Người đứng sau lỗ thông hơi

Chương 19: Người đứng sau lỗ thông hơi

– Em sang cảm ơn bác gái cái khăn len. – Nhã nói.

Cô nghe giọng mình bình thường. Cô không biết làm sao mà nó bình thường được.

Toản nhìn cô, rồi nhìn mẹ anh ta trên giường, rồi nhìn cái bát thuốc bắc nguội trên ghế. Anh ta bước vào, cúi xuống, áp mu bàn tay đen sì lên trán mẹ.

– U uống thuốc chưa?

– Uống rồi. – Bà mẹ nói. – Cái Hồng nó ngồi với u cả buổi. Nó hỏi cái bao chỉ đỏ nhà bác Phác, con mang trả hôm rằm tháng Mười ấy. Bác Phác gái không nhận được à?

Toản đứng thẳng lên. Anh ta không quay lại ngay. Anh ta cầm cái quạt nan trên ghế, quạt cho mẹ mấy cái, chậm rãi, đều tay.

– Cái bao ấy à. – Anh ta nói. – Con để trên giỏ xe, đến nhà bác ấy thì quên không đưa. Chắc rơi đâu dọc đường. Hay là gió thổi.

Anh ta đặt cái quạt xuống, quay sang Nhã.

– Trời sắp mưa đấy. Anh đưa em về.

Họ đi bộ trên con đê. Toản dắt xe đạp, Nhã đi bên cạnh, phía mép đê sát sông. Mây xám đã kéo kín nửa trời, gió bắt đầu nổi, thổi rạp những đám cỏ gà trên mặt đê. Nước sông dưới chân đục ngầu, xoáy thành những vòng tròn quanh mấy cái cọc tre cắm ven bờ. Phía trước, cây cầu sắt đen sì in trên nền trời vần vũ.

Toản không nói gì một quãng dài. Rồi anh ta nói:

– Dạo này em hay đi hỏi người ta nhỉ.

– Hỏi gì ạ?

– Đủ thứ. Hôm nọ hỏi bà Hĩm. Lúc nãy hỏi ông Thục tổ Ba về gạch, ông ấy vừa chạy sang lò bảo anh có đứa con gái lật gạch ngoài bãi. Rồi hỏi u anh về cái bao. – Anh ta cười khẽ. – Bến Thượng bé lắm, em ạ. Em hỏi ai cái gì buổi sáng, chiều là anh biết.

Nhã đi tiếp. Cô đếm bước chân mình. Mười bước, mười một bước. Mặt đê bắt đầu trơn vì mấy hạt mưa đầu tiên.

– Anh Cẩn bảo em không làm lô Đức.

– Vâng.

– Anh Cẩn bảo em trả năm chỉ cho nhà thằng Lành.

– Vâng.

Toản dừng lại. Anh ta dựng xe vào một gốc phi lao, quay sang nhìn cô. Mưa rơi lộp độp trên cái mũ cói anh ta đội, trên vai cái áo ka ki.

– Em làm thế làm gì, Hồng? Em trả nhà ấy, rồi mười nhà khác đến đòi. Em lấy gì mà trả? Rồi người ta nói ra nói vào, rồi công an người ta hỏi. Em định thế nào?

– Em không định thế nào cả.

– Em đừng nói dối anh. – Giọng anh ta vẫn nhỏ, vẫn hiền. – Em ngạt than xong, em quên đủ thứ. Quên cả cái bài em vẫn hát, quên cả anh Cẩn là ai. Anh không trách. Nhưng có một cái em không được quên.

Anh ta bước lại gần cô một bước. Nhã không lùi. Sau lưng cô là mép đê, rồi đến lòng sông.

– Em đừng có như hôm ấy. – Toản nói. – Đừng có đòi lên công an. Lên công an thì người đi tù trước là em, rồi đến bố em. Anh Cẩn không sao. Anh không sao. Người ta chỉ thấy cái ảnh, mà cái ảnh là của nhà em.

Mưa rơi nặng hạt hơn. Gió thổi tạt mưa vào mặt cô.

Đừng có như hôm ấy. Đừng có đòi lên công an.

Nhã đứng im giữa mưa. Đầu cô làm việc như một cái máy phóng ảnh trong đêm có điện, chiếu từng tấm phim lên giấy, từng tấm, từng tấm, và mỗi tấm hiện lên rõ dần trong khay thuốc.

Tối thứ Bảy, rằm tháng Mười. Cô gái tên Hồng ngồi trong buồng tối, rửa ảnh cho khách, cái bếp than tổ ong đặt dưới gầm bàn để hâm chậu nước. Toản đến. Hai người nói chuyện. Hồng nói: em không làm nữa, mai em lên công an. Mười giờ, Toản về. Lúc ra về anh ta còn dặn "tắt bếp đi", nghĩa là anh ta thấy cái bếp đang đỏ lửa. Anh ta bảo với mẹ là sang nhà bác Phác, tiện mang trả cái bao. Mười một rưỡi, đồng hồ nhà ông giáo Lục đánh một tiếng, Toản dắt xe đạp vào ngõ sau, không bật đèn, trên giỏ có mấy viên gạch tổ Ba với cái bao chỉ đỏ. Anh ta đứng dưới lỗ thông hơi mười lăm phút. Trong buồng tối, cửa đóng, rèm đen buông kín, bếp than vẫn cháy. Rồi anh ta dắt xe ra. Trên giỏ còn mấy viên gạch, không còn cái bao. Gần mười hai giờ, bà Nhàn dậy đi giải, nhìn qua cửa sổ, vẫn thấy cái bóng ấy ở ngõ sau. Bốn giờ sáng, bà Nhàn dậy đồ xôi, thấy đèn đỏ vẫn hắt ra khe cửa.

