Thuyết trình

Chương 33: Thuyết trình

– Đội số bốn. Nhà K có bếp. Mời các em.

Chị Ngô Thùy Linh đọc tên đội vào cái micro đặt trên bàn hội đồng. Mười giờ hai mươi sáng thứ Bảy, mười sáu tháng Năm. Hội trường ký túc xá ở tầng trệt dãy A, cái dãy nhà vàng có máy lạnh, ba trăm cái ghế nhựa xếp hàng, kín hơn một nửa. Ba đội trước đã trình bày xong. Một đội làm khối nhà mười hai tầng có vườn trên mái. Một đội làm nhà lắp ghép bằng container. Một đội làm khối nhà tám tầng có giếng trời, giữ cây sứ ở giữa. Đội nào cũng có phối cảnh đẹp, có video dựng hình, có số liệu.

Toản đứng dậy trước. Cậu mặc lại cái áo sơ mi dài tay cài kín cúc, đôi giày da chật mượn của thằng cùng phòng, cái bộ đồ cậu mặc đi công an phường hồi tháng Mười Một. Cậu bưng tấm ván ép có cái mô hình lên đặt trên cái bàn giữa sân khấu. Hy cắm laptop vào máy chiếu. Diễm Quỳnh cầm tờ giấy ghi dàn ý, gấp làm tư, không mở ra. Quyến đi sau cùng.

Cô đứng sau cái bàn có mô hình, nhìn xuống hội trường.

Hàng ghế đầu là hội đồng. Chị Linh ở Đoàn trường. Ông Đinh Quang Mạnh, phó ban quản lý, kính gọng mảnh, áo sơ mi xanh nhạt. Một cô giảng viên Kiến trúc tóc ngắn, người thay thầy Thạc. Và ở đầu bàn, một người đàn ông ngoài năm mươi, tóc muối tiêu, áo sơ mi trắng, kẹp một xấp hồ sơ dày. Đó là kỹ sư phòng cháy, ông Huỳnh Kiệt, người mà cả sáu đội đã nghe tên từ tháng Mười Một.

Phía sau hội đồng là sinh viên. Quyến thấy chị Mỉn ngồi hàng thứ năm, mặc áo sơ mi trắng như đi bảo vệ khóa luận. Nghi ngồi cạnh chị, giơ ngón cái lên. Sô Phy, H'Riêm. Mấy đứa dãy nam cô quen mặt mà không biết tên. Cô Huyên ngồi ở rìa, gần lối đi, cuốn sổ bìa xanh trên đùi. Anh Toàn của câu lạc bộ Vẽ Đêm. Chú Lợi, cặp kính râm to bản. Bà Lâm Thục Nga, ngồi một mình ở hàng thứ mười, ôm cái giỏ xách trước ngực, nhìn Hy không chớp mắt.

Ở hàng thứ bảy, sát lối đi giữa, thầy Thạc ngồi. Không ngồi ở bàn hội đồng. Ngồi lẫn giữa sinh viên, áo sơ mi trắng xắn tay, hai tay đặt trên đầu gối.

Và ở cuối hội trường, ngay cạnh cửa ra vào, ông Tư đứng. Ông không ngồi. Ông mặc cái áo bảo vệ xanh sờn cổ, dựa lưng vào tường, hai tay khoanh trước ngực, tay trái không giấu.

Diễm Quỳnh mở đầu. Bạn ấy không đọc giấy. Bạn ấy nói bằng cái giọng lịch sự, rành mạch, như đọc thuyết minh, nhưng nhanh hơn.

– Ba mươi tám phòng. Một trăm năm mươi hai ổ điện. Hai mươi bảy ổ hư. Ba mươi bốn ổ cháy sém, mười một ổ trong đó đang dùng hằng ngày. Sáu mươi sinh viên được hỏi, bốn mươi mốt người nấu ăn trong phòng. Nhà K cấm nấu ăn từ năm hai nghìn lẻ một. Hai mươi lăm năm, người ta vẫn nấu. Chỉ là nấu ở chỗ không ai thấy.

Toản nói về điện. Cậu nói tiếng Nghệ An chậm lại hết mức có thể, chữ nào cũng nhấn, như đọc kinh. Cái trục điện mới trong máng thép. Mỗi phòng một cầu dao. Mỗi bếp một đường riêng. "Cái nhà K thiếu không phải cái ổ cắm. Thiếu cái cầu dao biết tự cúp." Có tiếng cười nhỏ trong hội trường. Toản đỏ mặt, nhưng nói tiếp.

