Ông Đoái đứng gác

Chương 12: Ông Đoái đứng gác

Người đàn ông đứng trước cửa tiệm lúc bảy giờ rưỡi sáng thứ Hai, tay cầm nửa tờ giấy pơ-luya, và Khuê nhận ra ngay nét xé của chính mình.

– Giữ hộ thì trả. – Anh ta nói, gí nửa tờ giấy sát vào song sắt. – Tôi là con. Bố tôi già rồi, lẫn rồi. Đưa đây tôi cất cho.

Anh ta chừng gần năm mươi, khuôn mặt giống hệt ông Đoái nhưng thiếu đi cái gì đó. Cái cằm vuông, cái trán rộng, đôi vai rộng. Chỉ có đôi mắt là khác, đôi mắt cứ đảo về phía đầu phố, nơi có hai thanh niên ngồi trên một chiếc xe máy đỗ sát vỉa hè, mũ bảo hiểm không cài quai, một người đang hút thuốc.

Khuê đọc lại nửa tờ biên nhận qua lớp song sắt. Chữ của cô. "Giữ hộ. Một huân chương kèm giấy chứng nhận. Ông Cấn Văn Đoái. Không tính tiền."

Cô đã viết đúng sự thật. Ông Đoái muốn con trai tưởng là cầm, nhưng cô không viết được chữ "cầm" lên một thứ cô không cầm. Bây giờ anh con trai đọc được chữ "giữ hộ", và chữ ấy với anh ta có nghĩa là không cần tiền chuộc.

– Anh là anh Toàn?

– Cấn Văn Toàn. Căn cước đây.

– Em xin lỗi anh. Ông Đoái gửi, em chỉ trả cho ông Đoái.

– Bố tôi lẫn rồi, tôi nói rồi.

– Ông Đoái không lẫn. – Khuê nói. – Thứ Năm tuần trước ông ngồi đây uống hai chén chè, kể chuyện năm chín mươi học sửa đồng hồ, nhớ từng con ốc. Người lẫn không nhớ được như thế.

Anh Toàn nhìn cô, rồi nhìn về đầu phố. Một trong hai thanh niên trên xe máy giơ tay lên, xoè năm ngón, như ra hiệu gì đó. Anh Toàn quay lại, mặt tái hơn.

– Cô không hiểu đâu.

– Em hiểu. – Khuê nói. – Anh vay ở cái chỗ "tài chính" đầu phố. Lãi ghi mười tám phần trăm, cộng phí vào thì mấy trăm phần trăm. Họ có danh bạ của anh. Họ nhắn tin cho cả họ hàng nhà anh. Hai người ngồi trên xe máy kia là người của họ.

Anh Toàn đứng im. Nửa tờ biên nhận trong tay anh ta run lên một chút.

– Cô… sao cô biết?

– Tuần trước có một bác cũng vay ở đấy. Hợp đồng y hệt.

Ở đầu phố, chiếc xe máy nổ máy. Hai thanh niên chạy chầm chậm về phía tiệm, rồi dừng cách cửa chừng mười bước. Người ngồi sau tháo mũ bảo hiểm, để lộ một mái tóc nhuộm vàng, nhìn chằm chằm vào trong tiệm.

Khuê với tay lấy điện thoại. Cô chưa kịp bấm số thì có một giọng nói vang lên, to như tiếng hô xung phong.

– Toàn!

Ông Đoái đứng ở góc phố, chỗ hàng chè bà Mẫn. Ông mặc nguyên bộ quân phục cũ, cái áo khoác bộ đội cài kín cổ, mũ cối đội ngay ngắn, trên ngực áo đeo một hàng huy chương nhỏ. Bên cạnh ông, bà Mẫn đứng chống nạnh. Khuê đoán là bà Mẫn thấy anh Toàn từ xa, chạy đi gọi ông, hoặc gọi điện, hoặc cả hai.

Ông Đoái đi về phía tiệm. Không nhanh. Từng bước một, thẳng lưng, như đi duyệt binh. Ông đi qua chiếc xe máy mà không thèm nhìn hai thanh niên ngồi trên đó. Ông đến đứng trước cửa tiệm, quay lưng lại với song sắt, mặt nhìn ra phố, hai tay chắp sau lưng.

Ông đứng đó như một người lính gác.

– Con về đi. – Ông nói, không quay đầu lại.

– Bố…

– Con về đi. Cái huân chương ấy không bán được. Bố gửi đây rồi. Muốn lấy ra thì phải bố lấy. Bố không lấy.

Anh Toàn đứng giữa vỉa hè, giữa bố và chiếc xe máy, như một người đứng giữa hai bờ sông mà không có cầu.

– Bố không hiểu đâu. Họ đòi con…

– Bố hiểu. – Ông Đoái nói. – Năm bảy hai bố nằm ở Quảng Trị, nằm dưới hầm, bom rơi cả đêm. Bố hiểu sợ là thế nào. Nhưng con sợ thì con đứng sau lưng bố. Không phải đem cái huân chương ra đổi.

