Ba mươi tám giọng nói

Chương 14: Ba mươi tám giọng nói

Cái máy nghe nhạc ấy to bằng bao diêm, vỏ nhôm màu bạc trầy xước, và bên trong nó có ba mươi tám giọng nói.

Thuật lục được nó trong cái thùng các tông đựng đồ hỏng không ai đến lấy ở góc ki-ốt ông Cát. Một cái máy nghe nhạc đời cũ, từ cái thời người ta còn chép từng bài hát vào máy, pin phồng, nút bấm kẹt. Nó mang về thay pin, hàn lại cái giắc tai nghe, lau sạch từng cái khe bằng tăm bông. Rồi nó đưa cho tôi, kèm một câu duy nhất:

– Cậu thu giọng cả lớp vào đây.

Ý của cả tổ Chòi là thế này: ngày hai mươi tháng Mười một, lớp nào cũng tặng cô chủ nhiệm hoa với một tấm thiệp to, ký tên cả lớp. Lớp mình cũng tặng hoa. Nhưng thiệp thì cô không đọc được, chữ ký thì cô không nhìn thấy được. Thế thì tặng cô giọng của cả lớp. Mỗi đứa đọc một câu văn mình thích nhất, của ai cũng được, ở đâu cũng được, kể cả của chính mình. Trước khi đọc thì xưng tên, như hôm hội giảng.

Tôi thu ở nhà xe, giờ ra chơi, ba ngày liền, mỗi đứa một lượt, bằng cái điện thoại của mẹ, rồi Thuật chép sang cái máy nghe nhạc. Duyến đọc một câu trong bài văn tiếng chiêng của chính nó. Mến đọc một câu ca dao về cái áo: áo xanh ai nhuộm mà xanh. Bổng đọc nguyên văn câu trả lời vần "eo", giọng run như đọc lời thề. Thằng Toàn đọc một câu trong truyện kiếm hiệp, cả nhà xe cười lăn. Con Linh đọc một câu trong lá thư của bà nó. Thuật đọc một câu ngắn nhất: "Em là Thuật ạ. Em không thích câu văn nào. Em thích cô." Rồi nó tắt máy, không cho thu lại.

Đến hôm thứ ba vẫn còn thiếu một giọng.

Chiều thứ Tư, mười chín tháng Mười một, tôi đang ngồi trên cái ghế dài ở nhà xe nghe lại các bài thu thì có người ngồi xuống đầu kia ghế. Thằng Nghiêm. Nó không nhìn tôi.

– Cậu thu giọng tớ đi.

Tôi nhìn nó. Nó nhìn thẳng ra sân.

– Cậu không giơ tay cơ mà.

– Tớ không giơ tay giữ bí mật. – Nó nói. – Đây không phải bí mật. Đây là quà.

Tôi bật máy thu. Nghiêm hắng giọng một cái, rồi nói, cái giọng Hà Nội dẹt và gọn:

– Em là Nghiêm ạ. "The river does not need to see the sea to find it."

– Câu của ai đấy?

– Của tớ. – Nó nói. – Tớ viết hồi lớp mười, cho cái bài luận tiếng Anh. Cô giáo cho tám điểm, bảo câu này không có nghĩa.

– Nghĩa là gì?

– Cậu dịch đi. Cậu là người đọc.

Tôi dịch, nói thẳng vào cái điện thoại cho nó thu luôn: con sông không cần nhìn thấy biển mới tìm được ra biển. Nghiêm nghe xong thì gật đầu, đứng dậy, xách cặp đi, không chào.

Sáng thứ Năm, hai mươi tháng Mười một, chúng tôi tặng cô một bó hoa cúc vàng với cái máy nghe nhạc bằng bao diêm. Duyến đọc lời chúc. Cô cầm cái máy, lật đi lật lại, không hiểu. Tôi xỏ tai nghe vào tai cô, bấm nút.

