Ngày hai mươi hai

Chương 31: Ngày hai mươi hai

Con cá chép năm nay to hơn năm ngoái, và bà Nhàn không cười khi nó quẫy nước lên mặt bà.

Bà đứng nhìn nó trong cái chậu nhôm đặt giữa hiên, hai tay chùi vào tạp dề, rất lâu. Con cá đỏ au, vảy to bằng móng tay cái, mang phập phồng. Chiểu mua nó ở chợ cá ven sông từ sáng sớm, đạp xe về, mặt đỏ gay vì gió, khoe với mẹ là mặc cả được bớt hai trăm đồng.

– Mai thằng Chiểu cầm cá. – Bà Nhàn nói, rồi quay vào.

Năm ngày qua, cả Bến Thượng biết chuyện con Hồng nhà Phác lên công an.

Bà Hĩm là người kể lại cho Nhã nghe, chiều thứ Năm, ở gốc bàng. Ngoài chợ người ta nói con Hồng bị gọi lên trụ sở về cái đơn của mấy nhà Lạc Hòa, ngồi khóc từ sáng đến trưa. Nó chối đây đẩy, bảo không biết gì, ảnh là ảnh khách thuê chụp, phim để cả ở nhà, ai muốn xem thì cứ xuống mà xem. Người ta nói ra Giêng huyện về thu cả cái tủ phim. Người ta nói lão Cẩn với thằng Toản cũng bị mời lên huyện, sáng mồng sáu.

– Ấy đấy, bà nghe mà bà tức. – Bà cụ nói. – Bà bảo con Hồng nhà Phác mà khóc thì bà đi đầu xuống đất. Người ta cười bà.

– Bà cứ để người ta cười.

– Bà để. – Bà Hĩm gõ cái điếu cày. – Bà biết cái gì bà biết.

Toản không đến hiệu ảnh. Nhưng chiều thứ Sáu, lúc Nhã đứng ở quầy giao ảnh màu, cô thấy anh ta đạp xe chậm qua cửa, không dừng, không nhìn vào. Cái khăn len đỏ quấn quanh cổ. Anh ta đạp đến đầu cầu sắt thì dừng lại, chống chân, đứng đó một lúc, quay lưng về phía hiệu ảnh. Rồi anh ta đạp tiếp.

Ông Cẩn thì không ai thấy. Hàng đánh máy ở đầu chợ đóng cửa từ hôm thứ Ba. Người ta bảo ông đi Hà Nội sắm Tết.

Sợi chỉ đỏ thứ hai ở cái kho dưới gầm cầu thang vẫn căng.

Tối hai mươi hai tháng Chạp, Chủ nhật, mất điện từ chập tối.

Cả nhà ăn cơm sớm. Bố Phác ăn ít, gắp miếng nào cũng nhai lâu. Ông không uống rượu. Ăn xong, ông bảo ông sang nhà ông giáo Lục lấy đôi câu đối mang về cho bà nội, rồi khoác áo bông đi. Chiểu ra hiên buộc lại cái giỏ xe, chuẩn bị mai chở con cá.

Nhã ra hiên, đứng nhìn em trai buộc dây. Thằng bé buộc ba vòng, thắt nút, giật thử, rồi lại tháo ra buộc lại.

– Mai chị ngồi sau em nhé. – Nó nói, không ngẩng lên. – Năm ngoái chị ôm cái xô cá, nước bắn ướt hết lưng em.

– Năm nay chị ôm cẩn thận.

– Ừ. – Nó giật cái dây lần nữa. – Bà nội bảo năm nay phải đủ. Chị mà không về thì bà khóc.

Nhã đứng sau lưng nó, nhìn cái gáy gầy, mái tóc dựng như tổ quạ.

– Chị về. – Cô nói.

Nó gật, rồi đi vào, không biết rằng chị nó vừa nói một nửa sự thật.

Nhã rửa bát ở cái giếng sau nhà. Bà Nhàn ngồi bên cạnh, tráng bát.

– U.

– Gì?

– Con có một chuyện chưa nói với u.

Bà Nhàn đặt cái bát đang tráng xuống. Bà không nhìn cô. Bà nhìn vào cái chậu nước tối om dưới ánh đèn dầu đặt trên thành giếng.

– Nói đi.

Nhã lau khô hai bàn tay vào vạt áo. Cô đã nghĩ suốt năm ngày xem sẽ nói bằng những chữ nào. Cuối cùng cô chọn những chữ đơn giản nhất.