Hai thanh niên trên xe máy nhìn nhau. Người tóc vàng nói gì đó với người cầm lái. Người cầm lái nhún vai.

Đúng lúc ấy, từ đầu phố bên kia, một người đàn ông nữa đi tới. Lưng thẳng như cột nhà, tóc bạc cắt sát, áo len cổ lọ màu ghi, giày da đen bóng. Ông Lạp. Ông đi thẳng đến chiếc xe máy, dừng lại ngay bên cạnh, nhìn biển số. Ông không nói gì. Ông chỉ nhìn cái biển số rất lâu, môi mấp máy như đang học thuộc.

Người tóc vàng đội mũ bảo hiểm vào. Chiếc xe máy nổ máy, chạy vòng qua ông Lạp, phóng mất về phía ngã tư.

Ông Lạp nhìn theo, rồi quay sang hàng chè bà Mẫn, ngồi xuống ghế nhựa.

– Một chén. – Ông nói. – Đặc.

Bà Mẫn rót cho ông, không hỏi một câu, điều Khuê chưa thấy bà làm với ai.

Anh Toàn vẫn đứng giữa vỉa hè. Một lúc lâu sau, anh ta đi đến bên bố, đứng cạnh ông, cũng quay lưng lại với tiệm, cũng nhìn ra phố. Hai bố con đứng cạnh nhau, cao bằng nhau, vai rộng bằng nhau. Không ai nói gì.

Khuê đứng sau song sắt, nhìn hai cái lưng ấy, và cầm điện thoại lên gọi cho anh Thuận.

– Anh Thuận. Có thêm một người vay ở chỗ "tài chính" đầu phố muốn đến phường trình báo. Anh ấy đang đứng trước cửa tiệm em. Cùng với bố anh ấy.

– Chị bảo hai người chín rưỡi đến. – Anh Thuận nói. – Tôi làm việc với chị lúc chín giờ, xong thì tôi tiếp luôn.

Chín giờ, Khuê bước vào căn phòng nhỏ trên tầng hai trụ sở công an phường. Diễm đã ngồi đó.

Cô ta ngồi ở đầu bàn bên kia, lưng thẳng, áo vest xanh than, một tập hồ sơ đặt ngay ngắn trước mặt, cái bút đặt song song với mép tập hồ sơ. Cô ta đến sớm. Khuê đoán là đến sớm mười lăm phút, đúng kiểu người lớn lên ở một nơi tàu điện chạy đúng từng phút.

– Chào cô Khuê.

– Chào chị.

Anh Thuận ngồi ở giữa, mở hồ sơ, nói những câu thủ tục. Đây là buổi làm việc để xác minh nội dung đơn. Hai bên trình bày. Công an ghi nhận. Không phải hoà giải, không phải xét xử.

Diễm trình bày trước. Cô ta nói chậm, rõ, như đọc. Cái máy ảnh đang nằm trong tủ của tiệm cầm đồ số mười một Hàng Phèn là tài sản của liệt sĩ Đinh Quang Lịch, phóng viên ảnh, hy sinh năm một nghìn chín trăm bảy mươi hai. Gia đình liệt sĩ có nguyện vọng nhận lại kỷ vật. Cô ta được gia đình nhờ đứng đơn. Cô ta đưa ra một tờ giấy, có chữ ký của bà Đinh Thị Lài, con gái liệt sĩ, đồng ý cho cô ta thay mặt.

Anh Thuận đọc tờ giấy, gật đầu, ghi chép.

Rồi đến lượt Khuê. Cô nói những gì cô đã nói hôm thứ Sáu. Cái tủ, cái bọc, mẩu bìa, nửa tờ biên nhận. Cô đưa ảnh mẩu bìa ra giữa bàn, xoay về phía Diễm.

"Của người ta. Ai mang nửa kia của biên nhận 417 đến chuộc thì trả, không lấy lãi. Không ai đến thì đừng bán, đừng mở. — Quyến."

Diễm nhìn tấm ảnh. Khuê nhìn Diễm. Cô thấy ngón tay cái bên phải của cô ta lại miết lên mặt đồng hồ, chậm, đều.

– "Không lấy lãi." – Diễm đọc khẽ.

– Ông em giữ nó bốn mươi năm. – Khuê nói. – Năm nào cũng mở tủ ra một lần, ngày mười chín tháng Mười, lau cái bọc, thay miếng nỉ. Không bán. Không mở. Không lấy lãi.

– Đó là lời kể của gia đình cô.

– Đó là lời kể của bà bán chè đầu phố, người đã ngồi đấy năm mươi năm.

Anh Thuận giơ tay lên, rất nhẹ, như một trọng tài thổi còi.

