Ông dạy Su ghép cành

Chương 25: Ông dạy Su ghép cành

Thằng Lụt khiêng cái xe lăn xuống con dốc bê tông như khiêng một bàn thờ.

Nó đi lùi, hai tay nắm hai tay đẩy, gót chân dò từng bậc. Thoa đi phía trước, đỡ lấy hai bánh xe nhỏ. Bố ngồi trên xe, quấn chăn, đội cái mũ len xám chì mẹ đan, bàn tay trái bám chặt tay vịn. Nhụy đi bên cạnh, một tay đặt lên vai bố.

– Chậm thôi Lụt.

– Em chậm lắm rồi chị. Em mà chậm nữa là ông ngủ mất.

Bố nhếch mép bên trái. Cái nhếch ăn vụng chè.

Hơn hai tháng rồi bố mới xuống bãi. Lần cuối bố đi trên con dốc này là chiều hôm ngã, bằng hai chân, tay xách can thuốc trừ nấm. Lần này bố đi xuống bằng bốn cái bánh xe, có ba người đỡ.

Đến chân dốc, Lụt đẩy xe đi trên con đường đất. Bố nhìn hai bên. Nhìn những hàng đào trụi lá, nhìn những cái nụ đã to bằng hạt đỗ, nhìn những vết xanh lơ trên thân cây mé sông. Đến cổng tre, bố giơ tay trái lên. Lụt dừng.

Bố nhìn cái lều. Mái tôn mới, cái gương tròn trên cột, cái võng, cái chõng. Rồi bố nhìn cây cưới. Cái cọc tre hôm mưa vẫn cắm đấy, nhánh bạch gầy dựa vào cọc, chỗ mắt ghép có một vết xanh nhỏ.

Rồi bố nhìn cụ Mộc. Hai vết cưa đã thâm lại thành hai cái mặt tròn sẫm màu trên thân cây. Cành thứ ba nẹp hai thanh tre, quấn băng vải, quét thuốc xanh kín chỗ cưa. Bố nhìn rất lâu. Bàn tay trái của bố nắm chặt tay vịn đến mức các đốt ngón trắng ra.

– Nó sống bố ạ, – Nhụy nói. – Cành ấy sống. Con nẹp từ hôm sau. Ra lộc thì con tháo nẹp.

Bố nhìn cô.

– Ừ, – bố nói.

Thằng Su đã đứng ở cửa lều từ trước. Hôm nay nó chỉ mặc ba cái áo, vì trời hửng nắng, cái áo phao vàng chanh cởi ra vắt trên chõng. Thấy bố, nó chạy ra, rồi dừng lại cách xe lăn hai bước, như hôm ở cửa phòng bệnh.

– Ba.

– Su, – bố nói.

Thằng bé cười tít mắt, chạy tới, trèo lên bậu chân xe lăn. Lụt kêu lên, Thoa kêu lên, nhưng bố giơ tay trái lên, ôm lấy lưng nó. Bố giữ nó đứng đấy, trên bậu chân xe lăn, hai bố con mặt đối mặt.

Hôm qua thằng Su bảo Nhụy nó muốn học ghép cây. Anh Lụt kể ông là người ghép cây giỏi nhất bãi. Anh Lụt kể chị Hai cầm dao ghép giống ông. Anh Lụt kể có con dao cán sừng cả đời ông không cho ai cầm.

Nhụy vào lều, mở cái tủ gỗ. Con dao ghép cán sừng nằm trong cái hộp thiếc cũ đựng kẹo, quấn một mảnh vải nỉ. Cô cầm nó ra.

Bố nhìn con dao. Bố nhìn rất lâu, như người nhìn thấy lại một người bạn cũ.

Lụt đã chuẩn bị sẵn một bó cành tăm, cành nó tỉa hôm qua ở khu đào thế, mỗi cành dài hơn gang tay, to bằng cái đũa. Nó cắm từng cành vào một cái chậu cát cho đứng thẳng. Nhụy đặt cái chậu lên cái bàn gỗ thấp, kéo bàn lại sát xe lăn.

– Mùa này vỏ không bóc ra được, – cô nói với thằng Su. – Cây đang ngủ. Mình chỉ tập rạch thôi. Đến mùa thu, cây thức, mới ghép thật.

– Cây ngủ hả chị Hai?

– Ừ. Ngủ đông. Như con gấu.

Thằng Su gật gù, nghiêm trang. Nó trèo xuống khỏi xe lăn, đứng cạnh bàn.

Bố giơ tay trái ra. Nhụy đặt con dao vào tay bố.

Bàn tay trái của bố cầm dao không thuận. Các ngón tay vụng về tìm chỗ, như người quen tay phải cầm đũa bằng tay trái. Ngón cái tì vào sống lưỡi, chỗ không có vết lõm nào. Bố nhìn con dao trong tay mình, lâu, rồi bố lắc đầu.

– Không, – bố nói. Rồi bố quay sang thằng Su. – Su.