Hy bấm máy chiếu. Nhà K hiện lên trên màn hình, dựng lại từng phòng, từng bậc thang. Cậu xoay mô hình trên máy, chỉ cái bếp chung ở đầu hồi tây, cửa sổ mở ra phía bắc, bức tường phía tây xây kín có lỗ thông gió và mái hắt. Cái cầu thang thép xanh ngọc ở đầu dãy nam, hai chiếu nghỉ. Mấy cái cầu nhỏ nối hai hành lang ngang qua đầu chữ U. Cậu nói đều đều, khô khô, như cậu vẫn nói, nhưng cậu không đẩy gọng kính lần nào.

Rồi tới Quyến.

Cô không cầm micro. Cô chỉ vào cái mô hình trên bàn. Cái cầu thang bắc. Bốn mươi bốn bậc, mỗi bậc một miếng xốp cắt riêng ở xưởng, dưới mắt chú Lợi.

– Em đo cái cầu thang này hồi tháng Mười. – Cô nói. – Bốn mươi bốn bậc, không bậc nào cao bằng bậc nào. Chỗ mòn nhất thấp hơn chỗ ít mòn nhất một phân rưỡi. Một phân rưỡi đó là ba chục năm sinh viên đi lên đi xuống. – Cô chỉ vào cái chiếu nghỉ giữa lầu một và lầu hai trên mô hình, nơi có một ô kính nhỏ xíu bằng mica gắn lên tường. – Ở đây có một hình vẽ của một sinh viên năm hai nghìn. Tụi em đề xuất giữ lại bức tường này, che kính. Tụi em không giữ nhà K vì nó đẹp. Tụi em giữ vì nó còn ghi lại người đã ở.

Cô nói xong. Hội trường im một lúc, rồi có tiếng vỗ tay. Không nhiều.

Chị Linh cầm micro.

– Cảm ơn các em. Mời hội đồng đặt câu hỏi.

Cô giảng viên tóc ngắn hỏi về sức chứa. Diễm Quỳnh trả lời: gộp hai phòng cuối mỗi tầng làm bếp thì mất bốn mươi tám chỗ, bù bằng cách sửa lại những giường đang bỏ trống chất đồ và chuyển phòng kho chăn chiếu thành phòng ở. Ông Mạnh hỏi về chi phí. Diễm Quỳnh đọc con số, đọc mức trả thêm năm mươi ngàn một tháng sinh viên tự khai, đọc giá sửa so với giá xây mới. Ông Mạnh ghi chép, không nói gì.

Rồi ông Huỳnh Kiệt cầm micro.

Ông lật xấp hồ sơ trước mặt, rút ra một tờ. Quyến thấy đó là bản thông báo của ban quản lý ký túc xá, có câu ông Mạnh đọc cho chị Linh ghi.

– Tôi hỏi thẳng. – Ông Kiệt nói. Giọng ông trầm, không gắt, không vòng vo. – Theo hồ sơ của ban quản lý, ngày mười một tháng Tư vừa rồi, ở phòng hai mười bốn nhà K có một vụ cháy. Nguyên nhân là một dụng cụ cắt xốp dây nhiệt để cắm điện. Người gây cháy là một thành viên của đội các em. – Ông đặt tờ giấy xuống. – Em nào?

Toản quay sang Quyến. Hy quay sang Quyến. Diễm Quỳnh nhìn thẳng về phía hội đồng.

Quyến bước lên một bước, ra khỏi sau cái bàn.

– Dạ, em.

– Em gây cháy nhà K, mà em đứng đây đề nghị giữ nhà K. – Ông Kiệt nói. – Em có thấy mâu thuẫn không?

Hội trường im phắc. Quyến nghe được tiếng máy lạnh chạy. Cô thấy chị Mỉn ở hàng thứ năm ngồi thẳng lưng, hai tay nắm lại trên đùi.

– Dạ không. – Cô nói.

– Em giải thích.

Quyến nhìn cái mô hình. Rồi cô nhìn lại ông Kiệt.

– Ngày mười tám tháng Ba, em đi đếm ổ điện với bạn Toản. Em ghi cái ổ dưới giường em là ổ số ba, phòng hai mười bốn, cháy sém, đang dùng. – Cô nói. – Em ghi rồi, mà em vẫn cắm vào đó. Vì xưởng đóng cửa, vì trời mưa, vì em gấp. Vì cái phòng có tám cái giường, có bốn cái ổ điện, mà không có một cái bàn nào làm việc được ngoài cái bàn sát cửa sổ. Em là sinh viên năm nhất, em biết rõ cái nguy, em đã đếm nó, mà em vẫn làm. Bốn mươi mốt người khác cũng vậy.

