Nửa tờ giấy pơ-luya

Chương 10: Nửa tờ giấy pơ-luya

Người đàn ông đặt nửa tờ biên nhận lên mặt quầy như đặt một quân át chủ bài.

Nó nằm trong một cái túi nilon nhỏ có khoá kéo, loại túi người ta đựng tem. Giấy pơ-luya vàng ố, mỏng tang, mép phải răng cưa. Mực tím đã phai sang màu nâu. "Số 417. Ngày 19 tháng 10 năm 1985." Dưới đó là một dòng chữ bị mép xé cắt ngang, lần này chỉ còn nửa dưới của các con chữ.

– Bác tôi giữ cái này bốn mươi năm. – Người đàn ông nói. – Bác tôi ốm nặng, đang nằm viện bên Đức, không về được. Bác dặn tôi về chuộc cái máy của ông nội tôi.

Anh ta tên Mạnh, chừng bốn mươi lăm, mặc áo khoác da đen, cổ đeo một sợi dây chuyền vàng to bằng ngón út. Người anh ta thơm nức một thứ nước hoa nồng đến mức con mèo Lãi trên nóc két hắt xì hai lần liền. Anh ta ngồi trên ghế nhựa trước quầy, hai chân dạng ra, một tay gõ gõ lên mặt kính.

Chiều thứ Năm, hai mươi tháng Mười Một. Sáng nay cô Hương nhắn tin cho Khuê một tấm ảnh bàn giáo viên ngập hoa, kèm một dòng: "Ngày của cô. Con thắp hộ cô nén hương cho ông." Khuê đã thắp. Bây giờ cô ngồi sau quầy, nhìn nửa tờ biên nhận trong cái túi nilon, và không thấy tim mình đập nhanh chút nào. Điều ấy làm cô hơi ngạc nhiên.

Cô đã hẹn anh ta đến lúc ba giờ chiều. Cô đã chuẩn bị.

Thằng Tũn ngồi ở bàn gấp trong kho, giả vờ chụp sổ sách. Bà Mẫn ngồi trên cái ghế đẩu cạnh cửa bên, ôm cái phích hoa mẫu đơn, như một bà cụ ngồi chơi. Khuê đã kể cho bà nghe qua điện thoại tối thứ Bảy, và bà chỉ nói đúng một câu: "Thứ Năm bà sang."

– Anh cho em xem căn cước được không ạ?

– Được chứ. – Anh Mạnh rút ví, đưa ra cái thẻ. Đinh Văn Mạnh. Sinh năm tám mươi. Quê ở một xã ven biển tỉnh Ninh Bình.

– Anh gọi người cầm đồ là bác?

– Bác ruột. Bác Vĩ. Đinh Quang Vĩ.

Khuê gật đầu. Cô kéo cái đèn bàn lại gần, hạ chụp đèn xuống thật thấp, nghiêng cho ánh sáng chạy ngang qua mặt quầy. Rồi cô đeo cái kính lúp một mắt của ông, cái kính cô mang từ trên tầng hai xuống từ tối qua, vẫn còn mùi dầu máy.

Anh Mạnh nhìn cái kính lúp, cười một tiếng.

– Chị làm như giám định đồ cổ.

– Em làm như ông em.

Cô không mở cái túi nilon. Cô soi qua lớp nilon. Trước tiên là màu giấy. Giấy pơ-luya để lâu ngả vàng, nhưng không ngả đều. Mép giấy, chỗ tiếp xúc với không khí nhiều nhất, bao giờ cũng sẫm hơn, như mép một cái bánh đa nướng. Ở nửa tờ ghim trên cái bọc trong tủ, mép răng cưa đã chuyển sang màu nâu trà, giòn như lá khô.

Ở nửa tờ trong cái túi nilon, giấy vàng đều từ giữa ra mép. Đều quá. Ở chỗ xé, trong từng sợi giấy xơ ra, lại có những chấm trắng li ti, như lõi bánh mì mới bẻ.

– Tờ giấy này bị ngâm nước chè. – Khuê nói.

– Gì cơ?

– Ai đó xé một tờ giấy pơ-luya mới, rồi ngâm vào nước chè cho vàng. Mặt giấy thì ngấm đều. Nhưng sợi giấy ở chỗ xé thì vẫn trắng ở bên trong, vì xé xong mới ngâm, nước không kịp ngấm vào lõi.

Ở góc phòng, bà Mẫn khịt mũi một tiếng.

– Chè Thái. – Bà nói, như nói với cái phích. – Pha đặc. Ngâm khoảng một đêm.

Anh Mạnh nhìn bà Mẫn, rồi nhìn Khuê, nụ cười hơi méo đi.

– Chị nói linh tinh. Giấy để bốn mươi năm thì phải vàng.