Bố chìa con dao về phía thằng bé. Cán về phía nó.

Thằng Su nhìn con dao, nhìn bố, rồi nhìn Nhụy, như hỏi có được không. Nhụy nhìn bố. Bố gật.

Thằng bé cầm con dao bằng tay phải. Bàn tay bé, cán dao to, nó phải nắm cả bàn tay vào mới giữ được.

– Không phải thế, – Nhụy nói, ngồi xổm xuống cạnh nó. – Ngón cái để lên đây, cái chỗ sống dao. Bốn ngón kia ôm cán.

Thằng Su làm theo. Nhụy đặt ngón cái nó lên sống lưỡi. Cô gập ba ngón giữa của nó quanh cán sừng. Đến ngón út thì cô không cần làm gì.

Ngón út của thằng bé tự cong lại, tự gập vào trong như một cái móc, tự tìm đến đuôi cán, và nằm vào đúng cái vết mòn nhỏ ở đấy. Cái vết mòn bốn chục năm ngón út của bố cô đã tì vào. Cái vết mòn cô đã tưởng là của ngón cái, cho tới cái chiều ở vườn ươm khi Thạc chỉ cho cô.

Nhụy nhìn ngón tay ấy. Cô nhìn nó nằm vừa khít trong vết mòn như một cái chìa khóa nằm trong ổ.

Bố cũng nhìn. Bàn tay trái của bố đưa ra, đặt lên bàn tay phải của thằng Su đang cầm dao. Bàn tay to, nhăn nheo, sần chai, bọc lấy bàn tay bé xíu.

– Thế, – bố nói.

Chữ mới. Chữ "thế" của người thợ đứng sau lưng người học, khi người học vừa làm đúng một việc.

Nhụy kéo cái chậu cát lại gần. Cô cầm một cành tăm, giữ cho nó đứng thẳng.

– Rạch một đường dọc. Từ trên xuống. Kéo cả cánh tay, đừng bẻ cổ tay.

Thằng Su rạch. Bàn tay bố bọc ngoài bàn tay nó, kéo theo. Lưỡi dao trượt trên vỏ cành tăm, để lại một vệt dọc, hơi xiên, sâu quá, chạm vào lõi gỗ trắng.

– Sâu quá, – Nhụy nói. – Rạch lại cành khác.

Thằng Su rạch lại cành khác. Lần này nông quá, chỉ xước lớp vỏ ngoài. Cành thứ ba, đường rạch cong. Cành thứ tư, nó kéo mạnh quá, lưỡi dao trượt ra ngoài, suýt vào ngón tay Nhụy đang giữ cành. Thoa đứng ở cửa lều kêu lên một tiếng. Bố giữ chặt tay thằng bé lại.

– Từ từ, – Nhụy nói. – Không ai giục.

Cành thứ năm. Cành thứ sáu.

Đến cành thứ bảy, đường rạch dọc thẳng, sâu vừa, dừng đúng ở lớp vỏ trong. Thằng Su rạch thêm một đường ngang ở trên, ngắn, gọn. Một chữ T nhỏ xíu trên vỏ một cành tăm cắm trong chậu cát.

Bố nhìn chữ T ấy. Bố nhìn rất lâu.

– Được, – bố nói.

– Con làm được rồi! – Thằng Su giơ con dao lên, đúng như cô giơ hôm nào ở vườn ươm. Nhụy đỡ lấy tay nó trước khi lưỡi dao kịp vung lên cao.

– Cây thứ bảy, – cô nói. – Ông bảo người học ghép, cây thứ bảy mới được.

Thằng Su nhìn cô, rồi nhìn bố, rồi nhìn sang Lụt.

– Anh Lụt, anh hỏng mấy cây?

– Tao á? – Thằng Lụt gãi đầu. – Tao hỏng hai chục.

– Còn chú Thạc?

– Chú Thạc hỏng bốn mươi mốt, – Nhụy nói.

Thằng Su há miệng, rồi ôm bụng cười, cười lăn ra, cười đến mức phải ngồi bệt xuống đất. Bố nhìn nó cười, cái miệng méo một bên của bố cũng nhếch lên, nhếch mãi, nhếch đến mức Nhụy nghe thấy một tiếng gì đó bật ra từ ngực bố, khàn khàn, đứt quãng. Cô mất mấy giây mới nhận ra đấy là tiếng cười. Tiếng cười "hề hề" của bố, hơn hai tháng nay cô chưa nghe lại.

Mười một giờ, Thoa và thằng Lụt đưa bố lên dốc về nhà, trước khi mẹ về. Thằng Su đòi mang theo cái cành tăm có chữ T. Thoa bảo không được, để lại đây, mai mốt học tiếp. Nó đặt cái cành ấy lên chõng tre trong lều, cẩn thận, như đặt một cái huy chương.

Mười hai giờ, Thạc xuống bãi.

