Đừng cạo vôi chỗ chiếu nghỉ

Chương 8: Đừng cạo vôi chỗ chiếu nghỉ

Sáu trăm năm mươi ngàn.

Con số đó nằm ở dòng thứ chín của tờ thông báo, và suốt một tuần sau đó, nó nằm trong miệng mọi người ở nhà K. Ở nhà vệ sinh cuối hành lang, trong lúc chờ tới lượt tắm. Ở cái bàn đá dưới chân cầu thang nam, nơi mấy đứa năm ba ngồi ăn mì. Ở quán cơm bình dân trước cổng, nơi Sô Phy làm thêm, có một đứa năm hai đập đũa xuống bàn nói lớn: "Sáu trăm rưỡi thì tao ra ngoài ở trọ cho rồi, ít ra trọ còn được nấu cơm."

Một trăm tám chục ngàn lên sáu trăm năm chục. Gấp ba lần rưỡi. Có điện thoại thì ai cũng tính được.

Tối thứ Sáu, Quyến đi rửa chén về, thấy Sô Phy ngồi trên giường dưới, trước mặt là một tờ giấy chi chít con số. Bạn ấy viết bằng bút bi, chữ nhỏ, thẳng hàng, cột bên trái là tiền làm thêm, cột bên phải là tiền tiêu. Ở cuối cột bên phải có một dòng gạch hai lần. Sô Phy thấy cô, lật úp tờ giấy xuống, nhưng một góc tờ giấy bên dưới vẫn còn lòi ra. Đó là một tờ biên lai chuyển tiền của ngân hàng, giấy mỏng như giấy pơ-luya. Ở dòng nội dung chuyển khoản, có mấy chữ viết tay: "Gửi Mế – tiền chạy thận tháng Mười."

Quyến nhìn đi chỗ khác. Cô leo lên giường, giả bộ lục ba lô. Một lúc sau, nghe tiếng giấy sột soạt, Sô Phy cất tờ biên lai vào một cái hộp bánh bằng thiếc dưới gối.

Cô không hỏi. Cô chỉ nhớ, rằng mỗi ngày Sô Phy làm ở quán cơm từ mười một giờ tới hai giờ trưa, rồi từ năm giờ tới tám giờ tối, ăn cơm ở quán, không bao giờ mua thêm cái gì. Và rằng bạn ấy chưa từng nói về ba.

Sáng thứ Hai, mười ba tháng Mười, thầy Thạc bước vào phòng studio với một cuộn giấy lớn kẹp dưới nách. Thầy trải nó ra trên bàn đầu. Đó là một bản vẽ cũ, giấy ngả vàng, mép rách, những đường mực tàu đã phai thành màu nâu. Bản vẽ một cái cổng gỗ có mái ngói, nhìn từ bốn phía, có cả mặt cắt và chi tiết từng con mộng.

– Đây là bài vẽ ghi của tôi năm thứ nhất. – Thầy nói. – Cái cổng làng ở quê tôi. Năm tôi vẽ nó, nó đã hơn hai trăm tuổi. Bảy năm sau, người ta phá đi làm đường. Bây giờ nếu có ai muốn biết cái cổng đó ngày xưa trông như thế nào, thì chỉ còn tờ giấy này.

Cả lớp đứng dậy, chen nhau lên nhìn. Quyến đứng sau lưng Diễm Quỳnh, thấy được một nửa tờ giấy. Nét mực tàu của thầy mảnh, đều, chữ số viết in nhỏ, và ở mỗi chỗ thầy không đo được, thầy ghi rõ: "Không đo được – mái cao, không có thang" hoặc "Ước lượng theo số hàng ngói."

– Bài vẽ ghi học kỳ này. – Thầy Thạc nói. – Mỗi người chọn một công trình, hoặc một bộ phận của công trình, xây trước năm hai nghìn. Đo đạc thực tế. Vẽ mặt bằng, mặt đứng, mặt cắt, chi tiết. Ghi chép hiện trạng, hư hỏng, lớp vật liệu. Nộp thứ Sáu, mười bốn tháng Mười Một. – Thầy dừng lại một chút. – Đừng chọn công trình đẹp. Chọn công trình sắp mất.

