Ba người cùng muốn một cái tủ phim

Chương 29: Ba người cùng muốn một cái tủ phim

– Em đốt đi, Hồng.

Toản nói câu ấy trên cầu sắt, giữa trưa mười bốn tháng Chạp, giữa dòng người đạp xe chở lá dong, chở gà, chở những cành đào bọc bao tải. Anh ta đứng tựa lưng vào lan can, cái áo ka ki cỏ úa khoác ngoài áo len, cái khăn len đỏ mẹ anh ta đan quấn quanh cổ. Cái khăn thứ hai. Cái khăn mà hồi tháng Bảy Nhã thấy còn đan dở trên vách nhà anh ta.

Nhã vừa ở chợ ra, tay xách hai cái làn, một làn lá dong, một làn gạo nếp. Anh ta đứng chờ ở đầu cầu, như biết trước cô sẽ đi đường ấy.

– Đốt cái gì ạ?

– Cái tủ phim. Hoặc cái gì trong ấy. – Anh ta nói, nhỏ, đều, mắt nhìn xuống dòng sông đã cạn mùa đông, trong đến tận đáy. – Ra Giêng huyện về thu. Em biết rồi đấy. Bên xí nghiệp anh, người ta đã gọi phòng tổ chức lên huyện làm việc hai lần. Người ta hỏi hồ sơ đợt tháng Ba. Người ta hỏi ảnh.

Anh ta quay sang cô.

– Người ta lật cái tủ ấy ra, người ta thấy chữ em trên từng cái phong bì. Người ta thấy mặt ba chục nhà Lạc Hòa. Người ta sẽ hỏi em, không hỏi anh. Em là người chụp. Em là người sửa. Em là người hứa.

– Thế sao anh không đốt?

Toản cười khẽ.

– Anh đụng vào thì người ta bảo anh phi tang. – Anh ta nói. – Em đụng vào thì là em dọn đồ nhà em. Phim nhà em, tủ nhà em, em đốt thì là phải. Ai nói gì được.

Một chiếc xe bò chở rơm đi qua, cái cầu rung lên dưới chân. Nhã đứng im, hai cái làn trên tay.

– Cái phim của anh nữa. – Toản nói thêm, như sực nhớ. – Cái phim ảnh thẻ của anh, tháng Mười Một năm ngoái ấy. Em giấu nó ở đâu thì em lấy ra mà đốt luôn. Để lại làm gì.

Nhã nhìn anh ta.

Cô chưa bao giờ nói với ai rằng cái phong bì bị lấy đi hôm cô xuống Hải Phòng là một cái phong bì không. Cô chỉ nói với Trung úy Đoàn, ở cửa sau nhà cô, với bố mẹ cô đứng bên cạnh. Trung úy Đoàn không phải người kể lại những gì người ta khai với anh ta. Bố mẹ cô thì càng không.

Người duy nhất biết cái phong bì ấy trống trơn là người đã mở nó ra.

– Sao anh biết em giấu? – Cô hỏi.

Toản nhìn cô. Một giây. Hai giây. Cái cười hiền vẫn còn trên mặt anh ta, nhưng nó đứng yên ở đấy, không động đậy, như một nụ cười được vẽ lại bằng chì trên phim.

– Thì em bảo với công an. – Anh ta nói. – Bến Thượng bé lắm, Hồng ạ. Anh đã bảo em rồi.

Anh ta đứng thẳng lên khỏi lan can, phủi tay áo.

– Em nghĩ đi. Hai mươi ba nhà em về Mộc Hạ. Nhà vắng. Đèn đóm, bếp lửa, có cái gì thì người ta cũng bảo tai nạn. – Anh ta ngừng lại. – Anh chỉ bảo thế thôi. Anh thương em mới bảo.

Anh ta đi về phía bên kia cầu, cái khăn len đỏ phất phơ sau gáy.

Nhã đứng giữa cầu sắt, ở chỗ những thanh thép giao nhau thành hình chữ X, nơi hồi tháng Bảy cô đã đứng bám lan can mà thở. Lần này cô không bám vào đâu. Cô đứng thẳng, hai cái làn trên tay, và nhìn theo cái bóng áo ka ki cho đến khi nó khuất sau dãy lán công nhân bên kia đê.

Hai mươi ba nhà em về Mộc Hạ. Nhà vắng.

Toản cũng biết.

Chiều hôm ấy, bà Hĩm gọi cô ra gốc bàng.

– Ấy đấy, cái Hồng. – Bà cụ nói, không đợi cô ngồi xuống. – Lão Cẩn vừa ngồi đây.

