Cái Tết không có pháo

Chương 15: Cái Tết không có pháo

Cái loa truyền thanh trên cột điện đầu phố Chợ đọc thông báo vào lúc sáu giờ chiều, chen giữa bản tin thời tiết và bài hát về mùa xuân. Kể từ ngày mùng một tháng Một năm 1995, nghiêm cấm sản xuất, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ và đốt các loại pháo nổ. Giọng cô phát thanh viên đều đều, đọc hai lần.

Cái Hến ba tuổi rưỡi đang ngồi xổm ở bậc cổng chơi với mấy viên sỏi, ngẩng lên hỏi:

– Bố ơi, pháo là gì?

Kiệm ngồi xuống cạnh con. Năm ngoái Tết, con bé đã sợ tiếng pháo đến mức chui vào gầm giường, bịt tai khóc. Nó không nhớ.

– Pháo là cái nổ đùng đoàng ngày Tết. – Anh nói. – Năm nay không có nữa.

– Sao không có?

– Vì người ta cấm.

– Sao người ta cấm?

Anh nghĩ một lúc. Kiếp trước, anh đã nghe người ta nói đủ thứ về cái lệnh cấm ấy, ở quán nước, ở chợ, người khen người chê. Anh chỉ nhớ có một điều: từ năm ấy trở đi, không bao giờ còn đứa trẻ nào ở cái thị xã này bị cụt ngón tay vì pháo tép nữa. Năm 1989, thằng con trai út nhà ông cắt tóc ở gốc bàng mất hai đốt ngón trỏ vì một quả pháo xịt.

– Vì pháo làm đau tay trẻ con. – Anh nói.

Cái Hến nhìn hai bàn tay mình, xòe ra, nắm lại, rồi gật đầu như đã hiểu, và quay về với mấy viên sỏi.

Tháng Chạp năm Giáp Tuất, xưởng ở kho số ba đỏ lửa cả đêm.

Không còn phải chạy đi mượn phòng sấy mộc của ai. Mười cái chum sành lót vôi thành ba mươi cái. Mười hai người làm thành mười tám. Anh Nghĩa ở công ty thực phẩm tỉnh bên lấy kẹo quanh năm, Tết thì đặt gấp ba. Bà Duệ lấy đều mỗi tuần. Tấn đưa được kẹo vào sáu cửa hàng ở phố Hàng Bông, phố Huế, bày trong tủ kính, bán gấp rưỡi giá bà Duệ nhập. Tấn không đòi bớt mười phần trăm nữa. Anh ta đòi bớt năm phần trăm, và bà Duệ cho.

Cuối năm, Gấm ngồi bên cái bàn gỗ ở góc xưởng, cộng sổ. Kiệm ngồi đối diện, ôm thằng Thóc chín tháng tuổi đang ngủ say, miệng còn ngậm cái núm vú cao su.

– Ba mươi mốt triệu bốn trăm. – Gấm nói. – Đã trừ tiền thuê kho, tiền lương đến hết tháng Chạp, tiền nha tiền lạc tháng Giêng đã đặt.

Ba mươi mốt triệu. Hai năm rưỡi trước, anh có một triệu tám và một cái phong bì giấy xi măng.

– Anh định làm gì với nó? – Gấm hỏi.

Anh không trả lời ngay. Anh đang nghĩ đến một việc khác, một việc mà ba mươi mốt triệu không mua được.

Anh đã thử mọi cách.

Tháng Mười hai, anh đến tìm Khảm ở nhà, lúc nó vừa chạy một chuyến Lạng Sơn về, mệt rũ. Anh mời nó lần nữa: về làm cho anh, lái xe thuê chở kẹo đi Hà Nội, đi tỉnh bên, lương bằng ông Bằng, trả nợ ông Tạo trừ dần vào lương. Khảm nằm trên cái phản, gác tay lên trán, không mở mắt.

– Ông Bằng ứng cho tao rồi. – Nó nói. – Năm triệu. Tao trả bớt ông Tạo rồi. Giờ tao bỏ ông Bằng thì tao lấy gì trả lại năm triệu ấy?

– Tao trả.

Khảm mở mắt, nhìn lên trần nhà.

– Mày trả, rồi tao nợ mày. – Nó nói. – Tao nợ ông Tạo thì tao còn chửi được ông ấy. Nợ mày thì tao chửi ai?

Tháng Giêng, mùng sáu Tết, anh đến nhà ông Bằng.

