Tiền cọc

Chương 14: Tiền cọc

– Anh ký bán nhà của bố khi bố mất chưa đầy ba tháng. – Cô Hương nói. – Anh nhận tiền khi em chưa ký. Anh nhận tiền khi anh đã hứa chờ đến rằm tháng Giêng. Anh còn muốn em nói thế nào nữa?

Bố Khuê ngồi ở đầu bàn gấp, hai tay đan vào nhau đặt trên mặt bàn, không nói gì.

Tối thứ Ba, chín tháng Mười Hai. Bàn gấp kê giữa kho, bốn cái ghế nhựa, một ấm chè, một đĩa lạc rang không ai động đến. Bố Khuê bay ra từ tối hôm qua. Mẹ Khuê đi cùng chuyến. Đây là lần đầu tiên từ đám tang ông đến giờ, cả bốn người ngồi cùng một bàn.

Mẹ Khuê ngồi cạnh bố, một bàn tay đặt nhẹ lên lưng ông. Bà người Biên Hoà, nói giọng Nam mềm, ba mươi năm làm dâu nhà Hà Nội mà chưa bao giờ quen được cái lạnh tháng Chạp. Bà mặc hai cái áo len chồng lên nhau, vẫn rụt cổ.

– Thôi mà, em. – Mẹ Khuê nói với cô Hương. – Em để anh ấy nói.

– Em để anh ấy nói từ hôm qua đến giờ. Anh ấy có nói đâu.

Bố Khuê ngẩng lên.

– Anh nợ ngân hàng ba tỷ. – Ông nói. – Không phải nợ cờ bạc, không phải nợ chơi bời. Nợ vay mua máy in mới năm hai mươi ba. Năm nay khách lớn nhất của anh phá sản, nợ anh một tỷ rưỡi, không đòi được. Tháng Mười một anh không trả nổi lãi. Ngân hàng cho cơ cấu lại, nhưng cuối tháng Ba phải trả một nửa gốc. Anh có bốn mươi công nhân. Bốn mươi người. Người ta có con có cái. Anh không muốn cho ai nghỉ trước Tết.

– Thế hai tỷ tiền cọc anh làm gì?

– Trả lương. Trả lãi quá hạn. Trả tiền giấy cho nhà cung cấp, không thì họ cắt hàng. – Bố Khuê nói. – Tiêu rồi. Anh nói rồi.

Cô Hương cầm cái chén chè lên, rồi đặt xuống, không uống.

– Anh có biết nếu em không ký thì sao không?

– Biết.

– Anh nói em nghe xem anh biết gì.

Bố Khuê im lặng. Khuê đã đọc bản hợp đồng ấy ba lần, từ tối Chủ nhật đến sáng nay. Cô đặt nó lên bàn, lật đến trang ba.

– Điều sáu. – Cô nói. – Nếu đến ngày mười lăm tháng Ba năm sau, bên nhận cọc không ký được hợp đồng mua bán vì lý do từ phía bên nhận cọc, thì bên nhận cọc phải trả lại tiền cọc, cộng thêm một khoản tiền phạt bằng đúng số tiền cọc. Tức là trả bốn tỷ.

Mẹ Khuê khẽ kêu lên một tiếng, như bị kim châm.

– Mười lăm tháng Ba. – Khuê nói tiếp. – Sau rằm tháng Giêng đúng mười hai ngày. Bên mua chọn ngày rất khéo. Họ biết cô Hương cho con đến rằm tháng Giêng.

– Sao họ biết? – Cô Hương hỏi.

Khuê nhìn bố. Bố cô nhìn xuống mặt bàn.

– Bố kể với anh Lạc. – Ông nói. – Anh Lạc kể với bên mua. Bố không nghĩ…

– Bố không nghĩ là người ta sẽ dùng nó. – Khuê nói. – Người ta luôn dùng nó, bố.

Bố cô ngẩng lên nhìn cô. Trong mắt ông có cái gì đó giống tự ái, rồi tắt đi.

– Còn một điều nữa. – Khuê lật sang trang bốn. – Điều chín. "Bên bán cam kết bàn giao cho bên mua toàn bộ đồ vật không thuộc danh mục cầm cố còn lại trong nhà, bao gồm tủ gỗ nhỏ đặt tại kho phía sau và vật bên trong."

Cô đặt ngón tay lên dòng chữ ấy.

– Bố ký cả điều này.

– Thì cái tủ là đồ trong nhà.

– Cái tủ là đồ trong nhà. Cái bọc trong tủ là đồ của người ta. – Khuê nói. – Ông ghi rõ. Bố không bán được cái không phải của bố. Điều này vô nghĩa với cái bọc. Nhưng bố ký vào nghĩa là bố đã hứa với người ta một thứ bố không có. Người ta sẽ cầm tờ giấy này ra mà đòi.