– Ông ấy uống chè ạ?

– Uống ba chén. Lão ít khi ngồi hàng bà, lão chê chè bà đặc. – Bà rót cho cô một chén. – Lão hỏi bà năm nay nhà Phác về giỗ cụ Tạo hôm nào. Bà bảo hai mươi ba, năm nào chả hai mươi ba. Lão hỏi có ngủ lại không. Bà bảo năm nào chả ngủ lại. Lão hỏi cả con Hồng có về không.

Bà cụ nhìn cô.

– Bà bảo bà không biết. Bà bảo con Hồng đi đâu thì nó đi, bà già biết gì.

– Bà nói đúng đấy bà ạ.

– Ừ. – Bà Hĩm rít một hơi thuốc lào. – Lão hỏi xong thì lão trả tiền, lão đi. Lão không mặc cái áo bành tô. Lão mặc cái áo bông xanh cũ, đội cái mũ len kéo sụp xuống tai, như người đi đường xa.

Tối hôm ấy, Nhã ngồi trong buồng tối, không bật đèn đỏ.

Cô ngồi trên cái ghế đẩu, trước bàn sửa phim, hai bàn tay đặt trên mặt kính mờ lạnh ngắt. Dưới gầm bàn dài, ba cái bao tải bố đã xếp vẫn nằm sát chân tường, dưới cái lỗ thông hơi. Cô không nhìn thấy chúng trong bóng tối. Nhưng cô biết chúng ở đó.

Cô đếm.

Bố muốn cái tủ phim cháy, vì trong đó có chữ con gái ông. Ông sẽ quay về đêm hai mươi ba, khi cả nhà đang ngủ ở Mộc Hạ, với cái can xăng dưới gầm cầu thang.

Toản muốn cái tủ phim cháy, vì trong đó có cái mặt thật của anh ta, có mấy chục khuôn mặt nhà quê mà anh ta đã ngồi ghế băng nhìn họ nộp vàng. Toản muốn cô tự đốt. Nếu cô không đốt, Toản sẽ đến. Đêm hai mươi ba. Nhà vắng.

Cẩn muốn cái tủ phim biến mất. Lão đã hỏi mua, bố không bán. Lão đã hỏi bà Hĩm ngày giỗ. Lão mặc áo của người đi đường xa.

Ba người. Một cái tủ. Một đêm.

Và trong cái đêm ấy, ở cái năm của ông Chiểu, có một cô gái hai mươi ba tuổi đã ngồi đúng ở chỗ này, trong bóng tối, không bật đèn đỏ.

Nhã ngồi rất lâu. Rồi cô nghĩ đến điều mà cô đã tránh nghĩ suốt hơn một năm. Không phải tránh vì sợ. Tránh vì cô đã tưởng mình còn thời gian, còn những gì ông Chiểu kể làm con đường, còn biết trước được một bước.

Cô không còn biết trước được bước nào nữa. Mọi thứ cô đã đụng vào đều đã đổi. Hồng không tỉnh lại. Bố bán máy. Nhà Lành nhận lại vàng. Công an đã xuống nhà. Mẹ cô ở Hải Phòng đã hứa đi khám phổi. Những gì ông Chiểu kể bây giờ chỉ còn đúng ở một chỗ: đêm hai mươi ba, cái buồng tối này, cái can xăng.

Nếu cái tủ phim không còn gì để đốt, thì không ai có lý do để đốt nó nữa.

Không phải đốt. Nộp.

Nếu những tấm phim ấy nằm trong tay Trung úy Đoàn trước đêm hai mươi ba, thì bố không còn gì để cứu bằng lửa. Toản không còn gì để xóa bằng lửa. Cẩn không còn gì để mua. Những tấm phim sẽ nói những gì chúng có, trước mặt người biết đọc chúng, chứ không phải trong một đám khói mà ai cũng có thể kể lại theo cách của mình.

Nhưng những tấm phim sẽ nói về Hồng trước. Về chữ nghiêng sang phải, chữ g có móc ngược. Về cái tay trái biết gọt sống mũi người này cho giống người kia.

Về cô.

Cô ngồi trong bóng tối, và để cho điều ấy nằm yên trong mình, như một tờ giấy ảnh nằm trong khay thuốc hiện, chờ cho hình hiện lên. Không vội. Không lắc khay.

Rồi cô đứng dậy, kéo rèm, đi ra.

Thứ Hai, mười sáu tháng Chạp, Nhã dậy từ năm giờ.

