Nước lên ở bến Lăng

Chương 21: Nước lên ở bến Lăng

Cái loa trên cột điện đầu phố Chợ đọc tin lũ vào lúc năm giờ sáng, đọc ba lần, giọng cô phát thanh viên không đều như mọi khi mà hơi vội. Mực nước sông Lăng tại bến Lăng lúc bốn giờ sáng nay đã vượt mức báo động hai. Đề nghị bà con vùng bãi khẩn trương di chuyển người, tài sản lên chỗ cao.

Mưa đã bốn ngày. Không phải mưa rào, mà là thứ mưa trút xuống từ mấy tỉnh thượng nguồn rồi đổ dồn về đây qua cái lòng sông hẹp. Nước đỏ đặc như máu cua, cuốn theo cả những cây chuối, những bó rơm, những cái thùng gỗ không biết của nhà ai.

Kiệm ở xưởng từ hai giờ sáng.

Kho số ba nằm ở đầu thị xã, thấp hơn phố Chợ, sau lưng là cái mương thoát nước của xí nghiệp sứ chạy thẳng ra sông. Nước sông lên thì nước mương dâng ngược. Lúc anh đến, nước đã tràn qua bậc cửa kho, đen ngòm, mùi bùn, mùi cống, lềnh bềnh những vỏ lạc trôi ra từ đống bao xếp sát đất.

Mười ba người làm, nửa đêm đã có chín người lội đến. Không ai bảo ai. Chị Lài xắn quần đến bẹn, hai tay bê một chum kẹo lên cái bàn cắt dài. Thằng Lũng vác bao lạc lên vai, chạy đi chạy lại giữa kho và cái xe tải đỗ trên đê. Ông Phấn đứng ở chỗ cao nhất, gần dòng chữ sơn trắng của ông Chất, hai tay giơ cuốn sổ kho lên khỏi đầu như người ta giơ đứa trẻ qua suối. Miệng ông đọc số từng bao người ta khiêng qua.

– Bao mười bảy, ướt đáy! Để riêng!

– Chum hai mươi hai, nắp còn kín!

Đến sáu giờ sáng, nước trong kho lên đến nửa bánh xe đạp. Những cái lò đất dọc tường phía đông chìm mất phần chân, khói không lên được nữa. Ba mươi cái chum sành đã nằm trên bàn, trên giá, trên lưng mấy cái thùng phuy úp ngược. Hai trăm bao lạc thì bốn chục bao đã kịp lên xe, ba chục bao ướt đáy.

Kiệm đứng giữa kho, nước đến bắp chân, nhìn ba chục bao lạc ướt.

– Phơi được không chú? – Thằng Lũng hỏi, thở hổn hển.

– Không. – Anh nói. – Ngấm nước sông rồi thì phơi khô bên ngoài, trong ruột vẫn mốc. Đổ đi.

– Ba chục bao, chú ơi. Tấn rưỡi lạc.

– Đổ đi.

Anh đã nói câu ấy với thằng Lũng bằng một giọng mà chính anh nghe cũng thấy lạ. Không to. Nhưng cứng như đá. Thằng Lũng nhìn anh, rồi cúi xuống, không cãi.

Bảy giờ, anh lội về nhà.

Phố Chợ cao hơn, nước chỉ đến mắt cá chân ở đầu phố. Nhưng càng đi về phía ngõ nhà u, nước càng sâu, vì ngõ ấy dốc dần xuống phía bến. Cuối ngõ, chỗ con đường đất chạy giữa hai hàng tre ra sông, nước đã thành một dòng chảy, nông thôi, nhưng chảy, xiết, mang theo rác và lá tre trôi tuột ra phía bến.

Cổng sắt nhà u mở toang.

Trong sân, nước đến bắp chân. U đứng trên bậc thềm cao nhất, bế cái Hến, tay kia cầm cái chổi khua những thứ trôi vào sân. Gấm thì không thấy đâu. Kiệm nghe tiếng cô ở trong buồng, tiếng đồ đạc kéo lê, tiếng nước lõm bõm.

Rồi anh thấy thằng Thóc.

Thằng bé hai tuổi ba tháng, cởi truồng, đứng ở ngay mép cổng, chỗ nước trong sân chảy ra ngõ. Nó đứng đấy, hai tay dang ra như đang tập đi, cười khanh khách nhìn một cái vỏ dừa khô trôi qua trước mặt. Nó bước một bước theo cái vỏ dừa. Nước đến đầu gối nó. Nó bước thêm một bước nữa.

