Lời thề với bà Mẫn

Chương 30: Lời thề với bà Mẫn

– Hai mươi tháng Mười Một. – Bà Mẫn nói. – Ngày Nhà giáo. Bà nhớ vì sáng hôm ấy cái Hương xin bà mấy bông cúc hoạ mi mang đến lớp tặng cô.

Cô Hương, vẫn ngồi trên sàn gỗ cạnh cái ghế đổ, ngẩng lên.

– Cháu không nhớ.

– Cháu mười hai tuổi. Cháu nhớ làm gì. – Bà Mẫn nói. – Bà nhớ.

Bà uống một ngụm chè, đặt chén xuống đùi, hai tay ôm lấy nó như ôm một cái lò sưởi nhỏ.

– Chiều hôm ấy mưa phùn. – Bà nói. – Ba giờ chiều. Ngày nào ba giờ chiều bà cũng bưng hai chén chè sang cho ông cháu, đi lối cửa bên. Hôm ấy bà bưng sang, đến cửa kho thì bà nghe thấy tiếng ho. Bà biết tiếng ho ấy. Cả phố biết. Cái Mận ho từ mùa hè, ho đến mức người ta đi qua cửa sổ nhà nó cũng phải đi nhanh.

Khuê ngồi xuống mép giường, cạnh mẹ. Bố cô vẫn đứng trước bàn thờ. Ông không ngồi. Ông đứng như người đứng chờ tuyên án sau khi đã tự khai.

– Cái Mận đứng ở quầy. Đi dép, mặc áo bông, đầu không có nón, tóc ướt hết. – Bà Mẫn nói. – Nó ốm thế, nó không đi nổi ra đầu ngõ, thế mà nó đi từ nhà số bốn sang đây. Bà đứng ở cửa kho, bà không vào. Bà nghe.

Bà ngừng lại. Khuê thấy hai bàn tay bà Mẫn siết lấy cái chén chè.

– Cái Mận bảo ông cháu: "Ông Quyến ơi, thằng Vĩ nó nợ bạc." – Bà Mẫn nói, chậm, từng chữ. Giọng bà đổi đi, nhỏ lại, khàn đi, như đang nhại lại giọng một người đã chết. – "Nó nợ một thằng ở bãi sông. Nó đánh bạc để gỡ tiền thuốc cho tôi, nó thua, nó càng đánh. Thằng kia bảo nó chuộc được cái máy ra thì thằng kia mua tám nghìn, trừ nợ. Nó hứa với người ta rồi. Tôi biết. Tôi nghe nó nói với thằng kia ngoài cửa sổ."

Mẹ Khuê đưa tay lên ngực.

– "Ông Quyến ơi, cái máy ấy là bố nó." – Bà Mẫn nói tiếp, vẫn cái giọng ấy. – "Nó bán đi là nó bán bố nó. Tôi sắp chết rồi. Tôi chết rồi thì nó không còn ai giữ. Ông giữ hộ tôi. Nó đến chuộc, ông đừng trả nó."

Không ai trong phòng nói gì. Thằng Tũn ở đầu cầu thang cúi gằm xuống, mặt áp vào lưng con mèo.

– Ông cháu bảo: "Chị ơi, đồ của người ta, có biên nhận. Người ta đến chuộc thì tôi phải trả. Tôi không giữ đồ của người ta được." – Bà Mẫn nói, lần này bằng giọng của chính bà, nhưng chậm hơn, như đang nhớ lại từng chữ của ông. – Cái Mận khóc. Nó bảo: "Thì ông bảo nó công an thu mất rồi. Công an vừa vào nhà ông, cả phố biết. Ông bảo thế, nó tin."

Bà Mẫn nhìn lên bố Khuê.

– Mày nghe chưa. Không phải ông cháu nghĩ ra câu ấy. Cái Mận nghĩ ra.

Bố Khuê nhắm mắt.

– Ông cháu đứng im lâu lắm. – Bà Mẫn nói. – Lâu đến mức bà tưởng ông ấy không trả lời. Rồi ông ấy hỏi: "Thế đến lúc nó tỉnh thì sao?" Cái Mận bảo: "Thì ông trả nó." Ông ấy bảo: "Đến lúc ấy nó ghét tôi." Cái Mận bảo: "Ông chịu khó."

Bà Mẫn cười. Một tiếng cười ngắn, khô, ướt nước mắt.

– Ông chịu khó. – Bà nhắc lại. – Cái Mận nói thế đấy. Như bảo người ta chịu khó gánh hộ một gánh nước. Mà ông cháu chịu khó bốn mươi năm.

Bà đặt chén chè xuống sàn.

