Thầy nợ ba em một lời chào

Chương 20: Thầy nợ ba em một lời chào

Cái va li nhựa của Sô Phy đã đóng khóa, dựng ở chân giường, quai kéo rút lên sẵn.

Quyến thấy nó khi đi làm về tối thứ Ba, hai mươi tháng Một. Phòng hai mười bốn sáng đèn, không ai nói chuyện. Chị Mỉn ngồi trên giường dưới, kính đẩy lên trán. H'Riêm ôm cây đàn mà không đàn. Nghi đứng tựa cửa sổ, tay khoanh trước ngực. Sô Phy ngồi trên mép giường, hai tay đặt trên đùi, mặt cúi xuống, như một học trò bị gọi lên bảng mà không thuộc bài.

– Nó rớt Giải phẫu. – Nghi nói, trước khi Quyến kịp hỏi. – Bốn điểm. Thiếu một điểm.

– Thi lại được mà. – Quyến nói.

– Nó không thi lại. – Chị Mỉn nói. – Nó mua vé xe về rồi. Sáng mai sáu giờ.

Quyến đặt ba lô xuống.

Tuần thi cuối kỳ vừa qua cả phòng đều sống như chuột trong hang. Quyến thi Toán, thi Lịch sử kiến trúc, nộp bài Hình họa vẽ người, chạy từ phòng thi xuống xưởng rồi từ xưởng về ngồi học ngoài hành lang. Nghi thức tới ba giờ sáng ôn Nguyên lý kế toán. Sô Phy thì đêm nào cũng ngồi dưới đèn điện thoại, môi mấp máy tên xương tiếng Latin, giống hệt cái đêm đầu tiên Quyến dọn tới. Có điều tháng này Sô Phy làm thêm một ca nữa ở quán cơm, ca sáng sớm, nên đêm nào cũng ngủ gục trên cuốn sách.

– Thi lại phải đóng tiền học lại. – Sô Phy nói, giọng nhỏ, đều. – Tám trăm ngàn. Với lại tui không muốn học nữa. Tui về làm ở quê, ở gần Mế. Mế cần người đưa đi bệnh viện.

– Mế bị gì? – Nghi hỏi.

Sô Phy không trả lời. Bạn ấy nhìn sang Quyến. Quyến hiểu cái nhìn đó: tui biết bà thấy rồi.

Cô gật đầu, rất khẽ.

Sô Phy thò tay xuống dưới gối, lấy ra cái hộp bánh thiếc. Mở nắp. Bên trong là một xấp biên lai chuyển tiền giấy mỏng, xếp theo tháng, cột bằng sợi thun. Tháng Chín, tháng Mười, tháng Mười Một, tháng Mười Hai. Dòng nội dung tháng nào cũng giống nhau, viết tay: "Gửi Mế – tiền chạy thận."

– Mế chạy thận hai năm rồi. Mỗi tuần ba lần, lên bệnh viện tỉnh. Bảo hiểm trả tiền chạy, mà tiền xe, tiền thuốc thêm, tiền ăn thì không. – Sô Phy nói. – Thằng em tui mới mười sáu, nó nghỉ học đi phụ hồ. Tui ở đây học, tui không làm gì được cho Mế, ngoài cái này.

Chị Mỉn cầm xấp biên lai, lật từng tờ. Lật xong, chị đặt lại vào hộp, đóng nắp, đưa trả.

– Mế biết em định nghỉ không?

– Không. Tui về rồi tui nói.

– Vậy gọi cho Mế. Bây giờ.

– Mế ngủ rồi chị.

– Mế em dậy lúc ba giờ sáng làm bánh, em nói vậy mà. – Chị Mỉn nói. – Ba giờ gọi.

Không ai đi ngủ đêm đó. Nghi đi pha mì gói cho cả phòng bằng nước nóng ở bình cuối hành lang. H'Riêm đàn rất nhỏ, mấy hợp âm lặp đi lặp lại. Quyến lấy tờ giấy A3 vẽ căn phòng mười hai mét vuông cho Sô Phy, cái bài cuối kỳ được tám điểm, đặt lên giường bạn ấy. Ô cửa sổ hướng đông. Kệ phơi đồng phục điều dưỡng.

