Bao lạc không cần cân

Chương 35: Bao lạc không cần cân

Ông giám đốc chuỗi cửa hàng không bay vào Sài Gòn chiều thứ Hai.

Ông về Vạn Lăng vào sáng thứ Bảy tuần sau, hai mươi hai tháng Bảy, đi một chiếc xe hơi bảy chỗ có người lái, anh Quang ngồi ghế trước. Ông ngoài năm mươi tuổi, người thấp, đậm, tóc húi cua bạc trắng, mặc cái áo sơ mi ngắn tay bỏ ngoài quần. Ông xuống xe ở cổng bến xe, không ở cổng xưởng, vì anh Quang đã kể cho ông nghe về cái gian hàng có bà cụ ngồi dưới cái cân đòn.

U không còn ngồi ở đấy nữa. Chị Lài ngồi. Cái cân đòn vẫn treo ở cái xà sắt trước gian, quả cân mới sáng choang lủng lẳng ở đầu sợi dây gai, viên chì kẹp lấp lánh.

Ông giám đốc đứng xem người ta cân. Một bà đi xe khách từ tỉnh bên sang, móc năm túi kẹo vào cân, tự kéo, tự đọc. Một ông phụ xe đứng chờ đến lượt. Chị Lài ngồi trên ghế đẩu cao, không cân hộ ai, chỉ nói: Bác kéo chậm thôi, đến lúc cái đòn nằm thẳng thì dừng.

Ông giám đốc mua năm túi kẹo. Rồi ông tự móc vào cân, tự kéo, tự đọc. Hai cân rưỡi, quá một tí.

– Tôi người Hải Phòng. – Ông nói với Kiệm, lúc hai người ngồi ở cái bàn gỗ góc xưởng, Gấm ngồi bên cạnh. – Hồi bé mẹ tôi bán cá ở chợ Sắt. Bà có một cái cân đòn y như thế. Bà bảo tôi: Cân cho người ta là cân cho mình.

Ông không nói gì về chuyện Kiệm không lên Hà Nội. Anh Quang đã kể cho ông nghe. Ông chỉ hỏi một câu, lúc đặt chén nước chè xuống.

– Con bé không sao chứ?

– Không sao ạ. – Kiệm nói. – Chiều nay nó đi học bơi.

Ông giám đốc gật đầu.

Hợp đồng ký buổi trưa hôm ấy, ở cái bàn gỗ góc xưởng. Không phải hai mươi tấn. Gấm tính cho ông nghe: xưởng làm được bao nhiêu mà không phải làm ẩu, chum vôi chứa được bao nhiêu qua mùa nồm, lạc bãi Bồ Xuyên và hai xã bên cạnh mỗi vụ được bao nhiêu tấn. Mười hai tấn một năm. Thanh toán sáu mươi ngày. Ông giám đốc nghe hết, không mặc cả một câu.

– Anh Quang bảo tôi anh dại. – Ông nói với Kiệm, lúc cầm bút ký. – Tôi thấy anh dại đúng cách.

Kiệm ký. Gấm ký bên cạnh. Hai chữ ký, như cái điều lệ công ty cô đã bắt anh đọc to lên.

Chiều hôm ấy, ở cái ao sau xí nghiệp sứ cũ, Kiệm xuống nước.

Anh lội từ bờ ra, chậm, từng bước, bùn đáy ao lún dưới chân. Nước đến đầu gối. Đến thắt lưng. Đến ngực. Khảm đứng giữa ao, khoanh tay, nhìn. Cái Hến bám vào cổ bố, run, nhưng không khóc. Thằng Thóc thì bơi vòng quanh hai bố con như con rái cá, hét toáng lên: Bố xuống rồi! Bố xuống rồi!

Kiệm đỡ bụng con gái, như anh đã ngồi trên bờ nhìn Khảm làm suốt hai mùa hè. Cái Hến nằm sấp trên mặt nước, đạp chân. Anh cảm thấy cái thân hình nhỏ bé ấy nổi lên trong lòng hai bàn tay mình, nhẹ dần, nhẹ dần, đến lúc nước đỡ nó chứ không phải anh.

Anh không bơi. Anh vẫn chưa bơi được. Nhưng anh đứng ở giữa ao đến lúc trời tối.

Chủ nhật tuần sau, anh tháo cái rào tre ở sân sau.

Anh làm từ sáng sớm, một mình, nhổ từng cái cọc đã mục chân, gỡ từng nẹp tre đã bạc. Thằng Thóc dậy, thấy bố làm, chạy ra khuân giúp, mỗi lần ôm được hai thanh tre, kéo lê ra góc vườn. Cái Hến đứng ở bậc thềm xem. Gấm đứng sau con.

