Người thứ tư

Chương 5: Người thứ tư

– Mày đánh với tao một ván. – Nhìa nói. – Không đồng hồ. Mày thắng thì tao không đến đây nữa.

Mi đứng ở bậc cửa trạm y tế, tay vẫn cầm quyển sách đang đọc dở, ngón trỏ kẹp vào giữa trang. Chiều thứ Hai, sáu tháng Mười. Nắng xiên vàng như mật ong trên mấy bụi dã quỳ. Nhìa vừa từ rừng về hôm qua, tóc còn ám mùi khói lò sấy, móng tay còn thâm nhựa thảo quả.

– Tớ thua thì sao? – Mi hỏi.

– Thì mày vào đội.

– Cậu tưởng cậu thắng được tớ à?

– Không. – Nhìa nói thật. – Nhưng mày phải ngồi đánh với tao thì mới biết.

Mi nhìn cô rất lâu. Rồi nhìn xuống quyển sách. Rồi đóng sách lại.

– Mai. – Mi nói. – Chiều mai. Ở cái tảng đá của các cậu. Tớ không đánh ở đây.

Nhìa không ngờ cô ta nhận lời dễ thế. Đi về trường, cô mới nghĩ ra: Mi không nhận lời vì muốn vào đội. Mi nhận lời vì muốn thắng để không ai đến làm phiền nữa. Thầy Thiệm đã đến trạm hai lần. Pín đã đến ba lần, lần nào cũng mang một nắm hạt dẻ rừng làm quà. Cả lớp 9A đều biết đội cờ thiếu một người, và đều nhìn Mi trong giờ ra chơi.

Chiều thứ Ba, tảng đá Ngàm đông hơn bao giờ hết. Không chỉ đội cờ. Đám lớp 6 kéo nhau ra cả chục đứa. Mấy đứa lớp 8 đang chơi đá cầu ở sân cũng bỏ cầu chạy lại. Con chó vàng của thầy Thiệm bị chen ra khỏi chỗ nằm quen, đứng sủa mấy tiếng rồi bỏ đi.

Thầy Thiệm không ra. Thầy bảo Pín nhắn lại: Thầy không xem. Các em đánh với nhau.

Mi đến muộn mười phút. Cô ta không mặc áo phao, chỉ mặc áo đồng phục trắng, kính gọng xanh, tay không mang gì. Cô ta nhìn đám đông quanh tảng đá, nhíu mày.

– Nhiều người thế.

– Bọn nó đi xem thôi. – Sềnh nói. Nó đứng cạnh gốc mận, khoanh tay, như mọi lần. Nhưng lần này nó không nhìn ra cổng. Nó nhìn Mi.

Nhìa đã xếp quân lên tảng đá. Bộ cờ gỗ của thầy, thầy để cho Pín mang ra. Con mã sứt tai không ở trong hộp. Ngăn ấy trống. Thầy giữ nó trong túi áo. Nhìa đã đặt vào ô ấy một hòn sỏi đen.

Mi nhìn hòn sỏi. Rồi ngồi xuống bên quân trắng.

– Tớ cầm trắng. – Cô ta nói. – Cậu không phiền chứ.

– Không.

Mi đi tốt hậu lên hai ô. Nhanh. Tay cô ta chạm quân rồi rút ngay về, như chạm vào nồi nóng. Nhìa đi tốt hậu lên hai ô. Mi đi tốt cánh hậu bên cạnh. Nhìa nghĩ. Đây là một kiểu khai cuộc cô từng đọc trong sách của thầy, có tên nước ngoài, mà cô không nhớ. Cô chỉ nhớ hình dáng của nó. Cô đi theo hình dáng ấy.

Mười nước đầu, Mi đi như gió. Nhìa đi như người đi rẫy. Mi đi một nước mất ba giây. Nhìa đi một nước mất hai phút, có khi năm phút. Đám lớp 6 bắt đầu ngồi xuống bãi cỏ. Pín ngồi chồm hỗm ở mép đá, hai tay chống cằm, không nói được câu nào, chuyện lạ chưa từng có.

