Lời bố khấn trước bàn thờ

Chương 28: Lời bố khấn trước bàn thờ

Bố Phác không ra phòng chụp. Ông nghe Nhã nói, đặt cái kìm dập dấu xuống quầy, đứng dậy, đi thẳng vào buồng tối, và năm phút sau ông quay ra với một cái phong bì giấy pơ-luya trong tay.

– Phim đám cưới con nhà bác đây. – Ông nói với bà khách Phú Lộc, giọng bình thường. – Bác để đấy, mai lấy ảnh.

Bà khách cảm ơn, đi về. Bố Phác đưa cái phong bì cho Nhã, không nhìn cô.

– Phim mấy tháng ấy bố cất chỗ khác. – Ông nói. – Tủ ấy cũ, mọt rồi.

– Bố cất ở đâu?

– Chỗ khác.

Ông ngồi xuống, cầm cái kìm lên, dập tiếp. Cạch. Một vòng tròn khuyết. Cạch. Một vòng nữa.

Đêm ấy, khi cả nhà đã ngủ, Nhã xuống thang, đi qua viên gạch kênh, vào buồng tối. Cô không bật đèn đỏ. Cô thắp ngọn đèn con, che bằng lòng bàn tay, chỉ để một kẽ sáng.

Cái bàn dài bọc tôn chạy dọc tường. Ba khay men trắng úp ngược. Cái chậu nhôm. Cái máy phóng. Cái bàn sửa phim. Mọi thứ đúng chỗ. Cô cúi xuống nhìn dưới gầm bàn, chỗ ngày xưa Hồng đặt cái bếp than tổ ong.

Ở đó có ba cái bao tải, buộc miệng bằng dây gai, xếp sát chân tường, ngay dưới cái lỗ thông hơi.

Cô không cần mở ra. Cô sờ qua lớp bao, thấy những cạnh mỏng, cứng, xếp chồng lên nhau. Phong bì giấy pơ-luya. Hàng trăm cái.

Cô ngồi xổm trước ba cái bao rất lâu. Rồi cô đứng dậy, ra ngoài, kéo rèm lại như cũ.

Những ngày sau là những ngày cô không còn nhớ được rõ, về sau. Cô chỉ nhớ là trời rét, rét ngọt, sương muối đọng trắng trên mái ngói buổi sáng. Cô nhớ là ảnh màu về từng đợt, phong bì nào cũng ngả đỏ như nắng chiều, và người ta xếp hàng ở quầy để nhận, để trả nốt tiền, để khen. Cô nhớ là bà Nhàn ra chợ mua lá dong, về kêu đắt. Cô nhớ là Chiểu thi học kỳ được bảy điểm Toán, cầm về đưa bố ký, bố ký mà không nói câu nào, thằng bé đứng đợi mãi rồi đi ra hiên. Cô nhớ là mỗi sáng cô chui vào cái kho dưới gầm cầu thang, và sợi chỉ đỏ thứ hai vẫn căng.

Cô nhớ là bố Phác không uống rượu nữa.

Đêm mười hai tháng Chạp, điện về lúc mười giờ rồi lại mất lúc mười một giờ.

Nhã không ngủ. Đêm nào cô cũng không ngủ được trước hai giờ sáng. Cô nằm trên gác xép, chăn trùm đến cằm, nghe gió bấc rít qua những kẽ ngói, nghe tiếng chó nhà ông giáo Lục sủa một hồi rồi im. Chân cô co lại, rồi duỗi ra.

Gần nửa đêm, có tiếng động ở gian ngoài.

Tiếng diêm quẹt. Tiếng cánh cửa tủ thờ mở ra, cái bản lề kêu khe khẽ như mọi lần. Rồi tiếng ba nén hương được rút ra khỏi bó.

Nhã bò ra đầu cầu thang. Từ chỗ ấy, nhìn qua khe giữa hai tấm ván lát sàn gác, cô thấy được một góc gian ngoài. Ngọn đèn dầu đặt trên nóc tủ thờ. Ba nén hương đỏ đầu, khói lên thẳng một sợi trong cái lạnh không có gió. Và bố Phác, mặc cái áo bông, quỳ trên nền gạch, hai tay chắp trước ngực.

Ông khấn. Không phải cái giọng trầm chậm của những ngày rằm, mồng một. Ông khấn nhỏ, rất nhỏ, như người ta nói vào tai một người đang ốm. Nhưng đêm im quá. Gian nhà nhỏ quá. Nhã nghe được từng chữ.