Ông Bằng bốn mươi lăm tuổi, người thấp, đậm, cái cổ ngắn, ở một căn nhà hai tầng mới xây ở phố Ga, sân trước đỗ hai chiếc xe tải, thùng xe phủ bạt xanh. Ông pha trà mời Kiệm, rót ra hai cái chén nhỏ, nói chuyện kẹo lạc, chuyện Tết không pháo buồn quá, chuyện giá dầu. Rồi Kiệm nói vào việc.

– Em muốn thuê một xe của anh. Ngày hai mươi bảy tháng Giêng. Chở kẹo đi Hải Phòng.

Ông Bằng đặt chén trà xuống.

– Hai mươi bảy thì xe tôi kín rồi. Một xe đi Lạng Sơn, một xe đi Thái Nguyên.

– Em trả gấp đôi.

– Không phải tiền. – Ông Bằng nói. – Hàng của người ta. Ông chủ hàng ở Lạng Sơn đặt từ trước Tết, ký giấy rồi. Hàng phải về đến kho ở Hà Nội sáng hai mươi tám, để người ta kịp giao trước ngày ba mươi tháng Giêng. Tôi lỡ hẹn với ông ấy một lần là mất cả mối.

– Thế thì cho xe chạy ban ngày. – Kiệm nói. – Đi sớm hơn một hôm.

– Hàng hai mươi bảy mới lên đến cửa khẩu, chiều mới bốc xong. – Ông Bằng nhìn anh, nhíu mày. – Anh Kiệm, anh lo cái gì? Thằng Khảm chạy đêm tuyến ấy hai chục lần rồi. Nó lái chắc nhất trong đám lái xe của tôi.

Kiệm không nói được gì nữa. Anh không thể nói: Hai chục lần rồi, nhưng lần thứ hai mươi mốt nó không về. Anh không thể nói: Em đã đứng ở đám tang của nó, đã nhìn thấy cái xe nằm nghiêng dưới chân con dốc, đã nghe người ta bảo nó ngủ gật. Cũng có người bảo nó tránh cái gì giữa đường.

Ra đến cổng, anh nhìn hai chiếc xe tải phủ bạt xanh. Kiếp trước anh không biết chiếc nào là chiếc ấy. Anh chỉ thấy nó khi nó đã nằm nghiêng.

Đêm ấy, anh nằm thao thức nghĩ đến những cách khác. Báo công an? Báo cái gì? Rằng có một người lái xe, có giấy phép, chở hàng có giấy tờ, sẽ chạy đêm trên quốc lộ? Tháo một cái gì đó trong máy xe cho nó không nổ được? Anh nghĩ đến chuyện ấy lâu hơn anh muốn, rồi bỏ. Xe không nổ thì ông Bằng gọi thợ, sửa xong chạy muộn hơn, chạy nhanh hơn cho kịp. Hoặc ông Bằng cho thằng khác lái, và thằng khác nằm dưới chân con dốc thay cho Khảm.

Cái anh không thể làm là nằm ở nhà.

Tết Ất Hợi đến lặng lẽ như một người khách đi rón rén.

Đêm giao thừa, cả phố Chợ ra đứng ngoài đường, như mọi năm, chờ. Mười hai giờ đêm, cái loa trên cột điện phát ra tiếng chuông, rồi lời chúc Tết. Không có tiếng pháo. Không có khói. Không có mùi thuốc pháo khét lẹt bám vào tóc. Chỉ có tiếng mấy đứa trẻ con nhà bên gõ vung nồi vào nhau loảng xoảng, rồi bị mẹ mắng. Một ông già ở đầu ngõ đứng giữa đường, chắp tay sau lưng, nói to: Tết gì mà như đám ma. Rồi ông cũng cười, đi vào nhà.

U đứng trước bàn thờ, thắp ba nén hương. Mọi năm, u mua một bánh pháo nhỏ treo ở cây nhãn, giao thừa thì Kiệm châm. Năm nay u đặt lên bàn thờ một đĩa kẹo lạc, những miếng vuông cắt đều như kẻ chỉ.

– Bố mày không có pháo thì ăn kẹo vậy. – U nói.

Gấm bế thằng Thóc đứng ở hiên, cái Hến ngủ trên vai Kiệm. Trời không rét lắm, có mưa phùn lất phất, mưa bụi bay như tơ dưới bóng đèn đường. Không có tiếng pháo, Kiệm nghe được cả tiếng mưa rơi trên tàu lá chuối sau vườn.

Anh nghĩ đến Khảm. Giờ này chắc nó đang ngồi ở nhà, ôm cu Bờm, rượu đã ngà ngà. Còn hai mươi bảy ngày nữa.

