Người ngồi xe lăn

Chương 18: Người ngồi xe lăn

– Bà giữ hộ cháu.

Khuê tháo sợi dây đỏ trên cổ, đặt cái chìa khoá đồng vào lòng bàn tay bà Mẫn. Lần đầu tiên từ hôm bốn mươi chín ngày, cổ cô trống trơn. Cô thấy lạnh ở chỗ ấy, một vệt lạnh nhỏ bằng ngón tay.

Bà Mẫn nhìn cái chìa khoá, rồi nhìn cô. Ba giờ chiều Chủ nhật, hàng chè vắng khách, cái ấm nhôm reo khe khẽ trên bếp than.

– Cháu đi đâu?

– Cháu đi gặp một người. Người ta dặn đừng mang gì của ông theo.

Bà Mẫn không hỏi người ta là ai. Bà nắm bàn tay lại, cái chìa khoá nằm trong nắm tay bà, sợi dây đỏ thò ra giữa những ngón tay nhăn nheo.

– Đi đi. – Bà nói. – Bà giữ. Bà giữ cái gì thì cái đó không mất.

Bốn giờ kém năm, Khuê đứng trước cổng phía hồ của một viện dưỡng lão tư nhân bên hồ Tây.

Đó là một khu nhà ba tầng sơn trắng, mái ngói đỏ, có một khoảng sân cỏ rộng chạy thẳng ra mép nước. Hàng rào sắt thấp, cổng phía hồ là một cánh cổng nhỏ có giàn hoa giấy, giờ chỉ còn lác đác mấy chùm hoa tím tái vì rét. Mặt hồ chiều đông xám như chì, sương mỏng phủ lên những vạt sen đã tàn, chỉ còn lơ thơ những cuống khô cắm xuống nước như những que hương đã cháy hết.

Diễm đứng đợi ở cổng. Cô ta mặc áo măng tô màu lạc đà, quàng khăn len đen, không đeo đồng hồ.

Khuê để ý điều ấy trước tiên. Cổ tay phải của Diễm trống. Không có cái mặt đồng hồ để ngón cái miết lên.

– Cô đến đúng giờ. – Diễm nói.

– Chị dặn bốn giờ.

– Cô không mang gì theo?

– Không.

Diễm nhìn cổ cô, chỗ sợi dây đỏ thường nằm. Rồi cô ta gật đầu.

– Tôi nói trước mấy điều. – Diễm nói, giọng đọc văn bản trở lại, nhưng nhanh hơn thường lệ. – Bố tôi không biết cô là ai. Tôi sẽ giới thiệu cô là bạn tôi. Cô không nhắc đến ông cô, không nhắc đến cái máy, không nhắc đến phố Hàng Phèn. Bố tôi mệt thì cô về. Đồng ý không?

Khuê đứng im. Hai chữ "bố tôi" vang lên trong cái lạnh, rõ ràng, không còn một lớp vỏ nào bọc ngoài.

– Chị không nói được với em sớm hơn à? – Cô hỏi.

– Nói thì cô đã đến từ lâu. – Diễm nói. – Và tôi chưa sẵn sàng để cô đến.

– Bây giờ chị sẵn sàng rồi?

Diễm không trả lời. Cô ta quay người, đi vào trong sân. Khuê đi theo.

Ông cụ ngồi trên xe lăn ở cuối bãi cỏ, sát mép hồ, quay lưng về phía họ. Một cô điều dưỡng mặc áo khoác xanh đứng cách đó mấy bước, cầm cái phích. Ông cụ đội mũ dạ, quàng khăn kẻ ô, đắp một tấm chăn mỏng trên đùi. Trên tấm chăn có một cái ví da nâu cũ, góc ví đã sờn trắng.

Diễm đi vòng ra trước mặt ông, ngồi xổm xuống, chỉnh lại tấm chăn.

– Bố. Con dẫn bạn con đến chào bố.

Ông cụ ngẩng lên.

Ông gầy đến mức gò má nhô hẳn ra dưới vành mũ. Da mặt xám, những vết đồi mồi lấm tấm ở thái dương. Bàn tay phải đặt trên tay vịn xe lăn run liên tục, những ngón tay gõ nhè nhẹ lên mặt kim loại, đều như kim giây. Nhưng đôi mắt thì không run. Đôi mắt ấy nhìn Khuê, dừng lại, nheo lại, như nhìn qua một cái kính ngắm.

Rồi ông cụ nói, rất chậm, giọng khàn và dính:

– Cô có cái cằm của lão Quyến.

Diễm đứng bật dậy.

– Bố…

– Con im đi. – Ông cụ nói, không nhìn con gái. Ông nhìn Khuê. – Tôi chụp lão hàng trăm kiểu. Tôi nhìn cái cằm ấy qua ống kính hàng trăm lần. Nhọn, hơi lệch sang trái. Lão bảo tại hồi nhỏ ngã cây sấu. Cô là con hay cháu lão?

