Chấm kim trên vùng tóc

Chương 10: Chấm kim trên vùng tóc

Cái kim khâu Nhã chọn là cái nhỏ nhất trong hộp kim chỉ của bà Nhàn, loại kim bà dùng để khâu khuy áo. Cô đã hơ nó trên ngọn đèn dầu ba lần trước khi dám chạm vào tấm phim.

Đó là đêm thứ ba sau khi ông Cẩn để lại ba cái phong bì. Ba đêm cô không mở chúng. Ba đêm cô để chúng nằm trong ngăn kéo quầy, dưới quyển sổ hẹn trả ảnh, và mỗi lần mở ngăn kéo lấy sổ, cô lại thấy ba cái mép giấy xi măng màu nâu nhìn lên mình.

Đêm thứ ba, cô mở.

Mỗi phong bì có hai tấm ảnh thẻ của hai người đàn ông khác nhau, một mẩu giấy ghi tên, và một tấm phim tấm chụp chân dung chính diện của người thứ hai. Mẩu giấy viết bằng nét chữ in hoa nắn nót, không phải chữ ông Cẩn, cũng không phải chữ Toản, mà là chữ của một người quen viết đơn từ. "BẢO ← HƯNG." "ĐÔNG ← VƯỢNG." "LÂM ← KHẢI."

Bảo và Hưng là cặp còn dở trong hộp sắt.

Phong bì thứ ba còn có một thứ khác. Một tấm phim tấm đã sửa xong, nét chì đều tăm tắp, kèm một mẩu giấy nhỏ hơn: "In thêm 6 tấm 4×6 cho T., bổ sung hộ chiếu. Gấp."

Cô đặt tấm phim lên bàn sửa phim, bật đèn. Một khuôn mặt âm bản. Chân mày xếch, sống mũi cao, cái lõm ở cằm. Đôi mắt to hơi lồi, cái tai vểnh. Thắng, đã thành Toản. Bản hoàn chỉnh của cái nửa mặt cô tìm thấy dưới đáy ngăn kéo. Cô gái tên Hồng đã bỏ tấm làm dở, làm lại từ đầu trên một tấm phim mới, và làm đẹp đến mức chính Nhã, người đã sửa hàng nghìn khuôn mặt, cũng phải thừa nhận là đẹp.

Cô tắt đèn bàn, ngồi trong bóng tối của buồng, chỉ còn cái đèn đỏ.

Ba đêm qua cô đã nghĩ đi nghĩ lại. Bây giờ, trước khi cầm cây bút chì lên, cô bắt mình nghĩ lại một lần nữa, từng điều một, như người ta đếm tiền trước khi đưa.

Nếu cô từ chối, ông Cẩn sẽ làm gì? Ông ta có một tờ giấy nằm sau bát hương trong tủ thờ. Hai cây vàng, lãi ba phân, đã khất từ tháng Bảy. Ông ta không cần dọa. Ông ta chỉ cần thôi bảo "không vội". Và cái hiệu ảnh này, với một đống giấy mốc và một cái máy phóng còn chưa trả xong, sẽ không trả được trong một năm, mười năm.

Nếu cô từ chối, Chiểu sẽ thế nào? Thằng bé đã thôi chạy giấy được hai tháng. Nhưng ông Cẩn vẫn dúi tiền mừng tuổi vào túi nó. Ông ta vẫn hỏi "thằng Chiểu đi học chưa" mỗi lần đến.

Nếu cô từ chối, cô sẽ là người thứ hai trong căn nhà này nói chữ "không" với họ. Người thứ nhất đã nói một điều gì đó vào tối thứ Bảy, đêm rằm tháng Mười, và sáng hôm sau người ta lôi cô ấy ra khỏi buồng tối đầy khói than.

Cô vẫn tự nhủ đó là tai nạn. Cô vẫn tự nhủ cái bao tải là gió thổi. Nhưng cô không còn tin hoàn toàn vào những lời tự nhủ ấy nữa.

Còn nếu cô đi báo công an ngay sáng mai? Cô sẽ nói gì? Rằng cô, Ninh Thị Hồng, đã sửa ảnh cho người đi thay tên? Bằng chứng là sáu tấm ảnh trong hộp sắt, viết bằng chữ của cô, và bốn chỉ vàng cô đã nhận. Người ta sẽ hỏi ai đưa vàng. Cô sẽ bảo ông Cẩn. Ông Cẩn sẽ bảo ông chỉ là người đánh máy thuê, chẳng biết gì. Những mẩu giấy trong phong bì không phải chữ ông. Còn bố Phác, người nợ ông Cẩn hai cây vàng, sẽ thành người có lý do nhất để đẩy con gái mình vào việc này.

