Người không biết mình nợ

Chương 30: Người không biết mình nợ

Cái hộp thiếc nằm dưới gầm giường trong phòng anh trai Diễm Quỳnh bốn đêm.

Đó là một căn phòng rộng gần bằng nửa phòng hai mười bốn, cho một người. Có máy lạnh, có cái bàn làm việc bằng gỗ thông, có kệ sách cao tới trần đựng toàn sách kiến trúc tiếng Anh, có một cửa sổ nhìn ra một con hẻm yên tĩnh trồng hoa giấy. Má Diễm Quỳnh trải cho cô một bộ drap mới, để sẵn trên bàn một cái khăn tắm gấp vuông và một hộp bánh quy. Ba Diễm Quỳnh, chú Võ Minh, gặp cô ở bữa cơm tối đầu tiên, hỏi cô học có mệt không, rồi không hỏi gì nữa. Chú có cái giọng nhỏ, chậm của người quen nói trước những cái bàn họp đông người.

Quyến không ngủ được trong cái phòng đó. Máy lạnh quá êm. Không có tiếng quạt trần cạch cạch, không có tiếng Nghi gọi điện về Hải Phòng, không có tiếng H'Riêm đàn dưới sân. Cô nằm nghe sự im lặng, và dưới gầm giường, ngay dưới lưng cô, là cái hộp thiếc.

Ban ngày cô đi học, đi xưởng. Chú Lợi đã mổ mắt xong, về xưởng đeo cặp kính râm to bản, nói nhìn cái gì cũng sáng như mới mua. Cô cắt xốp cho mô hình mới của đội ngay tại xưởng, dưới mắt chú, rút điện mỗi lần đặt cây cung xuống. Chú Lợi không nhắc gì tới vụ cháy. Chú chỉ nói: "Từ giờ mô hình của đội con làm ở đây. Chú ở lại tới mười giờ."

Ban đêm cô nằm trên cái giường trong phòng có máy lạnh và nghĩ.

Nếu cô đưa cái hộp cho thầy Thạc, cô phá lời hứa ba giữ hai mươi lăm năm. Ba đã chọn. Ba hai mươi mốt tuổi, ba đứng ở cửa chòi ông Tư lúc sáu giờ sáng, áo còn ám khói, ba chọn. Ba chọn về quê, chọn mang cái tội đó suốt đời, chọn không bao giờ đứng gần một cái bếp, chọn nói với con gái là nhà mình không ai học đại học. Cô là ai mà đi lật lại cái lựa chọn đó?

Nhưng nếu cô không đưa thì sao? Thì thầy Thạc sẽ sống hết đời mình mà nghĩ bạn mình đốt cái phòng rồi bỏ đi không chào. Thì ba sẽ chết mà vẫn mang cái tên "thằng đốt nhà". Thì cái hộp thiếc sẽ lại nằm dưới một gầm giường nào đó, ông Tư già thêm, rồi một ngày người ta dọn cái chòi tôn, liệng nó xuống mương.

Đêm thứ hai, Diễm Quỳnh gõ cửa, đưa vào một ly sữa nóng. Bạn ấy không hỏi cái hộp thiếc cô ôm về là gì, dù đã thấy. Bạn ấy chỉ nói ba bạn ấy đọc bản thuyết minh của đội, nói chỗ hay nhất là cái bảng đếm ổ điện, "vì nó đếm được lại". Rồi bạn ấy đi ra, khép cửa.

Đêm thứ ba, cô lấy cái hộp ra, mở nắp, nhìn cây cung dưới ánh đèn bàn. T.Đ.T. Cô đậy lại.

Cô lấy điện thoại ra, bấm số của ba. Ngón tay cô dừng lại trên nút gọi. Ba sẽ nói gì? Ba sẽ nói: tau biết. Ba sẽ nói: đừng đưa. Ba sẽ nói: chuyện của tau, mầy đừng xen vô. Rồi ba sẽ cúp máy, rồi ba sẽ ra hiên hút thuốc.

Cô không bấm.

Chiều thứ Bảy, hai mươi lăm tháng Tư, cô hẹn Hy ở bến tàu ven sông, chỗ câu lạc bộ Vẽ Đêm đi vẽ buổi đầu tiên hồi tháng Mười. Hai đứa ngồi trên cái ghế đá cũ. Hy mua hai hộp sữa đậu nành, cắm ống hút, đưa cô một hộp.