Đến nước thứ mười lăm, Nhìa thấy mình đang bị ép. Quân trắng chiếm hết khoảng giữa bàn. Mã trắng đứng ở một ô mà cô không đuổi đi được. Mi ngồi thẳng lưng, hai tay đặt trên đùi, nhìn bàn cờ như nhìn một bức tranh đã vẽ xong.

Nhưng Nhìa thấy một điều khác. Mỗi lần cô suy nghĩ lâu, tay phải của Mi lại nắm chặt vạt áo đồng phục. Nắm, thả. Nắm, thả. Cô ta không nhìn đồng hồ, vì không có đồng hồ. Nhưng cô ta đang đếm. Đếm giây.

Nhìa ấn ngón cái xuống mép đá ba lần, rồi lùi con xe về hàng cuối.

Mi nhìn nước lùi ấy. Hai giây. Rồi cô ta đẩy con tốt giữa lên. Một nước mạnh. Nước muốn kết thúc ván cờ.

Nhìa đếm. Một hơi, hai hơi, ba hơi. Và cô thấy cái ô trống mà con tốt ấy để lại phía sau. Ô ấy nằm ngay trên đường đi của con tượng đen ở góc bàn, con tượng mà suốt mười lăm nước qua không ai đụng tới.

Cô đưa con tượng vào ô ấy.

Mi khựng lại. Lần đầu tiên trong ván, cô ta phải nghĩ lâu. Mười giây. Ba mươi giây. Một phút. Tay phải nắm vạt áo không thả ra nữa. Đám đứng xem nín thở. Ngoài cổng có tiếng xe máy chạy qua, tiếng ai đó gọi trâu.

Rồi Mi đi một nước. Một nước giữ, chứ không còn là nước tấn công. Và từ nước ấy, ván cờ đổi chiều. Không phải đổi hẳn. Nhìa không thắng ngay. Cô chỉ được thở. Hai đứa đánh thêm ba mươi nước nữa. Mặt trời đã xuống sát đỉnh núi. Quân trên bàn thưa dần. Đến cuối, Nhìa còn một xe, một mã, ba tốt. Mi còn một xe, một tượng, hai tốt.

Mi đẩy tốt lên. Nhanh. Nhanh quá. Nhìa đếm. Con tốt ấy không được bảo vệ. Cô lấy xe ăn.

Mi nhìn con tốt bị ăn. Mặt cô ta trắng ra, rồi đỏ lên tận mang tai. Cô ta đã quên. Đứa giải thế chiếu hết bốn nước trong mười một giây, đã quên một con tốt.

Thêm hai mươi nước nữa, Nhìa phong hậu. Mi đưa tay ra, đặt ngón trỏ lên đầu con vua trắng, ấn cho nó đổ xuống.

Cả đám lớp 6 hò reo. Pín nhảy dựng lên, hét "Chị Nhìa thắng rồi!" to đến mức con chó vàng ở tít dưới nhà công vụ cũng sủa đáp lại. Sềnh không reo. Nó nhìn Mi.

Mi ngồi yên. Rồi cô ta xếp quân lại vào vị trí ban đầu, từng quân một, nhanh và chính xác, đặt cả hòn sỏi đen vào ô của con mã thiếu.

– Ván nữa. – Mi nói.

– Mày thua rồi. – Pín nói. – Chị Mi Hà Nội thua rồi, phải vào đội.

– Tớ biết. – Mi nói, không nhìn Pín. – Tớ sẽ vào. Nhưng ván nữa. Tớ cầm đen.

Nhìa nhìn cô ta. Mắt Mi sau cặp kính không còn là mắt người nhìn một bức tranh đã vẽ xong. Nó là mắt người vừa bị ai đánh thức.

