Chợ Thuốc phố Hàng Rễ

Chương 20: Chợ Thuốc phố Hàng Rễ

– Phương Tứ. – Khang vương nói, và cái quạt giấy trong tay ông gập lại đánh tách một tiếng. – Người báo với ta là người ấy đổi ý, chính là Phương Tứ.

Hiên điện Cảnh Phúc chiều hai mươi lăm tháng Năm chỉ có ba người. Thái giám, cung nữ đã bị cho lui ra tận cổng sân. Mành trúc buông xuống ba mặt, nắng lọt qua thành từng vạch mảnh trên sàn gỗ. Khang vương ngồi trên chiếc ghế mây, Hàn Kỳ đứng, Ngải quỳ. Nàng vừa kể xong, lần thứ hai trong năm ngày, cùng một câu chuyện, không thêm không bớt, như Hàn Kỳ dặn.

Nữ y Sen đã bắt mạch xong, đã ra ngoài dặn thái giám sắc thuốc. Hôm nay đúng phiên Ngải sang xem mạch, mười ngày một lần. Hàn Kỳ đến sau nàng một khắc, xin vào tâu việc Ngục Bắc.

– Mùa thu năm ngoái, ta nhờ một thái giám thân tín đi gặp mấy người lái thuốc chạy hàng các phủ phía nam. – Khang vương nói. Giọng ông khàn hơn lúc đầu, hơi thở ngắn lại. – Người chạy tuyến Phù Vân là Phương Tứ. Tháng Chạp, hắn bảo có một ông thầy thuốc già ở một phủ phía nam nhận là biết chuyện, có vật làm tin. Ta mừng, ta bảo hắn hỏi xem người ấy muốn gì, muốn gặp ở đâu. Đầu tháng Giêng, trước khi xuống phía nam, hắn bảo đã hỏi lại, người ấy đổi ý. Không chịu nói tên, không chịu nói làng. Ta tin hắn.

Ông ngừng lại, thở. Ngải thấy tay ông nắm chặt cán quạt.

– Lá thư của cha cô đã đến tay hắn. – Ông nói. – Hắn không đưa cho ta. Hắn đưa cho người khác. Rồi hắn về làng cô.

Không ai nói gì. Một con chim sẻ đậu xuống lan can, nghiêng đầu nhìn, rồi bay mất.

– Là ta. – Khang vương nói. – Ta muốn biết mẹ ta chết thế nào, ta rải người đi hỏi khắp các phủ. Người ta hỏi, cha cô trả lời. Cha cô trả lời, thì có người biết cha cô còn sống. Thằng bé con lý trưởng chết. Cha cô vào ngục. – Ông nhìn Ngải. – Là cái câu hỏi của ta đưa cha cô vào ngục.

– Bẩm điện hạ, câu hỏi không giết ai. – Ngải nói.

– Người hỏi không biết ai sẽ nghe câu hỏi ấy. – Ông nói. – Thế cũng là có lỗi.

Hàn Kỳ lên tiếng, lần đầu từ lúc vào.

– Bẩm điện hạ, thần xin hai việc. Một, xin điện hạ giữ kín chuyện người tù ở buồng bảy là ai cho đến khi có đủ chứng. Bộ Hình biết thì không cần xét. Hai, xin điện hạ tâu lên Hoàng thượng cho phép Đại lý tự, khi hội đồng thu thẩm họp, được trình gộp chứng mới của án năm Hoằng Khánh thứ năm. Thần không có quyền mở án bộ Hình đã xử. Hội đồng thu thẩm thì có.

Khang vương nhìn anh rất lâu.

– Thiếu khanh Hàn. Ta nghe người ta bảo ông chưa bao giờ trình cái gì không có chứng.

– Bẩm, thần đang trình cái chưa có chứng. – Hàn Kỳ nói. – Thần xin điện hạ cho thần thời gian đến mùng chín tháng Chín để tìm.

Khang vương bật cười, một tiếng cười ngắn, rồi ho. Ngải đứng dậy, đỡ ông ngồi thẳng, đặt tay lên lưng ông, chờ cơn ho qua.

– Được. – Ông nói khi thở lại được. – Ta giữ kín. Ta tâu. – Ông nhìn Ngải. – Cái bát ấy, cô định để ở đâu?

Ngải chưa kịp trả lời thì Hàn Kỳ đã nói:

– Bẩm, ở Đại lý tự. Công phòng của thần có rương khóa, đêm có lính canh.

Đó là lần đầu Ngải nghe chuyện ấy. Nàng quay sang nhìn anh. Anh không nhìn nàng.

Sáng hai mươi sáu, Ngải đem cái bát ra khỏi Nữ y sở.

