Ba triệu bảy và một cái giường tầng trên

Chương 1: Ba triệu bảy và một cái giường tầng trên

– Bao tải thì để ngoài. Ký túc xá chớ đâu phải chợ đầu mối.

Người đàn bà ngồi sau cái bàn gỗ kê ngay cửa văn phòng nói mà không ngẩng lên. Bà đeo kính lão, tóc búi, áo bà ba màu cốm đã bạc ở hai khuỷu tay. Trên bàn có một chồng hồ sơ cao tới cằm, một ly trà đá đã tan hết đá, và một tấm bảng nhựa ghi: Quản lý nhà K – cô Huyên.

Quyến nhìn xuống cái bao tải dưới chân. Bao đựng phân bón, má giặt ba lần mà vẫn còn mùi. Trong đó có một cái mền, hai bộ đồ, năm ký gạo, một ký cà phê má rang hôm kia, một hũ muối é, và một cái nồi nhôm nhỏ má nhét vào phút chót, dặn: "Lỡ đói thì có cái mà nấu." Quyến không biết ký túc xá có cho nấu hay không. Cô chỉ biết cái bao nặng tới mức lúc xuống xe buýt, bác tài phải đứng dậy phụ cô khiêng.

– Dạ, con để ở đâu ạ?

– Ngoài hiên. Không ai lấy đâu. Ở đây đứa nào cũng có một cái bao y chang vậy. – Cô Huyên lật hồ sơ. – Phan Thị Quyến. Kiến trúc Nam Lộc. Hộ cận nghèo. Đắk Lắk. Đúng chưa?

– Dạ đúng.

– Học kiến trúc mà hộ cận nghèo. – Bà ngẩng lên, nhìn cô qua cặp kính một hồi. – Con biết học cái ngành đó tốn tiền giấy cỡ nào không?

Quyến không trả lời. Cô đã ngồi tính suốt mười một tiếng trên xe, tính trên mặt sau một tờ vé số má mua cho cô cầu may. Tính tới lần thứ ba thì cô xếp tờ vé số lại, không tính nữa.

Cô Huyên đóng mộc, chìa tờ giấy ra.

– Phòng hai mười bốn. Lầu hai, dãy bắc. Một trăm tám chục ngàn một tháng một giường, đóng trước ba tháng. Điện nước tính riêng, chia đầu người. Mười một giờ khóa cổng, năm giờ mở. Cấm nấu ăn trong phòng. Cấm dắt người lạ lên. Cô nói rồi đó, đừng để cô nhắc. Đóng tiền đi con.

Quyến quay lưng lại, kéo vạt áo lên một chút. Má đã khâu một cái túi vải vào mặt trong lưng quần jean của cô, đường chỉ dày như đường may bao gạo. Trong túi là một cái phong bì gấp tư. Cô dùng cái kéo nhỏ móc trong chùm chìa khóa cắt chỉ, rút phong bì ra. Ba triệu bảy trăm ngàn. Có cả mấy tờ năm chục của bà ngoại gói giấy báo, ghi bằng bút bi: "Cho con Quyến mua viết."

Cô đếm ra năm trăm bốn chục ngàn. Phong bì còn ba triệu một trăm sáu chục. Cô gấp lại, cầm trong tay, chưa biết cất vào đâu.

Cô Huyên nhìn cái phong bì, nhìn đường chỉ còn lòi ra ở lưng quần cô, rồi nhìn đi chỗ khác.

– Cất kỹ. Ở đây không ai ăn trộm, nhưng ở đây ai cũng nghèo. Hai cái đó khác nhau đó con.

Nhà K nằm cuối khu ký túc xá Cụm Đông, sau sáu dãy nhà mới sơn vàng có máy lạnh. Sinh viên các dãy mới kéo vali lăn trên đường gạch, tiếng bánh xe rào rào như mưa. Quyến kéo cái bao tải kêu sột soạt phía sau. Rồi đường gạch hết, và nhà K hiện ra.

Đó là một dãy nhà ba tầng hình chữ U, quét vôi trắng, cái màu trắng đã ngả sang vàng như răng người hút thuốc lâu năm. Ở hai đầu chữ U là hai cái cầu thang lộ thiên, bậc mài đá rửa, tay vịn tròn trịa vì bàn tay người ta vuốt suốt mấy chục năm. Quần áo phơi kín các lan can, áo thun, áo sơ mi trắng, đồng phục điều dưỡng màu xanh nhạt, tung bay trong gió chiều như cờ của một cái chợ.