Khuê nhìn Diễm. Diễm đứng im, hai tay buông thõng, mặt trắng bệch hơn cả cái lạnh.

– Cháu là cháu nội ạ. – Khuê nói.

Ông cụ gật đầu. Bàn tay phải gõ lên tay vịn nhanh hơn một chút.

– Lão chết rồi à.

– Vâng ạ. Tháng Chín.

– Con bé nhà tôi có bảo. – Ông cụ nói. – Tôi không tin. Lão cứng như cái đinh. Tôi tưởng lão sống dai hơn tôi để còn cười tôi.

Ông quay mặt ra hồ. Một đàn vịt trời bay ngang mặt nước, thấp, rồi đậu xuống một vạt sen tàn. Cô điều dưỡng bước tới, định rót nước, ông cụ phẩy tay trái bảo thôi.

– Lão có để lại lời gì cho tôi không? – Ông hỏi, vẫn nhìn ra hồ.

Diễm nhìn Khuê, lắc đầu rất khẽ. Khuê thấy cái lắc đầu ấy. Cô cũng thấy bàn tay run run của ông cụ, cái ví da sờn góc trên đùi, và cái cách ông ngồi chờ câu trả lời, như ngồi chờ một tiếng màn trập.

Cô không nói dối được người này. Không phải vì ông. Vì ông nội cô.

– Có ạ. – Cô nói. – Ông cháu viết trên một mẩu bìa, ghim vào cái bọc trong tủ. "Của người ta. Ai mang nửa kia của biên nhận 417 đến chuộc thì trả, không lấy lãi. Không ai đến thì đừng bán, đừng mở."

Ông cụ ngồi im. Rất lâu. Rồi ông bật ra một tiếng cười. Tiếng cười khô, ngắn, nghe như tiếng giấy bị vò.

– Không lấy lãi. – Ông nói. – Lão vẫn kiểu ấy. Bốn mươi năm vẫn kiểu ấy.

Ông quay lại nhìn Khuê. Lần này, đôi mắt sau kính ngắm kia đã khác. Đỏ, ướt, nhưng cứng.

– Tôi không chuộc đồ ở nhà kẻ khai báo.

– Ông cháu không khai báo ai cả ạ.

– Cô biết gì mà nói.

– Đêm công an đến khám, ông cháu cắt sáu tờ sổ có tên những người cầm đồ tháng Chín, tháng Mười, rồi đốt trong bếp than. – Khuê nói, chậm, rõ, như trình bày một phát hiện. – Có một người công an trẻ thấy tro, không ghi vào biên bản. Hai chục nhà trên phố không ai bị gọi lên phường. Ông Viêm cầm cái đài, tháng Mười Một ông cháu mang trả tận nhà, không lấy tiền, bảo sổ cháy rồi, không ai nợ ai.

Ông cụ nhìn cô trân trân. Bàn tay phải đã thôi gõ, nắm chặt lấy tay vịn.

– Còn tôi thì sao? – Ông nói. – Tôi có bị gọi lên phường không?

– Cháu không biết ạ.

– Tôi không bị gọi. – Ông cụ nói. – Không ai gọi tôi cả. Nhưng tháng Mười Hai năm ấy, mẹ tôi chết được hai tuần, tôi mang tiền đến chuộc cái máy của bố tôi. Hai nghìn rưởi, đủ, không thiếu một đồng. Lão nhìn tôi. Lão bảo: "Công an thu mất rồi."

Gió từ hồ thổi vào, lạnh buốt. Khuê đứng im.

– Lão bảo công an thu mất rồi. – Ông cụ nhắc lại, từng chữ. – Tôi hỏi thu bao giờ, lão bảo đêm khám nhà. Tôi hỏi sao không nói với tôi, lão không trả lời. Tôi hỏi lão có khai tên tôi không, lão không trả lời. Tôi đập vỡ cái kính quầy nhà lão. Tay tôi chảy máu, lão vẫn đứng đấy, không trả lời một câu nào.

Ông dừng lại, thở. Hơi thở ông ngắn, đứt quãng. Cô điều dưỡng bước tới, đặt tay lên vai ông. Ông không gạt ra.

– Bây giờ cô bảo tôi cái máy ấy đang nằm trong tủ nhà lão. – Ông nói, giọng nhỏ đi nhưng sắc hơn. – Vậy cô nói tôi nghe. Công an thu rồi, thì sao nó lại nằm trong tủ nhà lão?

Khuê không trả lời được.

Cô đứng giữa bãi cỏ lạnh, trước mặt một ông cụ đã chờ câu trả lời ấy bốn mươi năm, và cô nhận ra mình cũng không có nó. Sáu tờ sổ, tro trong bếp than, cái đài trả tận nhà, hai chục nhà không ai bị gọi. Tất cả những gì cô có đều chứng minh ông không khai ai. Không một thứ nào giải thích được vì sao ông nói dối người đàn ông này.

