Khảm về

Chương 31: Khảm về

Cổng trại mở ra lúc tám giờ sáng, và người đi ra đầu tiên không phải Khảm.

Đó là một ông già gầy, cái túi ni lông đựng quần áo xách ở tay, đứng ngơ ngác trên con đường đất đỏ như người vừa ngủ dậy ở một chỗ lạ. Rồi đến hai thanh niên, cười nói ầm ĩ, chạy ra chỗ một chiếc xe máy đang chờ. Rồi mới đến Khảm.

Kiệm đứng cách cổng trại chừng năm chục bước, dưới một gốc keo, cạnh chiếc xe tải đầu vuông xanh nước biển. Anh không đứng gần hơn. Duyến và cu Bờm đứng ngay trước cổng. Đêm qua Duyến bảo: Chú đi cùng thì chú đứng xa xa cho em. Anh ấy viết thư bảo không muốn gặp ai.

Khảm gầy rộc. Ba năm ba tháng, cái thân hình to bè ngày trước giờ chỉ còn là một bộ khung, cái áo sơ mi Duyến mang vào cho hôm qua rộng thùng thình. Tóc cắt ngắn sát da đầu, lốm đốm bạc ở hai bên mai. Ba mươi ba tuổi. Nó đứng ở cổng, nhìn vợ, nhìn con. Cu Bờm chín tuổi, đã cao đến ngực bố, đứng nép sau lưng mẹ, nhìn người đàn ông ấy như nhìn một người khách lạ.

Duyến không chạy đến. Cô đứng yên, hai tay nắm vạt áo. Khảm bước ba bước, đứng trước mặt vợ. Rồi nó đặt tay lên đầu thằng Bờm, xoa xoa mái tóc, không nói gì.

Lúc ấy nó mới nhìn thấy chiếc xe tải. Nhìn thấy cái cân đòn nhỏ màu đỏ trên cửa buồng lái, bị cào mất một góc. Nhìn thấy Kiệm đứng dưới gốc keo.

Nó nhìn rất lâu. Rồi nó quay đi, dắt vợ con ra phía bến xe khách ở đầu con đường đất. Nó không đi xe tải.

Kiệm đứng dưới gốc keo cho đến lúc ba người khuất hẳn. Rồi anh leo lên xe, bảo thằng Lũng nổ máy, về.

Hai mươi lăm tháng Một năm 1999, chín tháng Chạp năm Mậu Dần. Ba tuần nữa là Tết Kỷ Mão.

Xưởng đã qua được mùa thu.

Tiền của trung tâm thương mại về đều ba đợt, tháng Mười, tháng Mười một, tháng Mười hai. Ngày mười tám tháng Chạp, Kiệm sang bãi Bồ Xuyên, ngồi ở cái bàn tre dưới hiên nhà bà Hòe, trả từng nhà theo tờ giấy học trò. Anh trả cả tiền lạc lẫn một khoản nhỏ anh tự tính thêm vì đã để người ta chờ ba tháng. Bà Hòe không nhận khoản ấy. Mấy nhà khác nhận. Bà Nhỡ thì nằm ốm, Gấm mang tiền đến tận giường, đọc to tờ giấy có chữ ký của u cho bà nghe. Bà nghe xong, bảo: Ừ, thế là bà Tươi hết nợ tôi.

Nửa lương còn nợ thợ, Gấm trả đủ trong phong bì lương Tết, kèm một dòng chữ viết tay ở mặt sau từng phong bì: Đã trả hết. Cảm ơn. Chị Lài cầm phong bì, đọc dòng chữ, rồi lấy cái bút bi trong túi áo, viết thêm vào bên dưới: Đã nhận. Không có gì. Rồi chị đưa trả lại cái phong bì rỗng cho Gấm giữ.

Ba chục triệu của anh Tòng thì trả được một nửa. Quỹ tín dụng thì xin gia hạn sáu tháng, ông cán bộ tín dụng đồng ý vì thấy sổ sách rõ ràng. Cái máy cắt kẹo vẫn chạy, nhưng Kiệm đã dời nó sang kho số bốn, chỉ dùng cho hàng trung tâm thương mại. Hàng cho bà đại lý Hòn Gai, cho anh Nghĩa, cho cái gian ở bến xe thì cắt tay.

Gấm lại đứng ở bàn cắt. Không phải mọi ngày. Thứ Hai và thứ Năm. Những miếng kẹo cô cắt vẫn đều như kẻ chỉ, và nhìn kỹ vẫn thấy miếng này hơi nghiêng hơn miếng kia một sợi tóc.