Bố cô nhìn trang giấy. Khuê biết ông chưa từng đọc kỹ đến điều chín. Ông là người đọc hợp đồng từ con số trước, rồi đến chữ ký, bỏ qua mọi thứ ở giữa. Ba mươi năm làm ăn, ông thua lỗ ba lần, lần nào cũng vì những thứ ở giữa.

– Tại sao bên ấy cứ muốn cái tủ? – Mẹ Khuê hỏi, giọng Nam nhẹ hẳn đi giữa căn kho lạnh.

Không ai trả lời. Cô Hương nhìn Khuê. Khuê nhìn bố. Bố cô đứng dậy, đẩy cái ghế nhựa ra sau, đi ra phía trước tiệm, mở cửa bên, bước ra ngõ.

Khuê đi theo.

Ngoài ngõ, gió mùa thổi thốc từ đầu phố vào, lạnh buốt. Đèn đường vàng vọt soi lên bức tường rêu. Bố cô đứng dưới đèn, châm thuốc. Tay ông run, phải bật lửa ba lần mới cháy.

– Bố.

– Bố không muốn nói chuyện cái tủ.

– Con không hỏi cái tủ. Con hỏi năm tám mươi lăm.

Bố cô rít một hơi thuốc dài. Khói thuốc bị gió cuốn đi ngay, không kịp bay lên.

– Con nghe ai kể?

– Ông Lạp. Bà Mẫn. Họ kể đêm công an khám nhà. Kể ông đốt sáu tờ sổ để không ai bị gọi lên phường. Kể một người tên Vĩ đứng giữa phố chửi ông là đồ chỉ điểm.

Bố cô đứng im. Ông nhìn lên bức tường đối diện, chỗ có một cái cửa sổ nhỏ có song sắt, trong đó có ánh đèn ti vi nhấp nháy xanh đỏ.

– Thằng Vĩ chụp ảnh đẹp nhất phố. – Ông nói, rất lâu sau. – Năm bố mười bảy tuổi, nó chụp bố một kiểu. Bố dắt cái xe đạp ở đầu phố, đi học thêm về. Nó bảo đứng yên, nó bấm. Bố chưa bao giờ được xem cái ảnh ấy. Nó bảo cuộn phim chưa chụp hết, chụp hết mới tráng.

Khuê nhìn bố. Ông không nhìn cô.

– Bố có biết vì sao ông giữ cái máy ấy bốn mươi năm không?

– Để hành bố.

Câu ấy bố cô nói rất nhỏ, đến mức Khuê không chắc mình nghe đúng.

– Bố nói gì ạ?

– Không có gì. – Bố cô ném điếu thuốc xuống đất, lấy mũi giày di. – Bố nói linh tinh. Rét quá. Vào đi.

Ông quay vào. Khuê đứng lại một mình trong ngõ, nghe gió rít qua những dây điện chằng chịt trên đầu, và nhắc đi nhắc lại trong đầu ba chữ ấy. Để hành bố. Ông nội giữ một cái máy ảnh của người khác bốn mươi năm. Tại sao bố cô lại nghĩ ông giữ nó để hành chính bố cô?

Cuộc họp gia đình tối ấy không đi đến đâu. Cô Hương không ký. Bố Khuê không xin. Mẹ Khuê rót chè cho từng người, đến chén thứ tư thì ấm cạn. Mười giờ, cô Hương về. Bố mẹ Khuê lên tầng hai, ngủ trong phòng ông. Khuê nằm trên tầng ba, nghe tiếng bố cô trở mình dưới sàn gỗ, đến hai giờ sáng vẫn chưa ngủ.

Sáng thứ Tư, An quay lại.

Cô ta không đi một mình. Đi cùng là một người phụ nữ chừng năm mươi lăm, thấp đậm, da sạm, tóc búi củ hành, mặc áo khoác gió màu tím than, tay xách một cái làn nhựa có phủ khăn. Hai mẹ con đứng ở ô cửa, An đứng lùi nửa bước sau mẹ.

– Cô là cô Khuê phải không? – Người mẹ hỏi, giọng Hải Phòng sang sảng, nói câu nào chắc câu ấy. – Tôi là mẹ cái An. Tôi đến chuộc cái váy.

Khuê nhìn An. An mỉm cười, lần đầu tiên Khuê thấy cô ta cười.

– Chị chuộc sớm thế ạ? Mới có năm ngày.

– Chuộc chứ. – Người mẹ nói. – Để ở đây làm gì? Đồ của nhà mình thì mang về nhà mình.