Cô ngừng lại.

– Thầy dạy studio của em nói một câu ngay buổi học đầu tiên: vẽ đẹp mà không đo là nói dối. – Cô nói. – Tụi em có thể vẽ nhà K thật đẹp, có cây sứ, có cái cầu thang cũ, rồi không nhắc tới cái ổ điện dưới giường em. Như vậy là tụi em nói dối. Tụi em không muốn nói dối.

Cô nhìn thẳng vào ông Kiệt.

– Em không phải lý do để đập nhà K. – Cô nói. – Em là lý do vì sao nhà K cần một cái bếp.

Không ai vỗ tay. Ông Kiệt nhìn cô một lúc lâu. Rồi ông gật đầu, rất nhẹ, cầm cây bút lên, ghi gì đó vào xấp hồ sơ.

– Xin phép hội đồng.

Một giọng Bắc vang lên từ hàng ghế thứ bảy. Thầy Thạc đã đứng dậy.

Cả hội trường quay lại. Chị Linh nhìn thầy, nhìn ông Mạnh. Ông Mạnh hơi nhíu mày, rồi gật đầu.

– Tôi xin một phút. – Thầy Thạc nói. Thầy không bước lên sân khấu. Thầy đứng ngay tại chỗ, giữa sinh viên. – Tôi không còn là thành viên hội đồng. Tôi nói với tư cách một người từng ở nhà K.

Thầy dừng lại một chút.

– Năm hai nghìn lẻ một, phòng K207 nhà K bị cháy. Nhà trường kết luận nguyên nhân là bếp điện. Một sinh viên bị buộc thôi học. – Thầy nói, giọng đều đều, không lên không xuống, như khi thầy đọc kích thước. – Nguyên nhân thật là một cây cung cắt xốp dây nhiệt của tôi, để cắm điện trên bàn khi tôi xuống nghe điện thoại. Tôi đã báo cáo bằng văn bản với nhà trường tuần này. Sau vụ đó, nhà K cấm nấu ăn. Không ai sửa cái điện. Hai mươi lăm năm, người ta tưởng cái nguy nằm ở cái nồi cơm. – Thầy nhìn về phía cái mô hình trên sân khấu. – Tôi nói để hội đồng có đủ thông tin. Hết.

Thầy ngồi xuống.

Hội trường vỡ ra thành những tiếng xì xào. Ông Mạnh tháo kính ra, lau, đeo lại. Cô Huyên ở rìa lối đi ngồi im, hai tay đặt trên cuốn sổ bìa xanh. Ông Kiệt nhìn thầy Thạc, rồi nhìn Quyến, rồi cúi xuống xấp hồ sơ.

Quyến đứng trên sân khấu, nhìn xuống.

Và rồi cô thấy.

Ở hàng ghế cuối cùng, cái hàng sát tường, cạnh chỗ ông Tư đứng, có một người đàn ông ngồi. Ngồi hơi cúi người về phía trước, như người có cái lưng không thẳng lên được hết. Áo sơ mi trắng, loại mua ở chợ, cài kín cổ. Trên đùi đặt một cái nón lá.

Ba.

Cô không biết ba tới từ lúc nào. Cô không biết ba đi xe gì, ai đón, làm sao ba biết hội trường dãy A. Ba ngồi đó, giữa những sinh viên mười tám, mười chín tuổi, giữa những cái ghế nhựa xanh, và ba nhìn lên sân khấu. Không nhìn thầy Thạc. Không nhìn hội đồng. Ba nhìn cô.

– Cảm ơn đội số bốn. – Chị Linh nói vào micro. – Kết quả chung kết sẽ được hội đồng họp và công bố sau. Mời đội số năm.

Quyến đi xuống sân khấu, đầu gối như không còn của mình.

Ở cuối hội trường, ba đứng dậy. Ba đặt cái nón lá lên đầu, chống một tay vào lưng ghế phía trước, đứng thẳng lên chậm rãi. Ba không nhìn lên sân khấu nữa. Ông Tư đứng cạnh cửa, đưa tay ra, đẩy cánh cửa kính cho ba. Ba đi ra.

— Hết chương 33 —