Chữ học trò

Chương 24: Chữ học trò

Ông Lạp không ngồi ghế nhựa. Ông kéo cái ghế mây của ông Quyến ra khỏi gầm quầy, nhìn nó một lúc, rồi đẩy lại vào chỗ cũ.

– Ghế của người chết. – Ông nói. – Tôi đứng.

Ông đứng giữa tiệm, lưng thẳng, hai tay chắp sau lưng, cái điện thoại dán hình siêu nhân của thằng cháu kẹp giữa hai bàn tay. Đèn trong tiệm Khuê mới bật được một bóng, ánh sáng vàng đục chỉ đủ soi nửa cái quầy. Ngoài phố, sương vẫn còn đặc, hàng chè bà Mẫn chưa mở.

Bố Khuê đứng ở chân cầu thang, cái áo len vẫn mặc trái, đường chỉ may lộ ra ở vai như một vết sẹo. Ông chưa nói câu nào.

– Anh là con trai ông Quyến. – Ông Lạp nói, không phải hỏi.

– Vâng. Tôi là Hiển.

Ông Lạp nhìn bố cô. Từ đầu đến chân, rồi từ chân lên đầu, chậm, như hồi trẻ ông nhìn những người được mời lên phường.

– Năm tám mươi lăm, anh bao nhiêu tuổi?

– Mười bảy.

Ông Lạp gật đầu một cái, ngắn. Rồi ông quay sang Khuê, như thể câu trả lời vừa rồi không có gì đáng ghi vào biên bản.

– Thằng cháu tôi đưa tôi xem cái video tối qua. – Ông nói. – Nó bảo ông ơi, cái tiệm ông hay kể đây này. Tôi xem. Tôi thấy hai bàn tay cô lên dây cái đồng hồ. Tôi thấy cái kính nứt. Rồi nó kéo xuống cho tôi đọc cái bình luận.

Ông giơ cái điện thoại lên, không nhìn màn hình.

– "Lão khai cả phố với công an." – Ông đọc thuộc lòng. – "Cái kính nứt kia là chứng cứ."

Ông đặt cái điện thoại lên mặt quầy, đúng cạnh vết nứt chân chim.

– Người viết cái này biết chuyện cái kính. – Ông nói. – Không phải ai cũng biết. Nhưng người viết không ngồi trong căn phòng này đêm hai mươi chín tháng Mười năm tám mươi lăm. Tôi ngồi. Người ngồi đêm ấy, bây giờ còn sống, chỉ còn tôi.

Khuê rót hai chén chè từ cái ấm pha tối qua, đã nguội. Một chén cho ông Lạp, một chén cô đưa bố. Ông Lạp uống một ngụm chè nguội, không chê. Bố cô cầm chén, không uống.

– Lần trước tôi kể cô nghe một nửa. – Ông nói. – Tôi kể ông Quyến nhìn lên cầu thang. Tôi chưa kể hai chuyện. Hôm nay tôi kể.

Bố Khuê bước ra khỏi chân cầu thang, đến đứng cạnh cái bàn gấp trong kho, chỗ có thể nhìn ra quầy. Ông đặt một tay lên mặt bàn.

– Chuyện thứ nhất. Lá thư. – Ông Lạp nói. – Thư tố giác, tôi đã bảo không ký tên. Đúng. Không ký tên thật. Nhưng cuối thư có một dòng. "Một đoàn viên."

Bàn tay bố cô trên mặt bàn gấp không động đậy.

– Giấy là giấy vở học sinh, kẻ ô li, xé từ một quyển vở, mép còn dính vụn giấy. – Ông Lạp nói tiếp, đều đều. – Chữ nắn nót. Loại chữ học trò được cô giáo khen. Nét thanh nét đậm, mực tím. Viết hai mặt giấy. Có một lỗi chính tả, "sổ sách" viết thành "sổ xách", chữ x. Tôi nhớ vì đồng chí trưởng đồn hồi ấy đọc lên, cười, bảo đoàn viên mà sai chính tả. Rồi đồng chí ấy không cười nữa, vì thư viết đúng. Có cho vay lấy đồ. Có sổ ghi chép. Có cả địa chỉ.

Khuê nhìn bố. Bố cô nhìn ông Lạp. Mặt ông không đổi sắc, như một bức ảnh.

– Chuyện thứ hai. – Ông Lạp nói. – Đêm ấy, lúc đánh cờ, tôi rút lá thư ra cho ông Quyến xem. Không đúng quy trình. Nhưng tôi hai mươi tám tuổi, tôi nghĩ biết đâu ông ấy nhận ra chữ ai, ông ấy nói, mình đỡ một việc. Tôi đặt lá thư lên mặt quầy này. Chỗ này.

Ông chỉ tay lên mặt kính, chỗ gần ô cửa song sắt.

– Ông Quyến đọc. Đọc rất lâu. Lâu hơn người ta đọc một lá thư hai mặt giấy. Rồi ông ấy gấp lại, gấp đúng theo nếp cũ, đưa trả tôi. Rồi ông ấy nhìn lên cầu thang. Rồi ông ấy bảo: "Tôi không biết chữ ai."