Anh dựng xe ở cổng, đi vào lều, cởi mũ bảo hiểm. Nhụy đang ngồi trên chõng, lau con dao ghép bằng mảnh vải nỉ.

– Mẹ thế nào anh?

– Ổn. – Anh ngồi xuống đầu kia chõng. – Van tim tốt. Bác sĩ bảo nhịp tim mẹ dạo này hơi nhanh, hỏi có chuyện gì lo nghĩ không. Mẹ bảo lo ông nhà tôi. Bác sĩ cho thêm thuốc, dặn tránh xúc động, hẹn ra Giêng khám lại.

Nhụy dừng tay.

– Nhịp nhanh.

– Ừ. Bác sĩ bảo người mổ van rồi thì hay thế, nhất là lúc mệt. Có thuốc là được.

Cô lau tiếp con dao. Lau mãi một chỗ trên lưỡi đã sạch.

– Anh Thạc. – Cô không nhìn anh. – Hôm thứ Sáu em nói với anh câu ấy. Câu "anh muốn mẹ lăn ra à". Em xin lỗi.

Anh im.

– Hôm thứ Bảy mẹ hỏi, anh trả lời. Mẹ không lăn ra. Mẹ ăn hết bát cháo. – Cô đặt con dao xuống. – Em sợ quá thành ra em muốn anh giấu. Em biết em đang bắt anh làm lại đúng cái việc bốn năm trước. Em biết mà em vẫn bắt.

– Anh cũng sợ, – Thạc nói. – Hôm ấy anh nói xong, anh ngồi chờ mẹ hỏi câu tiếp. Tim anh đập như trống. Mẹ không hỏi. Anh ra đến đầu ngõ mới thở được.

Nhụy quay sang nhìn anh. Anh đang nhìn cái cành tăm có chữ T trên chõng tre.

– Thằng Su rạch à?

– Cây thứ bảy. Bố cầm tay nó. Bố bảo "được".

Thạc cầm cái cành tăm lên, xoay xoay, nhìn chữ T nhỏ xíu. Rồi anh cười, cái cười ngắn bằng mũi, nhưng mắt anh đỏ lên.

– Cây thứ bảy, – anh nhắc lại. – Nó giỏi hơn anh ba mươi lăm cây.

Nhụy bật cười. Cô cười, rồi không cười nữa. Cô nhìn cánh tay trái của anh đặt trên đầu gối, ống tay áo xắn lên một nấc, vết sẹo hồng chạy chéo trên cẳng tay. Cô đưa tay ra, đặt ngón tay lên vết sẹo. Da ở đấy căng và ấm, hơi gồ lên.

Anh không rụt tay lại.

Cô ngẩng lên. Mặt anh ở rất gần. Gần như cái đêm trong lều sau khi khâu, gần như những buổi tối ở phòng trọ Long Biên. Cô thấy vết sẹo nhỏ trên chân mày trái anh. Cô thấy anh đang nhìn cô, không chớp, và lần này anh không để cô quyết một mình. Lần này anh nghiêng về phía cô, một chút.

– Chị Hai ơi! Chú Thạc ơi!

Tiếng thằng Su vọng xuống từ đầu dốc, trong veo, to như loa phường.

Hai người bật ra như hai cái lò xo. Nhụy đứng dậy, cái võng phía sau đập vào cột lều, cái gương tròn chao đi một vòng. Thạc cúi xuống nhặt cái mũ bảo hiểm không hề rơi.

Thằng Su chạy ào vào lều, thở hổn hển, mũ len lệch sang một bên.

– Con quên cái cành của con! – Nó chộp lấy cái cành tăm có chữ T trên chõng. Rồi nó dừng lại, nhìn chị Hai mặt đỏ, nhìn chú Thạc đang cầm cái mũ bảo hiểm, nhìn từ người này sang người kia.

– Chú Thạc với chị Hai là gì của nhau vậy?

Nhụy nhìn Thạc. Thạc nhìn Nhụy.

– Hỏi chú Thạc, – cô nói.

Thạc ngồi xuống, ngang tầm thằng bé. Anh chỉnh lại cái mũ len cho nó.

– Mai chú nói.

Thằng Su nhìn anh, nhăn mặt, như ông cụ non bị ai trêu.

– Lại mai!

Nó chạy biến ra cổng, cái cành tăm giơ cao như cờ. Ngoài kia, tiếng Thoa gọi con, tiếng thằng Lụt cười hô hố.

Thạc ngồi yên trên chõng. Nhụy đứng giữa lều. Không ai nói gì. Rồi điện thoại trong túi áo anh đổ chuông.

Anh rút ra nhìn. Anh nhìn màn hình hơi lâu. Nhụy thấy cái tên trên đó, ba chữ, chữ nào cô cũng biết.

"Mẹ Nam Định."

Thạc nghe máy. Đầu kia là một giọng đàn bà, to, gắt, vang ra ngoài loa dù anh không bật loa.

– Thạc! Mày bị người ta chém mà mày không nói với mẹ một câu à?

— Hết chương 25 —