Mười năm sau

Chương 36: Mười năm sau

Than củi giã nhỏ, trộn với nhựa thông đun chảy trong một cái lon sữa bò cũ, quấy bằng một que nứa, đặc sệt và đen bóng như mắt con chim.

Nhìa quỳ trên mặt tảng đá Ngàm, cái lon đặt bên đầu gối, cái bút lông cũ cầm trong tay. Cô tô từng ô đen. Ô a1. Ô c1. Ô e1. Ô g1. Chậm. Kín. Không để lem sang ô trắng. Mùa mưa vừa rồi kéo dài, các ô đen đã bạc đi gần hết, phải cúi sát mới phân biệt được ô nào đen ô nào xám.

Năm giờ rưỡi sáng thứ Hai, mồng tám tháng Chín năm hai nghìn không trăm ba mươi sáu. Sương còn đặc trên sân trường, đặc tới mức đứng ở tảng đá không nhìn thấy cột cờ. Năm học mới vừa khai giảng hôm thứ Sáu. Hôm nay là ngày đầu tiên cô dạy Toán ở trường Ngàm Lũng.

Cô hai mươi lăm tuổi.

Trường vẫn ba dãy nhà hai tầng, nhưng đã sơn lại màu vàng mới, mái tôn mới. Sân bê tông đã được đổ lại, hết nứt chân chim. Cột cờ vẫn ở chỗ cũ. Cây mận vẫn ở chỗ cũ, to hơn, cành vươn qua cả mép tảng đá. Và tảng đá vẫn nằm ngay cạnh cổng, phẳng như mặt bàn, to bằng cái phản nằm, với sáu mươi tư ô cờ đục sâu vào lòng đá mà hai mươi sáu mùa mưa chưa xoá được.

Dưới chân tảng đá, một con chó vàng nằm cuộn tròn. Không phải con Tốt. Con Tốt mất năm thứ ba sau khi thầy đi, chú bảo vệ chôn nó ở gốc mận. Con chó này là con của con Tốt, cũng vàng, cũng hay nằm đúng chỗ ấy. Chú bảo vệ gọi nó là Tốt. Học trò cũng gọi nó là Tốt.

Nhìa tô xong hàng thứ nhất, chuyển sang hàng thứ hai.

Mười năm. Ba năm ở trường nội trú dưới tỉnh, với Sềnh. Mi học trường chuyên ở con phố bên cạnh, cuối tuần nào ba đứa cũng ra quán chè đầu ngõ ngồi đánh cờ không đồng hồ. Rồi bốn năm sư phạm Toán dưới xuôi. Rồi hai năm dạy hợp đồng ở một trường xã khác. Rồi cô làm đơn, xin về đúng chỗ này.

Thầy Bảo đã về hưu. Hiệu trưởng mới là cô Gấm. Cô Gấm bây giờ bốn mươi mốt tuổi, vẫn nói to, vẫn cười to, vẫn mang theo túi ô mai và dầu gió, vẫn không giữ được bí mật nào quá mười lăm phút. Hôm cô nhận đơn của Nhìa, cả xã biết trong vòng một buổi chiều.

Cô tô ô b2. Ô d2.

Mi gọi điện tối qua. Mi ra trường y năm ngoái, đang làm bác sĩ nội trú ở một bệnh viện dưới Hà Nội. Mi bảo: Cậu tô lại ô đen chưa? Tô xong chụp tớ xem. Tối thứ Năm nào hai đứa cũng đánh một ván qua mạng, không đồng hồ, bảy năm nay chưa bỏ tuần nào. Mi thắng nhiều hơn. Nhưng Mi bảo, tớ thắng nhanh, cậu thua chậm, tính theo giờ thì cậu hơn.

Pín bây giờ đứng lò rèn với ông Nải. Dao của Pín khắc một dấu nhỏ ở sống dao, hình con mã. Người bên kia núi sang mua dao, không ai hỏi lần này thép có tốt không nữa. Hơ làm y sĩ ở trạm y tế xã, ngồi đúng căn phòng khám ngày xưa bác sĩ Nguyệt khâu ba mũi cho tay thằng Dủa. Thằng Dủa năm nay mười chín tuổi, vừa đỗ vào trường lâm nghiệp dưới xuôi, đi đúng con đường anh Sềnh đã đi.

Bà mất hai mùa đông trước. Trước khi mất, bà tháo chiếc vòng bạc ra khỏi cổ tay, lồng vào cổ tay trái Nhìa. Bà không nói gì. Bà chỉ sờ lên nó, xoay nó một vòng. Bây giờ nó vẫn ở đó, sáng lên ở chỗ cọ vào da, chạm khẽ vào mép đá mỗi lần cô đưa bút lông.

