Chòi lá cọ trên đồi bưởi

Chương 3: Chòi lá cọ trên đồi bưởi

Con chó vện nhà Mến cắn rách ống quần thằng Bổng trước khi cái tổ của chúng tôi kịp có tên.

Hai giờ chiều Chủ nhật, nắng tháng Chín còn gắt. Chúng tôi hẹn nhau ở cổng xưởng chè nhà Mến, trên con dốc đất đỏ sau lưng trường, rồi cùng leo lên đồi. Bổng đi sau cùng, vừa đi vừa thở, tay xách một cái túi ni lông to tướng. Con chó vện nằm dưới gốc mít, nhìn thấy cái túi thì đứng dậy, không sủa một tiếng, cứ thế đi tới đớp một phát vào ống quần nó.

– Ối giời ơi, nó ăn thịt tao! – Bổng hét, giơ cái túi lên cao quá đầu. – Mến ơi, chó nhà ấy ăn chay hay ăn mặn?

– Nó ngửi thấy muối vừng đấy. – Mến cười gập người. – Vện, nhả ra! Thằng này không ăn được đâu, toàn mỡ.

Con chó nhả ra. Ống quần Bổng rách một miếng hình bán nguyệt. Nó nhìn cái lỗ, rồi nhìn cái túi ni lông còn nguyên vẹn, thở phào như vừa cứu được đứa con.

Trong túi là mười hai nắm cơm gói lá cọ với một hũ muối vừng, mẹ Bổng làm từ sáng. Mẹ Bổng bán nước chè chén ở dốc đê, bố Bổng làm thợ hàn cổng sắt ở cái xưởng ngay dưới chân dốc. Cả nhà nó to béo như nhau, nói to như nhau, và đi đâu cũng mang đồ ăn theo như sợ người ta đói.

Đồi nhà Mến trồng chè ở sườn dưới, bưởi ở sườn trên. Lứa chè thu đang hái, mấy chị hái thuê đội nón đứng lẫn trong các hàng chè, chỉ thấy cái nón trắng nhấp nhô. Bưởi thì còn xanh, quả to bằng cái bát ô tô, treo nặng trĩu trên cành, phải chờ đến tháng Mười một mới bắt đầu chín. Ở chỗ cao nhất của vườn bưởi có một cái chòi bố Mến dựng để trông vườn mùa quả. Bốn cái cột tre, mái lợp lá cọ, sàn gỗ kê cao lên khỏi mặt đất nửa mét. Đủ cho năm đứa ngồi xếp bằng quanh một cái mâm gỗ.

Duyến đến trước cả bọn. Nó đã ngồi trong chòi từ lúc nào, trước mặt trải một tờ giấy A4 kẻ ô, trên ghi: LỊCH HỌC TỔ NĂM, NĂM HỌC LỚP MƯỜI HAI, bên dưới kẻ bảng từng môn. Chữ in hoa. Tôi nhìn ngay vào chữ Đ đầu tiên tôi tìm thấy, chữ "ĐỊA". Cái gạch ngang dài, ngang lưng chữ. Không phải.

– Các cậu ngồi đi. – Duyến nói. – Tớ lập lịch rồi. Chiều Chủ nhật nào cũng học ở đây, hai tiếng. Thứ Tư thì học thêm một tiếng sau giờ ôn đội tuyển, ở lớp. Mỗi buổi một đứa chịu trách nhiệm một môn.

– Duyến ơi, – Bổng nói, mồm đã nhai cơm nắm, – ấy cho tớ chịu trách nhiệm môn ăn được không?

– Cậu chịu trách nhiệm môn Toán. – Duyến nói, không cười. – Tức là cậu phải học Toán.

Bổng ngừng nhai.

Chúng tôi bắt đầu bằng việc mà Duyến gọi là "khai báo". Mỗi đứa phải nói mình muốn thi trường gì, điểm từng môn hiện tại bao nhiêu, sợ nhất môn nào. Duyến nói trước, như làm gương. Nó vào đội tuyển Văn của trường, sẽ thi học sinh giỏi tỉnh đầu tháng Mười hai. Nó muốn thi Sư phạm Văn, học xong về dạy ở trường cấp hai trên xã nó, nơi năm nào cũng thiếu giáo viên Văn đến mức thầy dạy Sử phải dạy kiêm.

– Ở bản tớ, trẻ con học lớp chín rồi mà đọc một đoạn văn còn vấp. – Duyến nói. – Không phải chúng nó dốt. Là không có ai đọc cho chúng nó nghe.

Đến Bổng. Nó nuốt hết miếng cơm nắm, rồi mới nói.

– Tớ thì không muốn thi đại học. Tớ muốn đi học nấu ăn. Nhưng bố tớ bảo cứ đỗ tốt nghiệp đã, trượt thì về đứng xưởng hàn với bố cả đời. – Nó gãi đầu. – Bài khảo sát Toán đầu năm tớ được hai rưỡi.

