Tự nhận

Chương 28: Tự nhận

– Em không để chị nhận.

Người bảo vệ trẻ đã đi xuống, cầm cuốn sổ nhỏ ghi tên chị Mỉn. Đám sinh viên ngoài hành lang đã tản ra. Cửa sổ mở hết, cái quạt trần vẫn đứng im vì cầu dao còn cúp. Trong phòng hai mười bốn chỉ còn mùi khét, lớp bột trắng phủ trên nền gạch, và hai người.

Chị Mỉn ngồi trên mép giường, lau hai bàn tay đỏ ửng bằng cái khăn ướt. Chị không ngẩng lên.

– Chị nhận rồi. Người ta ghi rồi.

– Thì em lên nói lại.

– Quyến. – Chị Mỉn đặt cái khăn xuống. – Ngồi xuống đây.

Quyến không ngồi.

– Em nghe chị nói. – Chị Mỉn nói, chậm, cái giọng chậm của người Thái nói tiếng Việt, cái giọng chị dùng khi chị không giận mà muốn người ta nghe cho hết. – Chị còn hai tháng rưỡi nữa là ra trường. Chị bảo vệ khóa luận cuối tháng Năm. Tháng Bảy chị đi làm, hợp đồng ký rồi. Cô Huyên cắt hợp đồng ký túc xá của chị thì chị ra ngoài ở trọ hai tháng, có sao đâu. Còn em. Em năm nhất. Em đang chờ học bổng. Em đang vào chung kết. Em bị kỷ luật thì mất hết.

– Mà không phải chị.

– Thì sao? – Chị Mỉn nhìn cô. – Nồi cơm của chị cô Huyên bắt ba lần rồi. Thêm lần nữa cô cũng tin. Không ai hỏi gì thêm.

Quyến nhìn cái nồi cơm vẫn nằm trên nền gạch cạnh cái ổ điện cháy đen. Sạch sẽ. Nguội lạnh.

– Năm đó có một người cũng nghĩ vậy. – Cô nói. – Không ai hỏi gì thêm.

– Năm nào?

Quyến không trả lời. Cô đi lại cái bàn học, nhấc góc mền ướt lên, cầm cây cung cắt xốp ra khỏi đống nhựa chảy. Cái cán gỗ cháy sém một bên, đen, sần sùi dưới ngón tay. Cô rút cái phích cắm khỏi cục nhựa méo mó dưới gầm giường. Nó dính chặt, phải giật hai lần mới ra.

– Có một người nhận thay người khác. – Cô nói. – Rồi cả đời người đó không dám đứng gần cái bếp. Không dám nhóm lửa. Không dám đốt nhang cho ông bà. Không dám cho con mình học cái nghề mình thương. Hai mươi lăm năm.

Chị Mỉn nhìn cô. Chị không hiểu. Quyến biết chị không hiểu. Nhưng chị không hỏi nữa.

Cái giấy xác nhận học bổng vẫn nằm trong túi giấy tờ đeo trên vai cô. Chín giờ năm phút. Cô nhìn nó, rồi nhìn cái mô hình chảy nhão trên bàn, rồi gọi cho Diễm Quỳnh. Diễm Quỳnh đang ở nhà, có xe máy, nghe xong không hỏi một câu nào, chỉ nói: "Mình tới liền, đứng ở cổng." Hai mươi phút sau, tờ giấy có hai cái mộc đỏ được chở đi trên chiếc xe máy của Diễm Quỳnh, tới phòng công tác sinh viên lúc chín giờ năm mươi tám phút.

Sáng thứ Hai, mười ba tháng Tư, Quyến xuống văn phòng nhà K.

Cô mang theo hai thứ. Một tờ giấy A4 viết tay, cô đã viết đi viết lại bốn lần từ tối thứ Bảy. Và cây cung cắt xốp cháy sém, bọc trong một cái túi nilon.

Cô Huyên đọc tờ giấy. Bà đọc chậm, đọc hai lần. Rồi bà tháo kính lão ra, cầm trên tay, nhìn ra cửa sổ.

"Tôi tên là Phan Thị Quyến, sinh viên Kiến trúc năm nhất, ở phòng K214. Sáng ngày 11/4/2026, khoảng 8 giờ 40, tôi dùng cung cắt xốp dây nhiệt làm mô hình trong phòng, cắm vào ổ chia dưới giường tôi. Tôi được gọi xuống văn phòng nhà K, tôi đặt cung xuống mà không rút điện. Sợi dây nóng làm cháy xốp, cháy lan ra bàn và ổ chia. Chị Lò Thị Mỉn, trưởng phòng, đã dập tắt đám cháy và đã nhận thay tôi. Chị không có lỗi. Lỗi là của tôi."

