Đêm rằm ở xóm Bến Gạo

Chương 6: Đêm rằm ở xóm Bến Gạo

Cổng nhà cô Tịnh để mở, trong nhà không có lấy một ánh đèn, và từ cái bóng tối dưới giàn trầu không có tiếng cô hỏi vọng ra:

– Đứa nào đấy?

– Tổ Chòi đây cô ơi! – Bổng hét, giơ cái hộp bánh lên cao như giơ cúp. – Tổ Chòi lớp mười hai A ba đến phá cỗ trông trăng với cô!

Tối thứ Hai, rằm tháng Tám. Ý là của Mến. Chiều thứ Bảy, giờ sinh hoạt, nghe cô kể chị Thảo con gái cô năm nay bận không về được, Mến quay sang tôi bảo: rằm năm nay bà cô ở một mình đấy, tổ mình sang đi. Bổng xin mẹ đặt một cái bánh nướng thập cẩm to bằng cái đĩa canh. Duyến góp một túi hồng ngâm trên bản gửi xuống. Mến mua một quả bưởi đầu mùa ở chợ, vỏ còn xanh, về nhà ngồi cả buổi chiều bóc ra làm một con chó bưởi, mắt bằng hai hạt na, đuôi bằng một cái tăm. Tôi mang một đĩa bánh gio mẹ để lại. Thuật không mang gì, chỉ đeo cái túi vải đựng đồ nghề, như đi sửa điện.

Trăng đã lên khỏi rặng tre bên kia sông, to và vàng như lòng đỏ trứng vịt, rọi xuống mặt sân gạch thành từng mảng sáng loang lổ dưới giàn trầu không. Dưới đê, trẻ con xóm Bến Gạo đi rước đèn, tiếng trống ếch tùng tùng cắc, tiếng hát "tết Trung thu rước đèn đi chơi" lệch tông cả một khúc. Ở đâu đó có cái loa đang phát nhạc múa lân.

Cô Tịnh ngồi trên cái ghế mây ở hiên, trong bóng tối.

– Cô ngắm trăng. – Cô nói, khi Mến hỏi sao cô không bật đèn. – Bật đèn lên thì mất trăng. Với lại bóng đèn ở hiên cháy từ tuần trước rồi, cô chưa thay.

Thuật đặt cái túi vải xuống bậc thềm. Nó rút trong túi ra một cái bóng đèn tròn, loại bóng tiết kiệm điện còn nguyên trong vỏ hộp. Rồi nó kéo một cái ghế đẩu từ góc hiên ra, cái ghế đẩu mà nếu không quen thì không ai biết nó nằm ở đấy, trèo lên, vặn cái bóng cũ ra, vặn cái bóng mới vào. Xong, nó với tay ra sau giàn trầu không, chỗ bức tường bị lá phủ kín, bấm một cái.

Đèn hiên sáng.

– Ơ. – Mến nói. Nó quay sang tôi, nói nhỏ, chỉ đủ hai đứa nghe. – Sao nó biết công tắc ở đấy?

Tôi không biết. Tôi cũng vừa định hỏi câu ấy.

– Nó quen nhà cô. – Mến nói tiếp, giọng hơi lạ. – Thằng này hay sang đây à?

Thuật đã trèo xuống, cất cái bóng cũ vào túi, ngồi xuống bậc thềm cuối cùng, như việc thay bóng đèn là việc nó vẫn làm ở mọi nhà nó đi qua.

Cô Tịnh nhìn lên cái bóng đèn mới. Cô nheo mắt lại, đưa tay lên che ngang trán.

– Sáng quá. – Cô nói. – Thôi, để thế. Cảm ơn con.

Cô gọi Thuật là "con". Từ đầu năm đến giờ tôi chưa nghe cô gọi đứa nào trong lớp là "con".

Chúng tôi bày cỗ ra cái chiếu trải giữa sân. Bổng cắt bánh nướng thành mười hai miếng bằng con dao nó mang theo trong cặp, miếng nào cũng có một nửa lòng trứng muối, cắt đều như người chia của. Duyến bóc hồng. Mến đặt con chó bưởi lên giữa mâm, xoay mặt nó về phía cô.

– Cô xem con chó của em này. Mắt nó bằng hạt na đấy cô.

Cô cúi xuống, cúi rất sát, gần đến mức mũi cô suýt chạm vào cái đuôi tăm. Cô nhìn một lúc lâu.

– Đẹp. – Cô nói. – Con chó này giống con chó nhà em đấy, Mến. Cái con vện ấy.

