Đêm Lành ngồi ở bậc cửa

Chương 17: Đêm Lành ngồi ở bậc cửa

Người đầu tiên chạy đến chỗ Lành không phải công an mà là bà Hĩm. Bà cụ làm một việc không ai ngờ: ngồi xuống đất bên cạnh anh ta, đặt cái điếu cày sang một bên, lấy vạt áo lau mặt cho anh ta như lau mặt cho một đứa trẻ.

– Thôi, thôi. – Bà nói. – Ấy đấy, khóc thì khóc. Đập thì đập rồi. Giờ ngồi đây.

Lành ngồi bệt giữa đường, hai tay buông thõng trên đầu gối, khóc không ra tiếng nữa, chỉ còn vai giật lên giật xuống.

Đám đông đứng quanh. Có người xì xào, có người chỉ trỏ, có người bảo đi gọi công an thị trấn. Bố Phác đứng ở hiên, giữa những mảnh kính vỡ, tay còn cầm đôi đũa. Bà Nhàn giữ chặt Chiểu sau lưng. Thằng bé nhìn qua vai mẹ, mặt trắng bệch.

Nhã bước xuống bậc cửa. Kính vỡ lạo xạo dưới dép.

– Bà con về đi ạ. – Cô nói to, quay ra phía đám đông. – Khách quen nhà cháu, say rượu. Nhà cháu không kiện cáo gì.

Không ai về ngay. Nhưng một lúc sau, khi bố Phác cũng ra đứng cạnh cô và nói lại câu ấy, người ta bắt đầu tản đi. Một anh công an khu vực đạp xe đến, áo vàng, mũ kê-pi, hỏi chuyện. Bố Phác nói với anh ta: khách say, vỡ cái tủ kính, nhà không kiện. Anh công an nhìn Lành ngồi giữa đường, nhìn cái đòn gánh, nhìn cái tủ kính, ghi mấy dòng vào sổ, dặn gia đình đưa người ta về cho cẩn thận, rồi đi.

Khi trên đường chỉ còn lại họ, Nhã đỡ Lành dậy, dìu anh ta đến ngồi ở bậc cửa. Bà Hĩm chống gậy đứng dậy, bảo bà về pha ấm chè đặc mang sang.

Bà Nhàn đứng ở cửa, nhìn Nhã, nhìn Lành, không nói gì. Bố Phác cầm cái chổi rơm bắt đầu quét kính. Chiểu đi nhặt mấy cái khung ảnh gãy, xếp vào góc. Một tấm ảnh thờ bị kính cứa rách một vệt ngang mặt. Thằng bé cầm nó lên, đưa cho Nhã xem, rồi đặt nó xuống thật nhẹ.

Bà Hĩm mang chè sang. Lành uống một chén, rồi một chén nữa. Chè đặc, chát, nóng bỏng. Anh ta nấc lên mấy cái rồi ngồi im. Nhã ngồi xuống bậc cửa bên cạnh anh ta, hai bàn chân đặt giữa những mảnh kính còn sót lại, lấp lánh dưới ánh đèn dầu.

Trời đã tối hẳn. Đèn dầu trong nhà hắt ra một vệt vàng trên bậc cửa. Muỗi vo ve. Từ ngoài ruộng vọng lại tiếng ếch nhái.

– Anh nộp hôm nào? – Nhã hỏi.

Lành nhìn cô. Mắt anh ta đỏ, sưng, nhưng đã tỉnh hơn.

– Cô không nhớ à?

– Em muốn nghe anh kể.

Anh ta im một lúc. Rồi anh ta kể.

Tháng Chín năm ngoái, âm lịch, ông Cẩn về Lạc Hòa. Ông ngồi ở nhà ông trưởng xóm, nói chuyện đi Tiệp. Ba năm, mỗi tháng gửi về được bằng cả năm làm ruộng. Có xe đạp, có bàn là, có vải. Suất thì không phải ai cũng có, phải có người lo. Ông lo được. Năm chỉ một suất. Người ta bảo năm chỉ là nhiều. Ông bảo người đi Đức mất mười chỉ.

Lành về bàn với vợ. Mơ bảo bán con lợn nái, bán đôi hoa tai. Mười hai tháng Chín, anh ta đạp xe ra Bến Thượng, mang năm chỉ đến hàng đánh máy ở đầu chợ, đặt lên bàn ông Cẩn.

– Có ai thấy không anh?

– Ông Cẩn bảo đừng cho ai thấy. Nhưng hôm ấy có anh Toản ngồi đấy.

Nhã ngồi im.