Ván thứ hai, trời đã nhá nhem. Pín phải chạy về khu bán trú lấy cái đèn pin, chiếu lên mặt đá. Ván ấy Mi đánh khác. Cô ta không vội nữa. Cô ta đi chậm, chậm gần như Nhìa. Và sau bốn mươi hai nước, cô ta chiếu hết Nhìa bằng một nước xe lùi mà Nhìa phải đếm mười lần sau đó mới hiểu.

– Một đều. – Mi nói. Rồi cô ta đứng dậy, phủi bụi đá trên ống quần.

– Tớ vào đội. – Cô ta nói với cả đám đông, như đọc một thông báo. – Có hai điều kiện. Một, tớ đánh bàn hai. Hai, khi tập thì không ai được bấm đồng hồ.

Không ai cãi điều kiện thứ hai, vì đội chưa có đồng hồ nào. Còn điều kiện thứ nhất thì Nhìa nghe xong chỉ gật đầu. Cô đã thắng một ván. Mi cũng thắng một ván. Nhưng cô biết, nếu ván thứ ba được đánh, người thắng sẽ là Mi.

Sềnh đứng ở gốc mận, nhìn theo Mi đi ra cổng. Nhìa thấy nó đưa tay lên gãi gáy, như mỗi lần nó ngượng.

Thầy Thiệm nghe Pín kể lại vào tối hôm ấy. Pín kể to tới mức cả khu bán trú nghe thấy. Thầy chỉ hỏi một câu: Nhìa thắng ván đầu bằng nước gì? Pín không nhớ. Nhìa nói: Em đưa con tượng góc vào. Thầy gật đầu, không nói gì nữa. Thầy viết lên bảng danh sách đội: bàn 1 Giàng A Sềnh, bàn 2 Vũ Khánh Mi, bàn 3 Thào Thị Nhìa, bàn 4 Triệu Láo Pín, dự bị Sùng Thị Hơ.

Sáng thứ Bảy, mười một tháng Mười, bố Nhìa dắt xe máy ra từ bốn giờ sáng.

Nhìa không tin. Cô đứng ở bậc cửa, cái túi vải đựng bánh ngô mẹ gói buộc ngang lưng, nhìn bố lau yên xe bằng tay áo.

– Bố chở con à?

– Không chở thì mày đi bộ hai mươi lăm cây số à? – Bố nói.

Đấy là tất cả những gì bố nói. Bán thảo quả xong, nhà được bốn mươi hai triệu. Bố đã trả nợ phân bón, mua thêm hai con lợn giống, đổ đầy một bình xăng. Bố không nói bố đổ xăng để đi đâu.

Vòng loại cụm tổ chức ở trường trung học cơ sở xã Pắc Ta, cách Ngàm Lũng hai mươi lăm cây số đường đèo. Đi cùng đoàn có ba chiếc xe máy khác: thầy Thiệm chở Sềnh, cô Gấm dạy Thể dục chở Mi, ông Nải bố Pín chở cả Pín lẫn Hơ ngồi sau. Bốn chiếc xe máy bò qua đèo trong sương, đèn pha vàng như mắt mèo.

Trường Pắc Ta to hơn trường Ngàm Lũng, có nhà đa năng mái tôn mới. Trong nhà đa năng kê mười hai cái bàn, trên mỗi bàn một bộ cờ nhựa và một cái đồng hồ cờ điện tử màu đen, mặt số đỏ. Sáu đội của sáu xã. Đánh ba vòng, mỗi ván mười lăm phút một bên, mỗi nước cộng thêm mười giây. Lấy hai đội vào giải tỉnh.

Lần đầu tiên trong đời, Nhìa ngồi trước một cái đồng hồ cờ. Nó kêu tích tắc rất khẽ. Khi đối thủ đi xong và bấm nút, con số bên cô bắt đầu chạy. Cô nhìn nó chạy. Cô đi một nước chậm như mọi khi, rồi nhìn lại: mất hai phút. Mười lăm phút thì có bảy nước như thế. Cô chợt hiểu vì sao thầy bắt cả đội tập giải thế mỗi đêm. Không phải để giải đúng. Để giải nhanh.