Mến reo lên như được giải. Tôi thì không reo. Tôi ngồi ngay cạnh cô và tôi thấy cô nhìn con chó bưởi bằng cái cách người ta đọc chữ in nhỏ trên lọ thuốc. Con chó to bằng cái bát. Nó nằm giữa một cái mâm trên chiếu trải ngoài sân có ánh trăng, có đèn hiên. Mà cô phải cúi sát đến thế.

Ăn bánh xong, bọn trẻ con xóm kéo vào. Chúng nó nghe tiếng Bổng cười từ dưới đê, thấy cổng mở, đèn sáng, liền ùa vào một lũ bảy tám đứa, đứa cầm đèn ông sao dán giấy bóng kính đỏ, đứa cầm đèn lồng nhựa phát nhạc. Bổng với Duyến dẫn chúng nó ra giữa sân, chia hồng, chia kẹo, bày trò đố chữ. Bổng đố: con gì đi bằng bốn chân buổi sáng, hai chân buổi trưa, ba chân buổi tối. Một đứa bé tí đáp ngay: con của bác Bổng. Cả sân cười.

Cô Tịnh quay sang tôi.

– Vang ạ, vào trong lấy cho cô quyển sách trên đầu tủ chè. Quyển bìa nâu, dày, gáy dán băng dính.

Tôi vào nhà. Lần này tôi bật đèn trước khi bước. Gian giữa vẫn trống trơn như hôm trước. Trên đầu tủ chè, sát tường, có một quyển Truyện Kiều cũ, bìa nâu bạc màu, gáy dán đi dán lại bằng băng dính trong đã vàng khè. Tôi mang ra. Cô không cầm lấy. Cô bảo tôi mở ra, tìm cái đoạn có dấu bút chì ở lề.

Có rất nhiều chỗ đánh dấu bút chì. Nhưng chỉ có một chỗ có thêm một dòng chữ viết tay rất nhỏ ở lề trang, nét chữ không phải của cô, nghiêng và gầy: "Lớp 10A2. Đọc chậm ở chữ trăng."

Tôi nhận ra cái nét chữ ấy. Ở nhà tôi, trong cái hộp sắt đựng giấy tờ của mẹ, còn một mảnh vỏ bao xi măng bố xé ra ghi số đo một cái nhà bố xây hộ người ta năm nào đó. Chiều dài, chiều rộng, số bao xi măng, số xe cát. Chữ số của bố nghiêng hẳn sang phải, gầy, đuôi chữ kéo dài như người vội. Mẹ giữ mảnh giấy ấy vì nó là thứ duy nhất có chữ của bố mà không phải giấy nợ.

– Đây ạ? – Tôi hỏi, giọng tự nhiên nhỏ lại.

– Ừ. Của bố em viết đấy. Cô cho cả lớp mượn sách về đọc, đứa nào cũng ghi vào lề, cô không xoá. Em đọc cho cô nghe.

Tôi đọc. Tôi đọc cái đoạn Kiều ở lầu Ngưng Bích, cái đoạn mà mấy tuần trước cô kể bố tôi đã đọc trước cả trường năm chín mươi hai. Trước lầu Ngưng Bích khoá xuân, vẻ non xa tấm trăng gần ở chung. Tôi đọc chậm ở chữ "trăng", như dòng chữ ở lề dặn. Ngoài sân, bọn trẻ con vẫn chạy, đèn ông sao đỏ lướt qua lướt lại trên tường. Bổng đang dạy chúng nó hát một bài gì đó về cá chép. Trăng đã lên cao hơn, bé lại, trắng ra.

Tôi đọc đến hết đoạn. Cô Tịnh ngồi nhắm mắt.

– Bố em ngừng ở chữ "trăng" lâu hơn em một chút. – Cô nói. – Lâu hơn chừng một hơi thở. Nhưng em đọc chữ "gần" hay hơn bố em.

Tôi không biết phải nói gì. Tôi gấp quyển sách lại, ôm vào ngực. Thuật ngồi ở bậc thềm cuối, quay lưng lại với tôi, nhìn ra ngoài sân. Nó không quay lại lần nào trong suốt lúc tôi đọc. Nhưng khi tôi đọc xong, tôi thấy hai vai nó hạ xuống một chút, như người vừa thôi nín thở.

Mến ngồi bên kia chiếu, tay cầm miếng bưởi, nhìn tôi, rồi nhìn Thuật, rồi lại nhìn tôi. Một lúc nó mới bò sang, ngồi sát vào tôi, tựa đầu lên vai tôi như hồi hai đứa còn học mẫu giáo, ngủ trưa chung một cái chiếu.