– Vâng. – Khuê nói. – Cái này thì có thể em sai. Em không phải thợ giám định. Nhưng có một cái em không sai.

Cô cầm điện thoại, mở một tấm ảnh. Đó là tấm ảnh cô chụp nửa tờ biên nhận ghim trên cái bọc trong tủ, tối hôm cô mở tủ lần đầu, chụp thẳng góc, có để cái thước kẻ bên cạnh. Cô đặt điện thoại lên mặt kính, cạnh cái túi nilon, xoay cho hai mép răng cưa quay vào nhau.

– Ông em không dùng kéo. – Cô nói. – Ông viết biên nhận, gấp đôi, rồi xé tay. Mỗi mép xé một khác. Hồi em sáu tuổi, ông cho em ngồi trên cái quầy này ghép biên nhận cả buổi chiều. Ông bảo chữ thì làm giả được, mép xé thì không ai làm lại được.

Cô cầm cái bút bi, chỉ vào ba chỗ.

– Chỗ này, trên ảnh là một cái răng nhọn, đầu răng hơi cong sang trái. Trên giấy của anh, nó cong sang phải. Chỗ này, ảnh có một chỗ lõm sâu, trên giấy của anh nó nông. Chỗ này, cái răng thứ chín, trên ảnh có một sợi giấy xơ ra như sợi tóc. Giấy của anh không có.

Anh Mạnh nhìn chằm chằm vào hai mép giấy. Khuê thấy mắt anh ta di chuyển từ chỗ này sang chỗ kia, tìm kiếm. Anh ta không tìm được gì.

– Người làm cái này rất khéo. – Khuê nói. – Họ có một tấm ảnh hoặc một bản sao của nửa tờ thật, họ nhìn mà xé theo. Hình dáng gần giống. Nhưng gần giống thì không khớp. Hai mép xé thật thì khớp như hai hàm răng, không lọt được ánh sáng. Anh muốn em đặt hai cái cạnh nhau dưới đèn cho anh xem không?

Anh Mạnh đứng dậy. Cái ghế nhựa đổ ra sau, lăn lông lốc.

– Chị không trả thì thôi, chị nói vớ vẩn cái gì!

– Thằng Vĩ không có anh em trai nào.

Bà Mẫn nói, vẫn ngồi trên ghế đẩu, vẫn ôm cái phích. Giọng bà không to, nhưng anh Mạnh quay phắt lại.

– Thằng Vĩ là con một trai. – Bà Mẫn nói tiếp. – Có mỗi đứa em gái là cái Lài. Cái Lài lấy chồng bên Gia Lâm, đẻ hai đứa con gái. Thế anh là cháu nó đằng nào? Cháu đằng con gái mà lại mang họ Đinh à?

Anh Mạnh mở miệng, rồi đóng lại. Mùi nước hoa của anh ta bỗng như loãng ra trong không khí.

– Bà là ai?

– Bà bán chè đầu phố. – Bà Mẫn nói. – Năm mươi năm. Bà rót chè cho thằng Vĩ từ hồi nó còn mặc quần thủng đít.

Ở trong kho, Tũn đã thôi giả vờ chụp sổ sách từ lâu. Nó đứng ở cửa kho, cầm điện thoại, mắt tròn xoe.

Anh Mạnh nhìn quanh, như tìm một lối ra. Rồi anh ta với tay lấy cái túi nilon trên mặt quầy. Khuê không ngăn. Cô cũng không cần ngăn. Cô đã chụp ảnh nó, đã đọc kỹ dòng chữ cuối cùng.

– Anh Mạnh. – Cô nói. – Ai thuê anh đến?

– Chả ai thuê.

– Anh không biết bà Mẫn. Anh không biết nhà họ Đinh có mấy người. Anh không biết cái bọc trong tủ có cái gì, đúng không? Người ta chỉ đưa anh nửa tờ giấy, dặn anh nói là bác anh ốm ở Đức.

Anh Mạnh đứng im. Bên ngoài, một chiếc xe máy chạy qua, bấm còi inh ỏi.

– Anh có biết làm giả giấy tờ để nhận tài sản của người khác là thế nào không? – Khuê nói. – Em gọi một cuộc điện thoại thôi. Có một anh công an phường hôm nay đang trực.

Anh Mạnh nhìn cô một lúc lâu. Rồi vai anh ta chùng xuống. Trong khoảnh khắc ấy, anh ta không còn là một người đàn ông áo da dây chuyền vàng nữa, mà chỉ là một người bốn mươi lăm tuổi mệt mỏi, có lẽ đang nợ ai đó một khoản.

– Anh Lạc. – Anh ta nói. – Lạc môi giới. Anh ấy đưa tôi năm triệu, bảo tôi đến lấy cái máy ảnh, lấy được thì cho thêm mười triệu. Anh ấy bảo có người chơi đồ cũ trả mấy trăm triệu. Tôi không biết gì hơn.

