Ván cờ trước lúc lên đèn

Chương 8: Ván cờ trước lúc lên đèn

– Cầu hoà không? – Thằng con trai ngồi đối diện Nhìa hỏi, rất khẽ, đúng như luật cho phép. – Hoà thì cả hai đội cùng vui.

Nhìa không trả lời ngay. Cô nhìn bàn cờ. Rồi cô nhìn ba cái bàn bên cạnh, nơi ván cờ đã kết thúc, quân đã xếp gọn, ba tờ biên bản đã ký. Rồi cô nhìn lại bàn cờ của mình.

Bốn giờ kém mười lăm chiều Chủ nhật, hai mươi ba tháng Mười Một. Vòng năm. Bàn ba. Ngàm Lũng gặp Hồng Phong. Tỉ số đang là hai đều.

Và cô biết, nếu cô gật đầu, cả đội Ngàm Lũng sẽ về nhì.

Sáng hôm ấy bắt đầu tốt hơn hôm qua. Vòng bốn, Ngàm Lũng gặp một đội trường phường, thắng ba rưỡi, nửa điểm. Nhìa thắng nhanh, nhanh nhất từ đầu giải, một ván cô đi đúng đường ngắn như thầy dặn, để dành thời gian cho chỗ khó thật. Pín hoà. Sềnh thắng. Mi thắng. Ở cụm bàn bên kia, Hồng Phong cũng thắng.

Trưa, cả đội ăn bánh mì trên bậc thềm Nhà Thiếu nhi. Không đứa nào nuốt được. Pín buộc lại dây giày, hai nút, tháo ra, buộc lại, hai nút. Sềnh không ăn, không nói, chỉ ngồi xếp đi xếp lại mấy cái nắp chai trên tấm bìa các tông.

Thầy Thiệm ngồi xuống cạnh Sềnh. Thầy nhìn thế cờ trên tấm bìa.

– Em đang chuẩn bị cho Quân à?

– Vâng ạ. – Sềnh nói, không ngẩng lên. – Chị trọng tài cho em xem mấy ván của nó hôm qua. Nó thủ chặt lắm. Em phải phá.

– Phá bằng gì?

– Bằng thí quân.

Thầy im một lúc.

– Thí quân là đưa cho người ta một món quà. – Thầy nói. – Người ta nhận quà thì người ta phải trả. Nhưng nếu người ta không phải trả thì sao?

Sềnh không trả lời. Thầy đứng dậy, đi ra phía gốc hoa sữa.

Hai giờ chiều. Hội trường tầng hai đông chưa từng thấy, cả phụ huynh, giáo viên Hồng Phong, mấy người cầm máy ảnh. Hàng ghế khán giả sau sợi dây đỏ kín chỗ. Người ta đứng cả ở lối đi.

Thầy Thiệm không vào. Thầy đứng ở sân, cạnh gốc hoa sữa, quay lưng về phía tòa nhà.

Ông tổng trọng tài tóc bạc tự tay bấm đồng hồ cho trận đấu. Ông đi từ bàn một đến bàn bốn, cúi xuống, ấn nút. Lúc đi qua bàn ba, ông liếc xuống tấm biển nhỏ ghi tên đội Ngàm Lũng ở đầu hàng bàn. Ông dừng lại một giây. Rồi ông nhìn ra cửa sổ, về phía sân, nơi có gốc hoa sữa. Rồi ông đi tiếp.

Sềnh cầm đen ở bàn một. Quân cầm trắng.

Nhìa ngồi bàn ba, cầm đen, đối thủ là một thằng con trai tóc xoăn đeo đồng hồ đeo tay rất to. Mỗi khi đối thủ suy nghĩ, mắt cô lại tự trôi sang bàn một.

Sềnh đánh như mọi lần. Như lúc nó gùi ngô xuống dốc. Mười hai nước đầu, nó đẩy tốt cánh vua lên. Nước thứ mười lăm, nó thí một con mã vào ô ngay trước vua trắng. Khán đài xôn xao. Quân không ăn. Quân nghĩ bảy phút, rồi lùi vua sang một bên, để con mã đen đứng trơ ở đó, không có gì để làm.

Sềnh nghĩ lâu. Nhìa thấy tay nó nắm lại trên đầu gối. Rồi nó thí tiếp, lần này là con tượng. Quân ăn con tượng. Sềnh đưa xe vào. Quân đưa hậu về giữ.

