Hội đồng thu thẩm

Chương 31: Hội đồng thu thẩm

– Cuốn thứ ba trên giá phía đông, từ dưới đếm lên. – Uyển Nhi nói. – Ông tôi bảo thế. Bìa xanh, sách chú giải thương hàn. Kẹp giữa trang bốn mươi và bốn mươi mốt.

Cô đặt lên bàn trước mặt Ngải một mẩu giấy gấp tư, đã ngả vàng như lá chuối khô, mép sờn. Đêm mùng hai tháng Chín, trong gian ngủ Nữ y sở, ngọn đèn dầu nhỏ đặt trên nền gạch giữa hai cái phản. Lụa ngồi canh ở cửa.

Ngải mở mẩu giấy ra. Mười bốn dòng chữ nhỏ, viết vội, nét gầy và sắc. Mỗi dòng một vị thuốc, có cân lượng, có cách sắc. Cuối cùng là một dòng chữ khác, nhỏ hơn: chép từ mảnh đơn dán miệng nồi, Ngự dược phòng, đêm mười chín tháng Mười, Hoằng Khánh năm thứ năm. Không ký tên.

– Ông tôi chép đêm ấy. – Uyển Nhi nói. – Mười bảy năm, ông kẹp nó trong cuốn sách ông đọc nhiều nhất. Ông bảo, mỗi lần mở sách ra là thấy nó, như thấy một cái đinh đóng vào tay.

– Ông bảo cô đưa cho tôi?

– Ông bảo đưa cho con bé nhìn đáy bát. – Uyển Nhi nói. Cô cười, lần đầu từ hôm ông bị bắt. – Ông không chịu gọi tên cô. Ông bảo gọi tên lang vườn thì lang vườn sinh kiêu.

Ngải gấp mẩu giấy lại, cẩn thận như gấp một lá thuốc khô.

Hơn hai tuần từ đêm Trung thu trôi qua như nước. Hàn Kỳ đã cho người vào vườn Nam dược ngay đêm rằm, niêm phong gian nhà tranh. Mười hai cái lọ sứ nắp quả quất trên giá được bọc từng cái trong giấy dầu, đóng dấu đỏ, mang về Đại lý tự. Ông Tôn ở lại trong phòng Viện sứ, không ra khỏi cổng, ngày ngày ngồi một mình, không gặp ai. Ngải không sang. Nàng không biết sang để nói gì.

Viên đội trưởng lính bộ Hình khai trước Đại lý tự: đêm rằm, hắn được Thị lang bộ Hình Mạc Đình Khuê sai đến đứng chờ ở cổng Tây cung từ giờ Dậu, nghe tin là vào bắt nữ y. Thị lang Mạc thì bảo đó là lệnh tuần phòng thường lệ dịp Trung thu. Không ai bắt được Thị lang Mạc. Không ai nhắc tên quốc cữu Lâm.

Hàn Kỳ đi lục kho sổ của Kinh triệu phủ suốt mười ngày, tìm một vụ người chết ở sòng bạc ngoài cửa Tây năm Hoằng Khánh thứ năm. Sổ tháng Sáu năm ấy thiếu bốn tờ, mép giấy còn chỗ xé. Nhưng ông khám nghiệm già của Kinh triệu, người đã khám xác Phương Tứ ở cống Lá, nhớ vụ ấy. Ông nhớ vì đó là lần duy nhất trong bốn mươi năm làm nghề ông được bảo ghi say rượu ngã chết cho một người không có lấy một hơi rượu. Ông nói thế với Hàn Kỳ, rồi xin đừng bắt ông nói lại trước điện.

Bà Quản Lương thì chưa trả lời. Hàn Kỳ đã gửi giấy gọi bà làm chứng. Bà nhận giấy, đọc, gấp lại, cất vào ngăn bàn. Rồi bà vẫn rửa tay ở giếng mỗi sáng giờ Mão, vẫn đọc việc trên thềm, vẫn kéo ống tay áo trái xuống che cổ tay.

