Bảy giờ sáng

Chương 36: Bảy giờ sáng

Cánh cửa cuốn mới kéo lên được nửa chừng thì có tiếng gõ vào tôn, ba tiếng, nhẹ như gõ cửa phòng người ốm.

– Cháu ơi, hôm nay có lên dây cho cái đồng hồ không?

Khuê đang khom người dưới mép cửa. Ngoài vỉa hè là một đôi dép nhựa nâu, một gấu quần lụa đen, một cái làn nhựa đỏ. Và bên cạnh, một đôi giày da cũ đánh xi bóng, một cái gậy ba chân.

Cô đẩy nốt cánh cửa lên. Tiếng tôn rít một hồi dài. Con mèo Lãi trên nóc két không nhảy xuống. Nó đã quen.

– Có ạ. – Khuê nói. – Bà với ông vào đi ạ.

Sáng Chủ nhật, năm tháng Tư. Tiết Thanh minh. Mùa hoa sữa đã qua từ lâu, cây hoa sữa đầu phố xanh um lá non. Mùa cúc hoạ mi cũng qua. Bây giờ là mùa loa kèn. Một chiếc xe đạp vừa đi ngang qua đầu phố, hai cái sọt tre hai bên chất đầy những bông loa kèn trắng muốt, cuống dài, người bán đạp chậm, không rao.

Bà Lụa dắt ông Viêm vào. Ông Viêm hôm nay mặc áo sơ mi trắng là phẳng, áo len gi lê màu ghi, đội mũ phớt. Ông đi chậm, gậy ba chân gõ lộc cộc trên nền gạch hoa.

– Ông ấy dậy từ năm giờ. – Bà Lụa nói. – Hôm nay Thanh minh, ông ấy đòi đi thăm mộ ông Quyến. Bà bảo cả nhà cháu chín giờ mới đi. Ông ấy bảo thế thì sang lên dây trước đã.

– Ông Quyến lại để chậm hai phút. – Ông Viêm nói, nhìn Khuê, mắt sáng. – Cháu ông ấy cũng thế.

Khuê kéo cái ghế mây ra khỏi gầm quầy, đặt ở chỗ có nắng sớm chiếu vào. Ông Viêm ngồi xuống. Ông cởi đồng hồ trên cổ tay, đặt lên mặt kính, đẩy về phía cô. Không nói gì. Chỉ đẩy.

Khuê cầm cái đồng hồ lên. Kẹp nó giữa ngón cái và ngón trỏ tay trái. Tay phải xoay núm đi tới, không xoay ngược, đếm thầm. Ba mươi. Núm căng. Cô dừng, không cố. Rồi cô kéo núm ra, nhìn điện thoại. Bảy giờ bốn phút. Cô chỉnh kim về bảy giờ hai phút.

Cô ấn núm vào, đẩy đồng hồ về phía ông Viêm.

Ông Viêm áp nó vào tai. Rồi ông đeo lên cổ tay, chưa chỉnh. Ông thò tay vào túi áo gi lê, lấy ra cái đài bán dẫn nhỏ bằng bao thuốc lá, đặt lên mặt quầy, cạnh vết nứt chân chim.

– Tám giờ. – Ông nói. – Tám giờ đài báo giờ.

– Vâng ạ. Ông ngồi chờ.

Bà Lụa ngồi xuống cái ghế nhựa, rót chè từ cái ấm Khuê vừa pha. Bà nhìn lên bức tường đối diện quầy.

Bức tường ấy, một tháng trước còn trống, chỉ có một vết vôi loang hình bản đồ. Bây giờ trên tường treo mười ba cái khung gỗ mộc, cỡ gần bằng nhau, xếp thành hai hàng. Mười ba tấm ảnh đen trắng.

Hàng trên là năm tấm ảnh phố mà ông Vĩ mang từ Đức về. Một người đàn ông đạp xích lô ngủ gật trên xe. Mấy đứa trẻ chơi đá cầu giữa phố, quả cầu lơ lửng trên không. Một bà cụ bán cốm gánh hàng qua cầu. Một cái ngõ hẹp có dây phơi quần áo chằng chịt. Một đám cưới đi bộ, cô dâu cầm ô.

Hàng dưới là bảy kiểu ảnh từ cuộn phim bốn mươi năm.

Một góc phố buổi sớm, mờ như nhìn qua sương. Bà Mẫn ba mươi mốt tuổi, cầm cái ấm nhôm giơ lên, cười nhắm cả mắt. Cái đỉnh đầu có xoáy tròn của một người thợ đồng hồ cúi xuống quầy. Cậu thanh niên dắt xe đạp ở đầu phố, ngoái đầu nhìn về nhà. Một người đàn bà gầy ngồi nhặt rau, con bé tóc tết dí chùm hoa sữa vào mũi mẹ. Một khung cửa sổ mờ. Và ở chính giữa hàng dưới, khung to hơn những khung khác một chút: một người đàn bà ngồi bên cửa sổ, tóc vấn cài trâm, áo cánh nâu, nắng rọi nửa khuôn mặt, nhìn thẳng ra, khoé miệng hơi nhếch.