Nhìa quay về bàn mình. Cô không muốn xem nữa. Cô đã đếm được thế ở bàn một từ ba nước trước, và cô biết Sềnh đã đưa quà cho một người không cần phải trả.

Ở bàn hai, Mi đánh như cái máy khâu. Đi nhanh, đều, không một lần ngẩng đầu. Mi thắng sau hai mươi lăm phút, như mọi ván, xong trước tiên.

Ở bàn bốn, Pín đang làm một điều chưa từng làm trong đời: ngồi yên. Nó ngồi khoanh tay, lưng thẳng, chân đặt trên sàn, đôi giày vải xanh buộc hai nút. Đối thủ của nó, một đứa con gái Hồng Phong tóc buộc đuôi gà, tấn công liên tục. Pín không phản công. Nó chỉ chặn. Mỗi lần định đi nhanh, nó lại đặt tay lên đùi, đếm, như nó thấy Nhìa vẫn làm. Đến nước thứ năm mươi, bàn cờ chỉ còn hai vua và mỗi bên hai con tốt khóa chặt nhau. Hoà.

Rồi Nhìa nghe một tiếng động nhỏ từ bàn một. Tiếng con vua nhựa đổ xuống mặt bàn.

Cô không quay lại. Cô không cần quay lại. Ở hàng ghế khán giả bên kia sợi dây đỏ, phụ huynh Hồng Phong vỗ tay, rồi bị trọng tài nhắc nên im bặt. Sềnh đứng dậy. Nó bắt tay Quân, ký biên bản, đi ra. Đi ngang bàn ba, nó không nhìn Nhìa.

Hai đều. Một ván thắng của Mi, một ván hoà của Pín, một ván thua của Sềnh. Bàn ba chưa xong.

Nhìa nhìn xuống bàn. Bàn cờ của cô đã qua bốn mươi nước. Quân thưa. Cô còn một con mã, vua, bốn con tốt. Đối thủ còn một con tượng, vua, bốn con tốt. Tàn cuộc mã đấu tượng. Tốt hai bên cùng nằm ở cả hai cánh, khóa nhau như răng lược.

Mi đứng sau sợi dây đỏ, cách năm bước chân. Nhìa không nhìn Mi, nhưng nghe giọng Mi nói với Hơ, khẽ:

– Bàn ba hoà thì hai đều. Hai đều thì tính tổng điểm ván cả giải. Tổng điểm ván thì Hồng Phong hơn mình.

Hơ hỏi khẽ:

– Thế là mình về nhì ạ?

– Ừ. Bàn ba hoà thì mình về nhì. Chỉ đội nhất được đi Hà Nội.

Thằng tóc xoăn ngồi đối diện Nhìa cũng nghe thấy. Nó nhìn bàn cờ, rồi nhìn Nhìa, rồi hỏi câu ấy. Cầu hoà không. Hoà thì cả hai đội cùng vui.

Nó nói đúng một nửa. Hoà thì đội nó vui.

Nhìa nhìn đồng hồ. Bên cô còn mười hai phút. Bên kia còn mười tám phút. Mỗi nước cộng ba mươi giây. Cô nhìn bàn cờ. Cô bắt đầu đếm.

Con tượng của đối thủ chạy trên các ô trắng. Tốt của nó cũng đứng trên ô trắng, nên con tượng giữ được tốt. Tốt của cô đứng trên ô đen. Con tượng không đụng được. Nhưng cô cũng không đẩy được tốt lên, vì vua đối phương chặn ngay trước mặt.

Cô có một con mã. Mã thì đi được cả ô trắng lẫn ô đen. Nhưng mã đi được tới những chỗ tượng không tới được.

Cô ấn ngón cái vào mép bàn. Một hơi. Hai hơi. Ba hơi.

Cô thấy một đường. Nếu con mã đi vòng ra sau lưng hàng tốt bên cánh hậu, đi bốn nước, nó sẽ tới được một ô từ đó dọa con tốt trắng cuối cùng của đối thủ. Con tượng sẽ phải chạy về giữ. Khi con tượng chạy về, vua đối phương sẽ mất một chỗ dựa. Vua cô sẽ tiến lên. Nhưng bốn nước đi vòng ấy, nếu đối thủ khôn, nó sẽ đẩy tốt bên cánh vua lên trước, và cô sẽ thua.