Ngay giữa sân, giữa lòng chữ U, có một cây sứ.

Quyến dừng lại. Cây sứ trắng to nhất cô từng thấy, thân xám sần, cành chẻ ra như những ngón tay xòe, ngọn cao ngang lan can lầu hai. Hoa nở chi chít ở đầu cành, năm cánh trắng nhụy vàng, rụng đầy dưới gốc. Mùi thơm nhẹ, ngòn ngọt, lẫn với mùi xà bông giặt đồ và mùi mì gói từ đâu đó bay ra.

Một ông già đang cầm vòi nước tưới gốc cây. Ông mặc áo bảo vệ màu xanh đã sờn cổ, quần tây xắn ống, chân đi dép tổ ong. Vòi nước là một khúc ống nhựa nối với cái vòi ở chân cầu thang. Ông tưới chậm, từng vòng quanh gốc, như tưới cho một người đang ngủ.

– Con chào ông.

Ông già ngẩng lên. Gương mặt sạm, đôi mắt nhỏ, râu lún phún trắng.

– Ừ. Đứa mới hả? Phòng nào?

– Dạ, hai mười bốn.

– Lầu hai dãy bắc. Đi cầu thang bên kia. – Ông giơ tay chỉ.

Tay trái. Quyến thấy trên mu bàn tay ông, kéo lên tới cổ tay, một mảng da bóng lưỡng, nhăn nhúm, màu hồng nhạt hơn chỗ da xung quanh, như một tờ giấy bóng kính bị vò rồi vuốt lại. Ông thấy cô nhìn, rút tay về, cầm vòi bằng tay phải.

– Con gái Tây Nguyên hả? – Ông cười, lộ hai cái răng cửa bọc vàng. – Ở đây có một đứa Tây Nguyên nữa, phòng con luôn. Con nhỏ đó hát hay lắm. Tối nào nó cũng ra đây hát, mà đứng chỗ tối, không cho ai thấy mặt.

Quyến khiêng cái bao lên cầu thang. Mười một bậc tới chiếu nghỉ, rồi quay đầu, thêm mười một bậc nữa tới lầu một. Cô đếm. Thói quen của cô từ nhỏ: đi đâu cũng đếm. Ba dạy. Hồi cô năm tuổi, ba dắt cô lên cái cầu thang gỗ ở nhà thờ họ ngoài Quảng Ngãi, bắt cô đếm từng bậc, rồi về nhà vẽ lại. Cô vẽ năm bậc, cái cầu thang có chín. Ba chỉ nói: "Mầy vẽ cái mầy nhớ, không phải cái mầy thấy."

Ở chiếu nghỉ giữa lầu một và lầu hai, cô dừng lại thở. Bức tường chiếu nghỉ quét vôi trắng, lớp trên cùng còn mới. Nhưng chỗ góc dưới gần sàn đã phồng lên và bong ra từng mảng nhỏ, để lộ một lớp vàng nhạt ở dưới, rồi một lớp xanh lơ ở dưới nữa. Ai đó đã lấy bút bi viết lên lớp vôi mới: "Thi qua môn Giải phẫu đi mà." Ai đó khác viết bên cạnh: "Qua rồi nè, cảm ơn cái tường."

Phòng hai mười bốn ở giữa dãy hành lang lầu hai. Cửa gỗ sơn xanh, ổ khóa chốt bằng một cái móc sắt. Cô gõ cửa.

– Vô đi, cửa không khóa. Mà có khóa cũng mở được bằng cây kẹp tóc.

Bên trong là tám cái giường tầng sắt kê sát hai bên tường, ở giữa chừa một lối đi rộng hơn sải tay một chút. Một cái quạt trần quay chậm, kêu cạch cạch mỗi vòng. Cuối phòng là cửa sổ song sắt nhìn xuống sân. Ba cái giường chất đầy thùng giấy và bao đồ, năm cái kia có chăn gối.

Người vừa lên tiếng là một chị tóc dài buộc gọn, da ngăm, đang ngồi xếp bằng trên giường dưới cùng phía trong, đeo kính, cầm một xấp tài liệu dày. Chị đặt tài liệu xuống.

– Chị là Mỉn, trưởng phòng. Năm tư Công nghệ thực phẩm. Người Sơn La. Em tên gì?

– Dạ, Quyến. Kiến trúc năm nhất.