Bên cạnh tấm ảnh ấy, Diễm đã mang tấm ảnh "H.P. 10.85" từ văn phòng tầng bốn của cô ta sang. Ông Quyến bốn mươi tư tuổi, đứng sau quầy kính còn nguyên, kính lúp đẩy lên trán, nhìn thẳng vào ống kính như vừa nghe một câu đùa.

Dưới mỗi khung hàng dưới, Khuê dán một mẩu giấy pơ-luya nhỏ, viết tay bằng mực tím, không ghi tên ai, chỉ ghi một dòng: "Hàng Phèn, tháng Mười năm 1985."

Khách đứng chờ làm thủ tục thì nhìn. Có người hỏi ai đây. Khuê bảo người trong phố. Có người hỏi cái bà ngồi bên cửa sổ là ai. Khuê bảo một người mẹ. Người ta gật đầu, không hỏi thêm.

Bảy giờ rưỡi, Diễm đẩy chiếc xe lăn vào đầu phố.

Từ tháng Ba, chiều Chủ nhật nào cô ta cũng đẩy bố về Hàng Phèn, thay cho vòng đi dọc bờ hồ Tây. Hôm nay vì Thanh minh, ông Vĩ đòi đi từ sáng, bảo chiều còn phải đi thăm mộ mẹ.

Bố Khuê đi bên cạnh chiếc xe lăn. Bố mẹ Khuê ra Hà Nội từ hôm thứ Năm, để Thanh minh đi tảo mộ ông. Ông bà đã bán xong cái nhà ở Thủ Dầu Một, đã trả ngân hàng, đang ở thuê một căn hộ nhỏ gần xưởng. Mỗi lần ra Hà Nội, bố cô đều sang hồ Tây. Ông Vĩ vẫn gọi ông là "thằng Hiển". Ông vẫn gọi ông Vĩ là "anh".

Diễm đẩy xe lăn vào tiệm. Ông Vĩ đội mũ dạ, quàng khăn mỏng, trên đùi có cái ví da nâu. Ông gầy hơn tháng trước, tay phải run nhiều hơn. Nhưng mắt ông vẫn thế.

– Thầy Viêm. – Ông nói.

– Thằng Vĩ. – Ông Viêm nói. – Đồng hồ tôi chậm hai phút. Tám giờ tôi chỉnh.

– Ông Quyến lên dây à?

– Cháu ông ấy.

– Thế thì vẫn là ông Quyến. – Ông Vĩ nói.

Diễm đẩy xe lăn đến trước bức tường ảnh, xoay cho bố ngồi đối diện tấm ảnh người đàn bà bên cửa sổ. Ông Vĩ ngồi nhìn. Chiều Chủ nhật nào ông cũng ngồi đúng chỗ ấy, nhìn đúng tấm ảnh ấy, chừng nửa tiếng, không nói gì. Khuê không bao giờ hỏi ông nghĩ gì.

Bà Mẫn bưng khay chè sang, đặt một chén vào tay ông Vĩ.

– Cái Mẫn. – Ông Vĩ nói, không quay lại. – Mày béo thật.

– Ba mươi mốt tuổi bà đã béo. – Bà Mẫn nói. – Bây giờ thì bà to, không phải béo.

Ông Vĩ cười. Từ tháng Ba, ông cười nhiều hơn, Diễm bảo thế. Cười khàn, ngắn, nhưng cười.

Rồi ông quay đầu, nhìn Khuê.

– Cô. Cái máy.

Khuê nhìn ông.

– Tôi lấy ra một lúc. – Ông nói. – Giữ hộ thì chủ được lấy ra.

Khuê đi vào kho, mở cái tủ gỗ nhỏ bằng cái chìa khoá đồng trên cổ. Cái máy ảnh nằm trên tấm nỉ xanh, trong bao da, nửa tờ biên nhận "Giữ hộ" ghim vào quai. Ba lá thư của ông vẫn nằm bên cạnh, đã bóc, gấp lại, buộc dây gai. Ông Vĩ bảo để chúng ở đây, với cái máy. Mẩu bìa "Chưa về" Khuê đã gỡ đi. Cô thay bằng một mẩu bìa khác, chữ cô, mực tím: "Về rồi."

Cô mang cái máy ra, đặt vào tay ông Vĩ.