Sáu giờ, Toản đứng ở đầu ngõ. Một tiếng. Đợi xem người ta có khiêng ai ra không.

Bảy giờ, Toản vào. Em có nhớ gì không.

Không. Em chẳng nhớ gì cả.

Chuyện tối qua em nói với anh, coi như anh chưa nghe thấy gì.

Cô gái tên Hồng đã không tỉnh lại. Người tỉnh lại là Nhã. Và người đã giết cô gái ấy đang đứng trước mặt Nhã trên một con đê trơn trượt, giữa mưa, với cái giọng hiền như nước giếng, bảo cô đừng có như hôm ấy.

Cô không biết mình đã đứng im bao lâu. Đủ lâu để Toản nghiêng đầu nhìn cô, như người thợ nhìn một tấm phim chưa rõ.

– Em sao thế?

– Em lạnh.

Đó là câu thật. Cô lạnh đến tận xương, dù mưa tháng Bảy không lạnh.

Toản cởi cái áo ka ki ra, khoác lên vai cô. Cái áo ướt, nặng, mùi mồ hôi, mùi khói lò. Miếng vá ở khuỷu tay chạm vào cánh tay cô. Một miếng vá hình chữ nhật, đường khâu lộ ra từng mũi. Mũi khâu nhỏ, đều, mũi nào cũng nghiêng về một phía như hàng chữ viết tay. Nhã đã thấy nó trên màn hình của mình, trong một tấm ảnh cũ, ở một năm rất xa. Bây giờ cô nhìn nó gần, dưới mưa, và cô biết ai đã khâu nó. Một bàn tay trái, khéo, cũng là bàn tay đã gọt sống mũi cho Thắng.

– Thôi về. – Toản nói. – Về rồi nói.

Anh ta dắt xe đi trước. Nhã đi sau, cái áo của anh ta trên vai, và mỗi bước trên con đê trơn là một bước cô phải nghĩ xem chân mình đặt vào đâu.

Đến đầu cầu sắt, mưa tạnh. Mây rách ra ở phía tây, để lộ một vệt trời màu đồng đỏ. Toản dừng lại, quay sang cô.

– Hồng.

– Vâng.

– Anh biết em đang nghĩ gì.

Nhã đứng yên. Hai bàn tay cô nắm chặt vạt cái áo ka ki.

– Em nghĩ anh lừa em. – Anh ta nói tiếp. – Em nghĩ anh với anh Cẩn dùng em. Em nghĩ cái suất của anh, anh bán đi, cho thằng Thắng đi thay, rồi anh để em gánh hết. Phải không?

Cô không trả lời.

– Có thật. – Anh ta nhìn ra sông, không nhìn cô. – Anh bán cái suất. Một cây vàng. Anh cần tiền cho u anh, em biết rồi đấy. Thuốc bắc một thang bằng nửa tháng lương anh. Còn em thì anh không dùng. Anh thương em thật. Anh muốn cưới em thật. Em muốn tin hay không thì tùy.

Anh ta quay lại.

– Nhưng em phải nghĩ cho nhà em. Bố em, u em, thằng Chiểu. Một mình em không chống được đâu. Em làm nốt lô Đức, năm bộ thôi, rồi thôi hẳn. Anh nói với anh Cẩn xé cái giấy nợ. Rồi mình cưới.

Nhã đứng ở đầu cầu sắt, cái áo ka ki ướt trên vai. Bên dưới, nước sông Thượng chảy xiết, đục ngầu, cuốn theo một mảng bèo to bằng cái nong.

Cô cởi cái áo ra, gấp lại, đưa trả anh ta.

– Em về.

Cô đi qua cầu. Cô không chạy. Cô biết anh ta đang đứng nhìn theo, và cô không chạy. Đến giữa cầu, ở chỗ những thanh thép giao nhau thành hình chữ X, khuất sau một cái trụ, cô mới cho phép mình bám vào lan can, cúi đầu xuống, thở. Thép ướt, lạnh, có mùi gỉ. Dưới chân cô, qua khe ván, nước sông chảy như không bao giờ dừng.

Về đến nhà, bà Nhàn đang thắp đèn. Bà nhìn cái áo ướt của cô, nhìn mặt cô, và không hỏi gì. Bà chỉ đưa cho cô cái khăn mặt, rồi quay vào bếp hâm lại nồi canh.

Đêm ấy, cô không ngủ. Cô ngồi trên gác xép, ôm gối, nghe tiếng mưa đêm lại rơi trên mái ngói.