Sáng mùng chín tháng Chín, trời thu cao và xanh, gió lạnh đầu mùa. Trước điện Minh Chính, hai hàng lính áo đỏ đứng dọc lối đi lát đá, giáo dựng thẳng. Trong điện, Hoàng thượng ngồi trên ngai, sau tấm rèm châu thưa, chỉ thấy một bóng người áo vàng, chòm râu bạc. Hai bên là các quan hội đồng thu thẩm. Thượng thư bộ Hình, một ông già gầy gò, mắt lim dim. Thị lang bộ Hình Mạc Đình Khuê, mặt vuông, môi mỏng. Đại lý tự khanh, cấp trên của Hàn Kỳ. Mấy quan bộ Lại, bộ Lễ. Và quốc cữu Lâm Hữu Đạo, Thượng thư bộ Hộ, ngồi ở hàng ghế đầu bên trái.

Ngải nhìn thấy ông ta lần đầu tiên. Ông ta không giống cái gì nàng đã tưởng tượng. Năm mươi tuổi, người tầm thước, mặt đầy đặn, râu đen cắt gọn, đôi mắt hiền lành như một ông giáo làng. Ông ta ngồi rất yên, hai tay đặt trên đầu gối, thỉnh thoảng nghiêng đầu nói gì đó với quan bộ Lễ ngồi bên cạnh, rồi mỉm cười.

Khang vương ngồi ở chiếc ghế đặt riêng bên phải ngai, áo bào chàm, mặt trắng xanh. Sau một tấm rèm the ở góc điện bên trái, có một bóng người đàn bà ngồi thẳng lưng. Ngải biết đó là ai. Hoàng hậu đã xin Hoàng thượng cho ngồi nghe.

Ngải quỳ ở cuối điện, cạnh Nhót, cạnh Uyển Nhi. Nàng mặc áo nữ y nâu sẫm, tay ôm một cái gói vải chàm sém một góc. Hàn Kỳ đã trao cái gói cho nàng ở cổng điện sáng nay. Anh nói: nó là của Ngải, Ngải cầm vào.

Các án chết của các phủ được đọc lần lượt. Án nào y án thì quan Đại lý tự đọc ý kiến, Thượng thư bộ Hình gật, Hoàng thượng phẩy tay. Mười một án. Mười một lần phẩy tay. Ngải không đếm thời gian. Nàng nhìn cái cửa điện. Bà Quản Lương không có ở đó.

Đến án thứ mười hai, Đại lý tự khanh đọc:

– Án Nghiêm Cát, phủ Phù Vân. Thiếu khanh Hàn Kỳ xét lại.

Hàn Kỳ bước ra giữa điện, quỳ, rồi đứng lên. Anh không cầm giấy. Tay phải anh vẫn còn những mảng da non hồng nhạt.

– Bẩm Hoàng thượng. – Anh nói. – Tháng Hai năm nay, thần ghi ý kiến sơ bộ cho án này là y án. Tháng Sáu, thần rút ý kiến ấy. Hôm nay thần xin nói vì sao.

Anh nói. Giọng anh đều, câu ngắn, như đọc một tờ khám nghiệm. Thang thuốc sốt rét không có vị ngọt. Thầy thuốc dặn bệnh nhân không được ăn ngọt. Sáng hôm sau, miệng bát dính và kiến bò lên. Đứa ở bị sai rửa bát trước khi trời sáng. Người làm chứng ở phủ rằng thấy thầy thuốc bỏ rễ lạ vào ấm, là người đã vào buồng bệnh nhân giờ Hợi với một cục đường phèn, đã sai rửa bát, đã đưa tiền, đã dọa. Người ấy chết đuối ở cống Lá ngày hai mươi tám tháng Năm, gáy có vết đánh, thắt lưng có túi đường phèn.

