Tên thật

Chương 35: Tên thật

– Nước sông, đun sôi hai lần. – Bà Tư Hến nói, đặt bát cháo xuống trước mặt cha Ngải. – Hến bến trên, rửa nước sôi để nguội. Hành thái nhỏ. Ông ăn đi. Con gái ông bắt cả phường này đun nước, thì ông phải ăn bát cháo đun sôi đầu tiên của phường.

Cha nàng cầm thìa. Tay ông run. Ông múc một thìa, thổi, ăn. Rồi ông ngồi im, nhìn bát cháo, rất lâu.

– Ngon. – Ông nói.

Bà Tư Hến chống nạnh, hất cằm, quay vào bếp. Ngải thấy bà lấy vạt áo quệt mắt.

Sáng mười hai tháng Chín, lão Đàm mở cổng thứ hai của Ngục Bắc lần cuối cho cha nàng. Lão không nói gì nhiều. Lão nhai trầu, môi đỏ như son, đưa cho cha nàng cây gậy tre ông vẫn chống trong buồng bảy, rồi đứng ở cổng nhìn theo hai cha con đến khi khuất. Đi được một quãng xa, Ngải ngoái lại. Lão vẫn đứng đó, giơ một bàn tay lên, như vẫy, như chào, như người già đuổi ruồi.

Cha nàng ở nhờ gian buồng trong nhà bà Tư Hến, gian Nhót đã ở. Nhót đã về Vũng Cói từ hôm mười một, đi đò dọc của ông lái Cả Đước, Hàn Kỳ trả tiền đò. Trước khi đi, con bé quỳ lạy cha nàng ba lạy ngay giữa sân nhà bà Tư. Cha nàng đỡ nó dậy, bảo về làng nói với ông lý một câu thôi: thầy Nghiêm không giận ai.

Thằng Cò ngày nào cũng ngồi ở bậc cửa nhà bà Tư, nhìn ông già chân thọt có cái tên mới mà cả phường đang đồn. Liêu Thanh. Ông thầy thuốc bị oan mười bảy năm. Nó hỏi ông có biết xếp sỏi không. Cha nàng bảo không, con gái ông xếp, ông chỉ biết nhìn đáy bát. Thằng Cò bảo thế thì dạy nó nhìn đáy bát. Cha nàng cười, lần đầu tiên Ngải thấy ông cười to như thế từ hồi mẹ mất.

Ba tuần sau thu thẩm, các bản án được tuyên. Lâm Hữu Đạo cách hết chức tước, giam chung thân ở ngục bộ Hình, gia sản sung công. Mạc Đình Khuê cách chức, đày đi biên ải. Tôn Đắc, con trai ông Tôn, không biết gì về những việc cha làm, được tha, nhưng mất chức thuộc lại ở bộ Hộ. Khâu Tuấn Đức, tội biết mà im, phạt ba năm bổng, cách chức Viện sứ. Ông không kêu. Ông dâng tờ xin về hưu ngay trong ngày ra khỏi ngục.

Bà Quản Lương được tha tội chết. Bà phải ra khỏi cung. Khang vương xin cho bà được ở lại đến hết giỗ Thục phi tháng Mười.

Án của ông Tôn thì chưa tuyên. Đại lý tự với bộ Hình còn xét.

Ngày mười lăm tháng Mười, Liêu Thanh vào ngục bộ Hình.

Ông đi một mình. Ông không cho con gái đi theo. Ông chống gậy tre đi bộ từ Bến Vôi lên phố Nam, chân trái kéo lê trên đường đá. Tay ông xách một cái giỏ nhỏ, trong giỏ có một cái ấm đất, một gói thuốc, một cái bát men nâu mua ở chợ Bến Vôi. Hàn Kỳ đã ký giấy cho ông vào. Người lính ngục bộ Hình nhìn tờ giấy, rồi nhìn cái chân thọt của ông, rồi nhìn cái tên trên giấy. Rồi hắn dẫn ông đi qua một dãy hành lang dài, dừng ở một cánh cửa gỗ có ô cửa nhỏ.

Sư huynh ngồi trong góc buồng, trên một cái chiếu cói, lưng dựa tường. Ông gầy đi đến mức Liêu suýt không nhận ra. Má xệ, mắt trũng, tóc bạc trắng cả mái. Ông ho. Cái ho khan dai dẳng từ mùa xuân của ông, bây giờ sang thu thì nặng hơn, từng tràng dài, khô, xé.