Nàng không bọc lại. Nàng để nguyên lớp vải chàm, lớp giấy dó, cái nút dây gai của cha, đặt dưới đáy giỏ, phủ lên mấy gói lá khô, như người mang thuốc đi phát. Bà Quản đứng ở thềm, nhìn nàng đi qua sân. Bà không hỏi giỏ đựng gì. Bà chỉ nói, khi nàng đã ra đến cửa:

– Giờ Dậu phải về.

Ở công phòng Đại lý tự, Hàn Kỳ cho lại viên ra ngoài, đóng cửa. Ngải đặt gói vải lên án thư, tháo nút. Nàng mở lớp vải, lớp giấy. Cái bát men ngọc nằm đó dưới ánh sáng từ cửa sổ, xanh nhạt như nước sông mùa cạn, miệng sứt hình móng tay, đáy đóng lớp cặn nâu nứt chân chim.

Hàn Kỳ không cầm lên. Anh cúi xuống nhìn, hai tay chắp sau lưng. Anh nhìn rất lâu.

– Cô lật lên cho ta xem chân đế.

Ngải lật, nhẹ như lật một chiếc lá khô, giữ lớp cặn không cho rơi. Dấu sen hai nét hiện ra trên nền đất nung mộc.

– Bát này mà ở trong tay một người thường, bị bắt là tội trộm đồ ngự dụng. – Anh nói. – Ở trong tay con gái Liêu Thanh, thì là tang vật của án đầu độc. Ở trong tay một quan Đại lý tự, thì là chứng.

Anh tự tay gói lại, buộc lại, đúng cái nút cũ, như hôm buộc tập hồ sơ. Anh đặt gói vải vào cái rương gỗ lim, cạnh tập hồ sơ năm Hoằng Khánh thứ năm, khóa lại. Rồi anh tháo chìa khóa, xâu vào sợi dây đeo trong cổ áo.

– Đêm nào cũng có hai lính canh ở hành lang này. – Anh nói. – Ngày thì có ta.

Ngải nhìn cái rương. Mười bảy năm cái bát nằm dưới gầm chạn nhà nàng, ba tháng nằm dưới phản của nàng. Bây giờ nó nằm trong rương của một người mà ba tháng trước đã ghi hai chữ y án vào hồ sơ của cha nàng. Nàng không biết mình thấy nhẹ đi hay thấy trống đi.

Chiều hai mươi bảy, Ngải sang vườn Nam dược.

Ông Tôn đang tưới luống bồ công anh. Nắng đầu hè gay gắt, mấy luống tía tô rũ lá. Ông thấy nàng, đặt cái thùng tưới xuống, lau tay vào vạt áo.

– Cha con hôm qua ăn được hai bát cháo. – Ông nói trước khi nàng hỏi. – Y sĩ của ta ở trong ngục bảo thế. Đứng dậy được, vịn tường đi được mấy bước.

– Con cảm ơn sư bá.

– Cảm ơn cái gì. – Ông cười. – Nó là sư đệ ta.

Hai người ngồi xuống bờ đất cạnh giàn mướp, chỗ có bóng râm. Ông Tôn ho khan mấy tiếng, cái ho dai dẳng từ mùa xuân của ông. Ngải kể. Nàng kể Hàn Thiếu khanh đã mở lại án làng, đã gửi trát về phủ Phù Vân gọi đứa ở nhà lý trưởng lên kinh làm chứng. Nàng kể Phương Tứ chính là người đưa câu hỏi của Khang vương về phía nam, chính là người nhận thư của cha, rồi báo với Khang vương là cha đổi ý. Nàng không kể cái bát đang ở đâu. Ông Tôn không hỏi.

Ông nghe hết, tay xoắn một cọng cỏ, như hôm ở vườn tháng Ba.

– Con phải cẩn thận. – Ông nói. – Phương Tứ là một thằng lái thuốc. Một thằng lái thuốc không tự dưng giữ thư của một hoàng tử. Đằng sau hắn có người. Người ấy có quyền.

– Sư bá nghĩ là ai?

Ông Tôn nhìn về phía dãy nhà Viện sứ ở đằng xa, mái ngói đỏ sẫm dưới nắng chiều.

– Ta không dám nói bừa. – Ông nói. – Nhưng con nhớ ta đã bảo con, hàng thuốc bắc của hắn thì phái Kinh phương lấy hết. Tháng nào hắn cũng giao hàng cho nhà Viện sứ. – Ông thở dài. – Ta mong là ta nghĩ sai.

Sáng hai mươi tám, bà Quản lại sai Ngải ra phố Hàng Rễ.

– Hiệu Thọ Xuân có hàng phía nam mới về. – Bà nói. – Mua một cân ngải cứu khô. Ngải Lam Khê.

Ngải nhìn bà. Bà nhìn đi chỗ khác.