Đến trưa thì xong. Chân tường sân sau trống trơn, chỉ còn một hàng lỗ cọc trên nền đất. Kiệm leo lên cái ghế đẩu, tháo cái then cổng đặt cao từ năm chín sáu, lắp lại cái then cũ ở chỗ cũ, ngang tầm tay một đứa trẻ.

Gấm không nói gì. Cô chỉ đi ra, đứng nhìn cái cổng, rồi đưa tay lên kéo thử cái then. Nó trượt êm.

Cuối tháng Tám, u đi chợ.

Không phải ra bến xe. Ra chợ Vạn Lăng, cái chợ mái tôn ở cách nhà năm chục bước chân. Từ cái buổi sáng tháng Sáu năm chín bảy, u không bước vào cái cổng chợ ấy lần nào nữa. U đi chậm, một tay chống gậy, một tay bám vào vai cái Hến. Con bé chín tuổi đi bên cạnh bà, ôm cái làn mây.

Kiệm đi sau hai bà cháu, cách mấy bước.

Dãy B, gian thứ tư. Bây giờ người ta bán quần áo trẻ con ở đấy, mấy cái áo phông in hình chuột, hình gấu treo lủng lẳng trên cái xà ngang, đúng chỗ ngày trước cái cân đòn treo ở móc sắt. Một cô bán hàng trẻ ngồi trên cái ghế nhựa, không biết bà cụ chống gậy đứng trước gian mình là ai.

U đứng nhìn cái xà ngang rất lâu.

Ở gian bên cạnh, hàng mắm của bà Sáu vẫn còn. Bà Sáu sáu mươi lăm tuổi, đã rụng hết răng thật, hàm răng giả nhựa hồng bây giờ lúc nào cũng ngâm trong cái cốc nước để bên cạnh, chỉ lắp vào khi ăn. Bà nhìn thấy u, đứng dậy, chậm, chống tay vào đầu gối.

– Bà Tươi. – Bà Sáu nói, giọng móm mém. – Bà ra chợ đấy à.

– Tao ra mua mắm. – U nói.

Bà Sáu múc mắm tôm vào cái hũ sành của u, cân bằng cái cân đĩa của bà. U không nhìn cái cân. U trả tiền, cầm hũ mắm, đưa cho cái Hến bỏ vào làn.

– Hai mươi năm tao ngồi cạnh mày. – U nói với bà Sáu. – Bảy năm nay mày bán mẹt kẹo hộ nhà tao không lấy tiền.

– Thì mày có hỏi đâu mà tao lấy. – Bà Sáu nói.

Hai bà già đứng nhìn nhau một lúc. Rồi u quay đi, bám vai cái Hến, chậm rãi ra cổng chợ. Đến cổng, u dừng lại, quay đầu nhìn dãy B một lần nữa.

– Cái cân treo ở đấy. – U nói với cái Hến, chỉ tay vào cái xà ngang. – Ông con treo cho bà, từ năm bà mười chín tuổi.

Tối hôm ấy, u gọi chị Lài vào buồng, nói chuyện rất lâu. Hôm sau chị Lài kể với Gấm: Bà bảo từ nay cái gian ở bến xe là của chị. Bà bảo chị giữ cái cân, bà không ra nữa. Bà bảo chị mà để ai cân thiếu một lạng thì bà lên tận bến xe mà chửi.

Giỗ ông Chất năm Tân Tỵ rơi vào thứ Ba, mồng sáu tháng Ba năm 2001, mười hai tháng Hai âm lịch.

Năm nào giỗ bố, nhà u cũng chỉ làm một mâm cơm, cúng xong thì cả nhà ăn. Năm nay Kiệm bảo Gấm làm bốn mâm, kê ra cả gian ngoài, gian giữa, tràn ra hiên.

Anh Tòng đến trước tiên, áo sơ mi trắng cài kín cúc cổ, dắt theo hai đứa cháu. Thằng lớn mười bảy tuổi đã cao hơn chú, con bé em mười lăm, tóc cắt ngang vai. Anh đặt lên bàn thờ một nải chuối và ba cái bánh khảo, thắp hương, đứng trước ảnh ông Chất một lúc.

– Ông Chất tôi biết. – Anh nói với u. – Năm tám hai tôi xin vào xí nghiệp làm bốc vác, ông ấy không nhận, bảo tôi gầy quá. Rồi ông ấy cho tôi một cân gạo.