– Tôi giải thích để hai bên cùng nắm. – Anh ta nói. – Đây là đồ cầm. Có người mang đến cầm, có biên nhận. Tiệm có nghĩa vụ trả cho người đã cầm khi người đó đến chuộc, hoặc cho người được người cầm uỷ quyền hợp pháp, có kèm nửa biên nhận. Giấy của bà Đinh Thị Lài thể hiện ý kiến của một người trong gia đình liệt sĩ, nhưng bà Lài không phải người đã cầm. Còn việc tài sản ấy trong gia đình thuộc về ai, nếu có tranh chấp, là việc dân sự, các bên có quyền khởi kiện ra toà.

– Người cầm có thể đã chết. – Diễm nói.

– Chị biết anh ấy còn sống mà. – Khuê nói.

Câu ấy bật ra trước khi cô kịp nghĩ. Căn phòng im lặng. Cái quạt cây trong góc quay đi quay lại, gió phả lên những trang hồ sơ.

Diễm nhìn cô. Lần này cô ta nhìn lâu hơn, và Khuê thấy trong mắt cô ta một thứ cô chưa thấy bao giờ: không phải giận, không phải lạnh, mà là mệt. Cái mệt của người đã mang một thứ gì đó rất nặng đi một quãng rất dài.

– Quan hệ của tôi với gia đình liệt sĩ không phải nội dung đơn. – Diễm nói.

– Em không hỏi đơn. Em hỏi chị.

– Cô Khuê. – Anh Thuận nói, nhẹ nhàng nhưng dứt khoát. – Buổi làm việc hôm nay chỉ ghi nhận nội dung liên quan đến đơn.

Khuê im lặng. Diễm cũng im lặng.

Anh Thuận ghi chép thêm mấy dòng, đọc lại biên bản cho hai người nghe, rồi đưa cho từng người ký. Diễm ký trước, chữ ký sắc và gọn như hôm trên lá đơn. Khuê ký sau. Cô nhìn hai chữ ký nằm cạnh nhau trên một tờ giấy, cách nhau một khoảng trắng chừng hai đốt ngón tay.

Diễm đứng dậy, cầm tập hồ sơ, chào anh Thuận, rồi đi ra cửa.

Khuê đi theo cô ta ra hành lang. Hành lang hẹp, sơn xanh nhạt, cuối hành lang là cầu thang đá mài. Diễm đi đến đầu cầu thang thì dừng lại, không quay đầu.

– Chị Diễm. – Khuê gọi. – Chị là gì của ông Vĩ?

Diễm đứng im. Dưới chân cầu thang, có tiếng người nói lao xao, có tiếng ông Đoái oang oang hỏi phòng làm việc của đồng chí Thuận ở đâu.

– Họ Đinh là họ phổ biến, cô Khuê. – Diễm nói.

Cô ta bước xuống một bậc thang. Rồi dừng lại lần nữa. Lần này cô ta quay đầu, nhìn lên Khuê, nhìn sợi dây đỏ trên cổ cô.

– Nhưng người giữ nửa tờ giấy kia thì chỉ có một. – Diễm nói. – Và người ấy sẽ không bao giờ bước vào tiệm của ông cô đâu.

Rồi cô ta đi xuống, tiếng giày cao gót gõ đều trên những bậc đá mài, nhỏ dần, nhỏ dần, rồi lẫn vào tiếng ông Đoái đang chào ai đó rất to ở tầng dưới.

Khuê đứng ở đầu cầu thang thêm một lúc rồi mới đi xuống. Ở cái ghế băng dài ngoài sảnh tầng một, ông Đoái ngồi cạnh con trai. Ông đã tháo cái mũ cối, đặt lên đùi. Anh Toàn ngồi cúi gằm, hai tay ôm tập hợp đồng vay gấp làm tư, ngón tay cái miết đi miết lại lên mép giấy.

Ông Đoái thấy Khuê, giơ tay chào, rồi quay sang con.

– Lạnh không?

Anh Toàn lắc đầu. Ông Đoái vẫn tháo cái khăn len trên cổ mình ra, quàng lên cổ con trai, quàng hai vòng, thắt một nút vụng về như người chưa từng thắt khăn cho ai.

– Bố…

– Ngồi im. – Ông Đoái nói. – Lát nữa vào trong, con kể hết. Kể từ đầu. Không giấu cái gì. Bố ngồi ngoài này chờ. Bao lâu bố cũng chờ.

Khuê đi ra cổng. Trời vẫn rét, nắng nhạt như nước vo gạo. Cô đi bộ về Hàng Phèn, và trong đầu cô vẫn còn câu nói của Diễm ở đầu cầu thang. Người ấy sẽ không bao giờ bước vào tiệm của ông cô.

Diễm nói câu ấy không như một lời đe doạ. Cô ta nói như người kể lại một điều mình đã thử thay đổi rất nhiều lần mà không được.

— Hết chương 12 —