Hai nửa khớp nhau

Chương 33: Hai nửa khớp nhau

Sáu giờ rưỡi sáng thứ Bảy, phố Hàng Phèn đã có người đứng, mà không ai nói chuyện.

Khuê nhìn qua khe cửa cuốn. Hàng chè bà Mẫn đã dựng từ lúc nào, ghế nhựa xanh xếp gọn, ấm nhôm bốc khói, trên cái bàn gỗ thấp có hai cái chén hạt mít úp sấp. Con dâu bà Tâm ngồi trên bậc cửa nhà số bảy, không nhặt rau, hai tay đặt trên đùi. Bà Lụa đứng cạnh ông Viêm ở vỉa hè đối diện, ông Viêm đeo đồng hồ, cầm cái đài bán dẫn nhỏ. Ông Lạp đứng ở góc phố, lưng thẳng, điếu thuốc giắt sau tai. Người chủ cửa hàng đồ thờ ở nhà số bốn đứng giữa những cái lư đồng, không biết vì sao cả phố lại đứng, nhưng cũng đứng.

Thằng Tũn ngồi trên bậc cửa nhà số chín, hai tay đút túi áo khoác.

– Em không quay đâu. – Nó nói, khi thấy Khuê nhìn ra. – Có những cái không quay.

Bố Khuê đứng trong tiệm, sau lưng cô, mặc sơ mi trắng, áo vest cũ. Mẹ Khuê đứng cạnh bố, tay nắm tay. Cô Hương đứng ở chân cầu thang. Anh Thuận đứng ngoài vỉa hè, cạnh cửa, mặc thường phục, như người đứng gác mà không ai giao việc.

Khuê nhìn cái đồng hồ treo trên tường, cái đồng hồ của ông. Sáu giờ năm mươi chín.

Cô đợi cho cái kim phút nhích thêm một vạch. Rồi cô cúi xuống, kéo cửa cuốn lên.

Tiếng tôn rít một hồi dài, vang cả dãy phố. Con mèo Lãi nhảy lên mặt quầy, ngồi ngay cạnh vết nứt chân chim, nhìn ra cửa.

Đúng lúc ấy, ở đầu phố, một chiếc ô tô dừng lại.

Diễm bước xuống trước. Cô ta mở cửa sau, cúi vào. Rồi cô ta lùi ra, và Khuê thấy một cái gậy chống xuống mặt đường trước, rồi một bàn chân đi giày da, rồi một bàn tay run run bám vào khung cửa xe.

Ông Vĩ không ngồi xe lăn. Cô điều dưỡng Hạnh đẩy chiếc xe lăn gấp từ cốp xe ra, mở nó, đặt nó sau lưng ông. Ông không ngồi. Ông đứng ở đầu phố, một tay chống gậy, một tay bám vào cánh tay con gái, nhìn vào con phố.

Bố Khuê đi ra khỏi tiệm. Ông đi nhanh dọc vỉa hè, qua bậc cửa nhà số bảy, qua hàng chè, đến đầu phố. Ông dừng lại trước mặt ông Vĩ. Hai người nhìn nhau. Rồi bố Khuê đứng vào bên kia, phía không có Diễm, đưa cánh tay mình ra.

Ông Vĩ nhìn cánh tay ấy một lúc. Rồi ông buông cái gậy cho cô điều dưỡng, bám tay vào cánh tay bố Khuê.

Họ đi.

Con phố chưa đến hai trăm bước chân. Ông Vĩ đi mất mười lăm phút.

Mỗi bước, bàn chân ông nhấc lên khỏi mặt đường một chút, rồi đặt xuống, như người đi trên băng. Cô điều dưỡng đẩy chiếc xe lăn trống đi sau, sát gót. Không ai trên phố nói gì.

Đến trước nhà số bốn, ông Vĩ dừng lại.

Ông ngẩng lên. Tầng hai nhà số bốn bây giờ là kho của cửa hàng đồ thờ, cửa sổ đã thay bằng khung nhôm kính, dán giấy mờ. Nhưng vẫn là cái cửa sổ ấy, ở đúng chỗ ấy, trông xuống phố. Ông Vĩ đứng nhìn nó rất lâu. Bàn tay phải của ông, đang bám vào cánh tay bố Khuê, run mạnh lên. Bố Khuê đặt bàn tay còn lại của mình lên, giữ lấy.