Và còn một điều nữa, điều mà Nhã ít muốn nghĩ đến nhất. Mọi thứ cô biết về những gì sắp xảy ra, cô biết vì nó đã xảy ra theo một cách. Mỗi điều cô thay đổi là một mảnh của con đường ấy bị xóa đi. Nếu cô làm lật tung mọi thứ ngay bây giờ, cô sẽ mất cái lợi duy nhất mình có, và vẫn không biết ai sẽ đốt hiệu ảnh này vào đêm hai mươi ba tháng Chạp.

Cô bật lại đèn bàn sửa phim.

Cô sẽ làm. Nhưng không làm như Hồng.

Việc đầu tiên, trước khi đụng một nét chì, cô đặt từng tấm phim gốc vào khung ép, đè lên một tờ giấy ảnh cắt vừa, bật đèn máy phóng trong một giây. In tiếp xúc. Không phóng, không sửa, chỉ áp phim lên giấy mà in, để có một bản sao đúng từng hạt bạc của tấm phim trước khi nó bị ai chạm vào. Ba tấm. Rồi một tấm nữa cho bản phim Thắng đã sửa xong. Cô rửa chúng, phơi chúng, và khi chúng khô, cô dập dấu vào góc. Vòng tròn khuyết.

Rồi đến cái kim.

Cô đã nghĩ về chỗ chấm trong suốt ba đêm. Không thể ở mặt, vì mặt là chỗ người ta nhìn. Không thể ở nền, vì nền trên ảnh thẻ là một mảng trắng trơn, một chấm đen trên đó sẽ hiện ra như con ruồi. Phải là chỗ tóc. Tóc trong ảnh thẻ đen đặc, rối, không ai nhìn kỹ, và một chấm đen nhỏ sẽ lẫn vào đó như một hạt cát lẫn vào bãi.

Ở âm bản, tóc là vùng thuốc mỏng, soi lên đèn thì sáng, nhưng vẫn còn một lớp bạc xám mờ. Một lỗ kim xuyên qua lớp thuốc ở đó sẽ là một chấm trong veo hẳn. In ra, ánh sáng lọt thẳng qua chỗ ấy, làm giấy đen kịt hơn chung quanh. Một chấm đen trong tóc.

Cô cầm tấm phim của Hưng lên, đặt dưới kính lúp, tìm chỗ tóc ngay trên vành tai phải. Tóc húi cua, phần trên tai được cạo ngắn, nhưng ngay chỗ chân tóc vẫn còn một vệt dày. Cô đặt đầu kim vào đó, ấn rất nhẹ, xoay một vòng.

Một chấm trong suốt, nhỏ hơn hạt tấm.

Cô làm một bản in thử. Khi tờ giấy hiện lên trong khay thuốc, cô gắp nó ra, rửa qua nước, đặt dưới kính lúp. Khuôn mặt Hưng. Tóc đen. Và ngay trên vành tai phải, lẫn trong chân tóc, là một chấm đen tròn. Nếu không biết trước, không ai thấy. Nếu biết trước, soi kính lúp, sẽ thấy ngay.

Cô thở ra.

Từ đêm ấy, mọi tấm phim cô phải chạm vào cho ông Cẩn đều mang một chấm kim ở đúng chỗ ấy. Cô gọi nó, trong đầu mình, là cái chữ ký. Một người thợ phục chế giỏi không bao giờ để lại dấu vết. Đây là lần đầu tiên trong đời cô cố ý để lại.

Rồi cô cầm bút chì lên, và làm cho Hưng giống Bảo.

Đó là công việc khó nhất cô từng làm, không phải vì kỹ thuật. Bàn tay trái biết làm. Nó biết chỗ nào phải đắp chì, chỗ nào phải cạo, biết làm cho cái cằm vuông thon lại một chút bằng cách tô đậm phần bóng hai bên. Cái khó là cô phải ngồi đó, nhìn bàn tay mình làm, và không dừng nó lại.

Bảo có một vết sẹo nhỏ trên chân mày trái. Hưng không có. Cô vẽ cho Hưng một vết sẹo.

Cô nghĩ đến bà Lự, đến cái vết sẹo nhỏ trên cằm chàng trai đội mũ cối, cái vết mà cô đã định cạo đi rồi lại để lại. Cùng một bàn tay. Cùng một cây bút.

Đến gần sáng, cô làm xong cặp thứ nhất. Đêm sau, cặp thứ hai. Đêm sau nữa, cặp thứ ba. Mỗi đêm cô chấm một lỗ kim, in một bản tiếp xúc trước và một bản tiếp xúc sau, giấu chúng trong một phong bì riêng.

Đêm thứ tư, cô in sáu tấm ảnh hộ chiếu cho "T."