– Con chắc không? – Cô Huyên hỏi. Bà vẫn nhìn ra cửa sổ.

– Dạ chắc.

Cô Huyên im một lúc lâu.

– Hai mươi lăm năm trước, cũng có một đứa ngồi ở cái ghế con đang ngồi, viết cái tờ y vậy. – Bà nói. – Cô cũng hỏi nó câu đó. Nó cũng nói chắc.

– Dạ. – Quyến nói. – Mà của con là thật.

Cô Huyên quay lại nhìn cô. Đôi mắt không kính của bà nheo lại, như nhìn một vật ở xa.

– Con nói cái gì?

Quyến không trả lời. Cô đặt cái túi nilon có cây cung lên bàn, cạnh tờ tường trình.

Chiều thứ Năm, mười sáu tháng Tư, ban quản lý ký túc xá họp xét kỷ luật ở phòng họp của ban, dãy A, cái dãy nhà vàng có máy lạnh. Có ba người ngồi sau cái bàn dài. Cô Huyên ngồi ở đầu bàn. Bên cạnh là ông Đinh Quang Mạnh, phó ban quản lý, ngoài năm mươi, đeo kính gọng mảnh, áo sơ mi xanh nhạt. Và một chị ở Đoàn trường, chị Ngô Thùy Linh, cái chị đã đóng dấu nhận hồ sơ cuộc thi cho đội.

Cô Huyên đọc biên bản sự việc. Đọc tờ tường trình của Quyến. Đọc một tờ tường trình khác, của chị Mỉn, viết hôm thứ Hai sau khi biết Quyến đã lên văn phòng, có một câu: "Em đã khai sai vì muốn giúp em Quyến. Em xin chịu trách nhiệm về việc khai sai."

– Ký túc xá có quy định cấm sử dụng thiết bị nhiệt trong phòng. – Ông Mạnh nói. Giọng ông bình thường, không nặng không nhẹ, như người đọc một bảng giá. – Gây cháy, dù không có thiệt hại về người, thì theo quy định là chấm dứt hợp đồng chỗ ở. Em có ý kiến gì không?

– Dạ không. – Quyến nói.

– Em biết là năm nay đang có cuộc thi về nhà ở an toàn cho sinh viên. Đội em đang ở chung kết. Đề tài của đội em là giữ lại nhà K.

– Dạ biết.

Ông Mạnh nhìn cô một lúc. Rồi ông viết gì đó vào tờ giấy trước mặt.

– Tôi đề nghị cảnh cáo, chấm dứt hợp đồng chỗ ở tại nhà K. – Ông nói.

– Em nó tự lên nhận. – Cô Huyên nói. Đó là lần đầu tiên trong buổi họp bà nói một câu không phải đọc giấy. – Không ai bắt nó. Đứa khác nhận thay rồi, nó còn đi lên giành lại. Ba chục năm cô làm nhà K, cô chưa thấy đứa nào vậy.

– Tôi hiểu, cô Huyên. – Ông Mạnh nói. – Nhưng quy định thì giống nhau cho mọi người. Không thể vì em tự nhận mà mình không xử. Mình xử nhẹ hơn rồi đó: cảnh cáo, chứ không phải buộc thôi học như hồi trước.

Cô Huyên im. Quyến thấy bàn tay bà đặt trên bàn nắm lại.

– Chấm dứt hợp đồng, dọn trong bảy ngày. – Ông Mạnh nói. – Em Mỉn khiển trách vì khai sai. Hết.

Lúc Quyến đứng dậy ra về, ông Mạnh nói thêm, không phải với cô mà với chị Linh:

– Chị ghi vào thông báo giùm tôi một câu. Vụ việc cho thấy hệ thống điện nhà K không còn bảo đảm an toàn, càng khẳng định sự cần thiết của kế hoạch tháo dỡ.

Chị Linh ngẩng lên nhìn ông Mạnh, rồi nhìn Quyến. Chị không nói gì, chỉ ghi.

Sáu giờ chiều, điện thoại cô rung. Một tin nhắn từ phòng công tác sinh viên của trường: "Hồ sơ học bổng vượt khó của sinh viên Phan Thị Quyến không đủ điều kiện xét do có quyết định kỷ luật trong học kỳ." Cái tờ giấy có hai cái mộc đỏ mà Diễm Quỳnh chạy xe tới nơi lúc chín giờ năm mươi tám phút. Năm triệu một học kỳ. Cô đọc tin nhắn một lần, rồi tắt màn hình, rồi đi họp đội.