Khảm không đến xưởng. Không đến nhà u. Tết Kỷ Mão, mùng hai, Kiệm mang một cân kẹo và chai rượu đến nhà Khảm ở xóm sau bến xe. Duyến ra mở cổng, mặt khó xử.

– Anh ấy đi vắng chú ạ.

Trong nhà có tiếng ho. Kiệm nhận ra tiếng ho ấy. Anh để cân kẹo và chai rượu ở bậc cổng, rồi về.

Ra Giêng, Khảm đi tìm việc. Kiệm biết vì cả thị xã biết. Nó xin lái xe cho ông Bằng, ông Bằng không nhận. Nó xin lái xe cho hợp tác xã vận tải, hợp tác xã đã giải thể từ năm chín sáu. Nó xin bốc vác ở bến xe, người ta bảo đủ người rồi. Nó xin làm ở một lò gạch ở xã bên, ông chủ lò nhìn tờ giấy chứng nhận ra trại, bảo về chờ. Không ai nói thẳng. Không ai cần nói.

Kiệm nhờ Duyến chuyển lời. Xưởng cần một người lái xe thứ ba, lương như ông Đạt, trả đúng thứ Bảy. Duyến về nhà nói, rồi hôm sau đến xưởng, đứng trước bàn Gấm, lắc đầu.

– Anh ấy bảo cảm ơn chú. – Duyến nói. – Anh ấy bảo cái xe của chú anh ấy đã làm bẩn một lần rồi.

Cuối tháng Hai, ông Khuể gọi Kiệm ra bến.

Ông lão bảy mươi mốt tuổi ngồi trên mũi đò, cái ấm nhôm méo bên cạnh, nhưng không rót nước. Hai bàn tay ông đặt trên đầu gối, run run. Mùa đông năm nay ông bị đau khớp, sáng ra mười ngón tay co quắp không duỗi được, phải ngâm nước ấm nửa tiếng mới cầm được mái chèo.

– Tôi chèo đến hết tháng này thôi. – Ông nói. – Đò này của bố tôi, rồi đến tôi. Con trai tôi thì đi Hà Nội làm thợ xây, không về. Tôi định bán cho hợp tác xã, mà hợp tác xã không có tiền mua.

Kiệm ngồi xuống bậc đá. Anh biết ông Khuể định nói gì trước khi ông nói. Anh không biết từ kiếp trước. Kiếp trước, năm chín chín, Khảm đã nằm dưới đất bốn năm. Anh biết vì anh nhìn thấy cái cách ông lão nhìn ra phía xóm sau bến xe.

– Thằng Khảm. – Ông Khuể nói. – Hồi bé nó với anh trốn tiền đò của tôi. Tôi biết hết. Nó bơi qua sông này thi với anh, về đến bờ còn lộn một vòng cho con gái xem. Nó không xin được việc ở đâu, vì cái giấy ra trại. Đò thì không cần giấy. Đò chỉ cần người biết nước.

– Bác bảo nó đi. – Kiệm nói. – Cháu bảo thì nó không nghe.

– Tôi biết. – Ông Khuể nói. – Thế nên tôi mới gọi anh ra. Để anh đừng bảo nó.

Tháng Ba, người chèo đò ngang bến Lăng là Khảm.

Nó chèo không đẹp như ông Khuể. Nó chèo mạnh, mái chèo khuấy nước ồn ào, đò đi giật cục. Nhưng nó chèo được từ năm giờ sáng đến bảy giờ tối, không nghỉ trưa. Ông Khuể ngồi ở bậc đá trên bến những tuần đầu, chỉ cho nó chỗ nước xoáy, chỗ có cọc tre cũ chìm, mùa nào nước chảy về phía nào. Rồi đến tháng Tư thì ông thôi ra.

Kiệm đi đò của Khảm lần đầu vào một sáng giữa tháng Tư, sang bãi xem lạc xuân. Anh bước xuống đò, đưa hai trăm đồng. Khảm cầm tiền, cho vào cái hộp sắt dưới mũi đò, không nói gì. Anh ngồi xuống mạn đò, hai tay bám vào thành gỗ.

Khảm đẩy sào. Đò rời bến. Giữa sông, nó nhìn hai bàn tay anh.

– Mày vẫn sợ nước. – Nó nói. Câu đầu tiên trong hơn ba năm.

– Ừ.

– Năm mười lăm tuổi mày bơi qua đây nhanh hơn tao.

– Ừ.

Khảm chèo thêm mấy mái. Rồi nó nói, mắt nhìn sang bờ bãi.