Ông Lạp ngừng lại. Ngoài phố, có tiếng kéo cửa sắt đầu tiên của buổi sáng, tiếng bà Mẫn quát ai đó dựng xe chắn lối.

– Lần trước tôi kể cô là ông ấy nhìn lên cầu thang. – Ông Lạp nói. – Tôi chưa kể là tôi không nhìn theo. Tôi ngồi đối diện ông ấy, cầu thang ở sau lưng tôi. Tôi chỉ cần quay đầu lại. Tôi không quay. Tôi cố ý không quay.

– Vì sao ạ? – Khuê hỏi. Giọng cô khàn đi.

– Vì tôi đọc được mặt ông ấy. – Ông Lạp nói. – Cái mặt ấy không phải mặt của người bị tố. Cái mặt ấy là mặt của người vừa bị đâm từ sau lưng mà không được kêu. Tôi làm công an ba mươi lăm năm, tôi gặp cái mặt ấy đúng hai lần. Lần thứ hai là một bà mẹ có thằng con trai ăn trộm tiền của chính bà. Tôi không quay đầu. Tôi không muốn biết trên cầu thang có ai.

Có tiếng sứ vỡ.

Cái chén hạt mít trong tay bố Khuê rơi xuống nền gạch hoa, vỡ làm ba mảnh. Nước chè nguội bắn lên ống quần ông. Ông không cúi xuống nhặt. Ông đứng nhìn ba mảnh chén vỡ dưới chân như nhìn một cái gì đó không phải của mình.

Rồi ông đi ra cửa. Không qua cửa bên, mà qua lối cửa cuốn đang mở, lách qua cạnh ông Lạp, không nhìn ông Lạp, không nhìn Khuê. Ông không mặc áo khoác. Cái áo len vẫn mặc trái.

– Bố!

Ông không quay lại. Khuê nhìn bóng ông đi về phía đầu phố, qua hàng chè bà Mẫn, qua chỗ bà Mẫn đang dựng ghế. Bà Mẫn đứng thẳng dậy nhìn theo ông, cái ghế nhựa còn cầm trên tay.

Ông Lạp không nhìn theo. Ông đứng quay lưng ra cửa, như đêm ấy ông ngồi quay lưng về phía cầu thang.

– Tôi không hỏi thêm. – Ông nói, nhỏ. – Bốn mươi năm trước tôi không hỏi. Bây giờ tôi càng không.

Khuê cúi xuống nhặt ba mảnh chén vỡ. Tay cô run. Cô biết tay mình run vì sao, và cô không muốn biết.

– Ông ơi. – Cô nói, vẫn ngồi xổm dưới đất, tay cầm ba mảnh sứ. – Ông đến đây sáng nay chỉ để kể cho bố cháu nghe ạ?

– Không. – Ông Lạp nói. – Tôi đến vì cái bình luận. Tôi muốn trả lời nó.

Ông cầm cái điện thoại của thằng cháu lên, chìa cho cô.

– Tôi không biết bấm. Cô bấm hộ tôi. Tôi đọc, cô viết.

Khuê đứng dậy, đặt ba mảnh chén lên quầy, cầm cái điện thoại. Cô mở cái bình luận. Bốn trăm mười hai lượt thích đã thành bảy trăm. Cô bấm vào chỗ trả lời.

– Cô viết. – Ông Lạp nói, đứng thẳng, hai tay chắp sau lưng, như đứng đọc biên bản trước tổ dân phố. – "Tôi là Bạch Văn Lạp. Năm một nghìn chín trăm tám mươi lăm, tôi là công an phường, có mặt trong đêm khám tiệm của ông Khuất Đình Quyến ở số mười một Hàng Phèn. Tôi ngồi ở đó từ chín giờ đến gần mười hai giờ. Ông Quyến không khai báo ai. Sau đêm ấy, không một ai trong phố bị gọi lên phường vì chuyện cầm đồ ở nhà ông. Tôi là người lập biên bản. Tôi chịu trách nhiệm về lời này."

Khuê gõ từng chữ. Cô gõ chậm, sợ sai.

– Thêm một câu. – Ông Lạp nói. – "Cái kính nứt không phải chứng cứ ông Quyến khai báo. Cái kính nứt là chứng cứ ông Quyến không cãi."

Khuê dừng tay.

– Ông ơi, câu ấy người ta không hiểu đâu ạ.

– Người cần hiểu thì sẽ hiểu. – Ông Lạp nói. – Gửi đi.

Cô bấm gửi. Dòng chữ hiện lên dưới cái bình luận, có tên tài khoản của thằng cháu ông Lạp, ảnh đại diện là một con khủng long hoạt hình.

Ông Lạp cầm lại cái điện thoại, nhìn dòng chữ một lúc, rồi cất vào túi quần.

– Bốn mươi năm trước tôi là công an, tôi không đi cải chính được. – Ông nói. – Bây giờ tôi là ông già đánh cờ ven hồ. Ông già đánh cờ thì nói gì cũng được.

Ông đi ra cửa. Đến ngưỡng cửa, ông dừng lại, nhìn ba mảnh chén vỡ trên mặt quầy.