Anh ta đi rồi, không ai nói gì. Bà Mẫn đứng dậy, mở cái phích, rót ra ba chén chè, đưa một chén cho Khuê, một chén cho Tũn.

– Uống đi. – Bà nói. – Chè Thái, pha đặc. Không phải để ngâm giấy đâu.

Tũn phì cười, sặc chè. Khuê cũng cười. Cô cười đến mức phải tì tay lên mặt kính, đúng chỗ vết nứt chân chim.

Chiều hôm ấy, cô gọi cho anh Thuận, kể lại đầu đuôi, gửi kèm ảnh nửa tờ biên nhận giả và tên người đã khai ra. Anh Thuận nghe xong, chỉ hỏi một câu: "Chị có giữ được số điện thoại người ấy gọi không?" Cô có.

Nhưng tối hôm ấy, khi chỉ còn một mình, cô mở lại tấm ảnh chụp nửa tờ biên nhận giả. Cô không nhìn mép xé nữa. Cô nhìn dòng chữ cuối cùng, dòng chỉ còn nửa dưới của các con chữ.

Rồi cô mở tấm ảnh nửa tờ biên nhận thật của ông, nửa chỉ còn phần trên của dòng chữ ấy. Cô ghép hai tấm ảnh lại trên màn hình, nửa trên của ông, nửa dưới của tờ giả.

Các con chữ liền lại.

Khuê đặt điện thoại xuống, đi vào kho. Cô mở cái tủ gỗ nhỏ bằng cái chìa khoá đồng còn ấm hơi người, nhìn cái bọc vải dầu nằm trên tấm nỉ xanh. Cô không mở nó. Cô chỉ đặt hai bàn tay lên lớp vải cứng, cảm nhận cái khối kim loại lạnh bên dưới, và cái chỗ lồi tròn ở một đầu.

– Ông Lịch. – Cô nói khẽ, như chào một người.

Đó là lần đầu tiên cái bọc có tên. Bốn mươi năm nằm trong cái tủ này, nó chỉ là "đồ của người ta". Bây giờ nó là cái máy ảnh của một người phóng viên đã chết ở Quảng Trị, do con trai ông mang đến cầm vào một buổi sáng thứ Bảy năm tám mươi lăm. Khuê khoá tủ lại, rất nhẹ, như sợ làm ai thức giấc.

Rồi cô quay lại với hai tấm ảnh trên màn hình.

"Máy ảnh ông Lịch. Đinh Quang Vĩ."

Kẻ làm giả không thể bịa ra nửa dưới của một dòng chữ mà họ chưa từng thấy nửa trên. Họ đã chép nó từ đâu đó. Từ một bản sao của nửa tờ thật.

Nghĩa là nửa tờ thật vẫn còn. Nghĩa là ở một nơi nào đó, có một người đã giữ nó bốn mươi năm, và có ai đó đã được cầm nó lên đủ lâu để sao lại.

Sáu ngày sau, sáng thứ Tư, trung uý Thuận đến tiệm lúc bảy giờ hai mươi, tay cầm một cái phong bì trắng.

Anh ta đứng ở ô cửa, nhìn con mèo trước, rồi mới nhìn cô.

– Giấy chứng nhận của chị. – Anh ta nói, đưa phong bì qua song sắt. – Từ hôm nay tiệm chị được nhận cầm đồ trở lại.

Khuê mở phong bì. Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự. Tên cơ sở. Tên người đứng đầu: Khuất Thục Khuê. Dấu đỏ.

Cô nhìn tên mình trên tờ giấy, chỗ trước đây là tên ông. Cô không biết nên cảm thấy gì. Cuối cùng cô cảm thấy đói, vì sáng nay cô chưa ăn gì.

– Cảm ơn anh.

– Không phải cảm ơn tôi. Hồ sơ của chị đủ thì được cấp. – Anh Thuận nói. Rồi anh ta ngập ngừng. Khuê chưa thấy anh ta ngập ngừng bao giờ. – Còn một việc nữa. Việc này thì không vui.

– Anh cứ nói.

– Thứ Năm tuần trước, chị có người đến nhận đồ bằng biên nhận giả. Người đó đã lên phường làm việc, khai đúng như chị kể. Bên tôi đang xác minh với người môi giới. – Anh Thuận nói. – Nhưng hôm qua, phường lại nhận thêm một cái đơn khác. Đơn trình báo, có chữ ký, có địa chỉ đàng hoàng.

– Trình báo gì ạ?

Anh Thuận nhìn cô, rồi nhìn qua vai cô, vào phía trong kho.

– Trình báo tiệm chị đang giữ một tài sản không phải của tiệm. – Anh ta nói. – Cái máy ảnh của gia đình liệt sĩ Đinh Quang Lịch.

— Hết chương 10 —