Bà đặt cái làn nhựa lên quầy, lật tấm khăn phủ. Bên trong là một mẹt bánh đúc lạc, còn ấm, xếp thành từng miếng vuông vức, rắc hành phi, kèm một hũ tương nhỏ.

– Biếu cô. Bánh nhà làm. Sáng nay tôi dậy từ ba giờ, đi chuyến xe sớm nhất lên đây.

Khuê làm thủ tục chuộc. Sáu triệu, lãi tính theo ngày, năm ngày. An đưa tiền, mẹ An đứng bên cạnh đếm lại từng tờ, đếm bằng ngón tay cái nhổ nước bọt, nhanh và chính xác như đếm tiền bán hàng cuối buổi chợ. Khuê lấy nửa tờ biên nhận của An, đặt cạnh nửa tờ ghim trên túi váy. Hai mép răng cưa ăn khớp.

Khuê mang cái túi váy ra. Mẹ An đỡ lấy, ôm vào lòng, rồi kéo khoá xuống một đoạn, nhìn lớp ren trắng bên trong.

– Đẹp thật. – Bà nói. – Ba mươi tám triệu cơ à?

– Mẹ… – An kéo tay áo bà.

– Mẹ hỏi thôi mà. Ngày xưa mẹ lấy bố mày, mặc cái áo sơ mi trắng mượn của bà ngoại, cổ áo sờn một bên. Mặc đồ mượn mà cũng lấy nhau được ba mươi năm đấy thôi. – Bà kéo khoá lên. – Cái váy này sau này mặc lần hai.

– Mẹ, con chưa định lấy ai đâu.

– Ai bảo mày mặc. – Mẹ An nói. – Cái Hằng con nhà bà Thoa bán cá cạnh hàng mẹ, tháng Giêng nó cưới. Nhà nó nghèo, định đi thuê cái váy ba trăm nghìn ở hiệu ảnh, váy thuê vàng khè, ngắn cũn. Mẹ hỏi rồi, nó mặc vừa cái này. Mẹ cho nó mượn. Nó mặc xong thì mang về, lúc nào mày lấy chồng thì mày mặc lần ba.

An đứng im, nhìn mẹ. Khuê nhìn hai mẹ con. Cái váy ba tầng ren nằm trong lòng người phụ nữ bán bánh đúc như một đứa trẻ được bế về nhà.

– Cháu chúc em gái ấy hạnh phúc ạ. – Khuê nói.

– Cảm ơn cô. – Mẹ An nói. – Cái An nhà tôi nó kể, cô bảo nó về nhà. Cô nói đúng. Nó mà gửi tiền về rồi không nói gì, tôi biết, tôi đánh cho.

Bà cười to, tiếng cười làm con mèo Lãi trên nóc két mở mắt. Rồi hai mẹ con đi ra phía đầu phố, người mẹ ôm cái túi váy, An xách cái làn không, dáng hai người đi cạnh nhau giống nhau đến lạ.

Khuê đứng nhìn theo, tay vẫn cầm hai nửa tờ biên nhận đã khớp. Cô ghim chúng lại với nhau, cất vào cái hộp gỗ ông dùng để lưu những biên nhận đã chuộc. Trong hộp đã có hàng nghìn tờ, xếp thành từng xấp, buộc dây chun theo năm. Mỗi xấp là một năm có người được về nhà.

Mười một giờ, Lâm ghé qua, ôm cây đàn.

– Chị Khuê, chị Diễm nhờ em đưa chị cái này.

Anh ta đặt lên mặt quầy một tấm thiệp nhỏ, giấy dó màu ngà, không có phong bì. Trên đó, nét chữ viết tay bằng mực đen, đứng thẳng, đều, đặt bút xuống là dứt khoát:

"Tối thứ Bảy, bảy giờ, sân thượng Mái Ngói. Tôi muốn nói chuyện với cô, không có biên bản. — D."

Khuê lật tấm thiệp lại. Mặt sau trống.

– Chị ấy dặn gì thêm không?

– Dạ có. – Lâm gãi đầu. – Chị ấy dặn em nói với chị là chị ấy đã đọc điều chín. Chị ấy bảo chị sẽ hiểu.

Khuê cầm tấm thiệp lên, nhìn nét chữ đứng thẳng ấy. Cô hiểu. Diễm biết điều chín vô nghĩa. Diễm biết bố cô không thể bán cái không phải của ông. Diễm biết, và vẫn để nó trong hợp đồng.

Người ta không để một điều vô nghĩa trong hợp đồng hai tỷ trừ khi họ muốn người đọc nó phải đến tìm họ.

— Hết chương 14 —