Rồi ông Vĩ đi tiếp.

Đến bậc cửa nhà số chín, chỗ thằng Tũn đã đứng dậy, lùi vào trong. Ông Vĩ nhìn xuống bậc cửa, chỗ bóng tối đêm hai mươi chín tháng Mười. Ông không dừng.

Đến cửa tiệm.

Ông Vĩ đứng ở ngưỡng cửa, nhìn vào trong. Cái quầy gỗ lim. Cái song sắt sơn xanh. Cái ghế mây lõm thành hình lưng một người. Con mèo vàng ngồi trên mặt quầy. Và góc trái mặt kính, vết nứt chân chim, những lớp băng dính chồng lên nhau, màu mật ong.

Ông bước vào.

Bố Khuê và Diễm dìu ông đến trước quầy. Khuê kéo cái ghế nhựa ra, ông không ngồi. Ông buông tay hai người, đặt cả hai bàn tay lên mặt kính, chống người. Rồi ông nhấc bàn tay phải lên, đặt nó xuống, đúng lên vết nứt.

Bàn tay ông run trên lớp băng dính. Những ngón tay gõ khe khẽ lên mặt kính, đều như kim giây. Con mèo Lãi nhìn bàn tay ấy, rồi nhích sang một chút, nhường chỗ.

– Đây. – Ông Vĩ nói. – Chỗ này.

Khuê đứng sau quầy, đối diện ông. Cô không biết nói gì. Rồi cô nói câu duy nhất cô biết nói về vết nứt ấy, câu ông dạy cô năm tám tuổi.

– Nó có làm ai đứt tay đâu ạ.

Ông Vĩ ngẩng lên nhìn cô.

– Có. – Ông nói. – Tay tôi.

Bà Mẫn, đứng ở cửa bên với cái khay chè, bật cười trước tiên. Rồi bố Khuê. Rồi Diễm, một tiếng cười ngắn, nghẹn. Rồi cả tiệm. Ông Vĩ không cười. Nhưng khoé miệng ông nhích lên, lần này không thôi ngay.

Bà Mẫn bưng khay chè vào, đặt một chén trước mặt ông Vĩ, một chén lên mặt quầy, ở chỗ ông Quyến vẫn để chén nguội.

– Uống đi. – Bà nói. – Chè Thái. Bà pha đặc.

Ông Vĩ cầm chén lên bằng hai tay. Nước chè sóng sánh vì tay ông run, nhưng không đổ. Ông uống một ngụm, đặt xuống.

– Vẫn vị ấy. – Ông nói.

– Thì vẫn chè ấy. – Bà Mẫn nói.

Khuê tháo sợi dây đỏ trên cổ, đi vào kho, mở cái tủ gỗ nhỏ. Cô bê cái bọc vải dầu ra, hai tay đỡ dưới đáy, như bê một đứa trẻ đang ngủ. Ba cái phong bì cô kẹp dưới cánh tay. Cô đặt cái bọc lên mặt quầy, trên tấm nỉ xanh cô mang theo. Ba cái phong bì cô đặt bên cạnh.

Ông Vĩ nhìn cái bọc. Nhìn mẩu bìa ghim vào nút dây. Nhìn nửa tờ biên nhận màu nâu trà ghim bên cạnh mẩu bìa. Nhìn ba cái phong bì có chữ tiếng Đức của chính ông gạch chéo qua.

Rồi ông cúi xuống cái ví da trên tay. Ông dùng tay trái giữ ví, tay phải cạy cái khuy bấm. Trượt. Trượt lần nữa.

– Cô. – Ông nói với Khuê, không ngẩng lên. – Lấy giùm. Tay tôi không nghe.

Khuê đi vòng ra trước quầy. Ông Vĩ đưa cái ví cho cô. Cô mở khuy bấm, mở ngăn trong cùng có khoá kéo nhỏ, lấy ra mẩu giấy bóng kính gấp làm tư. Cô mở từng nếp, chậm, như ông đã mở hôm nào. Nửa tờ giấy pơ-luya nằm trong đó.

Cô quay lại sau quầy. Cô gỡ cái ghim trên nút dây, rất nhẹ, giữ nửa tờ biên nhận của ông nội bằng hai đầu ngón tay. Giấy giòn như lá khô. Cô đặt nó xuống tấm nỉ xanh. Rồi cô đặt nửa tờ của ông Vĩ xuống bên cạnh.