Mùng bốn Tết, anh Tòng đến xưởng mua kẹo.

Anh đứng ở cửa kho số ba, áo sơ mi trắng cài kín cúc cổ như mọi khi, khoác thêm cái áo bông cũ, dắt theo hai đứa trẻ. Thằng anh mười một tuổi, con em chín tuổi, hai đứa con của người anh trai đã mất. Anh mua ba cân kẹo, đếm đủ tiền, không để Kiệm bớt một đồng.

– Tết không có pháo thì trẻ con nó ăn kẹo. – Anh Tòng nói. – Chú làm ăn được rồi.

– Cũng tạm, anh ạ.

Anh Tòng nhìn quanh xưởng, nhìn hàng chum sành, nhìn cái cân bàn ở cửa kho. Anh không khen. Anh hỏi chuyện khác.

– Thằng Khảm vẫn chạy cho ông Bằng à?

– Vâng.

– Tháng Giêng đường lên Lạng Sơn sương mù lắm. – Anh Tòng nói, chậm, như người cân từng chữ. – Năm nào ra Giêng cũng có xe nằm dưới dốc. Tôi chạy tuyến ấy ba năm, tôi biết. Chú bảo nó đi chậm.

Kiệm nhìn anh Tòng. Một người buôn phụ tùng xe máy thì biết đường nào sương mù, dốc nào hay lật. Không phải phép lạ. Chỉ là người ta đã đi đường ấy nhiều lần, và còn nhớ.

– Em bảo rồi. – Anh nói. – Nó không nghe.

– Nó có bao giờ nghe ai. – Anh Tòng nói, rồi dắt hai đứa trẻ ra cổng. Đến cổng, con bé chín tuổi quay lại, giơ túi kẹo lên vẫy Kiệm, cười toe.

Tháng Giêng năm ấy, ngày nào Kiệm cũng đếm.

Anh đếm khi rang lạc, khi đứng chảo nha, khi ngồi ghi phiếu ở cái cân bàn. Anh đếm khi bế thằng Thóc đi dạo quanh sân xưởng, khi đưa cái Hến đi chợ mua bóng bay. Mười lăm ngày. Mười ngày. Năm ngày.

Gấm thấy. Gấm hỏi anh có chuyện gì. Anh bảo không có gì, lo hàng ra Giêng. Gấm không hỏi nữa, nhưng tối nào cô cũng nhìn anh lúc anh ngồi một mình ở bậc thềm, nhìn ra cổng.

Chiều hai mươi sáu tháng Giêng, thứ Bảy, sau khi trả lương xong, Kiệm về nhà thì thấy Khảm đã ngồi ở bậc thềm từ bao giờ. Nó mặc cái áo bộ đội mới, sạch, đầu cắt ngắn. Cu Bờm ngồi cạnh nó, đang chia kẹo với cái Hến. Nó không say. Lâu lắm rồi Kiệm mới thấy nó không say vào một buổi chiều thứ Bảy.

– Mai đêm tao chạy. – Khảm nói. – Tao sang chào mày.

– Chào cái gì. – Kiệm nói. – Mày đi hai hôm chứ có đi đâu.

– Thì chào. – Khảm cười. – Về tao trả mày chầu rượu. Tao biết mày bỏ rượu rồi, nhưng chầu này mày phải uống. Tao trả xong ông Tạo. Hết nợ. Lần đầu tiên từ năm chín hai đến giờ, tao không nợ ai đồng nào.

Nó nói câu ấy với một vẻ mặt mà Kiệm chưa thấy bao giờ. Không phải vẻ mặt khoe khoang. Là vẻ mặt của một người vừa đặt xuống một cái gì rất nặng, và đang đứng thở.

Kiệm ngồi xuống cạnh nó. Hai đứa trẻ con chí chóe giành nhau cái kẹo cuối cùng. Thằng Thóc trong nhà khóc ré lên, rồi nín.

– Tao đi với mày. – Kiệm nói.

Khảm quay sang.

– Đi đâu?

– Đi chuyến mai. Tao lên Lạng Sơn với mày, đêm về cùng mày.

Khảm nhìn anh mấy giây, rồi phá ra cười, cười đến mức cu Bờm giật mình đánh rơi cái kẹo.

– Mày đi làm gì? – Nó hỏi. – Ông chủ kẹo đi làm phụ xe à?

– Ừ. – Kiệm nói. – Phụ xe.

— Hết chương 15 —