– Ở chỗ con ở trước đây, u ạ, có người kể cho con nghe chuyện cái hiệu ảnh này. Con không biết người ta là ai. Con chỉ biết người ta kể đúng. Người ta kể con Hồng ngạt than đêm rằm tháng Mười, u dậy đồ xôi thấy. Người ta kể thằng Chiểu đánh rơi con dấu hôm sau, bố tát nó. Mọi thứ đúng đến từng ngày.

Bà Nhàn ngồi im.

– Người ta kể đêm hai mươi ba tháng Chạp năm nay, cả nhà về Mộc Hạ, cái hiệu này cháy từ buồng tối. Có cái can xăng để trong nhà. – Cô ngừng lại. – Và con Hồng chết trong ấy.

Gió thổi qua bờ rào dâm bụt, ngọn đèn dầu chao đi. Bà Nhàn không động đậy. Một lúc lâu, bà đưa tay lên, kéo vạt áo bông kín cổ lại.

– Thế là đêm mai. – Bà nói.

– Vâng.

– Mày tin cái người kể ấy.

– Từ hôm con dấu rơi xuống nền gạch, u ạ. Cái vết sứt ở trên chữ G. Người ta kể cho con nghe cái vết ấy trước khi nó có.

Bà Nhàn quay sang nhìn cô. Mười ba tháng. Mười ba tháng bà đã nhìn cô như người thợ nhìn một tấm phim lạ dưới kính lúp. Bây giờ bà nhìn cô như người ta nhìn một tấm ảnh đã quen, đã biết mặt, chỉ là lần đầu tiên thấy được cái chữ viết ở mặt sau.

– Cái can xăng ở đâu? – Bà hỏi.

Nhã dẫn bà vào kho. Cô thắp ngọn đèn con, cúi gập người chui vào gầm cầu thang. Bà Nhàn chui theo. Ở góc trong cùng, sau chồng hộp giấy mốc, dưới cái bao tải, cái can nhựa trắng vẫn nằm đó, sợi chỉ đỏ buộc ở quai.

Bà Nhàn nhìn cái can. Bà nhìn sợi chỉ, cái sợi chỉ thừa áo cưới con Hương nhà bên, cùng cuộn với đường khâu trên miếng vá cái bao.

– Ông ấy mua à? – Bà hỏi. Không phải hỏi. Bà biết.

– Vâng.

– Để làm gì?

Nhã không trả lời ngay. Cô đã định không nói. Cô đã định để bà Nhàn chỉ biết về Toản, về Cẩn, về cái bẫy của Trung úy Đoàn. Nhưng bà Nhàn đang nhìn cái can xăng, và bà sẽ không ra khỏi cái kho này khi chưa biết.

– Bố định đốt cái buồng tối, u ạ. Đêm mai, khi cả nhà ở Mộc Hạ. Đốt hết ba bao phim, cho nó như đèn dầu đổ. Để ra Giêng huyện về không còn gì mà thu. Để con khỏi đi tù.

Bà Nhàn ngồi xổm trước cái can, không nói gì. Ngọn đèn con hắt lên mặt bà một quầng vàng, những nếp nhăn ở khóe miệng sâu như vết dao.

– Mày nghe ông ấy nói à?

– Con nghe bố khấn ông nội. Đêm mười hai.

Bà đưa tay ra, chạm vào cái can, rồi rụt lại như chạm phải lửa.

– Cái ông này. – Bà nói, rất nhỏ. – Cái ông này.

Bà không khóc. Bà chui ra khỏi kho trước, đứng thẳng lên, đấm đấm vào thắt lưng như sau một buổi gánh nặng. Rồi bà quay lại nhìn Nhã.

– Thế trong cái chuyện người ta kể, – bà hỏi, – ai đốt?

Nhã nhìn bà. Cô nghĩ đến ông Chiểu năm mươi tư tuổi, kể chuyện bố mình bằng giọng đều đều như đọc một tờ giấy đã thuộc. Cô nghĩ đến bà Nhàn ở cái năm ấy, về quê ngoại bán nước chè, cúng con gái vào ngày mười bảy tháng Chạp, mất năm hai nghìn lẻ chín, không bao giờ biết.

– Người ta không biết, u ạ. – Cô nói. – Người ta chỉ bảo có cái can xăng.

Bà Nhàn nhìn cô thêm một lúc. Bà gật, chậm. Có lẽ bà tin. Có lẽ bà chọn tin, như bà đã chọn tin cái bao tải là gió thổi. Lần này Nhã không biết là bà chọn cái gì.

– Mày nói với ông ấy đi. – Bà nói. – Ngay tối nay.