– Con lạy thầy.

Ông không gọi bố. Ông gọi thầy. Nhã chưa bao giờ nghe ông gọi ông nội như thế.

– Con là Phác, con thầy, trò thầy. Con có cái tội, con xin khấn thầy trước, để thầy biết. Ngày hai mươi ba này là giỗ thầy. Cả nhà con về Mộc Hạ như mọi năm, ngủ lại như mọi năm. Đêm ấy con sẽ quay về.

Ông dừng lại. Khói hương lên thẳng.

– Con sẽ đốt cái buồng tối, thầy ạ. Con đốt cho nó như cái đèn dầu đổ. Cái nhà này người ta biết là cái nhà hay đèn đóm, hay than lửa. Con Hồng nhà con ngạt than một lần, cả phố biết. Người ta sẽ bảo đèn đổ. Người ta sẽ bảo xăng con mua về chạy máy phát. Ra Giêng công an về, không còn gì mà thu. Không còn cái phim nào có chữ con Hồng.

Ông cúi đầu xuống, trán gần chạm nền gạch.

– Thầy dạy con thợ ảnh không được nói dối. Con nói dối một lần này. Con nhận cái tội ấy. Người ta có bắt thì người ta bắt con. Con Hồng không biết gì. Con xin thầy, đêm ấy cho cái gió nó đừng thổi sang nhà bên. Cho cái lửa nó cháy mỗi buồng ấy thôi. Con không có cái máy của thầy nữa để mà giữ. Con bán rồi. Con chỉ còn con Hồng.

Ông ngẩng lên, nhìn tấm ảnh Trung thu dựng ở chân bát hương, cái tấm có khuỷu tay áo vá ở mép.

– Con lạy thầy.

Ông vái ba vái. Rồi ông cắm hương vào bát, đóng cánh cửa tủ thờ, thổi tắt đèn. Nhã nghe tiếng chân ông đi về buồng trong, tiếng tấm rèm hoa vén ra rồi buông xuống, tiếng cái giường tre kẽo kẹt khi ông nằm xuống cạnh bà Nhàn.

Rồi im.

Nhã nằm trên sàn gác, má áp vào tấm ván lạnh, không động đậy.

Cô đã biết từ năm 2026 rằng đêm hai mươi ba tháng Chạp năm Mậu Thìn, hiệu ảnh này sẽ cháy từ buồng tối. Cô đã biết có một cái can xăng. Cô đã biết bố bị bắt, nhận hết, ngồi tù ba năm, ra tù bỏ đi biệt, chết ở một lò gạch trong Đồng Nai. Cô đã biết chị Hồng của ông Chiểu chết trong buồng tối.

Cô chỉ không biết ai châm lửa.

Bây giờ cô biết.

Cô nằm im và để cho những mảnh rời rạc tự xếp vào nhau, như những bản in tiếp xúc trên một tờ giấy ảnh to, mỗi ô một khuôn mặt.

Ở cái năm mà ông Chiểu đã sống, cái năm không có cô, cô gái tên Hồng đã tỉnh lại sau đêm ngạt than. Mấy hôm sau lại đi làm như thường. Hồng vẫn sửa ảnh cho ông Cẩn, vì nợ vẫn còn, vì Toản vẫn đứng sau lưng cười hiền, vì cái đêm rằm tháng Mười đã dạy cho cô biết nói chữ "không" thì sẽ thế nào. Rồi đến một lúc nào đó trong năm ấy, đường dây bắt đầu lộ. Có thể vẫn là nhà Lành. Có thể là nhà bà Rạng. Có thể là ai đó khác. Công an bắt đầu hỏi. Và bố Phác đã ngồi trước cái tủ phim này, đếm những cái phong bì có chữ con gái mình. Người đã thấy tấm phim mặt Thắng vẽ thành mặt Toản trên bàn sửa phim từ tháng Mười Một. Người đã im lặng suốt một năm vì không có tiền trả nợ.

Ông đã quyết định đốt.

Còn Hồng? Hồng cũng biết cái tủ phim ấy là cái gì. Hồng cũng biết những tấm phim ấy sẽ nói gì về mình. Năm nào cũng về giỗ ông, năm ấy Hồng kêu đau bụng, ở lại trông nhà. Ở lại một mình, trong căn nhà khóa ngoài, đêm hai mươi ba không trăng. Để làm gì?