Cô đếm lại. Ba hơi. Bên cánh vua, đối thủ có một con tốt có thể đẩy. Nếu nó đẩy, cô phải đưa mã về. Mất tám nước. Hết giờ.

Cô nhìn đồng hồ. Mười phút.

Cô nghĩ đến lời thầy. Khi đường nào cũng hơn thì đi đường ngắn. Nhưng ở đây không có đường nào hơn. Một đường là hoà. Một đường có thể thắng, có thể thua.

Cô nghĩ đến ván với Sềnh trên tảng đá Ngàm, nước thứ hai mươi hai, con tượng cô không thí. Thầy bảo: Nhìa không biết là em sẽ không thấy. Nhìa chỉ biết là có nước ấy. Nên Nhìa không đi.

Ở đây cũng có một nước ấy. Con tốt bên cánh vua. Nhưng lần này cô đếm sâu hơn. Nếu đối thủ đẩy con tốt ấy lên, vua của nó sẽ phải rời khỏi ô đang chặn tốt của cô. Chỉ trong một nước thôi. Một nước ấy đủ để con tốt đen ở cột thứ năm của cô bước lên.

Cô đếm lại từ đầu. Chậm. Ngón cái ấn ba lần nữa vào mép bàn. Đồng hồ chạy. Chín phút. Tám phút.

Đúng rồi. Nếu đối thủ đẩy tốt, cô không đưa mã về. Cô đẩy tốt cột năm. Rồi mã đi tiếp. Rồi vua đi.

Cô ngẩng lên nhìn thằng tóc xoăn. Cô lắc đầu.

Rồi cô cầm con mã, đặt nó vào ô đầu tiên của con đường vòng. Bấm đồng hồ.

Thằng tóc xoăn nhìn nước mã ấy, như nhìn một con gà đi lạc. Nó nghĩ. Rồi nó làm đúng điều cô đã đếm: đẩy con tốt bên cánh vua. Khán đài bên kia sợi dây đỏ có tiếng ồ khẽ của ai đó biết cờ.

Nhìa không đưa mã về. Cô đẩy tốt cột năm.

Thằng tóc xoăn nhìn con tốt ấy lâu. Lần này nó nghĩ năm phút. Ngón tay nó gõ lên mép bàn, gõ, gõ. Rồi nó đưa vua về chặn. Nhưng vua không về kịp. Con mã của Nhìa đi nước thứ hai trên đường vòng. Rồi nước thứ ba. Con tượng phải chạy. Vua cô bước lên.

Mười tám nước sau, con tốt cột năm của Nhìa đứng ở hàng thứ bảy, một bước nữa là phong hậu. Ô phong là một ô đen. Con tượng đối phương chạy ô trắng, không bao giờ chạm tới được nó. Chỉ còn vua trắng đứng chắn trước con tốt. Con mã của Nhìa nhảy vào chiếu. Vua phải rời ô ấy, và tốt sẽ phong hậu.

Thằng tóc xoăn ngồi im rất lâu. Rồi nó đưa ngón tay đặt lên đầu con vua, đẩy cho nó đổ xuống.

Lúc ấy là năm giờ kém năm phút. Đèn trong hội trường đã bật sáng, vì bên ngoài cửa kính trời đã sẫm lại. Đồng hồ bên Nhìa còn hai phút mười giây.

Nhìa ngồi im. Cô không đứng dậy được. Hai chân cô mềm như rơm ướt. Đối thủ đưa tay ra, cô bắt. Cô ký biên bản. Chữ ký của cô xiêu vẹo như chữ thằng Dủa.

Rồi có ai đó hét lên. Pín. Nó hét to tới mức hai trọng tài cùng quay lại. Nó nhảy lên ôm lấy Hơ, Hơ ôm lấy nó, hai đứa cùng nhảy giữa lối đi. Mi đứng sau sợi dây đỏ, hai tay ôm lấy mặt. Cô Gấm ở đâu chạy vào, giơ cả hai tay lên trời, áo khoác tuột khỏi vai.

Hai rưỡi, một rưỡi. Ngàm Lũng thắng Hồng Phong. Ngàm Lũng vô địch giải cờ vua học sinh cấp tỉnh, nội dung đồng đội trung học cơ sở. Đội đi Hà Nội.