Cô chấm kim vào tấm phim của Thắng trước khi in. Chỗ tóc trên tai phải, như mọi tấm khác. Cô in sáu tấm, rửa, phơi, và khi chúng khô, cô dập dấu vào từng tấm. Sáu vòng tròn khuyết. Sáu chấm đen trong tóc.

Ở một nơi nào đó, trên một cái bàn nào đó của một cơ quan nào đó, sáu tấm ảnh này sẽ được dán vào một quyển hộ chiếu mang tên Vũ Đình Toản. Và cái vòng dấu khuyết ở góc sẽ nói với bất kỳ ai biết nhìn, rằng nó được in ra sau ngày bảy tháng Mười Hai năm tám bảy, tại hiệu Ảnh Phác, thị trấn Bến Thượng.

Cô xếp tất cả vào lại ba cái phong bì, cùng với sáu tấm ảnh hộ chiếu. Còn những bản in tiếp xúc, cô gói trong một tờ giấy dầu, mang lên gác xép, nhét vào cái túi vải thêu hoa treo trên đinh. Rồi cô nghĩ lại, mang xuống, bỏ vào cái hộp sắt dưới viên gạch kênh, cạnh xấp ảnh của Hồng.

Hai thứ chứng cứ, của hai người khác nhau, viết bằng cùng một nét chữ.

Thứ Bảy, mười tám tháng Giêng, ông Cẩn đến lấy.

Ông mở từng phong bì ngay ở quầy, lấy ảnh ra, đưa lên chỗ sáng ngắm nghía. Ông xem kỹ từng tấm, lâu hơn Nhã tưởng. Ông xem cái sẹo trên chân mày, xem cái cằm. Rồi ông cười.

– Đẹp. Đẹp hơn lô trước. – Ông nói, nhỏ. – Ngạt than một trận mà tay càng khéo.

Ông không nhìn tóc.

– Còn tiền thì... – ông gấp phong bì lại, cất vào cặp – ...lô này anh tính sau, khi nào người ta đi trót lọt. Dạo này kiểm tra gắt. Em hiểu cho anh.

– Vâng.

– Em ngoan. – Ông vỗ vai cô. – Ông anh đâu rồi? Anh vào chào cái.

Ông vào phòng chụp. Nhã nghe tiếng ông cười với bố Phác, tiếng hai người nói về giá xăng, về cái bóng đèn chụp năm trăm oát mà bố Phác đã mua được trên huyện với giá bằng ba tháng tiền xôi. Tiếng bố Phác cười theo, nhỏ, khô, như tiếng ho.

Cô không nhận tiền. Cô thấy nhẹ đi một chút vì thế, rồi lại thấy mình ngớ ngẩn vì đã thấy nhẹ đi.

Thứ Năm, hai mươi ba tháng Giêng.

Buổi trưa, lúc cả nhà vừa ăn cơm xong, Lành và Mơ đến.

Họ không đi cùng đoàn, không có ông Cẩn dẫn. Lành đạp xe, Mơ ngồi sau, bế con bé Bống quấn trong cái chăn con. Con bé ho suốt dọc đường, tiếng ho khan và sâu, đến khi xuống xe vẫn còn ho. Lành dựng xe ở hiên, đứng đó, tay cầm cái mũ cối, không vào. Mơ bế con vào một mình.

– Cô Hồng. – Chị ta nói. Mặt chị ta xanh, môi khô nẻ, như người đã khóc rồi lại thôi. – Xã có danh sách đợt tháng Ba rồi. Bên Phú Lộc có ba người, bên Tân Hưng có hai. Lạc Hòa có một, không phải anh Lành.

Nhã đứng sau quầy. Cô biết người Lạc Hòa ấy là ai. Chính cô đã vẽ cho anh ta một vết sẹo trên chân mày trái.

– Anh Cẩn bảo nhà em đi đợt sau. – Mơ nói tiếp. – Đợt sau là bao giờ, anh ấy không nói. Em hỏi thì anh ấy bảo cứ chờ, phải có người bỏ thì mới có suất.

Chị ta xốc con bé lên vai. Con bé ho một tràng, cái đầu nhỏ giật lên giật xuống trên vai mẹ.

– Nhà em bán con lợn nái rồi, cô ạ. Đôi hoa tai cưới của em cũng bán rồi. Năm chỉ. Anh Lành bảo nếu không đi được thì đòi lại, nhưng em sợ đòi thì người ta gạch tên luôn. – Mơ nhìn thẳng vào mặt cô. – Cô nói với anh Cẩn hộ em được không? Cô nói thì anh ấy nghe. Hôm tháng Mười, chính cô bảo em là cô lo được mà.

— Hết chương 10 —