– Mày đọc hay đấy. – Nó thì thầm. – Hay đến mức tao ghét mày.

– Điên à.

– Ừ, điên. – Nó cười, nhưng không ngẩng đầu lên. – Lúc mày đọc, cả cái sân này không ai nhìn trăng. Có mỗi tao là vẫn nhìn trăng, vì tao không muốn nhìn cái đứa đang ngồi nín thở nghe mày.

Tôi chưa kịp hỏi nó nói đứa nào thì nó đã đứng dậy, chạy ra giữa sân, giành lấy cái đèn ông sao của một đứa bé, giơ lên cao, hát to hơn cả Bổng.

Điện thoại trong túi áo cô rung lên.

Cô móc ra, đưa luôn cho tôi, như đưa một cái cốc.

– Ai gọi đấy em?

Tôi nhìn màn hình. Cái điện thoại cũ, màn hình bé, chữ đã được cài to hết cỡ, to đến mức một cái tên chiếm gần hết màn hình.

– Dạ, "Thảo con" ạ. – Tôi nói. Rồi tôi thấy dòng chữ nhỏ hơn ở phía dưới. – Cô ơi, có bảy cuộc gọi nhỡ. Toàn của chị Thảo.

– Bảy cơ à. – Cô cầm lại cái điện thoại, đứng dậy. – Con bé này. Các em ngồi chơi, cô vào nghe một tí.

Cô đi vào nhà, qua gian giữa, ra phía bếp. Cô không bật đèn trong nhà. Cô đi qua cái gian giữa trống trơn ấy, giữa vệt sáng của đèn hiên chiếu vào, rồi khuất sau cánh cửa bếp.

Mười phút sau, Duyến bảo tôi mang đĩa bát vào rửa cho cô kẻo muộn. Tôi bê chồng đĩa đi qua gian giữa, ra cửa sau. Bếp nhà cô là một gian nhỏ lợp ngói, cửa bếp khép hờ, ánh trăng lọt qua mấy viên ngói kính trên mái. Cô đứng quay lưng ra cửa, cạnh cái chạn bát, điện thoại áp vào tai.

Tôi định lên tiếng. Nhưng cô đang nói, và giọng cô khác hẳn. Không phải cái giọng trầm, chậm mà cả trường biết. Là một giọng mệt, một giọng đã nói đi nói lại một điều đến lần thứ bảy.

– Mẹ biết rồi. Mẹ biết. Con đừng khóc. Thằng Bin nghe thấy nó lại khóc theo bây giờ.

Một quãng lặng. Tôi đứng im ở bậc cửa, chồng đĩa trong tay.

– Không. Mẹ bảo rồi. Sau tháng Sáu. – Cô ngừng lại. – Ừ, mẹ biết bác sĩ nói gì. Mẹ ngồi đấy mẹ nghe chứ con có ngồi đấy đâu.

Lại một quãng lặng nữa, dài hơn.

– Con đừng nói với ai cả. Với thầy Khang cũng không. Mẹ xin con đấy.

Tôi lùi lại một bước. Cái đĩa trên cùng lạch cạch chạm vào cái đĩa bên dưới. Tôi nín thở, đứng yên, ôm chặt chồng đĩa vào bụng cho nó thôi kêu. Trong bếp, cô Tịnh không quay lại. Có lẽ cô không nghe thấy. Có lẽ cô nghe thấy mà không biết tiếng ấy ở phía nào.

Tôi đi ngược ra sân, rất chậm, đặt chồng đĩa xuống bậc thềm, cạnh cái túi vải của Thuật.

– Sao không rửa? – Duyến hỏi.

– Cô đang nghe điện thoại.

Thuật quay lại nhìn tôi. Ánh đèn hiên rọi thẳng xuống mặt nó, cái bóng đèn mới nó vừa thay, sáng đến mức tôi thấy rõ cả mấy cái nốt mụn trên trán nó. Nó nhìn tôi lâu, lâu như người thợ nhìn một cái máy để đoán xem nó hỏng ở đâu. Rồi nó quay đi.

Đêm ấy, về nhà, tôi nằm cạnh cái đài của bố, không bật lên. Ngoài cửa sổ, trăng rằm đã lên tới đỉnh trời, trắng và nhỏ như cái cúc áo. Tôi nhắc lại trong đầu cái câu tôi nghe được ở bếp, nhắc đi nhắc lại, cho tới khi nó không còn là một câu nữa mà chỉ còn là mấy tiếng rời rạc.

Sau tháng Sáu.

Tháng Sáu là tháng chúng tôi thi tốt nghiệp.

— Hết chương 6 —