Bởi vì ông đã nói dối. Cái bọc trong tủ là bằng chứng.

– Cháu không biết ạ. – Cô nói.

Ông cụ nhìn cô thêm một lúc. Rồi ông gật đầu, như một người vừa xác nhận điều mình đã biết.

– Đẩy tôi vào. – Ông nói với cô điều dưỡng. – Lạnh.

Cô điều dưỡng xoay xe lăn. Chiếc xe đi được mấy mét trên bãi cỏ thì ông cụ giơ tay trái lên. Xe dừng. Ông không quay đầu lại.

– Này. Cháu lão Quyến.

– Vâng ạ.

– Cái kính quầy nhà lão. Lão có thay không?

Khuê nhìn cái lưng gầy trên xe lăn, cái vành mũ dạ, những ngón tay phải lại bắt đầu gõ lên tay vịn.

– Không ạ. – Cô nói. – Ông cháu dán băng dính. Bốn mươi năm. Băng dính ngả màu mật ong rồi. Cháu hỏi sao không thay, ông bảo nó có làm ai đứt tay đâu.

Ông cụ ngồi im. Bàn tay phải gõ nhanh hơn, nhanh hơn nữa, rồi đột ngột dừng lại, nắm chặt. Ông cúi đầu xuống. Vành mũ dạ che hết mặt ông.

– Đẩy tôi vào. – Ông nói, lần thứ hai.

Chiếc xe lăn đi chầm chậm qua bãi cỏ, vào trong toà nhà trắng. Cánh cửa kính khép lại sau lưng nó.

Diễm đứng cạnh Khuê, nhìn theo cánh cửa ấy. Hai người im lặng. Trời tối dần. Đèn trên những con đường ven hồ bắt đầu bật sáng, từng ngọn một.

– Cô muốn biết vì sao tôi làm tất cả những việc ấy không? – Diễm nói. – Thư chào mua. Đơn trình báo. Tiền cọc.

– Vì chị muốn lấy lại cái máy cho bố chị.

– Không phải cái máy. – Diễm nói. – Cái phim.

Khuê quay sang.

– Sáng hôm mười chín tháng Mười năm tám mươi lăm, trước khi mang cái máy đi cầm, bố tôi chụp bà nội tôi. – Diễm nói, mắt vẫn nhìn cánh cửa kính. – Bà đang ốm, ngồi bên cửa sổ, bố tôi bảo bà ngồi yên. Bố tôi chụp mấy kiểu. Rồi bố tôi tháo dây đeo, cuộn lại, mang đi. Cuộn phim chưa tráng. Vẫn nằm trong máy.

Cô ta quay sang nhìn Khuê. Trong ánh đèn đường mới bật, mắt cô ta ướt.

– Bố tôi không còn một tấm ảnh nào của bà nội tôi. Ảnh nhà để lại cho cô Lài, cô chuyển nhà ba lần, mất hết. Bố tôi mang sang Đức một tập ảnh phố, toàn mặt người khác. Cả đời làm thợ ảnh, không giữ được mặt mẹ mình. Hai năm nay ông bảo tôi, ông nhắm mắt lại mà không thấy mặt bà nữa. Ông chỉ còn nhớ cái cửa sổ.

Gió hồ thổi tung mép khăn len đen của cô ta.

– Đêm hai mươi chín tháng Mười, ông tự gọi xe về phố Hàng Phèn. Ông ngồi trong xe viết tờ giấy ấy mất gần một tiếng. Viết in hoa, vì chữ thường ông không viết nổi nữa. Rồi ông tự đi bộ vào phố, không cho tôi đỡ, luồn nó qua khe cửa nhà cô. Bốn mươi năm ông không bước chân vào phố ấy. Đêm ấy ông bước vào để hỏi đúng một câu: cái máy còn không.

Diễm hít vào một hơi, ngắn. Rồi giọng cô ta trở lại, đều, lạnh, như đọc biên bản.

– Cô đã nghe bố tôi nói. Ông ấy sẽ không đến chuộc. Tôi không có nửa tờ biên nhận. Luật không cho tôi lấy cái máy. Vậy thì tôi chỉ còn một cách. – Cô ta nói. – Nếu đến mười lăm tháng Ba cô không đưa cái máy cho tôi, tôi sẽ mua cả cái nhà. Bố cô đã nhận cọc rồi. Ông ấy không trả nổi bốn tỷ đâu, cô Khuê. Cô làm kiểm toán, cô biết.

Cô ta quay người, đi về phía toà nhà trắng, tiếng giày giẫm lên cỏ khô lạo xạo.

Khuê đứng lại một mình bên mép hồ tối. Trong túi áo cô, không có chìa khoá, không có sợi dây đỏ, không có gì của ông. Chỉ có một câu hỏi mà cô vừa nhận ra mình đã không bao giờ hỏi ông, suốt những năm ngồi trên cái quầy kính ghép biên nhận.

Ông ơi, sao ông lại nói dối người ta?

— Hết chương 18 —