Cô kể. Cái hộp thiếc. Cây cung. Ba chữ cái. Cái đêm hai mươi mốt tháng Tư năm hai ngàn mốt, em gái thầy Thạc gọi điện, má thầy nằm viện. Ba xách bốn xô nước, tay run đổ nửa xô. Cái sáng hôm sau, ba đứng ở cửa chòi xin ông Tư giữ. Cái bếp điện ba chưa từng cắm. Cái cây sứ tám tháng tuổi, ba tưới lần cuối.

Hy nghe hết, không chen câu nào. Khi cô kể xong, cậu hút một ngụm sữa đậu nành, nhìn ra sông. Một chiếc tàu chở khách chạy ngang, đèn kết trên mạn tàu chưa bật.

– Bà muốn đưa không? – Cậu hỏi.

– Tui không biết.

– Bà muốn đưa. – Hy nói. – Bà chỉ sợ.

Quyến không cãi.

– Tui hỏi bà cái này. – Hy nói. – Cái hộp đó, nếu bà đưa cho thầy Thạc, bà muốn thầy làm gì?

Cô nghĩ một lúc.

– Tui không muốn thầy làm gì hết. – Cô nói. – Tui không muốn thầy đi nói với trường, không muốn thầy đi xin lỗi ai, không muốn người ta xóa cái dòng chữ đỏ trong sổ. Cái đó là việc của thầy với ba tui. Tui chỉ muốn thầy biết.

– Biết gì?

– Biết mình nợ ai. – Quyến nói. – Hai mươi lăm năm thầy nghĩ ba tui nợ thầy một lời chào. Thầy nói vậy với tui. Thầy không biết là ngược lại.

Hy gật đầu.

– Vậy là bà biết bà muốn gì rồi. – Cậu nói. – Còn chuyện ba bà. Bà nói ba bà chọn. Ừ, ba bà chọn. Mà ba bà chọn cho ba bà, chọn cho thầy Thạc. Ba bà đâu có chọn cho bà. Bà mới là người phải đi qua cái cầu thang đó mỗi ngày.

Quyến nhìn Hy. Cậu nhìn ra sông, cái nụ cười lệch không có trên mặt.

– Ông nói câu đó mà tỉnh queo vậy.

– Tui ngồi một mình bảy ngày Tết. – Hy nói. – Tui nghĩ về A Pá tui. A Pá tui cũng chọn. Ổng chọn không cho tui đụng cái máy pha màu. Ổng chọn vậy để tui khỏi bị người ta chê. Mà người phải ngồi tính tiền ở cái quầy đó mười năm là tui.

Hai đứa ngồi im một lúc. Mặt trời đã xuống thấp. Mặt sông chuyển sang màu cam.

– Mặt sông màu gì? – Hy hỏi.

– Cam. Gần chỗ mình thì cam. Xa thì tím.

– Tui thấy nó vàng xỉn. – Hy nói. – Mà bà nói cam thì tui tin là cam.

Sáng thứ Ba, hai mươi tám tháng Tư, Quyến nhờ chú Lợi gọi thầy Thạc xuống xưởng.

Chú Lợi nhìn cái hộp thiếc trên tay cô, hỏi: "Cái gì đó con?" Cô mở nắp ra cho chú coi.

Chú Lợi đứng lặng. Chú tháo cặp kính râm ra, cầm trên tay. Mắt chú còn đỏ sau ca mổ, còn chảy nước. Chú cúi xuống nhìn cây cung trong cái hộp, nhìn cái khung cong vênh, nhìn cái cán gỗ cháy một nửa. Chú không cầm lên.

– Cây của chú làm. – Chú nói. Giọng chú khàn đi. – Năm hai ngàn. Chú uốn cái khung này bằng tay. Cái cán, chú lấy gỗ cẩm lai vụn của một cái bàn hư. – Chú im một lúc. – Tuần sau vụ cháy, thằng Thạc xuống xin chú làm cây mới. Nó nói cây cũ cháy rồi, cháy chung với đồ trong phòng. Chú làm cho nó. Chú không hỏi gì hết.

Chú đeo kính râm vào lại.

– Chú gọi nó. – Chú nói. – Rồi chú đi ra ngoài.

Thầy Thạc xuống xưởng lúc mười giờ. Thầy đứng ở cửa, áo sơ mi trắng xắn tay, cái cặp da cũ trên tay. Chú Lợi đi ngang qua thầy, vỗ vai thầy một cái, đi ra sân, khép cửa xưởng lại.

Xưởng vắng. Hai cái quạt công nghiệp trên tường quay chầm chậm. Mùi keo, mùi gỗ, mùi xốp. Cái bàn gỗ dày đầu xưởng, nơi chú Lợi ngồi ráp mô hình, giờ trống, chỉ có cái hộp thiếc.