– Kiến trúc. – Chị Mỉn gật gù. – Chị nói trước, chị ngủ mười một giờ. Muốn vẽ khuya thì ra hành lang.

Giường tầng trên bên cạnh có một cái đầu thò ra, tóc ngắn cũn, mắt to.

– Kiến trúc hả mày? Tao Nghi, Kế toán, Hải Phòng. Mày có mang đồ ăn không? Cái bánh mì ở cổng hai mươi nghìn mà toàn rau.

– Có cà phê với muối é.

– Muối é là cái gì? Thôi kệ, ăn được là được.

Ở giường dưới cạnh cửa, một bạn gái nhỏ người, tóc kẹp bằng cái kẹp nhựa hình con cá, ngẩng lên cười rồi cúi xuống gấp quần áo tiếp. Chị Mỉn nói:

– Đó là Sô Phy, Điều dưỡng năm nhất, người Vĩnh Long. Nó ít nói, đừng tưởng nó giận. Còn cái giường có con gấu kia là của H'Riêm, học nhạc. Nó đi làm thêm, tối mới về.

Quyến nhìn các giường còn trống. Một cái tầng trên sát cửa sổ. Cô chỉ.

– Em nằm cái đó được không chị?

– Được. Nóng nhất phòng đó nha. Nắng chiều rọi thẳng vô. Mà được cái nhìn xuống cây sứ.

Cô leo lên. Tấm nệm mỏng như cái chiếu gấp đôi. Từ chỗ này nhìn qua song cửa sổ, cô thấy ngọn cây sứ ngang tầm mắt, những chùm hoa trắng ngay trước mặt, gần tới mức nếu thò tay qua song có thể với tới. Dưới sân, ông già vẫn cầm vòi nước, tưới vòng thứ ba.

Cô mở ba lô, lấy đồ ra từng món. Hai cuốn tập. Một cây thước dây. Một cái hộp bút bằng gỗ.

Cái hộp dài bằng một gang tay rưỡi, gỗ mít vàng sẫm, nắp trượt. Ba đẽo cho cô năm cô vào lớp Một. Mười hai năm, nắp trượt đã mòn nhẵn, cạnh hộp đã tròn lại. Trên mặt nắp, ba khắc một con chim én. Chỉ hai nét. Một nét cong vút từ đầu cánh trái qua đầu cánh phải, như một cái cung căng dây. Một nét nữa từ giữa nét cong kéo xuống, chẻ đôi ở cuối thành cái đuôi kéo. Hai nét thôi, nhìn kỹ thì chẳng ra con chim nào, nhìn lướt thì đúng là một con én đang lượn.

Con én đó ở khắp nơi trong đời Quyến. Ở góc mỗi bức tranh ba vẽ cho cô trên mặt sau tờ lịch vào mỗi sinh nhật. Trên cán cây cuốc nhỏ ba làm cho cô theo ra rẫy. Trên cái hộp đựng tiền tiết kiệm bằng ống tre. Hồi nhỏ cô hỏi sao lúc nào cũng là con én, ba nói: "Tại con én dễ vẽ." Lớn hơn một chút cô hỏi lại, ba nói: "Tại nó bay xa mà nhớ đường về." Câu sau nghe hay hơn, nhưng cô tin câu đầu hơn, vì lúc nói câu sau ba không nhìn cô.

Ba không đưa cô xuống Sài Gòn.

Đêm trước ngày đi, ba ngồi ngoài hiên lựa cà phê, lưng ba còng xuống từ cái lần té giàn giáo năm ngoái, mỗi lần cúi lâu lại phải chống tay xuống đất. Má trong bếp gói đồ cho cô. Quyến đứng ở cửa, nói: "Ba, mai con đi." Ba không ngẩng lên. Ba nói: "Kiến trúc là nghề của nhà giàu. Nhà mình mà học cái đó là tự đem thân đi nợ." Cô nói cô đậu rồi, điểm vẽ cao nhất tỉnh. Ba nói: "Sư phạm cũng đậu. Sư phạm khỏi đóng tiền." Rồi ba đứng dậy, đi vào buồng, đóng cửa. Sáng hôm sau má chở cô ra bến xe bằng chiếc xe máy. Lúc cô quay lại nhìn, cửa buồng ba vẫn đóng.