Ông ngẩng lên, thấy Liêu, và ông không đứng dậy.

– Đệ đến làm gì. – Ông nói.

Liêu không trả lời. Ông xin người lính một bếp than nhỏ, ngồi xuống ngay trước cửa buồng, bắc cái ấm đất lên, cho thuốc vào, đổ nước. Ông quạt lửa. Ông không nói gì. Sư huynh ngồi trong buồng, nhìn ông qua chấn song, cũng không nói gì.

Lửa nhỏ. Thầy dặn lửa nhỏ.

Mùi thuốc bốc lên. Một thang thuốc ho, toàn vị thường, những vị mà hồi ba thầy trò còn ở Viện, sư huynh hái ở vườn Nam dược, Liêu thái bằng dao cầu ngón trỏ đè sống dao, thầy Đồng ngồi trên hiên bốc. Liêu không cần nhìn đơn. Ông bốc thang này cả nghìn lần ở Vũng Cói, cho người làng ho mùa đông.

Khi nước còn tám phân, ông nhấc ấm xuống, rót ra cái bát men nâu, đưa qua ô cửa.

Sư huynh nhìn cái bát rất lâu. Rồi ông đưa hai tay ra đỡ. Hai ống tay áo tù xám của ông dài quá cổ tay. Ông không xắn lên. Ông cầm bát, đưa lên miệng, uống. Từng ngụm. Đắng. Liêu biết là đắng, vì chính ông đã chọn những vị ấy. Sư huynh nhăn mặt, nhưng không dừng. Ông uống cạn.

Rồi ông ngồi im, cái bát không trên tay. Ông không hỏi gì. Không hỏi có mứt không, có đường không. Ông chỉ ngồi đó, ngậm cái đắng trong miệng, như người ngậm một hòn sỏi.

Liêu nhìn ông. Rồi Liêu đưa tay qua ô cửa, cầm lấy cái bát không. Ông nghiêng nó lên, ra chỗ có ánh sáng từ ô cửa sổ nhỏ trên cao, nhìn xuống đáy.

Sư huynh nhìn ông làm thế. Và lần đầu tiên từ khi Liêu vào, sư huynh cười. Một cái cười méo, già, mệt.

– Đệ nhìn đáy bát làm gì. – Sư huynh nói. – Ta có bỏ gì vào đâu.

– Thói quen. – Liêu nói.

Hai người im lặng. Ngoài hành lang có tiếng lính đổi gác.

– Thầy thương đệ nhất. – Sư huynh nói, rất khẽ. – Ta hái chậm.

– Thầy bảo sư huynh cẩn thận quá thì không làm được việc lớn. – Liêu nói. – Thầy nói sai.

Sư huynh ngẩng lên.

– Sư huynh làm được việc lớn. – Liêu nói. – Sư huynh giết thầy.

Ông nói câu ấy không to, không gắt. Như đọc một vị thuốc trong đơn.

Sư huynh nhìn ông rất lâu. Rồi sư huynh cúi đầu xuống, hai bàn tay gầy guộc đặt trên đầu gối. Vai ông run lên. Liêu không nhìn đi chỗ khác. Ông ngồi đó, trước ô cửa, cho đến khi vai sư huynh thôi run.

Ông để lại gói thuốc với cái ấm đất cho người lính, dặn mỗi tối sắc một lần, lửa nhỏ, ba bát nước còn tám phân. Người lính nhận, không nói gì. Rồi ông chống gậy đứng dậy, chân trái kéo lê, đi ra. Ông không ngoái lại.

Ra đến cổng ngục bộ Hình, ông đứng lại dưới nắng thu một lúc lâu. Ông mới nhận ra mình vẫn cầm cái bát men nâu không trong tay. Ông nghiêng nó lên nhìn lần nữa. Đáy bát sạch, chỉ còn mấy vụn thuốc nâu nhạt, đúng các vị trong thang.

Ngày mười chín tháng Mười, giỗ Thục phi.

Cái miếu nhỏ mái rêu sau lùm trúc của Nữ y sở hôm ấy chật người. Khang vương đến từ sáng, mặc áo trắng, không đội mũ, chỉ mang theo hai thái giám. Hoàng hậu không đến, nhưng sai nữ quan Mai mang sang một bó hương trầm và một đĩa hoa quả. Ngải đứng cạnh cha. Cha nàng mặc cái áo dài nâu cũ, cái áo ông cởi ra gấp lại đưa cho nàng ở sân nhà lý trưởng sáng mười sáu tháng Giêng. Nàng đã mang nó lên kinh trong tay nải, giữ suốt chín tháng.