Ra về, Hy hỏi:

– Bà chọn gì?

– Chưa biết.

– Nhà K đi. Sắp đập rồi. – Hy nói. – Tui chọn cái cổng sắt nhà xe nhà K, cái cổng có hoa văn hình con công đó. Toản nói nó được hàn tay từ hồi chín mấy.

Quyến đã nghĩ tới nhà K từ lúc thầy nói chữ "sắp mất". Nhưng cô chưa biết chọn chỗ nào. Cả dãy nhà quá lớn cho một người, một học kỳ, một cuộn thước thép mượn.

Tối đó cô đi rửa chén về, leo cầu thang bắc, và dừng ở chiếu nghỉ giữa lầu một với lầu hai, chỗ bức tường có dòng chữ cảm ơn cái tường.

Cô đã đi qua cái chiếu nghỉ này cả trăm lần. Mười một bậc dưới, mười một bậc trên, một khoảng sàn vuông rộng chừng hai mét, một bức tường vôi đối diện có cái lỗ thông gió hình hoa thị trên cao. Tay vịn bê tông mài chạy theo bậc thang, tới chiếu nghỉ thì uốn cong một vòng rồi chạy tiếp lên trên. Chỗ uốn cong đó bị bàn tay người ta vuốt nhiều nhất, đã nhẵn bóng như đá cuội, lộ cả những hạt sỏi trắng li ti trong lớp đá mài.

Cầu thang này đã có từ năm chín sáu. Ba chục năm. Không biết bao nhiêu người đã đi lên đi xuống, kéo bao tải lên, khiêng vali xuống, ngồi ở chiếu nghỉ khóc vì rớt môn, viết lên tường "Qua rồi nè, cảm ơn cái tường". Rồi tháng Sáu năm sau, người ta sẽ đập nó.

– Cái cầu thang. – Quyến nói với Hy sáng hôm sau. – Tui vẽ cầu thang bắc nhà K.

Muốn đo cầu thang vào ban đêm, phải xin phép. Chiều thứ Ba, Quyến xuống văn phòng cô Huyên. Bà đang ngồi trước cái bàn gỗ, đeo kính lão, chép tay danh sách sinh viên nhà K vào một cuốn sổ bìa cứng, chép từng tên, từng phòng, từng quê quán.

– Cô chép làm gì vậy cô?

– Chép để giữ. – Bà nói, không ngẩng lên. – Máy tính văn phòng người ta lưu, mà nhà K đập rồi thì người ta lưu làm gì nữa. Cô chép, cô cất. Ba chục năm cô có ba chục cuốn. – Bà ngẩng lên. – Con xuống đây có chuyện gì?

Quyến nói chuyện bài vẽ ghi. Cô nói cô sẽ đo cầu thang bắc vào buổi tối, sau mười giờ rưỡi, khi đi làm về. Cô sẽ cần ngồi ở chiếu nghỉ, cần dùng đèn pin, có khi cần một cái thang nhôm nhỏ để đo cái lỗ thông gió trên cao.

Cô Huyên nghe xong, tháo kính ra, lau bằng vạt áo.

– Vẽ cái cầu thang đó hả.

– Dạ.

– Cái cầu thang bắc. – Bà lặp lại. Rồi bà đeo kính vào. – Ừ. Vẽ đi. Thang nhôm thì hỏi ông Tư, ổng có. Mà con đo tới mười hai giờ thôi nghen, cô không muốn có đứa nào ngủ gục ngoài cầu thang. – Bà cúi xuống cuốn sổ, rồi nói thêm, nhỏ hơn, như nói với chính bà: – Vẽ cho người ta nhớ. Cũng được.