– Mày sợ từ bao giờ?

Kiệm không trả lời. Khảm cũng không hỏi lại. Đò cập bãi. Kiệm bước lên. Khảm quay đò về, không ngoảnh lại.

Tháng Sáu, Kiệm làm một việc mà anh đã nghĩ suốt từ mùa lũ năm chín sáu.

Anh đứng ở bến, chờ đến chuyến đò cuối cùng trong ngày, lúc Khảm buộc đò vào cọc, ngồi trên mũi đò hút thuốc. Anh đứng trên bậc đá cuối cùng chưa bị nước liếm tới.

– Mày dạy thằng Thóc bơi hộ tao. – Anh nói.

Khảm ngẩng lên.

– Mày không dạy được à?

– Tao không xuống nước được.

Khảm nhìn anh một lúc lâu. Rồi nó dụi điếu thuốc vào mạn đò.

– Không ở sông. – Nó nói. – Thằng bé năm tuổi, học ở sông là chết. Ở ao.

Cái ao sau xí nghiệp sứ cũ là chỗ ngày trước người ta lấy nước tôi đất, đáy bằng, nước trong, bờ thoai thoải, giữa ao sâu không quá ngực người lớn. Chiều thứ Bảy nào cũng thế, sau giờ trả lương, Kiệm dắt thằng Thóc ra ao. Khảm đã ngồi chờ sẵn trên bờ, quần đùi, cởi trần, những cái xương sườn lộ ra trên cái thân hình ngày trước to như hộ pháp.

Thằng Thóc sợ nước. Nó khóc thét lên lần đầu tiên bị Khảm bế xuống. Khảm không dỗ. Khảm đứng giữa ao, nước đến ngực, hai tay đỡ dưới bụng thằng bé, để nó nằm sấp trên mặt nước, đạp chân. Nó đạp, khóc, đạp, rồi đến lúc nào không biết thì thôi khóc.

Kiệm ngồi trên bờ, không xuống. Anh ngồi ở đấy từ đầu đến cuối mỗi buổi, nhìn con trai, nhìn bạn mình.

Buổi thứ ba, Khảm bế thằng Thóc lên bờ, lau tóc cho nó bằng cái khăn mặt, thì dừng lại. Ngón tay nó gập vành tai trái của thằng bé ra phía trước.

– Nốt ruồi. – Nó nói. – Ở trong vành tai. Lạ nhỉ.

Kiệm không nói gì. Khảm nhìn cái nốt ruồi, rồi nhìn anh. Nó không hỏi. Nhưng Kiệm thấy trong mắt nó có cái gì đó giống cái đêm dưới cột đèn phố Ga, cái đêm nó hỏi: Thế thì mày là cái thằng gì.

Cái Hến tám tuổi, buổi nào cũng đi theo bố ra ao. Nó ngồi trên bờ, cạnh bố, ôm đầu gối, nhìn em tập bơi.

– Bố ơi, con cũng muốn học.

– Con gái lớn rồi. – Kiệm nói. – Để em học trước. Hè sang năm.

– Sao em học trước?

– Vì em bé hơn.

Cái Hến không hỏi nữa. Nó ngồi im, nhìn em, nhìn chú Khảm. Đến cuối buổi, lúc Khảm lên bờ lau người, con bé chạy đến, kéo tay chú.

– Chú Khảm ơi, sang năm chú dạy con nhé.

Khảm nhìn con bé. Rồi nhìn sang Kiệm. Kiệm đang cúi xuống mặc áo cho thằng Thóc, không nghe thấy.

– Ừ. – Khảm nói. – Sang năm.

Cuối tháng Bảy, thằng Thóc bơi được một quãng ngắn, chó bơi, đầu ngóc lên, chân đạp tóe nước, từ chỗ Khảm đứng vào đến bờ. Mười bước chân. Nó đứng lên trên bờ, nước chảy ròng ròng, cười toe toét, hét lên: Bố ơi con bơi được rồi!

Kiệm ôm con. Anh ôm rất chặt, đến mức thằng bé kêu đau.

Khảm đứng giữa ao, nước đến ngực, nhìn hai bố con. Rồi nó lội vào bờ, mặc áo, đi về phía bến. Đến bờ đê, nó quay lại.

– Hôm nào rảnh, – nó nói, – mày bảo con Hến ra bến tìm tao. Búp bê tao mua rồi. Năm chín bảy tao viết thư từ trại về bảo Duyến mua, loại tóc vàng, nhắm mắt mở mắt được. Nó cất trong rương hai năm nay.

— Hết chương 31 —