Bố năm nay năm mươi bảy tuổi, vẫn trồng thảo quả dưới tán rừng già, vẫn nói như cắt dây lạt. Tấm huy chương vàng vẫn treo trên cột nhà, cạnh mảnh giấy bản thằng Dủa dán hôm Tết Mông năm ấy, giờ đã mủn ra như vỏ hành. Mẹ thỉnh thoảng hát ở chợ phiên, những khi bố bảo hát đi. Năm nào thảo quả được giá, bố cũng gói một túi to, buộc dây lạt, nhờ xe khách bốn giờ sáng mang xuống tỉnh, gửi tiếp về quê thầy. Bố không viết thư. Trong túi thảo quả không bao giờ có chữ nào.

Thầy Thiệm năm nay năm mươi tư tuổi. Thầy dạy Toán ở một trường tiểu học gần nhà dưới quê. Mẹ thầy mất năm năm trước. Chiều thứ Bảy nào thầy cũng mở một lớp cờ cho trẻ con trong làng, ở cái nhà kho cũ của hợp tác xã, không lấy tiền. Năm nào cũng vậy, đầu tháng Chín, thầy gọi điện lên Ngàm Lũng. Năm nay thầy gọi cho cô. Thầy hỏi một câu: Than với nhựa thông em trộn mấy phần? Cô bảo ba phần than một phần nhựa. Thầy bảo: Thêm một chút than nữa. Mưa trên ấy to.

Thỉnh thoảng thầy Hưng xuống quê thăm thầy. Thầy không kể nhiều. Chỉ bảo, hai đứa ngồi ở sân nhà, bày một ván cờ, đánh tới tối, không ai thắng.

Cô tô xong hàng thứ tư thì nghe tiếng xe máy.

Không phải tiếng xe máy của học trò. Tiếng xe máy chạy chậm, nặng, từ phía đường liên xã lên. Đèn pha vàng như mắt mèo, quét qua làn sương. Chiếc xe dừng lại trước cổng trường. Người trên xe tắt máy, gạt chân chống, tháo mũ bảo hiểm.

Sềnh mặc bộ đồng phục kiểm lâm màu xanh lá, ống quần dính bùn tới đầu gối, vai áo ướt sương. Anh vừa đi tuần rừng già sườn bắc Pả Chư về, chỗ những bãi thảo quả dưới tán cây hai người ôm không xuể. Anh về trạm kiểm lâm Ngàm Lũng từ năm ngoái, sau bốn năm học lâm nghiệp dưới xuôi và hai năm làm ở một trạm kiểm lâm miền núi khác.

Anh hai mươi sáu tuổi. Vẫn cao, vẫn đen, vai vẫn to. Tóc không cắt đầu đinh nữa.

Anh đứng ở cổng, nhìn cô quỳ trên tảng đá, cái lon than nhựa thông bên đầu gối.

– Mày tô một mình à? – Anh hỏi.

– Ừ.

Anh đi tới. Anh ngồi xổm xuống mép đá, như buổi sáng đầu năm học mười một năm trước, khi anh gùi ngô từ bốn giờ sáng rồi chạy sang trường, vai còn dính bột ngô. Anh nhìn những ô đen vừa tô, đen bóng, còn ướt.

– Đưa đây. – Anh nói.

Cô đưa cho anh cái bút lông. Anh tô hàng thứ năm. Anh tô chậm hơn cô, cẩn thận hơn cô, tay to cầm cái bút lông bé như cầm cái kim. Tô xong một ô, anh nghiêng đầu nhìn, rồi mới sang ô khác.

– Ô g5 để cuối. – Nhìa nói.

Anh dừng lại, cái bút lông lơ lửng trên ô g5. Rồi anh đưa bút sang ô e5, bỏ qua ô ấy.

Hai người tô xong lúc sáu giờ. Sương bắt đầu tan. Phía đông, đỉnh núi đã ửng hồng.

Nhìa cầm cái bút lông, nhúng vào lon, tô ô g5. Ô cuối cùng. Cô tô chậm, kín, ba lớp.

Rồi cô lấy trong túi áo ra một cái hộp nhựa nhỏ đựng phấn. Cô mở nắp. Bên trong, giữa mấy mẩu phấn trắng gãy, có một con mã đen sứt tai trái, và một cái tai sắt bé bằng hạt lạc. Hai thứ nằm cạnh nhau, đen như nhau, không chạm vào nhau. Mười năm nay vẫn thế.

Cô đặt cái hộp lên mép đá.