Tối thứ Ba, Quyến về tới phòng thì thấy cả phòng hai mười bốn đang ngồi quanh giường Nghi. Trên giường có năm ly nước nhựa có ống hút to, nắp in hình con gấu.

– Trà sữa! – Nghi la lên khi thấy cô. – Mày một ly. Tao khao. Size lớn, thêm trân châu.

– Mày trúng số hả? – Quyến hỏi.

– Trúng nhiệm vụ. – Nghi giơ điện thoại lên, lần này quay màn hình ra cho mọi người thấy. Đó là một nhóm chat có tên gì đó bằng tiếng Anh, một ảnh đại diện hình đồng tiền vàng. Bên dưới là hàng chục tin nhắn từ những tài khoản có ảnh đại diện là những cô gái mặc áo vest cười tươi. – Nhiệm vụ cấp một tao làm xong rồi. Cấp hai là nạp năm trăm nghìn mua đơn hàng ảo, làm xong nhiệm vụ thì họ hoàn lại kèm hoa hồng. Tao nạp năm trăm, hôm nay họ trả về sáu trăm năm chục. Thật luôn. Tao chụp màn hình rồi đây này.

Chị Mỉn đặt ly trà sữa xuống, không uống.

– Nghi. Cái này người ta gọi là lừa đảo.

– Lừa đảo cái gì? Tiền về thật mà chị. Một trăm rưỡi lời trong một ngày. – Nghi cãi, giọng hơi to. – Lừa đảo thì ai lại trả tiền cho mình?

– Thì người ta trả cho mày lần đầu, để mày tin.

– Chị cứ nói thế. Đứa bạn cấp ba của em làm cả tháng nay, tháng được ba triệu. Nó còn gửi ảnh chụp chuyển khoản cho em đây này.

Chị Mỉn nhìn Nghi một lúc lâu. Rồi chị cầm ly trà sữa lên, đặt lại vào tay Nghi.

– Chị không uống. Mày cất tiền mà đi chợ.

Không khí trong phòng chùng xuống. H'Riêm uống một ngụm trà sữa, nhìn sang Sô Phy. Sô Phy cầm ly của mình, không uống, cũng không đặt xuống. Quyến đứng giữa phòng, ly trà sữa trên tay lạnh buốt.

– Tao không ép. – Nghi nói, giọng đã nhỏ lại, nhưng mắt đỏ lên. – Tao chỉ muốn khao chúng mày một lần. Từ hồi xuống đây toàn ăn của chị Mỉn, ăn cá khô của chị H'Riêm, uống cà phê của con Quyến.

Quyến nhìn Nghi. Rồi cô cắm ống hút vào ly trà sữa, hút một ngụm thật to, mấy hạt trân châu chạy vào miệng.

– Ngon. – Cô nói. – Cảm ơn Nghi.

H'Riêm cũng uống. Rồi Sô Phy. Chị Mỉn không uống, nhưng chị cũng không nói gì thêm. Chị leo lên giường, trùm chăn. Lát sau, Quyến nghe tiếng chị trở mình, rất lâu không ngủ được.

Hai giờ sáng, Quyến tỉnh dậy vì khát. Ở giường đối diện, màn hình điện thoại của Nghi vẫn sáng. Nghi nằm nghiêng, quay mặt vào tường, ngón tay cái lướt lên lướt xuống. Ánh sáng xanh của màn hình hắt lên trần nhà, lên cái quạt trần đang quay chậm, cạch cạch, cạch cạch.

Thứ Năm, mười sáu tháng Mười, Quyến bắt đầu đo.

Cô làm một tấm bảng kẹp bằng bìa cứng, kẹp giấy A4, vẽ sơ đồ cầu thang bằng tay trước, rồi đo đâu ghi đó. Hy cho cô mượn hẳn cuộn thước thép, nói cậu đo cái cổng nhà xe bằng thước của Toản. Cô mượn thêm cây đèn pin đội đầu của chị Mỉn, loại chị dùng đi làm ca đêm ở xưởng thực tập.

