Rằm tháng Mười

Chương 11: Rằm tháng Mười

Mắt ghép sống thì cuống lá chạm vào là rụng.

Nhụy ngồi xổm ở hàng gốc ghép đầu tiên trong vườn ươm, hơn hai tuần sau buổi chiều ghép cây, và chạm ngón tay vào cái cuống lá nhỏ xíu cạnh mắt ghép thứ nhất. Nó rụng. Mắt ghép bên dưới vẫn xanh, căng, áp khít vào thân gốc ghép như một cái cúc áo. Cô chạm vào cái thứ hai. Rụng. Cái thứ ba. Dính chặt. Cô bóc lớp dây nilon ra. Mắt ghép đã thâm đen, khô quắt.

Cô đi hết ba hàng. Tám mươi tư cây. Bảy mươi mốt mắt sống.

Cô ngồi xổm ở cuối hàng thứ ba, ôm đầu gối, nhìn bảy mươi mốt cái mắt ghép xanh. Gió giữa tháng Mười âm lịch lạnh và khô, thổi rì rào qua những cành đào đã thưa lá. Ở bên kia sợi dây xanh, Thạc đang uốn thế cho một cây đào thế. Anh không nhìn sang. Nhưng khi cô đứng dậy, phủi đất ở đầu gối, cô thấy anh giơ ngón tay cái lên, rất nhanh, rồi lại quay về với cái cây của mình.

Hơn hai tuần qua, bãi đào nhà họ Mạc đã quen với sợi dây xanh. Chị Huệ phơi cái khăn mặt lên đấy. Bà Cả đi qua thì cúi đầu chui dưới sợi dây như chui qua cổng làng. Cán bộ địa chính phường xuống bãi một buổi sáng, đo con đường đất, chụp ảnh hàng rào, ghi biên bản, rồi mời ông Tín lên làm việc. Từ hôm ấy cổng rào để mở suốt ban ngày. Đêm thì vẫn khóa.

Bố đã nói được thêm vài tiếng nữa. "Ừ". "Không". Và một tiếng gì đó nghe như "về". Chị Quỳnh bảo thế là tốt, có "ừ" và "không" thì người nhà đã hỏi được bố những câu có hoặc không. Nhụy thử hỏi. Bố có đau không? Không. Bố có đói không? Ừ. Bố có muốn về nhà không? Về. Bố có giận con không? Bố nhìn cô rất lâu, rồi nhắm mắt, không trả lời.

Hôm nay là rằm tháng Mười.

Sáng nay, ở trung tâm, mẹ thắp ba nén hương vào cái bát hương nhỏ mang từ nhà lên, đặt trên bậu cửa sổ, cạnh chậu lan hài của Bách. Cô y tá đi qua nhắc khéo trong phòng bệnh không được thắp hương. Mẹ bảo rằm tháng Mười, tôi khấn có một phút. Cô y tá đứng chờ mẹ khấn xong, rồi mới cầm bát hương mang ra ban công.

– Hôm nay bên thằng Thạc tuốt à? – mẹ hỏi, không quay lại.

– Vâng.

– Bên mày bao giờ?

– Hai mươi.

Mẹ quay lại nhìn cô.

– Bố mày tuốt rằm bốn mươi năm.

– Con biết. Nhưng năm nay ấm. Con xem dự báo cả tháng Mười Hai, nhiệt độ cao hơn trung bình ba bốn độ. Tuốt rằm thì nụ chạy sớm. Năm Giáp Thìn nhà mình mất mùa vì thế.

Mẹ không nói gì. Bố nằm trên giường, mắt mở, nhìn hai mẹ con. Nhụy kéo ghế lại gần, cúi xuống, nói chậm và rõ như chị Quỳnh dạy.

– Bố. Năm nay con tuốt lá hai mươi tháng Mười. Chậm năm ngày. Vì năm nay ấm. Bố có đồng ý không?

Bố nhìn cô. Rất lâu. Mắt trái của bố chớp một cái, rồi nhìn lên trần nhà, như đang đếm, như đang nhớ lại một mùa đông nào đó. Rồi bố nhìn lại cô.

– Ừ, – bố nói.

Mẹ đặt cái khăn trong tay xuống.

– Ông nói gì?

– Ừ, – bố nói lại.

Mẹ nhìn bố. Rồi mẹ nhìn Nhụy. Rồi mẹ cầm cái khăn lên, lau mặt cho bố, lau mãi một bên má đã sạch.