Bà Quản Lương quỳ trước miếu, như mọi ngày mười chín trong mười bảy năm. Trên thềm miếu, bà đặt một đĩa mứt quất.

Khang vương nhìn đĩa mứt. Rồi ông nhìn bà.

– Mẹ ta thích mứt quất. – Ông nói.

– Vâng. – Bà Quản nói. – Nương nương bảo ăn mứt quất thì thấy như ở nhà.

Khang vương quỳ xuống bên cạnh bà. Hai người quỳ cạnh nhau, một hoàng tử hai mươi tuổi và một bà cung nữ già sắp phải ra khỏi cung, trước một cái miếu nhỏ không ai biết thờ ai, cho đến tận năm nay.

Cha nàng thắp một nén hương. Ông cắm nó vào bát hương, rồi đứng lùi lại, chắp tay. Ông không khấn thành tiếng. Ngải đứng cạnh ông, nghe ông thở.

Khi người ta đã về hết, bà Quản Lương ở lại cuối cùng. Bà nhìn Ngải.

– Mai ta ra khỏi cung. – Bà nói, cộc lốc như mọi khi. – Khang vương cho ta một gian nhà ngoài cửa Tây. Gần xóm Bãi Dâu. Tháng nào ta cũng sẽ thắp hương ngày mười chín ở đấy.

– Con sẽ đến.

– Đến làm gì. – Bà nói. – Nữ y Thái y viện bận lắm.

Nhưng bà đưa tay lên, kéo ống tay áo trái xuống, rồi, lần đầu tiên, bà kéo nó lên lại. Cái nốt ruồi son nằm đó, đỏ, to bằng hạt đậu xanh, dưới ánh nắng chiều. Bà nhìn nó một lúc. Rồi bà để nguyên như thế, đi về phía gian đầu hồi, không kéo xuống nữa.

Tối hôm ấy, Ngải ra cổng Đông. Hàn Kỳ đứng chờ ở gốc bàng, như đã đứng ở đó nhiều lần.

Tay phải anh đã lành hẳn, chỉ còn một mảng sẹo nhạt màu ở lòng bàn tay. Vết mực ở ngón giữa đã quay lại, đen loang như cũ. Anh đã viết được tay phải.

– Ngải đã chọn chưa? – Anh hỏi.

Khang vương đã hỏi nàng muốn gì. Muốn về quê với cha, hay ở lại. Ông bảo, muốn gì ông cũng xin được.

– Em ở lại. – Ngải nói. – Làm nữ y. Em xin điện hạ cho mở một gian phát thuốc ở Bến Vôi, ở gian kho sau đình, chỗ Lụa nằm hồi tháng Tư. Mỗi tuần em xuống hai ngày. Uyển Nhi xin đi cùng. Lụa cũng xin. Ông Khâu bảo, ông về hưu rồi thì rảnh, ông sẽ xuống xem lang vườn làm ăn thế nào.

– Còn cha Ngải?

– Cha muốn về Vũng Cói. – Nàng nói. – Cha bảo ở làng người ta gọi cha là thầy Nghiêm quen rồi. Cha bảo, tên thật thì triều đình trả rồi, còn tên ở làng thì để làng gọi.

Hàn Kỳ gật đầu. Hai người đi dọc tường Thái y viện, dưới hàng bàng, lá đỏ rụng đầy đường.

– Tháng Giêng. – Anh nói. – Mười sáu tháng Giêng là giỗ đầu cậu Toàn.

– Vâng. Cha với em sẽ về.

– Tôi sẽ đến. – Anh nói.

Ngải dừng bước, nhìn anh.

– Anh là Thiếu khanh Đại lý tự. Anh xin nghỉ được à?

– Không. – Anh nói. – Tôi sẽ xin. Như tập viết tay trái.

Ngải bật cười. Anh không cười. Nhưng ngón cái tay phải của anh, bàn tay có vết sẹo bỏng, khẽ chạm vào mu bàn tay nàng, một thoáng, rồi rút về, như chạm phải than nóng.

— Hết chương 35 —