Sềnh đứng ở góc hội trường. Nó không nhảy. Nó nhìn Nhìa. Lần đầu tiên từ sáng tới giờ, nó nhìn cô, và nó gật đầu một cái. Chỉ một cái. Rồi nó quay mặt đi, đưa mu bàn tay lên quệt mắt.

Nhìa đi ra khỏi hội trường như người mộng du. Cô xuống cầu thang, ra sảnh, ra thềm. Ngoài trời đã chập choạng. Đèn đường vừa bật lên, vàng như lòng trứng.

Thầy Thiệm vẫn đứng dưới gốc cây, quay lưng về phía tòa nhà. Thầy không biết. Không ai ra báo cho thầy. Thầy đứng đó, trong cái áo sơ mi xanh bạc màu, hai vai hơi gù, cái mũ lưỡi trai xám kéo sụp xuống. Một tay thầy buông thõng. Tay kia cầm một vật gì đó, đưa lên ngang ngực.

Nhìa đi lại gần. Cô thấy con mã sứt tai nằm trong lòng bàn tay thầy. Thầy nắm nó chặt tới mức các khớp ngón tay trắng bệch.

– Thầy ơi. – Cô gọi.

Thầy quay lại. Thầy nhìn mặt cô. Thầy không cần hỏi.

– Em đi mã vòng ra sau lưng tốt ạ. – Nhìa nói. – Em không hoà.

Thầy gật đầu. Thầy không nói gì. Thầy chỉ đưa tay lên, đặt nhẹ lên đầu cô một cái, rất nhanh, như người ta chạm vào một cành cây non. Rồi thầy cho con mã vào túi ngực áo, cài cúc.

Bốn giờ chiều, đúng ra là lễ trao giải. Nhưng trận cuối kéo dài nên ban tổ chức dời sang năm giờ rưỡi. Hội trường tầng hai được dọn lại, các bàn cờ kê sát tường, hàng ghế kê ra giữa. Trên bục có một cái bàn phủ khăn đỏ đặt cúp, giấy khen, phần thưởng. Phần thưởng cho đội nhất là một cái cúp mạ vàng, một bộ cờ gỗ thi đấu, và một cái đồng hồ cờ điện tử màu đen, còn nguyên trong hộp.

Lần này thầy Thiệm phải vào. Cô Gấm kéo thầy vào. Cô bảo: Thầy là trưởng đoàn, thầy không lên nhận cúp thì ai lên. Thầy đứng ở hàng ghế cuối, gần cửa, cái mũ lưỡi trai cầm trong tay.

Ông tổng trọng tài tóc bạc đứng trên bục. Ông cầm micro, đọc kết quả từ dưới lên. Giọng ông khàn, rõ, từng chữ một như người đọc biên bản. Hạng ba. Hạng nhì, Hồng Phong. Quân lên nhận giấy khen, mặt không vui không buồn, xuống bục còn quay sang gật đầu với Sềnh.

– Giải nhất. – Ông đọc. – Trường Phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở Ngàm Lũng.

Pín hét. Hơ vỗ tay. Mi đứng dậy trước. Cả năm đứa đứng dậy, đi lên bục, đứng thành một hàng. Nhìa ở giữa, bên trái là Mi, bên phải là Sềnh. Cô nhìn xuống. Cả hội trường nhìn lên. Cô nhìn thấy cô Gấm khóc. Cô nhìn thấy thầy Thiệm ở hàng ghế cuối, đứng dựa vào khung cửa.

Ông tổng trọng tài cầm tờ giấy khen của đội, đọc tiếp:

– Thành phần đội gồm: Giàng A Sềnh, Vũ Khánh Mi, Thào Thị Nhìa, Triệu Láo Pín, Sùng Thị Hơ. Giáo viên hướng dẫn...

Ông dừng lại.

Cả hội trường đợi. Ông nhìn tờ giấy. Ông đẩy cặp kính lão lên. Ông đọc lại dòng ấy, môi mấp máy không thành tiếng. Rồi ông ngẩng lên, nhìn thẳng xuống hàng ghế cuối, nhìn vào người đàn ông gầy gò đứng dựa khung cửa.

Hội trường im phăng phắc. Nhìa nghe tiếng máy điều hòa thổi rì rì.

– Doãn Văn Thiệm. – Ông tổng trọng tài nói vào micro. Không đọc nữa. Nói. – Anh vẫn còn dám ngồi cạnh bàn cờ à?

— Hết chương 8 —