Rồi cô lấy trong túi áo ra một thứ nữa. Một hòn sỏi đen, nhẵn bóng, to hơn những hòn sỏi khác một chút. Cô đặt nó vào ô của con hậu đen.

Sềnh nhìn hòn sỏi.

Anh nhìn rất lâu. Lâu như người nhìn một thế cờ quen mà thấy có chỗ nào đó mười mấy năm nay mình chưa đếm ra. Rồi anh đưa tay ra, nhặt nó lên, xoay nó giữa hai ngón tay.

– Quân hậu. – Anh nói. – Năm lớp 7. Con chó của thầy tha mất hòn cũ. Tao nhặt hòn này ở suối Nậm Lũng.

– Ừ.

– Ván ấy tao thắng.

– Ừ.

– Lúc vơ sỏi bỏ vào lon, tao đếm thiếu một hòn. – Anh nói. – Tao tưởng con chó lại tha mất.

Nhìa không nói gì. Cô nhìn bàn cờ. Sáu mươi tư ô, ba mươi hai ô đen mới tô, đen bóng dưới ánh sáng sớm.

– Mày giữ à? – Anh hỏi.

– Mười ba năm. – Cô nói.

Sềnh không nói gì nữa. Anh cầm hòn sỏi, nắm lại trong lòng bàn tay, như nắm một cái gì còn ấm. Nhìa thấy tai anh đỏ lên. Đỏ như mười một năm trước, khi một đứa con gái đeo kính gọng xanh đứng sau lưng cô bảo anh rằng ba nước nữa không chiếu hết được đâu.

– Mày chẳng bao giờ ăn cái gì tao đưa. – Anh nói, rất khẽ.

– Cái này không ăn được. – Nhìa nói.

Anh bật cười. Anh cười to, ngửa cả cổ ra, như buổi sáng thứ Hai ấy, khi Pín ôm đầu kêu chết rồi. Con chó vàng dưới chân tảng đá giật mình nhấc đầu lên, rồi lại gục xuống.

Rồi anh thôi cười. Anh nhìn cô.

Nhìa không nhìn bàn cờ nữa. Lần này cô nhìn người.

Anh cúi xuống. Cô không lùi. Môi anh chạm vào môi cô, nhẹ, nhanh, như người ta chạm vào một cành cây non. Có mùi sương. Mùi lá mục rừng già. Mùi nhựa thông còn ấm trong lon.

Anh ngẩng lên. Hòn sỏi đen vẫn nắm trong tay anh.

– Hôm nay tao không trả. – Anh nói.

– Ừ. – Nhìa nói. – Giữ đi.

Bảy giờ kém mười lăm, tiếng kẻng sắt ở hiên dãy nhà A vang lên ba tiếng. Sềnh đội mũ bảo hiểm, nổ máy, về trạm kiểm lâm. Học trò bán trú ùa ra sân. Đám lớp 6 mới nhập học hôm thứ Sáu kéo nhau ra tảng đá, cả chục đứa, áo váy Mông, áo Dao đỏ, mấy cái áo đồng phục còn mới cứng nếp gấp.

Chúng nhìn cô giáo mới quỳ trên tảng đá. Nhìn những ô đen vừa tô, còn bóng. Nhìn cái hộp phấn đặt ở mép đá.

Nhìa mở hộp cờ gỗ cũ của trường. Các quân cờ nằm trong những ngăn lót dạ xanh đã sờn rách. Quân trắng màu gỗ mít bạc. Quân đen bóng lên vì được xoa dầu. Cô xếp từng quân lên tảng đá. Đến bên đen, ngăn của con mã thứ hai trống trơn.

Cô lấy con mã sứt tai ra khỏi hộp phấn. Cô đặt nó xuống mép đá một lúc, như để nó quen chỗ. Rồi cô nhấc lên, đặt vào ô của nó.

Trên mép đá, chỗ con mã vừa nằm, có một vệt bụi đen rất mỏng, như vệt bút chì.

– Cô ơi. – Một đứa lớp 6 hỏi. Một thằng bé Dao tai vểnh, cái mũ len đỏ có quả bông. – Sao con mã bị sứt tai ạ?

Nhìa nhìn con mã. Cái tai trái mẻ lởm chởm như răng cưa. Gỗ ở chỗ mẻ sẫm lại, như đã bị ngón tay ai mân mê rất nhiều năm.

– Nó già rồi. – Cô nói.

Rồi cô đứng lên, lùi ra xa tảng đá ba bước. Cô không quay mặt ra cổng. Cô đứng đó, nhìn bọn trẻ cúi đầu xuống bàn cờ, ấn ngón cái vào mép đá, đếm.

— Hết —