– Bà định để tui vẽ cái này cho ai ở? – Quyến hỏi.

Sô Phy nhìn tờ giấy. Lần đầu tiên tối đó, môi bạn ấy run.

Ba giờ mười, Sô Phy gọi về. Bạn ấy bật loa ngoài vì chị Mỉn bắt vậy. Đầu dây bên kia có tiếng nồi niêu, tiếng củi nổ lách tách, và giọng một người đàn bà nói tiếng Khmer, khàn, chậm. Sô Phy nói một tràng, giọng vỡ ra ở giữa. Người đàn bà im. Rồi bà nói, lần này bằng tiếng Việt, cái giọng tiếng Việt lơ lớ của người ít dùng, chắc để cả phòng cùng nghe:

– Con về thì Mế cho con ăn bánh. Mà con về luôn thì Mế không cho vô nhà. Mế chạy thận được. Mế chưa chết. Con học đi.

Sáng hôm sau, cái va li vẫn dựng ở chân giường. Sô Phy đi trả vé xe, lấy lại được một nửa tiền. Chị Mỉn đưa bạn ấy lên phòng đào tạo trường y hỏi lịch thi lại: giữa tháng Năm, cùng đợt thi học kỳ hai. Tám trăm ngàn học phí học lại thì H'Riêm góp ba trăm từ tiền hát quán, chị Mỉn góp ba trăm. Nghi không có tiền thì nhận chép giùm Sô Phy toàn bộ đề cương Giải phẫu bằng chữ in cho dễ đọc. Quyến góp hai trăm, lấy từ cái phong bì của má.

Cái phong bì "Laptop" thì cô không đụng. Trong đó có bốn trăm ngàn của Nghi, hai đợt, đúng hẹn.

Chiều thứ Năm, xưởng mô hình vắng. Sinh viên thi xong đã về quê gần hết, chỉ còn mấy anh chị năm năm làm đồ án tốt nghiệp. Chú Lợi ngồi ở bàn đầu, chuốt một khung cửa sổ bằng gỗ balsa nhỏ bằng móng tay. Quyến quét dọn mạt xốp dưới gầm bàn. Cô đã định hỏi từ hai tuần nay. Hôm nay không còn ai ở xưởng.

– Chú Lợi.

– Ờ.

– Bữa đầu chú dạy con cắt xốp, chú nói chú tận mắt thấy cái cung đốt một phòng ký túc. – Cô dựng cây chổi vào tường. – Phòng hai lẻ bảy nhà K phải không chú?

Con dao rọc trên tay chú Lợi dừng lại.

– Con biết rồi chú. – Quyến nói. – Phan Văn Tín. Ba con. Cô Huyên cho con coi hồ sơ.

Chú Lợi đặt con dao xuống. Chú tháo cặp kính lão, xoa xoa sống mũi, lâu. Rồi chú đeo kính vào lại, kéo cái ghế đẩu bên cạnh ra, gõ lên mặt ghế. Cô ngồi xuống.

– Chú không có mặt đêm đó. – Chú nói. – Sáng hôm sau chú lên phụ dọn. Đồ án của tụi nó cháy hết, trường biểu chú lên coi còn vớt được cái mô hình nào không. Không vớt được cái nào.

– Rồi sao chú nói là cái cung?

Chú Lợi nhìn ra cửa xưởng, nhìn cái khoảng sân xi măng nắng chang chang bên ngoài.

– Chú làm cái nghề này ba chục năm. Chú biết cái gì cháy thì để lại dấu gì. – Chú nói chậm. – Mền cháy thì nó cháy từ dưới lên. Còn cái phòng đó, chỗ cháy nặng nhất là góc cái bàn làm mô hình sát cửa sổ. Cái trần đen ngay trên cái bàn. Cái giường cháy sau. – Chú dừng lại. – Đó là chú nghĩ vậy. Chú nghi. Mà biên bản ghi bếp điện. Ba con viết bếp điện, ký tên. Chú là thợ, chú đâu phải công an. Người ta tự nhận, mình lấy gì nói người ta nói sai.