Bên Thạc tuốt lá.

Từ trưa, anh đã thuê thêm sáu người trong xóm. Tuốt lá đào không khó, nhưng phải nhanh và phải đều. Một nghìn không trăm hai mươi lăm cây, phải tuốt xong trong một đêm và nửa ngày. Vì cây nào tuốt trước, cây nào tuốt sau thì nụ cũng chạy trước chạy sau, đến Tết hoa nở không đều, nửa vườn nở, nửa vườn chưa. Bố cô tuốt bao giờ cũng tuốt trong một đêm trăng. Bố bảo tuốt đêm rằm thì đủ sáng, lại mát tay, lá tuốt ra không bị nắng làm héo cuống, mắt nụ không bị rát.

Hai giờ chiều, Dung xuống bãi.

Chị mặc cái áo măng tô xám hôm trước, xách hai túi cà phê sữa đá trong cốc nhựa có nắp, đủ cho cả đội thợ. Chị đi dọc sợi dây xanh, nhìn nó với vẻ thích thú của người đi xem triển lãm, rồi chui qua dưới dây, sang bên Thạc.

Nhụy đang ở khu đào phai cạnh lều, cách chỗ hai người đứng có một hàng cây. Cô không định nghe. Gió thổi về phía cô.

– Ông định bao giờ mới nói? – Dung hỏi. Giọng chị nhỏ, nhưng là cái nhỏ của người quen nói to cố hạ xuống. – Người ta đợi ông đến hết tháng Chạp thôi đấy. Qua Tết là người ta tìm người khác.

– Để sau.

– Sau là bao giờ? Ông cứ để sau mãi. Bốn năm nay cái gì ông cũng để sau.

– Dung.

– Thôi được, tôi không nói nữa. – Chị dúi một cốc cà phê vào tay anh. – Nhưng mà ông phải nói. Không nói với người ta thì nói với cô ấy. Cô ấy có quyền biết.

Thạc không trả lời.

Nhụy cúi xuống gốc đào phai, tay bứt một cọng cỏ, bứt mạnh đến mức cả rễ lẫn đất bật lên. Người ta đợi đến hết tháng Chạp. Qua Tết là tìm người khác. Bốn năm nay cái gì cũng để sau. Cô nhớ cái tin nhắn hôm mùng năm: "Su nó cứ hỏi bao giờ được ra Bắc."

Dung đi rồi, để lại một cốc cà phê trên cái cọc tre ở đầu sợi dây, phía bên Nhụy, với một mẩu giấy nhớ dán trên nắp: "Cho em. D." Nhụy nhìn cái cốc rất lâu. Rồi cô đưa nó cho thằng Lụt.

Trăng rằm mọc lúc chiều tà, to, vàng như lòng đỏ trứng, nhô lên khỏi rặng tre bờ bên kia. Đến tám giờ tối thì trăng đã lên cao, trắng ra, sáng đến mức đứng giữa bãi có thể đọc được chữ trên bao phân. Bên Thạc, mười người đeo đèn pin đội đầu, mỗi người một hàng, tuốt từ dưới lên. Tiếng lá rơi lào xào. Tiếng người gọi nhau. Có người bật cái loa nhỏ, phát mấy bài chèo cổ, rè rè. Lá đào tuốt xuống rải kín mặt đất, dưới ánh trăng trông như một lớp vảy cá.

Nhụy ngồi trong lều, bên phía mình, bóc lạc. Cô không bóc để ăn. Cô bóc cho tay có việc.

Mười giờ, thằng Lụt từ bên kia chạy về, thở hổn hển.

– Chị ơi, bên anh Thạc thiếu người. Cô Thơm với chú Sinh về rồi, nhà cô Thơm có con ốm, chú Sinh đau lưng. Còn tám người, tám người thì tuốt đến trưa mai cũng chưa xong. Anh Thạc bảo anh tuốt thâu đêm cũng được. Mà tuốt đến trưa mai thì nắng lên, mấy hàng sau lá héo cuống, ông dặn rồi đấy.

Nhụy đặt nắm vỏ lạc xuống.

– Thế em sang làm đi. Gọi cả chị Huệ.

– Ơ, thế bên chị…

– Bên chị hai mươi mới tuốt. Hôm nay không có việc. Sang làm. Tiền công chị trả.

– Anh Thạc có cho không?

– Không cần anh ấy cho. Em là thợ của chị. Chị cho em đi làm thuê cho bên kia.