Diễm lấy trong túi xách ra một hộp phim đen trắng mới, còn nguyên vỏ. Cô ta đã đặt mua nó từ một cửa hàng đồ ảnh cũ, phải chờ ba tuần. Ông Vĩ cầm cái máy, tháo nắp đáy, tay run, nhưng đến lúc gài đầu phim vào trục cuộn thì tay ông lặng đi. Ông lắp phim, đóng nắp, xoay núm lên phim, bấm thử hai lần vào khoảng không, như thợ ảnh vẫn làm.

Rồi ông giơ cái máy lên ngang mắt. Cái máy rung trong tay ông. Ông hạ xuống.

– Không được. – Ông nói. – Tay tôi không giữ được lúc bấm.

Ông nhìn quanh.

– Thằng Hiển.

Bố Khuê bước lên.

– Mày cầm. – Ông Vĩ nói. – Tao ngắm. Tao bảo bấm thì mày bấm.

Bố Khuê cầm cái máy. Ông cầm bằng hai tay, cẩn thận, như cầm một quả trứng. Bốn mươi năm trước, ông Vĩ đã cho một cậu bé mười bảy tuổi sờ vào cái máy này, và cậu bé đã cầm nó đúng như thế.

Ông Vĩ chỉ tay về phía quầy.

– Cô. Đứng sau quầy. Chỗ lão đứng.

Khuê đứng sau quầy, chỗ ông nội cô đứng bốn mươi năm.

– Thầy Viêm ngồi nguyên đấy. Nhìn đồng hồ. – Ông Vĩ nói. – Cái Mẫn đứng ở cửa bên. Cầm cái khay. Con mèo…

Con mèo Lãi đã tự nhảy từ nóc két xuống mặt quầy, nằm xuống đúng lên vết nứt chân chim, lớp lông vàng phủ kín những lớp băng dính màu mật ong.

– Con mèo được. – Ông Vĩ nói.

Anh Thuận đứng ở ngoài vỉa hè, mặc thường phục, chưa vào. Anh ra đây từ sáng, định đi cùng cả nhà lên nghĩa trang.

– Cậu công an. – Ông Vĩ nói. – Vào. Đứng cạnh con bé.

Anh Thuận nhìn con mèo trên quầy. Rồi anh bước vào, đứng cạnh Khuê, sau quầy kính. Anh đứng sát con mèo. Không lùi.

Ông Vĩ cúi đầu sát vai bố Khuê, nheo mắt nhìn qua cái kính ngắm nhỏ mà bố Khuê đang giữ ngang mắt. Hai cái đầu, một tóc bạc trắng dưới mũ dạ, một tóc muối tiêu, chụm vào nhau. Ông Vĩ đặt bàn tay trái lên cổ tay bố Khuê, đẩy nhẹ sang trái một chút.

– Thế. – Ông nói. – Đừng thở.

Bố Khuê nín thở.

– Bấm.

Tiếng màn trập. Khô, ngắn, rõ, như tiếng ông Quyến gõ đồ lên mặt quầy để định giá.

Bố Khuê thở ra. Ông hạ cái máy xuống. Ông Vĩ vẫn giữ tay trên cổ tay ông.

– Thêm một kiểu. – Ông Vĩ nói.

– Vâng.

– Kiểu vừa rồi cho đúng. – Ông Vĩ nói. – Kiểu này cho người ta.

Ông nhìn về phía quầy, nhìn Khuê, nhìn anh Thuận, nhìn ông Viêm, nhìn bà Mẫn, nhìn con mèo.

– Bây giờ cười đi.

Bà Mẫn cười trước tiên. Rồi bà Lụa. Rồi anh Thuận, cái cười trọn vẹn, không quay đi. Ông Viêm không cười, ông đang nhìn đồng hồ, nhưng mắt ông sáng lên như vừa nghe một câu đùa.

Khuê cười. Cô không biết mình đang cười vì cái gì. Cô chỉ biết cô đang đứng ở chỗ ông đứng, sau cái quầy ông đứng, trước cái máy ảnh mà bốn mươi năm trước đã chụp ông đứng đúng ở đây.

– Bấm. – Ông Vĩ nói.

Tiếng màn trập.

Tám giờ, cái đài bán dẫn nhỏ trên mặt quầy phát ra những tiếng tít báo giờ.

Ông Viêm nhìn mặt đồng hồ trên cổ tay. Ông nhíu mày. Ông kéo núm ra, vặn kim lên hai phút, ấn vào. Rồi ông xoay mặt đồng hồ vào chính giữa cổ tay, ngắm, gật gù, rất hài lòng.

– Chậm hai phút. – Ông nói. – Đúng rồi.

Ở cửa bên, bà Mẫn rót chén chè thứ hai, đặt lên mặt quầy, cạnh vết nứt chân chim, để nguội đến trưa.

— Hết —