Tối hôm đó H'Riêm về, mang theo một bịch bánh bao chiên còn ấm. Chị người buôn gần Buôn Ma Thuột, giọng nhẹ, chữ nào cũng tròn: "Quyến ơi, đồng hương rồi, ăn bánh bao đi." Cả phòng ăn bánh bao với cà phê của má Quyến pha bằng phin nhôm của chị Mỉn. Nghi chấm bánh bao vào muối é, nhăn mặt, rồi chấm thêm cái nữa. Sô Phy lẳng lặng rửa hết ly của mọi người.

Gần mười hai giờ, Nghi đang lướt điện thoại thì la lên:

– Ơ chúng mày! Đêm nay có nguyệt thực toàn phần. Mười hai rưỡi bắt đầu đỏ. Trăng máu đấy. Ra xem đi.

– Ra đâu? – Chị Mỉn hỏi, mắt đã nhắm.

– Ra hành lang. Ơ, chị ơi, cả đời được mấy lần.

Chị Mỉn càu nhàu nhưng vẫn ngồi dậy. Năm đứa khoác áo, ra đứng dựa lan can hành lang lầu hai. Hành lang tối, chỉ có một bóng đèn tuýp ở đầu cầu thang. Dọc dãy nhà, các cửa phòng lần lượt mở, người cầm điện thoại, người cầm ly mì, người quấn mền. Không ai nói to.

Mặt trăng treo ngay trên ngọn cây sứ, đã bị một mảng tối gặm mất một nửa. Rồi mảng tối lan dần, chậm như nước thấm qua giấy. Tới lúc nó phủ kín, mặt trăng không mất đi mà chuyển sang màu đỏ sậm, màu của cục than vừa khều ra khỏi bếp, lơ lửng giữa trời không một ngôi sao.

– Trời ơi. – Sô Phy nói. Đó là câu đầu tiên Quyến nghe bạn ấy nói.

H'Riêm hát rất nhỏ, gần như thì thầm, một câu tiếng Ê Đê mà Quyến chỉ hiểu được một chữ, chữ "mlan", tức là trăng. Cô từng nghe mấy bà trong buôn gần rẫy nhà cô hát câu đó lúc giã gạo.

Điện thoại trong túi áo Quyến rung. Tin nhắn của ba. Ba ít khi nhắn tin, mỗi lần nhắn là gõ không dấu, chậm, từng chữ một.

"Hoc su pham thi gio khoi dong tien."

Cô đọc ba lần. Không có câu hỏi con tới chưa, ăn gì chưa. Nhưng gửi lúc mười hai giờ ba mươi tám phút đêm. Cô nghĩ, ba cũng đang thức, cũng đang nhìn cái mặt trăng đỏ này, ở hiên nhà, cách đây gần bốn trăm cây số. Cô không trả lời. Cô gõ một chữ "dạ", rồi xóa, rồi tắt màn hình.

Mặt trăng đỏ suốt hơn một tiếng. Chị Mỉn vào ngủ trước. Rồi Sô Phy, rồi Nghi. H'Riêm ngồi bệt xuống sàn hành lang, dựa lưng vào tường, ngủ gật. Quyến vẫn đứng.

Rồi cô thấy ông già.

Ông đứng dưới gốc cây sứ, ngay trong bóng tối của tán lá. Lúc đầu cô không nhận ra, chỉ thấy một vệt áo xanh. Rồi một tia sáng từ đầu thuốc lá lóe lên, soi một nửa gương mặt sạm. Ông không nhìn mặt trăng. Ông ngửa mặt nhìn lên dãy bắc, nhìn lên lầu hai, nhìn về phía bên trái Quyến, cách chỗ cô đứng ba cánh cửa.

Quyến nghiêng người nhìn theo. Đó là một cánh cửa gỗ sơn xanh như mọi cánh cửa khác, nhưng không có quần áo phơi trước cửa, không có đôi dép nào. Cửa sổ bên cạnh đóng kín, kính bám bụi mờ. Trên cửa có một ổ khóa sắt to, loại khóa cổng, và một tấm biển nhựa nhỏ đã phai chữ. Dưới ánh đèn tuýp đầu cầu thang, cô chỉ đọc được ba con số sơn trên khung cửa: hai, không, bảy.

Ông già đứng nhìn cánh cửa ấy rất lâu. Lâu tới mức mặt trăng bắt đầu nhả ra một vành sáng bạc ở một bên. Rồi ông dụi đầu thuốc vào gốc cây, cúi xuống nhặt mẩu thuốc bỏ vào túi áo, và đi về phía nhà xe, tay trái giấu trong túi quần.

— Hết chương 1 —