– Rồi ông cháu bảo: "Chị về đi. Tôi giữ." Thế thôi. Cái Mận cúi đầu lạy ông cháu một cái, ngay ở quầy, rồi đi ra. Ra trời mưa. Bà đứng ở cửa kho, bà quên cả chè trên tay. Ông cháu quay vào thấy bà. Ông ấy không giật mình. Ông ấy bảo: "Bà Mẫn không nghe thấy gì." Bà bảo: "Tôi nghe thấy hết." Ông ấy bảo: "Thế thì bà thề với tôi là bà không nghe thấy gì."

– Bà thề. – Khuê nói.

– Bà thề. Bà đặt cái khay chè xuống mặt quầy, bà đặt tay lên mặt kính, cái mặt kính hồi ấy còn lành, bà thề. – Bà Mẫn nói. – Ông cháu bảo: "Bao giờ thằng Vĩ tự về chuộc thì bà nói với nó. Nói với nó thôi. Không nói với ai khác. Kể cả nhà tôi."

Bà nhìn quanh phòng. Nhìn cô Hương ngồi trên sàn. Nhìn mẹ Khuê. Nhìn Khuê. Nhìn bố Khuê đứng trước bàn thờ.

– Bà đang phá lời thề đấy. – Bà nói. – Bà biết.

– Bà ơi…

– Để bà nói. – Bà Mẫn giơ tay. – Bà nằm viện mấy hôm, bà nghĩ. Thằng Vĩ chưa tự về. Có khi nó không về được nữa. Bà thì bảy mươi mốt. Bà chết trước nó thì không ai nói với nó. Mà thằng Hiển đi gặp nó với có nửa câu chuyện, thì nó lại hiểu sai thêm một lần nữa. Bốn mươi năm hiểu sai là đủ rồi.

Bà lại cầm chén chè lên.

– Đêm hôm ấy cái Mận lên cơn sốt. Mười một ngày sau thì nó mất. – Bà nói. – Hai tuần sau, thằng Vĩ mang tiền sang chuộc. Hai nghìn rưởi. Bà không biết nó lấy tiền ở đâu. Bà đứng ở đầu phố, bà thấy nó đi vào. Bà biết ông cháu sẽ nói gì. Bà đứng run. Rồi bà nghe tiếng kính vỡ.

Bà nhìn bố Khuê.

– Bốn mươi năm bà không hiểu một chuyện. – Bà nói. – Ông cháu nói dối thằng Vĩ là vì cái Mận. Bà hiểu. Nhưng thằng Vĩ chửi ông cháu khai báo, sao ông cháu không cãi? Cãi cái đấy đâu có phạm lời hứa với cái Mận. Ông ấy cứ bảo không phải tôi khai, tôi không biết ai viết thư, thế là xong. Sao ông ấy không cãi? Bà hỏi ông ấy mấy lần. Ông ấy bảo: "Cãi thì người ta hỏi ai. Người ta hỏi ai thì khổ người khác."

Bà ngừng lại, nhìn bố Khuê lâu.

– Bây giờ thì bà hiểu "người khác" là ai rồi.

Bố Khuê đứng im. Hai vai ông chùng xuống, như có ai vừa đặt lên đó một cái gánh rồi bỏ đi.

– Hai lời nói dối. – Bà Mẫn nói. – Một lời nói dối thằng Vĩ để nó khỏi bán bố nó, để nó khỏi biết mẹ nó chết vẫn còn lo nó nợ bạc. Một lời không cãi để không ai đi tìm đứa viết thư. Hai lời. Che hai thằng con trai. Một thằng con mình. Một thằng con người ta.

Cô Hương khóc thành tiếng. Lần đầu tiên từ đầu buổi tối. Cô khóc như học sinh, hai tay ôm mặt, vai rung lên, không giữ gìn gì nữa. Mẹ Khuê đi đến, ngồi xuống sàn cạnh em chồng, ôm lấy cô.

Bà Mẫn đợi cho tiếng khóc lắng xuống.

– Còn mấy chuyện nữa. – Bà nói. – Bà nói nốt rồi thôi.

– Năm chín mươi, ông cháu đi xin địa chỉ thằng Vĩ ở bên Đức, viết ba lá thư. Bà hỏi ông ấy viết gì, ông ấy bảo viết là cái máy vẫn còn, lúc nào về thì đến lấy. Bà hỏi có nói chuyện cái Mận không. Ông ấy bảo không. Bà hỏi sao không. Ông ấy bảo: "Nói trong thư thì nó đọc một mình. Chuyện ấy không để người ta đọc một mình được." Thư bị gửi trả. Ông ấy cất đi.

Khuê nhìn xuống sàn gỗ. Dưới chân cô, dưới hai tầng sàn, trong góc kho, ba cái phong bì đang nằm cạnh cái bọc vải dầu, mẩu bìa "Chưa về" quay lên trên.

– Năm hai nghìn mười, bà thấy thằng Vĩ ở đầu phố Hàng Bè. Bà về kể với ông cháu. Bà bảo ông, hay là mình mang cái máy sang trả nó. Ông ấy bảo: "Nó tỉnh rồi thì nó tự về chuộc. Mình mang đến thì không phải chuộc. Mình mang đến thì là mình thương hại nó."