Thằng Lụt nhìn cô, toét miệng cười, rồi chạy biến đi.

Mười một giờ, bà Cả gánh sang một nồi cháo trai nấu với hành răm, đặt ngay dưới sợi dây xanh, gõ vung loảng xoảng gọi thợ hai bên ra ăn. Thợ bên Thạc ra ăn. Thằng Lụt với chị Huệ, giờ cũng là thợ bên Thạc, ra ăn. Bà Cả múc một bát mang vào lều cho Nhụy, đặt xuống, không nói gì, chỉ vỗ vỗ vai cô hai cái rồi đi ra.

Mười một giờ, mười hai giờ. Cô vẫn ngồi trong lều. Lạc đã bóc hết một rổ. Ngoài kia, tiếng lá rơi vẫn lào xào, tiếng chèo đã tắt, chỉ còn tiếng người. Trăng đã lên đến đỉnh đầu, rọi thẳng xuống, bóng cây ngắn lại như những vũng mực dưới gốc.

Hai giờ sáng, cô đứng dậy, đeo cái đèn pin đội đầu của bố, chui qua dưới sợi dây xanh.

Không ai nói gì. Cô đi đến hàng cuối cùng mé sông, hàng chưa ai tuốt tới, bắt đầu từ cây đầu tiên. Tuốt từ dưới lên, tuốt xuôi theo chiều lá, không giật ngược, để cuống lá gãy gọn mà không xước mắt nụ. Bố dạy cô từ năm tám tuổi. Tay cô nhớ trước đầu cô.

Đến cây thứ năm, có người tuốt cây bên cạnh. Cô không cần quay sang cũng biết là ai. Cô nghe tiếng thở, tiếng lá rơi, nhịp tay. Hai người tuốt hai cây cạnh nhau, rồi chuyển sang hai cây kế tiếp, rồi hai cây kế tiếp nữa, nhịp nhàng như hai người chèo chung một con thuyền. Không ai nói câu nào.

Có lúc, ở một cây đào cành lớn, cả hai cùng với lên một cành cao. Tay anh chạm tay cô. Cả hai cùng rụt lại. Rồi anh cúi xuống tuốt cành dưới, để cành trên cho cô.

Năm giờ sáng, hàng cuối cùng xong. Trăng đã ngả về tây, to và nhạt, sắp chạm nóc mấy tòa nhà bên kia đê. Phía đông bắt đầu hửng. Cả nửa vườn bên Thạc trụi lá, một nghìn không trăm hai mươi lăm cây đứng trơ cành dưới ánh trăng tàn, cành nào cũng lấm tấm những mắt nụ nhỏ như hạt tấm. Bên kia sợi dây xanh, nửa vườn của Nhụy vẫn còn lá, lá vàng úa, rung rinh trong gió sớm. Đứng ở giữa nhìn sang hai bên, như nhìn hai mùa khác nhau.

Thợ về dần. Thằng Lụt nằm lăn ra chõng tre trong lều, ngáy ngay lập tức. Chị Huệ đạp xe về, vừa đạp vừa ngáp.

Nhụy tháo đèn pin trên đầu ra. Tay cô đen sì nhựa lá, mười đầu ngón tay tê dại.

– Cảm ơn em, – Thạc nói. Anh đứng cách cô ba bước, tóc bết mồ hôi, áo dính đầy vụn lá.

– Tôi giúp đào. Không giúp anh.

– Thì cảm ơn em đã giúp đào.

Cô quay đi, định chui qua sợi dây về bên mình. Anh gọi:

– Nhụy.

Cô dừng lại.

– Trước Tết, – anh nói, – anh có chuyện phải nói với em.

Cô quay lại nhìn anh. Dưới ánh trăng tàn và ánh rạng đông lẫn vào nhau, mặt anh xám, mệt, nhưng mắt anh nhìn cô rất rõ.

– Chuyện người ta đợi anh đến hết tháng Chạp à?

Thạc sững lại.

– Em nghe thấy à?

– Gió thổi về phía tôi.

Anh im một lúc. Rồi anh gật đầu.

– Ừ. Chuyện ấy.

Nhụy cúi xuống, chui qua sợi dây xanh. Cô đi về phía lều, đi qua cây cưới. Vòng ruy băng đỏ vẫn buộc trên nhánh bích, đã bạc màu đi một chút sau hai tuần nắng gió. Cô không nhìn nó.

— Hết chương 11 —