Kiệm không nhớ mình đã chạy thế nào. Anh chỉ nhớ đến lúc anh tóm được cánh tay thằng bé, nó đã ra đến giữa ngõ, nước đến bụng, cái vỏ dừa thì đã trôi tuột về phía hàng tre. Thằng Thóc giật mình, rồi khóc thét lên, không phải vì sợ nước mà vì bố nắm tay đau quá.

Gấm chạy ra từ trong buồng. Cô ôm một cái gì đó trong lòng, bọc trong cái khăn mặt. Cô nhìn thấy chồng đứng giữa ngõ, nước đến bụng con, và cô đứng sững ở bậc cửa.

– Thằng Thóc vừa ở đây. – Cô nói. – Em vừa quay vào…

– Em quay vào làm gì? – Kiệm quát.

Cả cái ngõ nghe thấy. Bà Sáu thò đầu ra cửa sổ. Hai người nhà bên cạnh đang khiêng cái tủ lên gác cũng dừng tay.

Gấm mở cái khăn mặt ra. Bên trong là cái bát mộc vẽ bông sen. Cái bát cô vẽ ngày xí nghiệp đóng cửa, chưa bao giờ được nung, vẫn để ở ngăn dưới cùng cái giá gỗ trong buồng. Nước tràn vào buồng, ngấm vào chân bát. Một mảnh nhỏ ở vành chân đã mủn ra, rơi mất. Bông sen ở lòng bát thì vẫn còn nguyên, màu xám, cánh hoa mềm.

– Đất mộc gặp nước là tan. – Gấm nói khẽ. – Em…

– Em giữ cái bát hay em giữ con? – Kiệm nói.

Gấm nhìn anh. Cô không khóc. Cô không cãi. Cô chỉ đứng ở bậc cửa, hai tay ôm cái bát, nhìn chồng mình như nhìn một người lạ vừa vào nhầm nhà.

U lên tiếng từ bậc thềm.

– Mày quát ai? – U nói. – Tao đứng đây, tao trông con Hến. Thằng Thóc nó tự bò ra. Mày quát thì quát tao.

Kiệm không nói gì nữa. Anh bế thằng Thóc vào, đặt nó lên bậc thềm cạnh bà. Thằng bé vẫn khóc nấc lên từng hồi, cổ tay đỏ hằn năm ngón tay của bố.

Gấm đi vào trong. Cô leo lên cái thang gỗ, đặt cái bát mộc lên tấm ván gác xép, chỗ cao nhất trong nhà, cạnh cái đèn ông sao năm cánh của năm 1992 đã bạc màu. Rồi cô leo xuống, lội ra sân, bắt đầu vớt những thứ trôi vào, không nhìn chồng lần nào.

Nước rút sau ba ngày, để lại trên tường mọi nhà trong ngõ một vệt bùn nâu ngang thắt lưng.

Kiệm bắt đầu rào.

Anh mua hai chục cây tre đực ở chợ, chẻ đôi, đóng thành một cái rào cao ngang ngực người lớn chạy dọc chân tường sân sau, chỗ giáp với con ngõ dốc. Anh thay cái then cổng sắt bằng một cái then mới, đặt cao hơn, cao đến mức thằng Thóc kiễng chân cũng không với tới. Anh đóng thêm một cái chốt nữa ở cánh cửa gian ngoài.

Rồi anh nói với cả nhà, trong bữa cơm tối.

– Từ nay không ai ra bến. – Anh nói. – Không ai dắt thằng Thóc ra bờ sông. Con Hến đi học về thì đi đường phố Chợ, không đi đường hàng tre. U đi chợ thì đi đường đê, đừng đi tắt qua bến.

Cái Hến năm tuổi, đang gắp rau, ngẩng lên.

– Thế mùa thu con không được sang bãi ăn ngô nướng nhà bà Hòe à?

– Không.

– Sao lại không?

– Vì bố bảo không.

Cái Hến nhìn bố, rồi nhìn mẹ. Gấm cúi xuống bát cơm. Con bé thấy mẹ không nói gì, cũng cúi xuống, không hỏi nữa.

U đặt đũa xuống.

– Thế từ nay tao đi chợ bằng đường đê, mất thêm mười phút. – U nói. – Tao năm mươi sáu tuổi rồi. Mày bắt tao đi đường vòng, mày có định bắt cả cái sông nó chảy đường vòng không?