Bà Mẫn quay sang bố Khuê.

– Còn chuyện cuối cùng là chuyện của mày.

Bố Khuê ngẩng lên.

– Năm ngoái. – Bà Mẫn nói. – Tháng Tám. Trước khi ông cháu nằm viện mấy tuần. Ông ấy ngồi ở hàng bà, uống chén chè thứ hai, cái chén ông ấy hay để nguội. Ông ấy bảo bà: "Cái chìa khoá tủ, tôi chết thì đưa con Khuê. Đừng đưa thằng Hiển." Bà hỏi sao. Bà tưởng ông ấy giận mày.

Bà dừng lại, nhìn bố Khuê.

– Ông ấy bảo: "Đưa thằng Hiển thì nó phải mở ra. Nó mở ra thì nó đau. Nó đau đủ rồi."

Bố Khuê đưa tay lên mặt.

Không phải để che. Ông chỉ đặt bàn tay lên trán, rồi kéo xuống, chậm, qua mắt, qua mũi, qua miệng, như người ta lau một tấm kính mờ hơi nước. Khi bàn tay ông xuống đến cằm, mặt ông ướt.

– Ông cụ biết con nghĩ gì. – Ông nói. Giọng ông vỡ ra ở giữa câu. – Năm chín mươi tư. Ông cụ biết con đứng ở cửa kho. Ông cụ biết con nghĩ ông cụ giữ cái máy để hành con. Ông cụ muốn nói. Nhưng nói thì phải kể chuyện bà Mận. Mà ông cụ đã hứa.

– Ừ. – Bà Mẫn nói. – Ông ấy hứa với cái Mận. Ông ấy bắt bà thề. Ông ấy tự trói mình. Ông ấy để mày nghĩ sai về ông ấy ba mươi năm, vì ông ấy không muốn phá lời hứa với một người đã chết.

Bà cúi xuống, nhặt cái phích hoa mẫu đơn, ôm vào lòng.

– Đấy là ông cháu. – Bà nói. – Cứng như cái đinh. Thằng Vĩ nói đúng một câu.

Căn phòng im lặng. Hương trên bàn thờ đã tàn. Ngoài phố, tiếng xe máy thưa dần. Đồng hồ trên tường tầng hai, cái đồng hồ treo của ông, gõ mười một tiếng.

Bố Khuê đứng dậy. Ông đi đến trước bà Mẫn, quỳ xuống. Quỳ hẳn hai gối xuống sàn gỗ, trước cái ghế tựa của bà cụ.

– Thằng Hiển. – Bà Mẫn nói. – Mày làm cái gì thế?

– Cháu lạy bà. – Ông nói. – Một trăm triệu năm ấy. Với bốn mươi năm bà giữ hộ bố cháu.

– Đứng lên. – Bà Mẫn nói. – Ông cháu mà thấy mày quỳ thế này thì ông ấy mắng cả bà. Đứng lên.

Bố Khuê không đứng. Bà Mẫn nhìn ông một lúc, rồi đặt cái phích xuống, đưa bàn tay nhăn nheo ra, đặt lên đầu ông. Mái tóc muối tiêu của một người năm mươi bảy tuổi. Bà xoa đầu ông như xoa đầu một thằng bé.

– Thôi. – Bà nói. – Thôi. Mày nói rồi. Bà nói rồi. Không ai giữ gì nữa.

Khuê đứng nhìn. Cô không khóc. Cô nghĩ cô sẽ khóc, nhưng cô không khóc. Cô chỉ thấy một thứ gì đó rất nặng vừa được đặt xuống, không phải trong phòng này, mà ở đâu đó dưới hai tầng sàn, trong một cái tủ gỗ mít, trên một tấm nỉ xanh.

Bố cô đứng dậy, chậm, đầu gối kêu một tiếng.

– Chủ nhật con đi hồ Tây. – Ông nói. – Con đi một mình.

– Bố…

– Phần của bố thì bố đi một mình. – Ông nói với Khuê. – Con đưa bố đến cổng. Con đứng ở ngoài.

Bà Mẫn gật đầu.

– Ừ. Mày đi phần mày. – Bà nói. – Phần cái Mận thì bà đi sau. Chuyện ấy phải bà nói với nó. Bà thề với ông cháu là chỉ nói với nó. Bà phá một nửa lời thề tối nay rồi. Nửa kia, bà giữ đến lúc gặp nó.

Bà nhìn lên di ảnh ông. Rồi bà cầm cái chén chè bà đã đặt trước di ảnh từ đầu buổi tối, chén chè đã nguội ngắt, uống một ngụm.

– Nguội rồi. – Bà nói với ông trong ảnh. – Ông để nguội đến trưa thì ông uống. Tôi uống bây giờ.

— Hết chương 30 —