– Gắn lại được đấy. – Ông nói. – Người ta có cách gắn bằng sơn ta. Vết gắn còn đẹp hơn cái chén.

Rồi ông đi, giày da gõ đều trên vỉa hè ướt sương, rẽ về phía hồ.

Tám giờ, cô Hương đến, xách một túi xôi xéo còn nóng, định ăn sáng với anh trai. Khuê kể. Cô kể ngắn, rõ, có thứ tự, như trình bày một phát hiện kiểm toán, vì nếu không kể kiểu ấy thì cô không kể nổi.

Cô Hương nghe đến hai chữ "Một đoàn viên" thì đặt túi xôi xuống mặt quầy.

Cô Hương ngồi xuống cái ghế nhựa. Hai bàn tay cô đặt lên đùi, lòng bàn tay úp xuống, các ngón tay xoè ra, như người đang cố giữ cho mặt đất khỏi nghiêng.

– Năm ấy anh Hiển học lớp mười một. – Cô Hương nói. – Bí thư chi đoàn lớp. Anh ấy được giấy khen viết chữ đẹp cấp thành phố. Bố cô treo cái giấy khen ấy ở tầng hai ba năm, rồi một hôm tháo xuống. Cô hỏi sao tháo. Bố cô bảo giấy ố rồi.

Cô ngẩng lên nhìn cái cầu thang, cái chiếu nghỉ có ô cửa sổ nhỏ.

– Cô không muốn nghĩ. – Cô Hương nói khẽ. – Mà cô nghĩ rồi.

Hai cô cháu ngồi im trong tiệm, túi xôi nguội dần trên mặt quầy. Con mèo Lãi nằm trên nóc két, mắt mở, đuôi không động.

Bố Khuê không nghe điện thoại. Cả ngày. Khuê gọi mười một cuộc. Cô Hương gọi bảy cuộc. Đến chiều, mẹ Khuê từ trong Nam gọi ra, hỏi "Ba nó đâu, sao má gọi hông được". Khuê nói dối mẹ là bố đang đi gặp bạn cũ, điện thoại hết pin. Cô nói xong mới nhận ra đó là lời nói dối đầu tiên cô nói với mẹ từ năm mười lăm tuổi.

Mười một giờ đêm, cô nghe tiếng cửa bên mở.

Cô đang nằm trên tầng ba, chưa ngủ. Cô nghe tiếng bước chân đi qua kho, tiếng con mèo kêu một tiếng nhỏ, tiếng bước chân lên cầu thang. Bước thứ nhất. Bước thứ hai. Rồi tiếng bước chân dừng lại ở lưng chừng, và không đi tiếp nữa.

Cô đợi năm phút. Mười phút. Rồi cô đi xuống.

Bố cô ngồi ở chiếu nghỉ. Ngồi bó gối, lưng dựa vào tường, trong bóng tối. Chỉ có ánh đèn đường từ ngoài phố hắt qua ô cửa sổ nhỏ, vẽ một vệt vàng lên vai ông. Từ chỗ ông ngồi, nhìn qua song lan can gỗ, thấy được toàn bộ gian tiệm bên dưới: cái quầy kính, cái ghế mây, cái két sắt, góc trái mặt kính có vết nứt chân chim.

Khuê đứng ở đầu cầu thang tầng hai, nhìn xuống bố.

– Bố.

– Con đi ngủ đi.

– Bố ăn gì chưa?

– Ăn rồi.

Cô biết ông nói dối. Cô không nói gì. Cô đi xuống ba bậc, ngồi xuống bậc thang ngay trên chiếu nghỉ, cách ông một sải tay. Bậc gỗ lạnh. Hai bố con ngồi im trong bóng tối, nhìn xuống cái quầy.

– Ở chỗ này nhìn xuống thấy hết. – Bố cô nói, một lúc sau. – Thấy hết cái quầy.

– Vâng.

– Con biết rồi phải không?

Khuê không trả lời ngay. Cô nghĩ đến sáu năm kiểm toán, đến những phòng họp mà cô ngồi đối diện với những người biết rằng cô biết. Cô chưa bao giờ ngồi đối diện với bố mình như thế.

– Con biết một nửa. – Cô nói. – Con không muốn biết nửa kia từ ai khác ngoài bố.

Bố cô gục đầu xuống hai đầu gối. Vai ông rung lên, một lần, rồi thôi.

– Chưa. – Ông nói, giọng nghẹt trong hai đầu gối. – Con để bố… chưa.

Sáng thứ Hai, Khuê dậy lúc sáu giờ thì phòng ông đã trống. Cái va li nhỏ không còn. Trên mặt quầy kính, chỗ vết nứt chân chim, có một mẩu giấy xé từ cuốn sổ tay, chữ bố cô, nét chữ đẹp đến mức bất ngờ, nghiêng, đều, thanh đậm rõ ràng:

"Bố về. Tết bố ra. Đừng gỡ cái bình luận của ông Lạp."

Dưới mẩu giấy là ba mảnh chén vỡ, xếp lại gần đúng hình cái chén, như ai đó đã ngồi ghép chúng suốt đêm mà không có keo.

— Hết chương 24 —