– Nhân chứng Nhót, đứa ở nhà lý trưởng, có mặt ở đây.

Nhót run như cầy sấy, nhưng nó nói được. Nó kể lại đêm rằm, cục gì trăng trắng, ngậm cho đỡ đắng, ông khách sai rửa bát, ông khách bảo nói là bà sai. Cả điện im phắc nghe một con bé nhà quê mười sáu tuổi nói giọng Phù Vân.

Khi Nhót nói xong, Thị lang Mạc Đình Khuê đứng dậy.

– Bẩm Hoàng thượng. – Ông ta nói, giọng trơn như dầu. – Lời một đứa ở, tháng Giêng khai một kiểu, nay khai một kiểu, người chứng thì đã chết, không đối chất được. Theo lệ, chưa đủ để lật án. – Ông ta dừng lại, quay sang nhìn về phía cửa điện. – Nhưng thần không muốn bàn chuyện ấy. Thần có một việc lớn hơn phải tâu.

Ông ta vẫy tay. Hai người lính ngục dẫn vào một người đàn ông gầy, tóc bạc hai bên thái dương, áo tù vải thô, chân trái kéo lê, cổ chân mang xích sắt. Lão Đàm đi bên cạnh, cúi đầu, môi không đỏ trầu.

Ngải siết chặt cái gói vải chàm trong tay.

Cha nàng quỳ xuống giữa điện, cách nàng mười bước. Ông không nhìn về phía nàng.

– Bẩm Hoàng thượng. – Thị lang Mạc nói, to và rõ. – Người tù này khai tên là Nghiêm Cát. Bộ Hình có tin báo, tên thật của hắn là Liêu Thanh, học trò của Đồng Khải, người dâng bát thuốc độc cho Thục phi năm Hoằng Khánh thứ năm. Hắn đã bị xử tội chết vắng mặt, đang bị truy nã mười bảy năm. Kẻ tử tội đã xử thì không cần thu thẩm. Thần xin chiếu luật đem chém ngay, không cần xét án làng.

Cả điện ồ lên.

Người ta quay đầu lại nhìn cái người tù gầy gò đang quỳ giữa điện. Ngải thấy quốc cữu Lâm nghiêng đầu nói gì đó với quan bộ Lễ, rồi mỉm cười, nụ cười hiền lành như ông giáo làng.

Cha nàng ngẩng đầu lên. Ông nhìn lên tấm rèm châu.

– Phải. – Ông nói. Giọng ông khàn, nhưng không run. – Tôi là Liêu Thanh.

Điện im phắc.

– Mười bảy năm trước tôi bưng bát thuốc cho Thục phi. – Ông nói. – Thuốc tôi bưng không có độc. Tôi chạy, vì thầy tôi bảo chạy. Tôi chạy để giữ một vật. Hôm nay tôi không chạy nữa.

Thị lang Mạc mở miệng định nói gì, nhưng Hàn Kỳ đã lên tiếng trước.

– Bẩm Hoàng thượng. – Anh nói. – Luật nước có điều: án đã xử, nếu có chứng mới đủ làm lung lay bản án, thì được xin hoãn thi hành để xét lại. Tháng Năm, thần đã tâu điện hạ Khang vương, xin cho Đại lý tự, nếu hội đồng thu thẩm thấy cần, được trình gộp chứng mới của án năm Hoằng Khánh thứ năm. Thần xin trình hôm nay.

– Án năm Hoằng Khánh thứ năm là án bộ Hình đã xử. – Thị lang Mạc nói. – Đại lý tự lấy quyền gì…

– Ta.

Khang vương đứng dậy. Ông vịn tay vào thành ghế, hơi thở ngắn, nhưng ông đứng thẳng.