– Ông Cẩn bảo tháng sau xuống hiệu Ảnh Phác chụp ảnh hồ sơ, con gái ông Phác làm, ảnh đẹp nhất vùng, bên Tiệp người ta nhìn ảnh mà chọn. – Lành nói. – Đầu tháng Mười, vợ tôi xuống hỏi giá, cô bảo cô lo được, cô bảo ảnh cô làm thì không ai bị loại. Rồi cuối tháng Mười, tôi đi cùng đoàn, cô chụp tôi. Cô bảo tôi nghĩ đến lúc tôi về.

Anh ta cúi xuống, nhìn hai bàn tay mình.

– Đợt tháng Ba không có tên tôi. Đợt tháng Sáu không có tên tôi. Ông Cẩn bảo chờ. Vợ tôi lên xin lại, ông bảo đã lo cho người ta rồi, đòi lại là mất. Con bé nhà tôi ho từ Tết đến giờ, trạm xá bảo phải lên huyện chụp phổi, lên huyện thì phải có tiền.

Có tiếng xe đạp từ phía cầu sắt. Một người đàn bà đạp vội, đằng trước là một đứa bé ngồi trên cái ghế mây con buộc ở ghi đông. Người đàn bà phanh gấp trước cửa hiệu, gần như nhảy xuống xe.

– Anh Lành!

Mơ chạy đến, quỳ xuống trước mặt chồng. Chị ta nhìn cái đòn gánh nằm giữa đường, nhìn những mảnh kính vỡ chất thành đống ở góc hiên, nhìn bố Phác đang quét, rồi nhìn Nhã.

– Nhà em xin lỗi. – Chị ta nói, giọng run. – Anh ấy uống rượu bên nhà ông chú, nghe người ta nói chuyện ngoài chợ rồi bỏ đi. Em đi tìm từ chiều. Cái tủ kính bao nhiêu tiền, cô cứ tính, nhà em trả dần.

– Chị ngồi đây. – Nhã nói. – Chị đợi em một lát.

Cô đứng dậy, đi vào trong nhà. Bà Nhàn đứng ở chỗ cửa buồng, nhìn theo cô. Cô đi qua bà, đến chân cầu thang, quỳ xuống bên viên gạch kênh.

Cô không giấu. Cô biết bà Nhàn đang nhìn. Cô cạy viên gạch lên, nhấc cái hộp sắt ra, mở nắp. Cô lấy miếng vải điều gói bốn cái nhẫn ra. Rồi cô đi lên gác xép, mở cái túi vải thêu hoa treo trên đinh, lấy ra một xấp tiền gói trong giấy báo. Đó là tiền ông Hiển gửi về qua mấy tuần, phần cô để dành sau khi đã mua giấy, mua thuốc, đưa cho bà Nhàn. Cô đếm. Đủ một chỉ, theo giá vàng ngoài chợ tuần trước, còn thừa một ít.

Cô mang tất cả ra bậc cửa, đặt vào tay Mơ.

Mơ nhìn xuống. Bốn cái nhẫn vàng trơn trong miếng vải điều. Một xấp tiền.

– Cái gì đây cô?

– Bốn chỉ. Với tiền, đủ một chỉ nữa. Năm chỉ.

Mơ ngẩng lên. Lành cũng ngẩng lên. Cả hai nhìn cô như nhìn một người điên.

– Đây không phải vàng của ông Cẩn. – Mơ nói, chậm. – Ông Cẩn không trả.

– Không phải của ông Cẩn. Của em. – Nhã nói. Cô nghe giọng mình đều đều, như giọng một người khác. – Em nhận của ông ấy để làm cái việc mà ngoài chợ người ta đang nói. Không phải cái ảnh thờ. Cái việc kia. Bây giờ em trả lại cho người bị lừa. Nhà chị là nhà đầu tiên.

Mơ ngồi im rất lâu. Bàn tay chị ta cầm miếng vải điều run lên. Đứa bé trên cái ghế mây con ở xe đạp ho một tràng, rồi khóc. Lành đứng dậy, loạng choạng ra bế con.

– Cô có biết cô đang nói gì không? – Mơ hỏi, nhỏ.

– Em biết.

– Cô nói thế, người ta bắt cô đấy.

– Em biết.

Mơ nhìn cô thêm một lúc nữa. Rồi chị ta gói miếng vải điều lại, gói xấp tiền vào trong, nhét vào túi áo trong, cài cái kim băng lại.