Kiệm không đáp. U nhìn anh một lúc, rồi cầm bát lên.

Thằng Lũng chèo thuyền sang bãi thăm mẹ ngay khi nước vừa rút. Nhà bà Hòe sát đê bối, nước lên đến nửa vách, cái cân bàn giữa sân chìm mất cả mặt đồng hồ. Lạc xuân thì đã dỡ từ tháng Sáu, may. Nhưng ngô với dâu tằm thì mất trắng. Kiệm gửi sang hai tạ gạo và một ít tiền, gói trong cái phong bì có chữ của Gấm. Anh không sang. Thằng Lũng chở hộ.

– Mẹ cháu bảo cảm ơn chú. – Lũng nói lúc về. – Mẹ cháu hỏi sao chú không sang.

– Chú bận.

Thằng Lũng nhìn anh. Mười chín tuổi, nó đã cao hơn anh nửa cái đầu, và nó không còn nhìn anh như nhìn một người trong túi có kẹo nữa.

Một đêm cuối tháng Tám, lúc cả nhà đã ngủ, Gấm ngồi dậy, khoác áo, đi ra bậc thềm sân sau. Kiệm nghe tiếng cô mở cửa. Anh nằm thêm một lúc, rồi cũng ra.

Cô ngồi trên bậc thềm, nhìn cái rào tre mới đóng. Dưới ánh trăng, những cây tre chẻ đôi trắng ởn như một hàng xương sườn.

– Anh rào cái sân như rào chuồng gà. – Cô nói, không quay lại.

Kiệm ngồi xuống cạnh cô.

– Anh sợ.

– Sợ gì?

Anh không trả lời được. Anh không thể nói: Còn bốn năm nữa. Anh không thể nói: Ở một kiếp khác, một buổi chiều rằm tháng Sáu, người ta dắt anh ra cái bến ấy mà không ai nói câu nào.

– Ngày thằng Thóc ra đời, – Gấm nói, – anh lật tai nó ra xem trước khi xem nó có đủ ngón tay không. Đêm nào anh cũng ra đứng ở bến, rồi anh bảo em anh mơ một giấc mơ. Bây giờ anh rào sân. – Cô quay sang nhìn anh. – Anh sợ cái sông ấy như người ta sợ một người. Như nó đã làm gì anh.

Kiệm nhìn cái rào tre.

– Hôm ấy anh quát em trước mặt cả ngõ. – Gấm nói tiếp, giọng không to. – Em không giận vì anh quát. Em giận vì anh nhìn em như nhìn một người không biết trông con. Ba năm nay em giữ sổ, em giữ tiền, em trả lương, em đi Hàng Bồ, em đi công an tỉnh. Anh chưa nhìn em như thế bao giờ.

– Anh xin lỗi.

– Anh xin lỗi thì anh có tháo cái rào ra không?

Anh im lặng. Gấm đợi một lúc, rồi đứng dậy.

– Thế thì anh chưa xin lỗi. – Cô nói, rồi đi vào trong.

Cái rào tre vẫn ở đấy. Cái then cổng vẫn ở chỗ cao.

Tháng Chín, khi xưởng đã khô, những cái lò đất đắp lại xong, ba chục bao lạc ướt đã đổ hết ra ruộng làm phân, anh Nghĩa ở công ty thực phẩm tỉnh bên quay lại.

Vẫn cái áo đại cán màu xám, cái xe đạp khung cao có giỏ mây. Anh ta đã đọc bản án. Anh ta mang theo một tờ giấy đánh máy, có tên công ty in ở đầu.

– Công ty tôi lấy lại. – Anh Nghĩa nói. – Tết năm nay đặt ba tấn. Ứng trước ba mươi phần trăm như cũ.

Ba tấn. Gấm đang ngồi tính sổ ở gian giữa. Kiệm nghe tiếng bút của cô dừng lại.

Ba năm trước, anh đã ngồi ở chính cái hiên này mà bảo anh Nghĩa: Thà em làm một tấn mà anh lấy em ba năm. Anh đã nói câu ấy bằng giọng của một ông già năm mươi lăm tuổi, người đã thua quá nhiều lần vì những con số tròn.

Bây giờ anh có mười ba người làm, ba mươi cái chum, một chiếc xe tải, và một mùa hè vừa đổ đi tấn rưỡi lạc.

– Ba tấn cũng được. – Kiệm nói.

Anh cầm bút ký. Anh không quay vào trong hỏi Gấm một câu.

— Hết chương 21 —