Vòng một, cô thắng nhờ đối thủ hết giờ. Vòng hai, cô thua vì chính mình hết giờ, khi đang hơn một con mã. Vòng ba, cô hoà. Sềnh thắng hai, thua một. Pín thắng hai, thua một, lần nào cũng kêu chết rồi to tới mức trọng tài phải nhắc. Mi thắng cả ba. Ván nào cũng chưa hết mười phút.

Cả buổi, thầy Thiệm không vào nhà đa năng. Thầy đứng ngoài sân trường, cạnh hàng xe máy, quay lưng về phía cửa. Bố Nhìa ngồi xổm ở góc sân, hút thuốc lá cuộn, cũng không vào. Hai người đàn ông đứng cách nhau mười bước, không nói chuyện, cùng nhìn ra núi.

Ngàm Lũng đứng nhì cụm. Đội chủ nhà Pắc Ta đứng nhất. Hai đội vào giải tỉnh, tháng Mười Một.

Pín ôm chầm lấy Hơ, rồi ôm chầm lấy Sềnh, rồi định ôm cả Mi thì Mi đã đứng dậy, đi thẳng ra cửa sau nhà đa năng. Nhìa nhìn theo. Cái lưng áo đồng phục trắng của Mi đi nhanh, nhanh quá, gần như chạy. Cô ta rẽ vào lối nhỏ dẫn ra nhà vệ sinh sau trường.

Nhìa đi theo. Cô không biết vì sao mình đi theo. Cô chỉ nhớ cái cốc trà gừng sóng sánh và câu "năm phút" của bà bác sĩ.

Sau dãy nhà vệ sinh có một bờ rào tre. Mi đang cúi gập người bên bờ rào, một tay chống vào cột tre, nôn. Cả người cô ta run lên như cây lau trong gió. Cặp kính gọng xanh rơi xuống bãi cỏ.

Nhìa đứng sững. Rồi cô bước tới, nhặt cặp kính lên, lau vào vạt áo mình. Cô không nói gì. Cô chỉ đứng đó, chìa cặp kính ra.

Mi đứng thẳng dậy, lấy mu bàn tay quệt miệng. Mặt cô ta trắng như giấy. Cô ta cầm lấy cặp kính, không nhìn Nhìa.

– Cậu không thấy gì. – Mi nói.

– Ừ. – Nhìa nói. – Tao không thấy gì.

Khi hai đứa quay ra, Nhìa thấy thầy Thiệm đứng ở đầu dãy nhà vệ sinh. Thầy không nhìn hai đứa. Thầy nhìn xuống đất, tay ấn lên túi ngực áo. Rồi thầy quay đi, như chưa từng đứng đó.

Tối thứ Hai, mười ba tháng Mười, Nhìa ở lại phòng giáo viên hỏi thầy một thế cờ trong xấp bài mới. Thầy đang giảng thì điện thoại trên bàn rung. Thầy nhìn màn hình, đứng dậy, đi ra hành lang. Cửa phòng để hé.

– Dạ, tôi nghe. – Giọng thầy. – Vâng... Doãn Văn Thiệm ạ.

Im lặng một lúc.

– Sinh năm tám hai. – Thầy nói. Rồi im rất lâu. – Quê Nam Định ạ.

Lại im. Nhìa nghe tiếng gió lùa qua hành lang, tiếng ai đó ở khu bán trú đang hát.

– Vâng. Tôi hiểu. Vâng.

Thầy quay vào. Thầy ngồi xuống ghế, đặt điện thoại úp lên bàn. Mặt thầy trắng bệch dưới ánh đèn tuýp, trắng như mặt Mi sau bờ rào tre. Thầy không giảng tiếp thế cờ. Thầy ngồi im, tay phải đặt lên túi ngực áo, ấn xuống, rất lâu, như sợ có cái gì trong đó sẽ bay ra mất.

— Hết chương 5 —