– Ngày mười hai tháng Chín, âm lịch. – Chị ta nói. – Buổi sáng, khoảng chín giờ. Hàng đánh máy đầu chợ, ông Cẩn ngồi bàn, anh Toản ngồi ghế băng. Năm cái nhẫn một chỉ, gói trong cái khăn mùi xoa màu xanh có thêu chữ M, của em. Ông Cẩn mở ra đếm, rồi gói lại bỏ vào cái ngăn kéo bên trái bàn. – Chị ta ngừng lại. – Em nhớ hết, cô ạ. Bao giờ cô cần, cô cứ hỏi em.

Chị ta đứng dậy, đỡ chồng lên xe. Lành không nói gì nữa. Anh ta ngồi sau, ôm con, gục đầu vào lưng vợ. Mơ đạp xe đi, chậm, lắc lư, về phía cầu sắt.

Nhã đứng ở bậc cửa nhìn theo.

Bố Phác đã quét xong đống kính. Ông dựng cái chổi rơm vào cột hiên, đứng cạnh cô, cũng nhìn theo cái xe đạp đang nhỏ dần trên đường.

– Nhà ấy là nhà đầu tiên. – Ông nhắc lại câu cô vừa nói. – Thế còn bao nhiêu nhà nữa?

– Con không biết, bố ạ. Nhiều.

– Mày lấy gì mà trả?

– Con trả dần.

Ông im một lúc. Rồi ông cúi xuống nhặt cái đòn gánh của Lành lên, dựng nó cạnh cái chổi.

– Mai bố mang cái đòn gánh này trả nhà người ta. – Ông nói. – Rồi bố đi hỏi xem còn những nhà nào.

Ông đi vào trong, không đợi cô trả lời.

Khi cô quay vào, bà Nhàn vẫn đứng ở chỗ cũ, cạnh cửa buồng. Bố Phác đang ngồi ở quầy, quay lưng ra. Chiểu đứng ở chân cầu thang, nhìn viên gạch kênh đã bị nhấc lên, nhìn cái hốc đất trống trơn.

– Chiểu. – Bà Nhàn nói. – Ra ngoài.

Thằng bé nhìn mẹ, nhìn chị, rồi đi ra hiên. Bà Nhàn kéo tấm rèm hoa lại. Bà ngồi xuống mép giường, chỉ vào cái ghế đẩu trước mặt.

– Ngồi.

Nhã ngồi.

– Vàng ấy ở đâu ra?

Nhã nói. Cô nói tất cả những gì một người con gái tên Hồng có thể nói. Cái hộp sắt, sáu tấm ảnh, những dòng chữ ở mặt sau. Thắng thành Toản. Lực thành Kiên. Hưng thành Bảo. Lô giấy mốc ông Hiển bán tháo, ông Cẩn mua về bán lại cho bố. Món nợ hai cây vàng. Thằng Toản giới thiệu. Những nhà ở Lạc Hòa nộp vàng mà không có suất nào. Một chỉ trả lãi hộ bố hồi tháng Mười mà bố không biết. Năm bộ ảnh cho đợt Đức mà cô không làm. Và cái suất cho thằng Chiểu.

Cô không nói cô là ai. Cô không nói năm 2026. Cô không nói cái đêm hai mươi ba tháng Chạp.

Bà Nhàn ngồi nghe, không ngắt lời một lần nào. Ánh đèn dầu hắt lên mặt bà, và khuôn mặt ấy, từ đầu đến cuối, không động một thớ thịt. Chỉ có hai bàn tay đặt trên đùi là siết lại, mỗi lúc một chặt hơn, đến khi các khớp ngón tay trắng bệch.

Khi Nhã nói xong, bà vẫn ngồi im.

Ngoài kia, bố Phác đã tắt đèn quầy. Chiểu vẫn ngồi ở hiên, tiếng nó đập muỗi đen đét.

– Thằng Toản. – Bà Nhàn nói. Giọng bà rất nhỏ, như nói với chính mình. – Thế mà u cứ tưởng nó thương mày.

Bà ngồi thêm một lúc. Rồi bà ngẩng lên, nhìn thẳng vào mặt Nhã, và Nhã thấy trong mắt bà có một thứ cô chưa thấy bao giờ suốt tám tháng qua. Không phải giận. Không phải thương. Một thứ giống như nỗi sợ, nhưng không phải sợ cho mình.

– Còn một chuyện u chưa nói với ai. – Bà nói. – Cái đêm mày ngạt than, đêm rằm tháng Mười, u dậy đi giải lúc gần mười hai giờ. Từ cái cửa sổ buồng, u nhìn ra ngõ sau. U thấy thằng Toản đứng ở đấy, ngay dưới cái lỗ thông hơi buồng tối, cái xe đạp dựng ở bờ rào.

Bà ngừng lại. Bàn tay bà trên đùi run lên.

– U tưởng nó đến tán mày. Nên u không ra.

— Hết chương 17 —