– Cái bàn đó của ai chú?

– Của cả phòng. Phòng tám đứa có một cái bàn lớn kê sát cửa sổ, đứa nào làm mô hình cũng ngồi đó. – Chú Lợi cầm con dao rọc lên lại. – Chú nói vậy thôi. Con đừng đi kể cái chuyện chú nghi cho ai. Chú nghi hai mươi lăm năm mà có dám nói với ai đâu.

Quyến ngồi im. Góc cái bàn sát cửa sổ. Cô nhớ vệt đen bảy mươi lăm nhân sáu mươi trên trần, cách tường đầu hồi một mét hai. Nhớ nửa sàn ceramic phía cửa sổ. Nhớ khung cửa sổ sắt vuông mới.

– Ba con có cung không chú? – Cô hỏi.

Chú Lợi không trả lời câu đó. Chú chuốt cái khung cửa sổ balsa thêm mấy đường. Rồi chú nói, như nói với cái khung cửa sổ:

– Thằng Thạc mà biết chú nói với con mấy cái này thì nó giận chú. Hồi tháng Mười Một nó dặn chú kỹ lắm. Nó nhờ chú dán cái tờ tuyển phụ xưởng, dặn: nhận con nhỏ đó, đừng nói với nó là tôi nhờ, đừng nói gì với nó hết.

Cô ngẩng lên.

Chú Lợi cũng ngẩng lên. Chú nhìn cô, rồi nhìn con dao trên tay mình, như không hiểu sao nó lại nói ra câu đó.

– Thôi chết. – Chú nói.

Sáng thứ Hai, hai mươi sáu tháng Một, phòng giáo vụ khoa Kiến trúc dán bảng điểm học kỳ một. Quyến không đi xem. Cô đứng ở đầu hành lang tầng ba, chỗ có cái cửa sổ nhìn xuống sân trường, đợi.

Thầy Thạc ra khỏi phòng bộ môn lúc mười giờ kém mười lăm, kẹp cuốn sách dưới nách, đi về phía cầu thang. Thấy cô đứng giữa hành lang, thầy dừng lại.

– Thầy nhờ chú Lợi nhận em vô xưởng. – Cô nói. Cô không chào. Cô đã định nói câu này một cách bình tĩnh, cô đã tập nó suốt bốn ngày. Nhưng nó ra khỏi miệng cô nghe sắc như mép giấy. – Thầy biết em là con ai từ lâu rồi. Thầy để em đi đo phòng hai lẻ bảy, đo cái vệt đen, rồi thầy hỏi em có tin không. Thầy thương hại con của người đốt nhà K hả thầy?

Hành lang vắng. Ở cuối dãy có tiếng một cái máy in đang kéo giấy.

Thầy Thạc không trả lời ngay. Thầy nhìn cô một lúc, rồi đi lại cái cửa sổ, đặt cuốn sách lên bậu cửa, đứng cạnh cô, nhìn xuống sân trường.

– Em nói dối tôi hai lần. – Thầy nói. Giọng Bắc đều đều, không lên không xuống, như khi thầy đọc kích thước. – Lần đầu em nói em tự tập cầm bút. Lần hai em nói ba em không biết vẽ.

– Dạ.

– Tôi không trách em. Tôi cũng nói dối em, bằng cách không nói gì. – Thầy dừng lại. – Không phải thương hại. Tôi không biết gọi là gì. Tôi chỉ biết là khi tôi thấy cái vệt chì của ngón út em trên tờ giấy bị gạch, tôi đứng ở cái thùng rác đó nửa tiếng.

Quyến không nói gì.