Cô kéo cái đèn bàn lại gần, hạ chụp đèn xuống thật thấp, như hôm soi cuốn sổ, như hôm soi tờ biên nhận giả.

Rồi cô đẩy hai nửa giấy vào nhau.

Cái răng nhọn thứ nhất ăn vào chỗ lõm thứ nhất. Cái răng thứ chín, có sợi giấy xơ ra như sợi tóc, chui vào cái hốc nhỏ xíu đúng cỡ sợi tóc ấy. Hai mép răng cưa khép lại. Khuê nghiêng đầu, nhìn ngang qua chỗ hai mép giấy gặp nhau, ngay dưới bóng đèn. Không một sợi sáng nào lọt qua.

Dòng chữ bị xé đôi bốn mươi năm liền lại. Nửa trên của các con chữ, mực tím phai nâu, chữ nghiêng của ông. Nửa dưới, cùng màu mực, cùng nét chữ.

Khuê đọc to.

– "Số bốn trăm mười bảy. Ngày mười chín tháng Mười năm một nghìn chín trăm tám mươi lăm. Máy ảnh ông Lịch. Đinh Quang Vĩ."

Ông Vĩ nhắm mắt.

Diễm rút trong túi áo ra một cái phong bì trắng nhỏ, đặt lên quầy, cạnh hai nửa tờ biên nhận. Khuê mở. Một tờ hai nghìn đồng. Một tờ năm trăm đồng, cũ, mềm oặt, đã bạc màu.

– Em đi cả phố tìm tờ năm trăm. – Thằng Tũn nói từ cửa, giọng vừa tự hào vừa nghẹn. – Không ai có. Bà Mẫn có. Bà để trong hộp sắt đựng tiền lẻ, mấy năm nay không ai tiêu.

– Hai nghìn rưởi. – Ông Vĩ nói, mắt vẫn nhắm. – Đủ.

– Vâng. – Khuê nói. – Không lấy lãi.

Cô cầm hai tờ tiền, cất vào ngăn kéo quầy. Rồi cô làm một việc cô đã nghĩ suốt ba đêm.

Cô lấy cuốn sổ bìa vải xanh ở ngăn dưới cùng cái bàn gỗ trong kho. "Sổ cho mượn. 1984." Cô lật đến trang ngày ba mươi tháng Mười năm một nghìn chín trăm tám mươi lăm. Trang chỉ có một dòng chữ của ông: "Từ nay không cho mượn nữa." Bên dưới trắng trơn.

Cô lấy cái bút mực tím ông vẫn dùng viết biên nhận. Cô viết, ngay dưới dòng chữ của ông, chậm, cố cho nét chữ nghiêng như ông:

"Ngày 28 tháng 2 năm 2026. Biên nhận số 417. Ông Đinh Quang Vĩ chuộc. Trả."

Cô xoay cuốn sổ lại, đẩy về phía ông Vĩ. Ông mở mắt, nhìn dòng chữ. Rồi ông đặt ngón tay trỏ tay trái, ngón ít run hơn, lên chữ "Trả".

– Sáu tờ lão cắt. – Ông nói. – Trong đấy có tên tôi.

– Vâng ạ.

– Lão đốt tên tôi đi. Bây giờ cô viết lại.

Ông rút ngón tay về.

Rồi ông nhìn sang ba cái phong bì.

– Con Diễm. – Ông nói. – Mở.

Diễm cầm phong bì thứ nhất lên. Cô ta nhìn bố. Ông gật. Cô ta xé mép phong bì, rất cẩn thận, lấy ra một tờ giấy pơ-luya gấp làm tư. Cô ta mở ra, đọc to. Giọng cô ta run.

– "Vĩ. Cái máy của bố anh vẫn ở chỗ tôi. Lúc nào về thì đến lấy. Không lấy lãi. Quyến."

Diễm lật tờ giấy. Mặt sau trống.

– Hết à? – Ông Vĩ hỏi.

– Hết ạ.

– Lá thứ hai.

Diễm mở lá thứ hai. Cũng một tờ pơ-luya gấp làm tư.

– "Vĩ. Cái máy của bố anh vẫn ở chỗ tôi. Lúc nào về thì đến lấy. Không lấy lãi. Hà Nội năm nay rét. Quyến."

Lá thứ ba.