Để làm đúng cái việc mà bố định làm. Hủy những tấm phim ấy. Có thể bằng dao cạo. Có thể bằng thuốc hãm đổ lên cho lớp thuốc tan ra. Có thể chỉ là mang chúng ra sông. Một cô gái hai mươi ba tuổi, một mình trong buồng tối, rèm đen buông kín, cửa gỗ đóng chặt, làm cái việc của mình bằng đôi tay biết làm việc trong bóng tối.

Rồi cô ấy nghe tiếng cửa sau mở.

Gần nửa đêm. Ai có chìa khóa? Ai biết cái then cửa sau? Hồng sẽ nghĩ đến ai đầu tiên? Không phải bố, bố đang ở Mộc Hạ, bảy cây số, giỗ ông. Hồng sẽ nghĩ đến người đã đứng dưới cái lỗ thông hơi đêm rằm năm trước. Hồng sẽ tắt đèn đỏ. Hồng sẽ ngồi im trong bóng tối, nín thở, đợi cho cái tiếng chân ấy đi qua.

Buồng tối là căn buồng được làm ra để không một tia sáng nào lọt ra ngoài.

Người đứng bên ngoài, tay cầm can xăng, sẽ không thấy gì. Sẽ không nghe thấy gì. Sẽ tưởng căn nhà trống, như mọi năm.

Lúc người ta phá được cửa sau thì chị tôi đã ở trong buồng tối.

Bố bị bắt vì để xăng trong nhà gây cháy làm chết người. Ông nhận hết. Ông không nói với ai rằng ông đã quay về. Ông không nói với ai rằng chính tay ông châm lửa. Vì nếu nói, người ta sẽ hỏi vì sao, và ông sẽ phải nói đến những tấm phim, đến chữ của con gái ông trên từng cái phong bì. Ông nhận cái tội vô ý để giữ cho con gái mình, đã chết, một cái tên sạch. Ông ngồi tù ba năm. Rồi ông đi biệt, đến một lò gạch ở tận Đồng Nai, nơi không ai biết mặt ông, và ông chết ở đó.

Giá mà hôm ấy chị đừng tỉnh thì tôi cũng chẳng biết nói thế nào. Có khi lại hơn.

Ông Chiểu không biết. Ông Chiểu năm mươi tư tuổi, ngồi trên cái ghế nhựa đỏ, kể lại câu chuyện ấy bằng một giọng đều đều như đọc lại một tờ giấy đã thuộc. Ông chưa bao giờ biết rằng bố ông đã giết chị ông, và cả hai người ấy đều chỉ muốn cứu nhau.

Nhã cắn chặt vào mu bàn tay trái, chỗ vết sẹo bỏng nồi cám, cho đến khi thấy vị mặn.

Cô không khóc thành tiếng. Dưới nhà, bố Phác đang nằm cạnh bà Nhàn, có lẽ cũng không ngủ. Cô không được để ông nghe thấy.

Gần sáng, cô ngồi dậy. Cô nhìn qua ô cửa sổ nhỏ trên vách gác, ra cái trời đêm tháng Chạp đen kịt, không trăng, không sao, chỉ có mấy ngọn đèn dầu lờ mờ ở phía bến xe.

Bố sẽ quay về đêm hai mươi ba. Bố sẽ đốt cái buồng tối với ba bao phong bì phim. Lần này cô sẽ không ở trong đó. Lần này cô biết. Nhưng bố sẽ bị bắt. Bố sẽ nhận. Bố sẽ ngồi tù vì cái tội của Hồng, vì cái tội của chính ông, vì cái tội của Toản và Cẩn. Những gia đình ở Lạc Hòa, Tân Hưng sẽ không bao giờ lấy lại được vàng, vì không còn tấm phim nào nói được ai đã lừa họ. Toản sẽ cười hiền ở đám cháy, khóc to hơn cả mẹ cô. Rồi Toản sẽ vào Sài Gòn.

Và cái lỗ thông hơi sẽ không bao giờ có ai hỏi đến.

Cô đếm.

Đêm nay là đêm mười hai tháng Chạp, thứ Năm, mười chín tháng Một năm tám chín. Đêm hai mươi ba tháng Chạp rơi vào thứ Hai, ba mươi tháng Một.

Còn mười một ngày.

— Hết chương 28 —