Tối hôm đó, đội họp ở phòng một mười tám. Cái bàn gấp, cái quạt trần, cái bóng đèn. Mô hình mới chưa có. Mô hình cũ nằm trong một cái thùng các tông dưới gầm giường Hy, nhão nhoét, đen một góc.

– Tui rút khỏi đội. – Quyến nói ngay. – Bây giờ trong thông báo của ban quản lý có câu "vụ việc cho thấy nhà K không an toàn". Tui là vụ việc đó. Tui đứng trên sân khấu nói giữ nhà K, người ta cười vô mặt.

– Không rút. – Toản nói.

– Toản…

– Tau là trưởng nhóm. Tau nói không rút. – Toản đập tay lên cái bàn gấp, cái bàn lung lay. – Mi đếm được mười một cái ổ cháy sém còn đang xài. Mi ghi cái ổ dưới giường mi là ổ số ba, cháy sém, đang dùng. Mi ghi rứa từ gần một tháng trước. Giờ nó cháy. Rứa là số liệu của mi đúng. Mi rút làm chi?

– Bốn mươi mốt trên sáu mươi người có nấu trong phòng. – Diễm Quỳnh nói. Giọng bạn ấy đều đều, lịch sự, như khi đọc thuyết minh. – Thêm bạn là bốn mươi hai. Bạn không phải lý do để đập nhà K. Bạn là lý do để làm cái bếp.

Quyến nhìn ba đứa.

Rồi cô kể. Lần này cô kể cho cả Toản và Diễm Quỳnh. Cái phòng hai lẻ bảy, cái sổ năm chín tám, cái tờ tường trình của ba, cái đêm giao thừa, cái chuyện ba sợ lửa từ năm bảy tuổi. Toản ngồi im, miệng hơi há, không chen được một câu đùa nào. Diễm Quỳnh không ghi chép. Bạn ấy chỉ ngồi nghe, hai tay đặt trên đùi.

– Vậy là bây giờ bạn không có chỗ ở. – Diễm Quỳnh nói, khi cô kể xong.

– Tui kiếm phòng trọ.

– Nhà mình có một phòng trống. Phòng anh trai mình, ảnh đi du học hai năm. – Diễm Quỳnh nói. – Ba má mình đồng ý rồi. Mình hỏi từ hôm thứ Bảy.

Quyến nhìn bạn ấy.

– Bạn hỏi từ thứ Bảy?

– Mình biết bạn sẽ đi lên nhận. – Diễm Quỳnh nói. – Bạn là đứa ghi ba con số khi đo cái chân ghế.

Sáng thứ Bảy, mười tám tháng Tư, Quyến dọn khỏi nhà K.

Cái bao tải đựng phân bón của má, cô vẫn giữ, gấp dưới đáy ba lô suốt bảy tháng. Bây giờ cô mở nó ra, bỏ vào đó cái mền, mấy bộ đồ, cái nồi nhôm má nhét vào phút chót chưa từng dùng lần nào. Sô Phy gấp đồ giùm cô, gấp kỹ như gấp đồng phục điều dưỡng. Nghi bỏ vào bao một bịch bánh đa nem, nói "ăn với muối é". H'Riêm hát nhỏ một câu tiếng Ê Đê lúc buộc miệng bao.

Chị Mỉn ngồi trên giường, không phụ. Chị nhìn cô làm. Lúc cô đeo ba lô lên vai, chị đứng dậy, đi lại, ôm cô. Chị ôm rất chặt, không nói gì, rồi buông ra, quay lưng đi rửa ly.

Diễm Quỳnh với Hy đợi ở chân cầu thang bắc. Hy khiêng cái bao tải xuống, cái bao tải nặng như ngày đầu. Quyến đi xuống sau. Tới chiếu nghỉ, cô dừng lại.

Miếng nilon vẫn ở đó, băng keo bốn cạnh đã ngả vàng. Con én vẫn ở đó, sau lớp nilon. Cô đưa tay lên, đặt lòng bàn tay lên miếng nilon, đúng chỗ con én. Lạnh. Cô đứng như vậy một lúc. Rồi cô đi xuống.

Dưới sân, ông Tư đang tưới cây sứ. Ông thấy cô đi ngang, khóa vòi nước lại. Ông không chào, không hỏi cô đi đâu. Ông chỉ nhìn cái bao tải trên vai Hy, nhìn cái ba lô trên lưng cô, rồi nói, đủ cho cô nghe:

– Thứ Ba tới con qua chòi tui. Tối. Một mình.

— Hết chương 28 —