– Cái con én trên tường chiếu nghỉ. – Thầy nói. – Ba em vẽ nó buổi tối mười hai tháng Tám năm hai nghìn. Hôm đó nó vừa cắm xong cái cành sứ dưới sân, tay còn dính đất. Nó nói nhà K phải có một cái gì của mình. Tôi đứng giữ cái đèn pin cho nó vẽ. Nó vẽ một lần, không sửa, rồi ghi ngày bên dưới. Tôi hỏi sao không ký tên. Nó nói con én là tên rồi.

– Ba em đi không chào tôi. – Thầy nói tiếp. – Hôm nó dọn đi, tôi đang ngồi thi vấn đáp học bổng. Tôi về tới phòng thì giường nó trống. Tôi chạy ra bến xe. Tôi viết thư về quê nó ba lá, không lá nào có hồi âm. Tôi giận nó mười mấy năm. Tôi nghĩ nó đốt cái phòng, làm ông Tư bỏng, rồi bỏ chạy, để lại tôi đứng giữa cái đống tro, ai đi ngang cũng nhìn. – Thầy im một lúc. – Rồi tôi về nước, về đây dạy. Tôi đi ngang nhà K mỗi tuần. Tôi không vào lần nào. Tôi không về Quảng Ngãi tìm nó lần nào. Tôi biết nó đã vào Đắk Lắk, từ năm hai nghìn mười, một người bạn cũ nói với tôi. Tôi cũng không đi.

– Sao thầy không đi?

– Vì tôi vẫn đợi nó chào tôi trước. – Thầy nói. – Hai mươi lăm năm. Bây giờ tôi nghĩ người nợ lời chào là tôi.

Thầy mở cái cặp da cũ đặt dưới chân, lấy ra một phong bì thư.

Phong bì giấy xi măng, loại người ta bán ở bưu điện hồi trước, đã ngả màu trà. Góc trên dán một con tem chưa đóng dấu. Mặt trước, mực bút máy xanh, nét chữ đứng, nhỏ, đều như chữ số trên bản vẽ: "Phan Văn Tín". Bên dưới là địa chỉ một thôn, một xã ven sông Trà Khúc, Quảng Ngãi. Góc trái ghi tên người gửi, một địa chỉ ở một thành phố châu Âu mà cô không đọc được. Phía sau, ngay mép dán, có một dòng chữ nhỏ: "Tháng Ba năm 2002."

– Lá thứ tư. – Thầy nói. – Tôi viết ở bên kia, viết xong thì không gửi. Ba lá trước không có ai trả lời, tôi nghĩ lá này cũng vậy. Tôi giữ nó hai mươi bốn năm.

Thầy đưa phong bì ra.

– Tết này em về, em đưa cho ba em giùm tôi. Ba em đọc hay không là việc của ba em. – Thầy nói. – Còn chuyện xưởng mô hình, em muốn nghỉ thì nghỉ, tôi không giữ. Em muốn làm thì làm. Tiền đó là tiền em làm ra, không phải tiền tôi cho.

Quyến nhìn cái phong bì. Rồi cô cầm lấy nó. Giấy xi măng khô và nhẹ, nhẹ hơn cô tưởng, như một chiếc lá rụng lâu ngày.

Thầy Thạc nhặt cuốn sách trên bậu cửa sổ, kẹp vào nách, đi về phía cầu thang. Đi được mấy bước, thầy quay lại.

– Chín rưỡi bài vẽ ghi là điểm của em. Không phải của ba em. – Thầy nói. – Tôi muốn em biết điều đó.

Rồi thầy đi xuống.

Quyến đứng một mình ở hành lang. Cô lật phong bì ra mặt sau. Mép dán vẫn còn nguyên, keo đã khô cứng, chưa từng có ai mở. Qua lớp giấy xi măng, dưới ánh nắng từ cửa sổ, cô thấy lờ mờ bên trong có mấy tờ giấy gấp, và một vật gì đó nhỏ, cứng, vuông vức, cộm lên ở một góc, cỡ một con tem.

— Hết chương 20 —