U nhìn anh Tòng. Có lẽ u không nhớ. Có lẽ ông Chất chưa bao giờ kể.

Khảm và Duyến đến sau, dắt cu Bờm mười một tuổi. Khảm mặc cái áo bộ đội đã giặt bạc, đầu tóc gọn gàng. Anh đứng ở bậc cổng một lúc, nhìn vào sân, nhìn anh Tòng đang ngồi ở hiên. Hai người nhìn nhau. Rồi Khảm đi đến, ngồi xuống cạnh anh Tòng, không nói gì, rót cho anh một chén rượu.

– Năm chín hai anh trả tôi sáu phần mười. – Khảm nói, mắt nhìn chén rượu. – Anh bán cái xe. Tôi chưa cảm ơn anh câu nào.

– Thì bây giờ mày cảm ơn đi. – Anh Tòng nói.

– Cảm ơn anh.

Anh Tòng cầm chén rượu lên, uống một ngụm, đặt xuống.

– Thế là xong. – Anh nói.

Ông Phấn đến, đeo cặp kính gọng đen, mang theo một cuốn sổ kho cũ của xí nghiệp sứ năm bảy chín, cuốn sổ có chữ ông Chất, mà ông giữ từ ngày thanh lý. Ông đặt nó lên bàn thờ, cạnh bát hương. Chị Lài đến, ồn ào như mọi khi, xách theo một con gà luộc. Thằng Lũng đến, hai mươi bốn tuổi, đã có vợ ở xã Đồng Khê.

Bà Hòe đến cuối cùng, lúc mâm đã dọn. Bà đi đò của Khảm sang, Lũng ra bến đón. Lũng vác trên vai một bao lạc, thả xuống giữa sân, đánh thịch.

– Lạc xuân năm ngoái tôi để dành. – Bà Hòe nói. – Biếu ông Chất.

Kiệm đứng dậy. Anh đi đến cái bao, cúi xuống, hai tay nắm lấy hai góc, định kéo nó về phía cái cân đĩa đặt ở góc hiên. Không nghĩ. Như mười năm nay anh vẫn làm, với mọi bao lạc đặt xuống trước mặt mình.

– Cậu làm gì đấy? – Bà Hòe hỏi.

Kiệm đứng sững, hai tay vẫn nắm hai góc bao.

– Cháu… cân.

– Lạc biếu thì cân làm gì. – Bà Hòe nói.

Cả cái sân im một nhịp. Rồi chị Lài phá ra cười đầu tiên. Rồi anh Tòng cười, cái cười ngắn, khô, như người ho. Rồi Khảm cười hô hố như năm hai mươi sáu tuổi, cười đến mức cu Bờm phải giật áo bố. Rồi cả sân cười.

Kiệm buông cái bao. Anh đứng giữa sân, nhìn những người đang cười. Anh cũng cười. Anh không nhớ lần cuối cùng anh cười như thế là bao giờ. Có lẽ ở một kiếp khác. Có lẽ chưa bao giờ.

Bà Hòe ngồi xuống mâm, cạnh u. Hai bà già, một bà chống gậy, một bà to ngang, ngồi cạnh nhau. Bà Hòe gắp cho u một miếng thịt gà.

– Bà Tươi ăn đi.

– Bà Hòe ăn đi.

Hai bà không nói gì thêm. Nhưng u ăn miếng thịt gà ấy, và bà Hòe ăn miếng giò u gắp lại.

Cuối buổi, khi khách đã về gần hết, Kiệm thò tay vào túi áo trong, lấy ra cái khăn mùi xoa thêu chữ C. Anh mở ra. Quả cân của bố nằm trong lòng bàn tay anh, vàng sẫm, ba vết khía mòn, một vết xước nhỏ từ hôm lăn trên nền xi măng bến xe.

Anh không đặt nó lên bàn thờ. U đã bảo nó không phải cái để thờ.

Anh đặt nó lên mâm cơm, cạnh đĩa kẹo lạc, cạnh cái bát sen mẻ miệng của cái Hến đựng đầy lạc rang của bà Hòe. Cái Hến ngồi bên cạnh, đưa ngón tay cái lên, miết nhẹ lên ba vết khía, như bà đã dạy nó ở bến xe.

– Cân xong thì phải sờ vào quả cân một cái. – Con bé nói, giọng y như giọng bà. – Cho nó biết là mình đã cân đúng.

U ngồi ở đầu mâm, nhìn cháu, không nói gì.

— Hết chương 35 —