Hiệu Thọ Xuân vẫn thơm mùi cam thảo, ông Lã Phúc vẫn ngồi lom khom sau quầy, mắt kèm nhèm. Ông cân ngải cứu cho nàng, gói bằng lá chuối khô. Rồi ông hất cằm về phía hiệu bên cạnh, nơi mấy người phu đang khuân bao tải từ một chiếc xe bò xuống.

– Hàng của ông Phương. – Ông Lã nói, giọng nhỏ, không có ý gì. – Dạo này ông ấy làm ăn to. Đầu năm còn thuê trọ, tháng trước đã mua cái nhà hai gian ở cuối phố này. Tiền ở đâu ra mà nhanh thế, ta chịu.

– Ông không ưa ông ấy?

– Ta già rồi, ta không ưa ai cả. – Ông Lã nói. – Nhưng ta bán thuốc bốn mươi năm. Ta biết rễ tranh với lá ngải không làm ai giàu nhanh thế.

Ngải đứng nép sau chồng hộp gỗ ở cửa hiệu, kéo vành nón xuống.

Phương Tứ đứng giữa phố, áo the đen, khăn xếp mới, cười nói với chủ hiệu bên. Ông béo hơn hồi tháng Giêng, má đỏ au. Có mấy đứa trẻ con nhà phố chạy đến bám quanh chân ông. Ông thò tay vào túi áo, rút ra mấy cục gì đó trăng trắng, to bằng đầu ngón tay cái, chia cho mỗi đứa một cục.

– Đây, đây. Mỗi đứa một cục. Ngậm cho ngọt miệng, đừng nhai mà gãy răng.

Bọn trẻ reo lên, chạy biến. Một đứa chạy ngang qua hiệu Thọ Xuân, mút cục đường phèn kêu chùn chụt.

Ngải nhìn theo đứa bé.

Ở Vũng Cói, năm nào Phương Tứ về làng, trẻ con cả xóm cũng chạy theo ông như thế. Hồi nhỏ chính nàng cũng từng được ông cho một cục, ngậm cả buổi chiều. Thói quen của ông, cả làng biết. Nàng biết từ trước cả khi biết đọc chữ. Nàng chưa bao giờ đặt nó cạnh hàng kiến trên miệng bát.

Bây giờ thì nàng đặt.

Phương Tứ giao xong hàng, phủi tay, leo lên xe bò. Xe chở mấy bao tải còn lại lăn bánh về phía đầu phố. Ngải gửi gói ngải cứu lại cho ông Lã, đi theo.

Nàng đi cách xe một quãng, lẫn trong dòng người đi chợ. Xe bò ra khỏi phố Hàng Rễ, rẽ sang phố Đông, đi chậm qua mấy dãy nhà quan có tường gạch cao, rồi rẽ vào một con ngõ lát đá, hai bên trồng hòe. Đến lưng ngõ, xe dừng trước một cánh cổng gỗ nhỏ khoét vào bức tường dài, loại cổng sau của nhà giàu dành cho người làm và hàng hóa ra vào.

Một người đầy tớ mở cổng. Phương Tứ nhảy xuống, cùng phu khuân hai bao tải vào trong. Cổng đóng lại.

Ngải đứng ở đầu ngõ, sau một gốc hòe. Nàng hỏi một bà bán nước chè ngồi ở đó, bằng giọng như người quê lên tỉnh hỏi đường:

– Bà ơi, nhà ai mà tường dài thế ạ?

– Nhà quan Viện sứ Thái y viện đấy, cô ạ. – Bà bán nước nói. – Ông Khâu. Ông lái thuốc kia tháng nào cũng đến.

Ngải đứng thêm một lúc. Gần nửa canh giờ sau, cổng mở. Phương Tứ đi ra, tay không, vừa đi vừa nhét cái gì đó vào ngực áo, leo lên xe bò. Xe đi ra phía cuối ngõ.

Chiều hôm ấy Ngải kể với Hàn Kỳ ở cổng Đại lý tự. Anh nghe, ghi lại giờ giấc, gật đầu.

– Một người lái thuốc giao hàng cho nhà một Viện sứ Thái y viện. – Anh nói. – Thế là việc thường. Ta không bắt ai vì việc thường.

– Con biết.

– Nhưng ta sẽ cho người đi theo hắn từ mai. – Anh nói. – Nhót sắp lên. Ta không muốn hắn biết trước.

Sáng hai mươi chín tháng Năm, trời vừa rạng, thằng Cò đứng ở cổng Đông Thái y viện gào tên Ngải đến khi lính gác phải sai người vào gọi. Ngải chạy ra, tay còn ướt nước giếng. Thằng bé bám lấy song cổng, mặt trắng bệch dưới lớp bụi vôi.

– Chị Ngải! Chị Ngải ơi! Ông lái thuốc béo béo hay cho đường phèn ấy, nổi lềnh bềnh ở cống Lá rồi!

— Hết chương 20 —