– Bẩm phụ hoàng. – Ông nói, quay về phía tấm rèm châu. – Năm Hoằng Khánh thứ năm, mẹ con chết. Con ba tuổi. Con không nhớ mặt mẹ con. Mười bảy năm, con chỉ biết mẹ con chết vì một bát thuốc. – Ông dừng lại, thở. – Con xin phụ hoàng một buổi sáng. Cho con nghe xem bát thuốc ấy nói gì.

Sau tấm rèm châu, bóng người áo vàng ngồi im rất lâu. Rồi một giọng già, chậm, khàn, vang lên:

– Trẫm cũng muốn nghe.

Ngải nghe tim mình đập như trống.

– Người giữ vật chứng là ai? – Giọng già hỏi.

Hàn Kỳ quay về phía cuối điện.

– Nữ y Thái y viện Nghiêm Thị Ngải. – Anh nói. – Con gái người tù.

Ngải đứng dậy. Chân nàng như không phải chân mình, như đêm ở miếu sau lùm trúc. Nàng đi lên giữa điện, qua chỗ cha nàng quỳ, quỳ xuống bên cạnh ông. Cha nàng không quay sang. Nhưng nàng thấy tay ông, đặt trên đầu gối, nắm chặt đến trắng các khớp, như hôm ở công đường phủ Phù Vân.

Nàng đặt cái gói vải chàm xuống nền gạch. Nàng tháo cái nút dây gai của cha. Lớp vải chàm, lớp giấy dó. Cái bát men ngọc xanh nhạt nằm đó trên nền gạch điện Minh Chính, miệng sứt hình móng tay, đáy đóng lớp cặn nâu nứt chân chim.

– Bẩm Hoàng thượng. – Nàng nói. – Đây là cái bát Thục phi nương nương uống thuốc chiều mười chín tháng Mười năm Hoằng Khánh thứ năm. Thầy Đồng Khải đưa cho cha nô tỳ, dặn đừng rửa. Mười bảy năm chưa ai rửa. Cặn dưới đáy là cặn của chính bát thuốc ấy.

Một tiếng xì xào chạy qua hai hàng quan.

– Hồ sơ năm ấy kết luận thuốc có độc. – Nàng nói. – Nô tỳ xin được sắc lại đúng thang thuốc thầy Đồng kê cho nương nương, ngay tại đây, trước mặt mọi người. Sắc xong để khô trong một cái bát như thế này. Nếu thuốc thầy Đồng có độc, thì cặn trong cái bát này phải khác cặn của thang thuốc sắc lại. Nếu không khác, thì độc không nằm trong thuốc.

– Đơn thuốc của Đồng Khải? – Thị lang Mạc bật cười. – Tập sổ đơn năm Hoằng Khánh thứ năm đã thất lạc từ lâu, cả triều đều biết. Nữ y định lấy đơn ở đâu ra mà sắc? Nhớ à? Hay hỏi cha mình, một tử tù?

Ngải không trả lời. Nàng thò tay vào ngực áo, chạm vào mẩu giấy gấp tư đã ngả vàng.

Nhưng trước khi nàng rút nó ra, ở cửa điện có tiếng xích sắt kéo lê trên đá, tiếng chân lính. Rồi một giọng nói khô, gọn, mỉa, cái giọng nàng đã nghe từ ngày đầu tiên đứng trên sân gạch Thái y viện.

– Thần chép.

Khâu Tuấn Đức đứng ở cửa điện Minh Chính, hai cổ tay mang gông gỗ, áo tù xám, tóc bạc xổ một bên, cao lừng lững giữa hai người lính bộ Hình. Ông gầy rộc đi sau ba tháng ngục. Nhưng ông vẫn đứng thẳng, như cây sào cắm giữa sân.

– Đơn ấy, thần chép tay. – Ông nói. – Đêm mười chín tháng Mười năm Hoằng Khánh thứ năm, từ mảnh giấy dán miệng nồi, ở Ngự dược phòng. Trước khi có người rửa cái nồi ấy đi.

— Hết chương 31 —