– Em gọi tôi. – Thầy nói.

– Dạ. – Quyến nói. – Có người nhờ em đưa cái này cho thầy. Không phải. Không có ai nhờ. Em tự đưa.

Cô đẩy cái hộp về phía thầy.

Thầy Thạc nhìn cái hộp. Thầy nhìn cái nắp in hoa đã phai, cái góc móp, cái mép gỉ. Thầy không nhận ra nó. Cô thấy thầy không nhận ra nó. Thầy đặt cái cặp da xuống bàn, mở nắp hộp.

Rồi thầy thấy.

Thầy không cầm cây cung lên. Thầy chỉ đứng nhìn, hai tay chống lên mép bàn. Quyến thấy hai bàn tay đó trắng ra ở các khớp ngón. Thầy nhìn cái khung kim loại cong vênh, nhìn sợi dây đứt, nhìn cục nhựa chảy dính ở đầu phích cắm. Thầy nhìn cái cán gỗ. Ba chữ cái khắc bằng mũi dao. Ông Tư nói thầy đã khắc nó bằng mũi dao, hồi năm hai ngàn.

Thầy ngồi xuống.

Không phải ngồi xuống. Thầy sụp xuống cái ghế đẩu cạnh bàn, như một người vừa bị ai đó rút mất cái xương sống. Thầy ngồi đó, hai tay buông thõng xuống hai bên đầu gối, nhìn cái hộp thiếc trên bàn, ngang tầm mắt.

Quyến đứng yên. Cô không nói gì. Cô đã nghĩ suốt một tuần xem nên nói gì vào lúc này, và cuối cùng cô quyết định không nói gì cả.

Một lúc rất lâu. Hai cái quạt công nghiệp quay. Ngoài sân, tiếng chú Lợi ho khan.

– Đêm đó. – Thầy Thạc nói. Giọng thầy rất nhỏ, khàn, cái giọng Bắc đều đều của thầy giờ đứt ra từng khúc. – Ông Tư bắc loa gọi tôi. Tôi đang cắt cái mái cho mô hình. Tôi đặt nó xuống. Tôi chạy xuống. Em gái tôi khóc trong điện thoại. Mẹ tôi phải mổ. – Thầy dừng lại. – Tôi nhớ là tôi đặt nó xuống. Tôi không nhớ là tôi có rút hay không. Hai mươi lăm năm, tôi không nhớ.

Quyến không nói gì.

– Sáng hôm sau, Tín nói bếp điện. – Thầy nói. – Tôi đứng giữa phòng, tôi nghe nó nói với cô Huyên. Bếp điện. Cái bếp điện của tôi mua, để dưới gầm giường nó. Tôi đứng đó, và tôi nghĩ, trong một giây, chỉ một giây: Tín không bao giờ đụng vào cái bếp đó. Nó sợ cái bếp đó. Nó sợ cả cái bàn ủi.

Thầy ngẩng lên, nhìn cô. Mắt thầy đỏ. Không có nước mắt.

– Tôi nghĩ vậy một giây. – Thầy nói. – Rồi tôi không nghĩ nữa. Tôi không hỏi nó. Tôi không đi tìm cây cung của tôi. Tôi xuống xin chú Lợi làm cây khác. Tôi nộp hồ sơ học bổng. Tháng Năm tôi đi vấn đáp, tôi đậu. Má tôi mổ tháng Sáu năm đó, sống thêm mười hai năm. – Thầy im. – Tôi nói với em là ba em đi không chào tôi, tôi giận nó. Tôi nói với em là tôi nợ nó một lời chào. Tôi nói dối em lần thứ ba. Tôi không giận nó. Tôi sợ. Tôi không hỏi, vì tôi không muốn biết.

Thầy nhìn xuống cái hộp thiếc.

– Hai mươi lăm năm. – Thầy nói. – Tôi dạy sinh viên: vẽ đẹp mà không đo là nói dối. Tôi đứng giữa cái phòng đó, tôi không đo.

Thầy đưa tay ra, lần đầu tiên, chạm vào cây cung. Thầy chạm vào cái cán gỗ, vào ba chữ cái, bằng một đầu ngón tay. Rồi thầy rụt tay lại.

Rồi thầy đứng dậy. Thầy đứng dậy chậm, chống một tay lên mép bàn. Thầy đậy nắp hộp thiếc lại, cầm nó lên bằng cả hai tay, như ông Tư đã cầm.

– Em cho tôi địa chỉ nhà em. – Thầy nói. – Tôi phải đi Đắk Lắk.

— Hết chương 30 —