Bố Phác về lúc tám giờ, tay cầm đôi câu đối giấy hồng điều cuộn tròn, buộc dây. Ông dựng xe ở hiên, đặt đôi câu đối lên quầy, rồi ngồi xuống cái ghế quen.

Nhã ngồi xuống đối diện ông. Bà Nhàn đứng ở cửa buồng. Chiểu đã ngủ trên phản, trùm chăn kín đầu.

– Bố.

Ông nhìn cô. Ngọn đèn dầu đặt giữa hai bố con, trên mặt quầy, hắt lên mặt ông, làm cho đôi mắt sâu như hai cái hố.

– Con biết cái can xăng trong kho. – Cô nói. – Con biết ba cái bao phim dưới gầm bàn buồng tối.

Ngón trỏ tay phải của ông đặt trên mặt quầy. Nó không gõ. Nó đứng im, như bị đóng đinh.

– Con nghe bố khấn ông nội đêm mười hai.

Bố Phác không nói gì. Ông không hỏi cô nghe được những gì. Ông chỉ ngồi đó, và Nhã thấy hai vai ông, cái đôi vai gầy đã khiêng cái máy hòm gỗ đi trong đêm, chùng xuống từng chút một.

– Con đã nộp phim cho công an rồi, bố ạ. – Cô nói. – Hôm thứ Hai. Những tấm phim có chữ con, những tấm ảnh con sửa, những bản in con giữ. Con đã viết tờ khai. Con nhận hết.

Ông ngẩng lên.

Rất lâu, ông nhìn cô như không nhận ra cô. Rồi ông nói, giọng khàn đặc, như giọng người vừa bị ai bóp cổ:

– Thế là con đi tù.

– Có thể, bố ạ.

– Thế là con đi tù. – Ông nhắc lại. Rồi ông đưa hai tay lên úp mặt.

Bà Nhàn bước ra khỏi cửa buồng, đến đứng sau lưng ông. Bà không chạm vào ông. Bà đứng đó, hai tay buông dọc thân.

– Bố đừng đốt. – Nhã nói. – Ba cái bao phim ấy là mặt của mấy chục nhà Lạc Hòa, Tân Hưng. Người ta cần cái mặt ấy để đòi lại vàng. Bố đốt đi là đốt mất của người ta. Còn con thì bố không cứu được bằng lửa đâu. Những cái có chữ con, con đã đưa đi rồi.

Bố Phác bỏ hai tay khỏi mặt. Mắt ông khô. Ông không khóc. Ông nhìn vào ngọn đèn dầu.

– Mai bố về Mộc Hạ. – Cô nói tiếp. – Bố ở lại với bà. Giỗ ông. Bố đừng về Bến Thượng. Đêm mai, bố hứa với con, bố đừng về.

Ông không trả lời.

– Bố hứa với con đi.

Ông đứng dậy. Ông cầm đôi câu đối trên quầy lên, cuộn lại cho chặt hơn, buộc lại cái dây, đặt xuống. Rồi ông đi vào phòng chụp, kéo rèm lại.

Bà Nhàn nhìn theo tấm rèm. Rồi bà nhìn Nhã.

– Đi ngủ đi. – Bà nói.

Nhã không ngủ. Cô nằm trên gác xép, nghe. Cô nghe bà Nhàn trở mình trên cái giường tre. Cô nghe tiếng Chiểu thở đều trên phản. Cô nghe tiếng gió bấc. Cô không nghe tiếng chân bố đi về buồng trong.

Gần hai giờ sáng, cô nghe tiếng cửa sau.

Không phải tiếng bẩy. Tiếng then cửa được kéo ra, rất chậm, rất nhẹ, bằng một bàn tay biết cái then ấy từ ba mươi năm. Rồi tiếng cánh cửa hé ra. Rồi tiếng chân trần trên nền đất ngõ sau. Rồi im.

Cô nằm im, đếm. Một trăm. Hai trăm. Năm trăm.

Cánh cửa sau không đóng lại.

Khi trời bắt đầu xám, cô xuống thang. Cửa sau vẫn khép hờ, gió lùa vào lạnh buốt. Hòn đá chặn cửa bị đẩy sang một bên. Cô không ra ngõ. Cô quay vào, thắp ngọn đèn con, cúi gập người chui vào cái kho dưới gầm cầu thang.

Sợi chỉ đỏ đứt. Một đầu còn buộc ở chân giá gỗ, rủ xuống nền đất.

Ở góc trong cùng, sau chồng hộp giấy mốc, chỉ còn cái bao tải, nằm bẹp trên nền đất.

Cái can xăng không còn ở đó.

— Hết chương 31 —