Mến kêu lên:

– Hai rưỡi! Sát nút điểm liệt rồi, Bổng ơi.

– Một điểm là liệt, tớ còn hơn một rưỡi. – Bổng nói, mặt vẫn tươi nhưng tay bóp cái nắm cơm đến bẹp cả lá cọ.

Đến Mến. Mến bảo nó muốn học thiết kế thời trang ở Hà Nội, nhưng bố nó bắt thi kinh tế, học ra về quản lý xưởng chè. Toán nó được bốn. Lý được ba. Văn được tám vì nó viết như vẽ. Nó nói đến đấy thì liếc sang Thuật, cười tủm.

– Toán thì năm nay tớ có gia sư rồi. Bố tớ thuê thằng Thuật kèm tớ tối thứ Ba với tối thứ Sáu. Năm mươi nghìn một buổi. Đắt hơn cô Hằng dạy thêm.

Thuật ngồi ở góc chòi, lưng tựa cột tre, không nói gì. Tôi nhìn nó. Thì ra là vậy. Thì ra những tối thứ Ba, thứ Sáu nó ở nhà Mến. Mến đã nói với tôi rằng nó thích Thuật. Mến không nói với tôi rằng bố nó trả tiền để Thuật đến nhà nó hai tối mỗi tuần. Tôi cúi xuống, nhặt một hạt vừng rơi trên sàn gỗ, rồi không biết làm gì với hạt vừng ấy.

– Thuật thì sao? – Duyến hỏi.

– Bách khoa. Điện. – Thuật nói. Ba chữ.

– Điểm các môn?

– Ừ, cũng được.

– Cậu phải nói số cụ thể.

– Lý chín. Toán tám rưỡi. Văn năm.

– Văn năm thì cậu chịu trách nhiệm học Văn với Vang. – Duyến ghi vào tờ giấy, rồi quay sang tôi. – Vang thi gì?

Tôi chưa kịp trả lời thì Mến đã nói thay.

– Mẹ nó bắt thi Sư phạm Văn như cậu. Không mất học phí, lại được trợ cấp hàng tháng. Nhưng nó thì muốn đi đọc đài.

– Đọc đài là sao?

– Là làm cái người đọc truyện buổi tối trên đài ấy. Cái giọng mà các cậu nghe sáng thứ Hai với thứ Năm ở loa trường ấy. Nó muốn cả nước nghe cái giọng ấy.

Tôi đá vào chân Mến dưới mâm gỗ. Mến không nhịn, đá lại. Duyến nhìn tôi một lúc, rồi ghi vào tờ giấy, rất nghiêm túc: "Vang: chưa quyết."

Tôi không ngờ là Thuật đang nhìn tôi. Lúc tôi ngẩng lên, nó đã quay đi chỗ khác, nhìn xuống sườn đồi, nơi mấy cái nón trắng của các chị hái chè đang nhấp nhô.

Chúng tôi học Toán một tiếng. Thuật giảng cho Mến với Bổng bài cực trị của hàm số. Nó không cầm bút. Nó rút trong hộp bút ra một cái tua vít đầu dẹt bé bằng que tăm, dùng cái đầu tua vít chỉ vào từng dòng trong vở, giảng chậm, từng chữ một, không lặp lại câu nào hai lần. Trong hộp bút của nó có hai cây bút bi, một cây bút chì. Còn có cả một bộ tua vít nhỏ xếp thành hàng, đầu dẹt, đầu bake, to nhỏ đủ cỡ, như hộp bút của một người thợ sửa đồng hồ. Bổng hỏi đi hỏi lại một câu đến lần thứ tư, nó vẫn giảng lại bằng đúng cái giọng ấy, không gắt.

Có lúc nó viết đề bài lên một tờ giấy nháp cho Mến làm. Nó viết dòng đầu bằng chữ in hoa: ĐỀ BÀI. Tôi ngồi đối diện, tờ giấy quay ngược, chữ lộn đầu. Tôi đang cố nghiêng đầu để nhìn cho rõ cái chữ Đ thì Mến đã kéo tờ giấy về phía nó, lấy tay đè lên, và cúi xuống làm bài. Tôi thôi không nhìn nữa.

Đến ba giờ rưỡi thì có tiếng cãi nhau dưới nhà.

Nhà Mến ở dưới chân đồi, cách cái chòi chừng hai trăm mét, nhưng chiều Chủ nhật vắng, gió lại thổi ngược lên, nên tiếng vọng lên rõ mồn một. Một giọng đàn ông, to, cộc. Một giọng đàn bà, cao, run. Không nghe ra chữ, chỉ nghe ra cái giận. Rồi một tiếng gì đó vỡ, như cái đĩa hay cái bát.

Cả chòi im phắc. Bổng ngừng nhai. Duyến cúi xuống tờ lịch học. Mến rút điện thoại ra, mở một bài hát, vặn to hết cỡ, đặt cái điện thoại giữa mâm gỗ. Bài hát là một bài nhạc trẻ gì đó về mùa hè và biển, nghe rè rè qua cái loa điện thoại.