Cô nghĩ đến người con gái có cái mặt trong gương. Hai mươi hai tuổi. Thuận tay trái. Sợ chó. Hay hát lúc rửa ảnh. Vẽ con gà ra con vịt. Sửa ảnh cho người đi thay tên để trả nợ hộ bố, giấu vàng dưới viên gạch kênh, cất tấm ảnh hai người ngồi trên đê với dòng chữ "Anh hứa". Rồi một đêm rằm, ngồi trong buồng tối, nói với người yêu: em không làm nữa, mai em lên công an. Và không bao giờ đi được đến công an.

Nhã chưa bao giờ gặp cô ấy. Cô chỉ biết cô ấy qua những thứ cô ấy để lại. Một hộp sắt, một xấp ảnh, một cái nốt ruồi dưới đuôi mày, một giai điệu không lời, mấy mũi khâu nghiêng trên khuỷu tay áo của kẻ đã giết mình. Nhưng đêm ấy, ngồi trong bóng tối, cô thấy mình đang để tang cho một người.

Cô lấy cái gương con của Hồng trên vách xuống, đặt lên gối. Không thắp đèn, cô không thấy gì trong gương ngoài một vệt xám. Cô nói với cái vệt xám ấy, rất nhỏ, như nói với một người khách ngồi trên cái ghế nhựa đỏ trong phòng làm việc của mình:

– Chị sẽ không làm cho em đẹp hơn ngày xưa. Chỉ cần đúng thôi.

Ở dưới nhà, bà Nhàn trở mình, gọi khẽ:

– Hồng.

– Con đây u.

– Ngủ đi.

Cô không ngủ. Gần sáng, khi bà Nhàn dậy đồ xôi, cô xuống bếp nhóm lửa giúp bà. Hai mẹ con ngồi bên bếp, không ai nói gì. Lửa rơm bén lên, soi vào mặt bà Nhàn những vệt đỏ.

– Mày gặp thằng Toản à? – Bà hỏi, mắt vẫn nhìn vào bếp.

– Vâng.

– Nó nói gì?

– Anh ấy bảo con đừng lên công an.

Bà Nhàn cầm que cời, cời cho lửa bùng lên. Bà không hỏi thêm câu nào nữa. Nhưng sáng hôm ấy, lần đầu tiên từ khi Nhã đến ngôi nhà này, bà quên bỏ muối vào nồi lạc rang, và khách mua xôi kêu nhạt mà bà không nghe thấy.

Chủ nhật tuần sau, hai mươi tư tháng Bảy, Toản đến hiệu ảnh vào buổi chiều.

Anh ta mặc sơ mi trắng là phẳng, tóc chải gọn, đi cùng một ông chú họ đã ngoài sáu mươi, đội mũ phớt cũ, mặc áo đại cán đã sờn cổ. Ông chú mang theo một gói chè Thái, một chai rượu, một bao thuốc lá. Họ ngồi ở quầy với bố Phác một lúc lâu. Bà Nhàn pha trà, mặt lạnh như tiền, đặt ấm xuống mạnh đến mức nắp ấm kêu cạch. Nhã ở trong buồng tối, không ra.

Qua lớp rèm đen, cô nghe được từng đoạn. Ông chú nói chuyện họ hàng, chuyện bố Toản ngày xưa đi bộ đội, chuyện thằng cháu hiền lành chịu khó, ở tổ đốt lò ba năm không ai chê. Rồi ông nói đến chuyện trai lớn gái lớn. Bố Phác ngồi im nghe. Cô nghe tiếng ngón tay ông gõ xuống mặt quầy, đều, nhỏ, như nhịp đồng hồ.

– Nhà tôi cảm ơn. – Cuối cùng bố Phác nói. – Để sau Trung thu tính.

Khi họ về, Toản đi vòng ra ngõ sau, gõ khẽ vào cánh cửa sau, chỗ có viên gạch tổ Ba chặn chân. Nhã ra. Cô đi qua viên gạch ấy, chân cô bước qua nó như bước qua một cái gì đang ngủ.

Toản đứng dưới gốc bàng, chỗ cái chõng bà Hĩm đã dọn. Bà cụ không có đó. Chỉ có cái ấm tích úp ngược trên mặt chõng.

– Anh thưa chuyện với bác trai rồi. – Anh ta nói, cười. – Sau Trung thu nhà anh mang trầu cau sang. Bác bảo để sau Trung thu tính.

Anh ta nhìn quanh, rồi hạ giọng.

– Đợt Đức dời lên rồi em ạ. Tháng Chín âm. Anh Cẩn bảo phải xong năm bộ trước rằm tháng Tám. Thằng thợ thị xã làm hỏng hai bộ, người ta trả về. Em làm nốt, rồi mình cưới. Ăn hỏi xong, em là người nhà anh rồi. Không ai nói gì được em nữa.

Anh ta đặt tay lên vai cô, bóp nhẹ. Bàn tay ấy ấm. Nhã nhớ buổi sáng đầu tiên, bàn tay ấy lạnh ngắt như vừa nhúng nước giếng.

– Anh lo cho em hết.

— Hết chương 19 —