâu. Người ta bắt thầy Đồng, người ta truy học trò họ Liêu. Ta biết nếu ta nói ra chuyện cái lọ mứt, người ta sẽ hỏi ai đưa lọ cho ta, mà ta không trả lời được. Thì người ta sẽ bảo chính ta bỏ độc.

Bà ngừng lại.

– Con bé Lài ngủ cùng buồng với ta. Tháng Chạp nó chết vì trận ho rét. – Bà nói. – Ta đưa ba lạng bạc cho người giữ sổ ở Thượng cung cục, bảo ghi rằng người hầu thuốc hôm ấy là Lài. Người chết thì không ai hỏi. Ta đổ tên mình lên một đứa con gái đã chết. Mười bảy năm, ta sống bằng cái tên của nó.

Bóng tối sau lùm trúc đặc quánh. Không còn đốm lửa nào nữa. Ngải chỉ nghe tiếng thở của bà Quản, nặng nhọc như tiếng thở của cha nàng trong dãy nhà kho.

– Bà sẽ làm chứng chứ? – Ngải nói. – Trước Đại lý tự. Bà nói ra chuyện cái lọ mứt, chuyện người y chính áo xanh…

Bà Quản bật ra một tiếng cười khô khốc.

– Làm chứng? – Bà nói. – Cô biết ta làm chứng thì ta thành cái gì không? Thành cung nữ dâng thứ có độc cho phi tần, rồi gian dối sửa sổ để thoát tội. Ta chết trước cả cha cô.

Bà đứng dậy, chậm chạp, đầu gối kêu răng rắc. Bà đi ngang qua Ngải. Đến mép lùm trúc thì bà dừng lại, không quay đầu.

– Mà con bé này. – Bà nói. – Cả Thái y viện năm ấy, người mặc áo xanh lục của phái Kinh phương mà dám vào tận cung nương nương giữa trưa, chỉ có mấy người. Một trong số ấy, bây giờ đang ngồi ghế Viện sứ.

Bà đi vào bóng tối. Tiếng chân bà xa dần trên sân gạch.

Ngải đứng một mình trước cái miếu nhỏ. Trên thềm miếu, đĩa mứt quất vẫn còn đó, mấy quả tròn tròn nằm im trong bóng đêm. Phía đông, sau mái ngói cung điện, trăng mười chín bắt đầu nhô lên, khuyết một bên, vàng đục như một miếng mứt để lâu ngày.

— Hết chương 18 —