– Học tiếp đi. – Mến nói, mắt vẫn nhìn vào vở. – Bố mẹ tao tập thể dục buổi chiều ấy mà.

Không ai cười. Thuật đưa tay ra, vặn nhỏ cái điện thoại xuống một nấc, không nhiều, vừa đủ để vẫn che được tiếng dưới nhà mà không làm đau tai. Rồi nó tiếp tục giảng bài, cái giọng đều đều ấy, như không có chuyện gì. Tôi nhìn Mến. Lần đầu tiên trong mười mấy năm chơi với nhau, tôi thấy con bạn tôi viết sai một con số mà không tẩy đi.

Tiếng dưới nhà tắt sau chừng mười phút. Bổng là người phá vỡ cái im lặng, như mọi khi.

– Tổ mình phải có tên. Lớp nào người ta cũng có tên tổ. Tổ hai nhà thằng Nghiêm gọi là "tổ Sấm Sét".

– Nghe như tên hãng bảo hiểm. – Mến nói, giọng đã gần bình thường.

– Thế gọi là tổ Bưởi.

– Nghe như hàng hoa quả.

– Thế ấy đặt đi.

Mến nhìn quanh cái chòi, nhìn lên mái lá cọ đã ngả màu nâu, chỗ có một lỗ thủng để lọt một vệt nắng xuống mặt mâm.

– Tổ Chòi.

– Tổ Chòi là cái gì? – Bổng hỏi.

– Là cái chòi này. Không có nó thì chúng mày ngồi học ở đâu. Biểu quyết đi.

Năm cánh tay giơ lên. Duyến ghi lên đầu tờ lịch, bằng chữ in hoa: TỔ CHÒI.

Lúc nghỉ giải lao, Bổng nằm ngửa trên sàn chòi, gác cái chân rách ống quần lên lan can, kể chuyện chiều thứ Sáu. Chiều hôm ấy nó phụ bố chở một bộ cổng sắt xuống một nhà ở xóm Bến Gạo, phía hạ lưu, cuối con đê.

– Lúc về thì trời chạng vạng rồi. Tao ngồi sau xe ba gác của bố, đi trên đê. Tao thấy cô Tịnh.

– Cô Tịnh nhà ở Bến Gạo mà. – Mến nói.

– Ừ, nhưng cô không đi xe. Cô dắt xe. Cái xe máy cũ màu mận chín của cô ấy. Cô dắt bộ trên đê, đèn xe không bật, máy không nổ, đi chậm như người đi lễ. – Bổng chống khuỷu tay ngồi dậy. – Tao gọi "Cô ơi" to lắm. Bố tao cũng bấm còi. Cô không quay lại. Tao tưởng cô giận tao vụ trả lời hộ thằng Toàn.

– Chắc xe hỏng. – Duyến nói.

– Xe hỏng thì cô gọi thợ. Nhà tao ở ngay dốc đê, bố tao sửa được xe máy. Cô biết mà.

– Chắc cô ngại.

Bổng nghĩ một lúc, rồi gật đầu, rồi lại lắc đầu.

– Nhưng mà lạ lắm. Cô dắt xe đi sát mép đê bên phải, sát lắm, bánh xe cứ suýt trượt xuống cỏ. Mà mép đê ấy có cột cây số, cô đi qua sát đến mức tay lái quệt vào cột kêu cạch một tiếng. Cô cũng không dừng.

Thuật đứng dậy.

Nó đứng dậy đột ngột đến mức cái chòi rung lên một cái. Nó cúi xuống nhặt hộp bút, nhét vào cặp, xỏ chân vào dép.

– Tớ về đỡ ông. Ông tớ đang chờ.

– Mới bốn giờ mà. – Mến nói. – Hôm nay Chủ nhật, ki-ốt ông cậu đóng cửa.

– Ừ. – Thuật nói. Rồi nó đi xuống con dốc đất đỏ, không quay lại, cái dáng gầy gò mặc áo phông xám đi lẫn vào giữa các hàng bưởi, rồi giữa các hàng chè, rồi mất hút. Con chó vện chạy theo nó một đoạn, vẫy đuôi, như tiễn người quen.

Mến bĩu môi.

– Thằng này lúc nào cũng thế. Như ma.

Chúng tôi học thêm nửa tiếng rồi về. Tôi đạp xe về theo đường làng, đường tôi vẫn đi, không qua đê. Suốt đường về tôi nghĩ về cái tay lái quệt vào cột cây số. Về một người dắt xe đi sát mép đê đến mức không biết bên cạnh mình có cột. Về một người không nghe thấy tiếng còi, hay nghe thấy mà không biết tiếng còi ở phía nào.

Về đến cổng nhà thì tôi đã quyết định xong. Thứ Sáu tới, tôi sẽ về bằng đường đê.

— Hết chương 3 —