– "Vĩ. Cái máy của bố anh vẫn ở chỗ tôi. Lúc nào về thì đến lấy. Không lấy lãi. Cái kính tôi chưa thay. Quyến."

Diễm đặt ba tờ giấy xuống mặt quầy, cạnh nhau. Ba tờ giấy gần như giống hệt nhau, chỉ khác nhau mỗi một câu.

Ông Vĩ nhìn ba tờ giấy. Rồi ông bật ra một tiếng cười. Không phải cái tiếng cười khô như giấy vò. Một tiếng cười to, khàn, ướt, rung cả người, rung cả cái mũ dạ trên đầu.

– Lão chỉ biết viết có thế. – Ông nói, vừa cười vừa lấy mu bàn tay run run lau mắt. – Ba lá thư. Không xin lỗi. Không thanh minh. Không kể lể. "Lúc nào về thì đến lấy." Bốn mươi năm trước tôi mà bóc ra đọc, tôi cũng chả hiểu gì hơn.

Ông nhìn sang cái bọc vải dầu.

– Thằng Hiển.

Bố Khuê bước đến.

– Nút thợ. – Ông Vĩ nói. – Tay tôi không gỡ được. Mày gỡ. Kéo đầu ngắn trước.

Bố Khuê cúi xuống cái nút dây gai. Nút thắt của bố ông, thắt từ bốn mươi năm trước. Ông tìm đầu dây ngắn, kéo. Cái nút lỏng ra. Ông gỡ sợi dây gai buộc chữ thập, cuộn lại, đặt sang bên.

Rồi ông mở lớp vải dầu. Bên trong là một lớp nỉ mỏng. Ông mở lớp nỉ.

Một cái bao da nâu, khuy bấm đồng đã xỉn. Bố Khuê không mở bao. Ông đẩy nó sang phía ông Vĩ.

Ông Vĩ cầm cái bao da lên bằng hai tay. Tay ông run. Ông mở khuy bấm, kéo nắp bao xuống. Thân máy vỏ nhôm hiện ra, những chỗ tay người ta hay cầm đã mòn bóng, ống kính tròn nhô ra ở một đầu, đúng cái chỗ lồi tròn Khuê đã cảm thấy qua lớp vải dầu hôm đầu tiên.

Rồi Khuê thấy một điều cô không bao giờ quên.

Ông Vĩ cầm cái máy lên ngang ngực, và hai bàn tay ông ngừng run.

Không hẳn ngừng. Nhưng chậm lại, lặng lại, như mặt nước khi gió vừa ngớt. Ông xoay cái máy, nhìn ô đếm số. Hai mươi mốt. Ông xoay cái vòng nhỏ quanh nút bấm. Ông kéo cái núm cuộn phim lên, bắt đầu quay, chậm, đều, ngón tay cái và ngón trỏ tay phải miết theo vòng tròn, như ông Quyến lên dây đồng hồ.

Không ai trong tiệm thở mạnh. Khuê nghe được tiếng phim cuộn ngược vào hộp, một tiếng sột soạt rất nhỏ, đều, như tiếng mưa phùn trên mái ngói. Rồi đến một lúc, cái núm quay bỗng nhẹ hẫng trong tay ông. Ông dừng lại.

– Hết. – Ông nói.

Ông lật ngửa cái máy, xoay hai cái khoá dưới đáy, tháo nắp đáy ra cùng với tấm lưng. Bên trong, một hộp phim nhỏ bằng kim loại nằm gọn trong khoang. Ông lấy nó ra, đặt vào lòng bàn tay con gái.

– Bọc giấy bạc. – Ông nói. – Đừng để nắng.

Diễm nắm bàn tay lại quanh hộp phim, như nắm một cái gì đó còn sống.

– Bố. – Cô ta nói. – Phim bốn mươi năm. Có khi trắng hết.

– Thì trắng. – Ông Vĩ nói. Tay ông lại bắt đầu run khi cái máy đã trống. – Tráng đã. Thằng Tảo ở hiệu ảnh Tràng Tiền còn sống không?

– Còn. – Bà Mẫn nói từ cửa bên, trước khi ai kịp nói gì. – Ở ngõ Hàng Bông. Tám mươi tuổi. Vẫn có cái buồng tối.

Bà ngừng một chút, đẩy cặp kính buộc dây chun lên trán.

– Vẫn nợ bà ba chén chè từ năm tám mươi tư.

— Hết chương 33 —