Bậc thứ nhất cao mười sáu phân rưỡi, sâu hai mươi tám phân. Bậc thứ hai mười sáu phân. Bậc thứ ba mười bảy. Không có bậc nào giống bậc nào. Cô đo hết hai mươi hai bậc dưới, mất gần một tiếng, ghi từng con số lên sơ đồ. Cạnh mỗi con số là một chữ viết tắt cô tự đặt: "m" là mòn, "v" là vỡ mép, "s" là có vết sửa bằng xi măng mới.

Gần mười hai giờ, cô đang ngồi ở chiếu nghỉ đo chiều rộng sàn thì nghe tiếng dép tổ ong lẹp xẹp dưới chân cầu thang. Ông Tư đi lên, tay cầm một cái thang nhôm gấp.

– Cô Huyên nói con cần thang. – Ông dựng cái thang vào tường. – Để đây, mai mốt khỏi tìm. Đo xong thì để lại đây, sáng tui lấy.

– Dạ, con cảm ơn ông.

Ông Tư không đi xuống liền. Ông đứng ở bậc trên cùng của đoạn dưới, nhìn tấm bảng kẹp của cô, nhìn sơ đồ vẽ tay với mấy chục con số li ti. Rồi ông nhìn lên bức tường đối diện, bức tường vôi của chiếu nghỉ, có cái lỗ thông gió hình hoa thị ở trên và mấy mảng vôi phồng rộp ở góc dưới.

– Con đo cái tường này luôn hả?

– Dạ. Thầy dặn phải ghi lớp vật liệu. Tường này quét vôi nhiều lớp, con định đo xem nó dày bao nhiêu, mấy lớp. Chỗ góc dưới vôi bong rồi, con cạo một chút là thấy.

Ông Tư im lặng.

Ông im lâu tới mức Quyến tưởng ông không nghe. Cô ngẩng lên. Ông đang nhìn chằm chằm vào góc dưới bức tường, chỗ mấy mảng vôi phồng rộp, chỗ để lộ lớp vàng nhạt rồi lớp xanh lơ bên dưới. Dưới ánh đèn đội đầu của cô, gương mặt sạm của ông trông như được tạc bằng gỗ.

– Vẽ thì vẽ. – Ông nói. Giọng ông chậm và rõ như người ta đọc một điều lệ. – Đừng cạo vôi chỗ chiếu nghỉ.

– Sao vậy ông?

– Tường cũ. Cạo vô là nó bể ra từng mảng. Cô Huyên la. – Ông quay lưng, đi xuống. Đi được ba bậc, ông dừng lại, nói thêm mà không quay đầu: – Muốn biết tường dày bao nhiêu thì đo ở cái lỗ thông gió. Lỗ thông gió xuyên qua tường, con đo chiều sâu cái lỗ là ra. Khỏi cạo.

Tiếng dép tổ ong lẹp xẹp xuống hết cầu thang, rồi xa dần về phía cái chòi tôn.

Quyến ngồi ở chiếu nghỉ, nhìn cái lỗ thông gió hình hoa thị trên cao. Ông Tư nói đúng. Đo chiều sâu cái lỗ là ra bề dày tường, một kiến trúc sư sẽ làm như vậy. Nhưng cái lỗ chỉ cho biết bề dày tường. Nó không cho biết tường có mấy lớp vôi, lớp nào quét năm nào, dưới lớp vôi là gạch hay vữa.

Và ông Tư thì chưa bao giờ là kiến trúc sư.

Cô chiếu đèn đội đầu vào góc dưới bức tường. Ánh sáng trắng rọi lên những mảng vôi phồng, những vết nứt chân chim, một vệt nước đã khô chảy dài từ cái lỗ thông gió xuống. Ngoài trời, gió bắt đầu nổi lên. Tiếng lá sứ va vào nhau xào xạc. Trên điện thoại, dự báo thời tiết ghi tối mai, thứ Sáu, mưa lớn.

— Hết chương 8 —