Cô nói với bà Nhàn là cô đi lấy ảnh màu ở bến xe, chuyến sớm. Bà Nhàn nhìn cô, không hỏi. Bà chỉ dúi vào tay cô một gói xôi còn nóng.

Cô ra gốc bàng. Bà Hĩm đã ngồi đó, quấn chăn, ngọn đèn dầu vặn nhỏ, đợi nước sôi như mọi sáng. Cô quỳ xuống trước cái chõng.

– Bà cho cháu xin lại cái hộp.

Bà cụ không nói gì. Bà đứng dậy, kéo cái hòm gỗ dưới gầm chõng ra, mở cái khóa đồng nhỏ bằng một chiếc chìa đeo trên cổ, lấy cái hộp sắt ra. Cái hộp bánh quy nắp in hoa hồng tróc sơn. Bà cầm nó bằng hai tay, đưa cho cô, như người ta trao một bát hương.

– Cháu mang đi đâu?

– Cháu mang lên trụ sở, bà ạ.

Bà Hĩm nhìn cô một lúc lâu dưới ngọn đèn dầu.

– Ấy đấy. – Bà nói. – Thế mới phải.

Trụ sở công an thị trấn là một ngôi nhà cấp bốn mái ngói ở cuối dãy phố chợ, cạnh trạm bưu điện, có cái sân gạch nhỏ và một cây xoan trụi lá. Nhã đứng trước cổng lúc sáu giờ rưỡi, hộp sắt ôm trước ngực, cho đến khi một anh công an trẻ ra quét sân, thấy cô, hỏi cô tìm ai.

– Em tìm anh Đoàn.

Trung úy Đoàn đến lúc bảy giờ. Anh ta dựng xe ở gốc xoan, nhìn thấy cô đứng ở cổng, nhìn cái hộp sắt trong tay cô. Anh ta không ngạc nhiên. Anh ta chỉ gật, như người ta gật khi một việc đã đợi lâu cuối cùng cũng đến.

– Chị vào đây.

Cô ngồi với anh ta hai tiếng trong căn phòng nhỏ có một cái bàn gỗ, hai cái ghế, một cái tủ sắt và tấm lịch treo tường. Cô mở hộp sắt, đặt từng thứ lên bàn. Sáu tấm ảnh thẻ của Hồng, ba cặp, những dòng chữ ở mặt sau. Tấm phim nửa mặt. Tấm phim ảnh thẻ của Toản, mười bốn tháng Mười Một năm tám bảy. Cái phong bì giấy dầu đựng những bản in tiếp xúc. Tấm ảnh hai người trên đê, "Anh hứa".

Cô nói với anh ta mỗi thứ là gì. Cô chưa nói đến chuyện ai làm. Trung úy Đoàn nghe, không ghi gì, chỉ cầm từng tấm lên, đưa ra chỗ sáng cửa sổ, nhìn.

– Chị mang những cái này đến, – anh ta nói, khi cô đã đặt xuống thứ cuối cùng, – thì chị biết những cái này sẽ nói gì về chị.

– Em biết.

Anh ta đặt tấm ảnh "Anh hứa" xuống bàn, úp mặt.

– Hôm nay tôi lập biên bản nhận đồ vật. Chưa phải lời khai. – Anh ta nói. – Chị về nghĩ thêm một đêm. Mai chị lên, chị muốn trình bày gì thì trình bày, tôi ghi. Chị muốn có người nhà đi cùng thì đi cùng.

Anh ta lập biên bản. Mỗi đồ vật một dòng. Cô ký bằng tay trái, từng trang.

Gần chín giờ, cô ra khỏi cổng trụ sở, hai tay không. Cái hộp sắt rỗng cô cũng để lại. Nắng tháng Chạp nhạt, chưa đủ ấm, rọi xuống mặt đường đá dăm phố chợ. Dãy hàng bán đồ Tết đã bày ra, giấy đỏ, câu đối, mứt gừng, những bó hương vòng.

Bên kia đường, trước cửa gian nhà tôn kẹp giữa hàng nồi nhôm và hàng sửa đồng hồ, có một người đàn ông đang đứng mở khóa cửa. Ông ta đội mũ len kéo sụp đến tai, mặc cái áo bông xanh cũ.

Ông Cẩn quay lại. Ông nhìn thấy cô bước ra từ cái cổng có cây xoan trụi lá. Chỉ một cái nhìn. Rồi ông quay vào, mở cửa, bước vào trong, và cánh cửa tôn đóng lại sau lưng ông, kêu một tiếng khô như tiếng màn trập.

— Hết chương 29 —