Cô nghe. Cả lớp đứng im. Cô nghe hết giọng thứ nhất, rồi giọng thứ hai. Đến giọng của Bổng thì cô cười thành tiếng. Đến giọng của thằng Toàn thì cô lắc đầu cười. Rồi cô thôi cười. Cô cứ đứng thế, cái tai nghe trên tai, bó cúc vàng ôm trước ngực, nghe hết ba mươi tám giọng, mười hai phút, không bỏ qua giọng nào. Có lúc cô gật đầu. Có lúc cô nhắm mắt. Có một lúc, tôi không biết là giọng của ai, cô đưa tay lên che miệng.

Khi tắt máy, cô không nói gì một lúc lâu.

– Câu của Thuật ngắn nhất. – Cô nói. – Câu của Nghiêm, cô phải nghe hai lần.

Ở bàn cuối dãy cửa sổ, thằng Nghiêm vẫn nhìn ra sông.

Giờ ra chơi hôm ấy, thầy Quảng đi qua cửa lớp, thấy cô ngồi một mình ở bàn đầu, tai đeo tai nghe, mắt nhắm, môi mấp máy theo một giọng nào đó. Thầy dừng lại ở bậc cửa chừng một giây. Rồi thầy đi tiếp.

Tuần cuối tháng Mười một, cô nhờ tôi thêm một việc nữa.

Sở sắp về kiểm tra hồ sơ chủ nhiệm khối mười hai, đúng như thầy Quảng nói hôm hội giảng. Hồ sơ chủ nhiệm là một chồng sổ dày: sổ theo dõi học sinh, sổ ghi biên bản họp phụ huynh, sổ nhận xét từng em theo từng tháng. Mọi năm cô viết tay hết, chữ cô to, tròn, nghiêng nhẹ. Năm nay cô không viết được nữa. Chiều nào tôi cũng ngồi lại lớp sau giờ học, trước khi ca đê đưa cô về, cô ngồi bên cạnh, đọc cho tôi chép. Cô nhớ hết. Ba mươi tám đứa, đứa nào tháng Chín đi muộn mấy buổi, tháng Mười điểm Toán lên hay xuống, nhà ai bố đi làm xa, nhà ai mẹ ốm, cô đọc vanh vách, không cần nhìn vào đâu.

Đến tên tôi, cô đọc: "Hà Thu Vang. Chăm, thật thà, đọc hay. Hay giữ trong lòng." Rồi cô ngừng lại, bảo: đoạn sau em tự viết đi, cô không đọc cho em được. Tôi để trống dòng ấy.

– Chữ em đẹp hơn chữ cô. – Cô nói, lúc tôi gấp sổ lại. – Người ta mở ra là biết ngay không phải chữ cô.

– Thế thì sao ạ?

– Thì cô bảo cô nhờ thư ký lớp chép lại cho sạch. Cô đọc, em chép. Có gì sai đâu. – Cô cười. – Chỉ có điều là cái thầy Quảng nhà mình đọc chữ rất kỹ.

Đầu tháng Mười hai là kỳ thi học sinh giỏi tỉnh.

Đội tuyển của trường lên Việt Trì chiều thứ Ba, hai tháng Mười hai, ngủ lại nhà khách hai đêm. Văn thi sáng thứ Tư, Lý thi sáng thứ Năm. Duyến với Thuật đi. Trước hôm đi, Duyến đưa cho tôi tờ lịch trực tuần ấy, đã sửa lại bằng bút đỏ: hai ca đê thứ Ba và thứ Tư, Vang với Bổng.

– Thuật dặn tớ đổi. – Duyến nói. – Nó bảo phải là cậu với Bổng. Không phải ai khác.

Chiều thứ Ba, tôi với Bổng đi ca đê. Gió mùa đông bắc về từ đêm hôm trước, trời rét căm, mây xám đặc như vữa trát kín cả bầu trời. Dưới bãi, lạc vụ đông đã lên xanh, những cái lá non bé xíu run run trong gió. Cô Tịnh mặc cái áo khoác dạ màu nâu, quàng khăn len, đi sau chúng tôi hai bước. Cô bảo trời âm u thế này cô nhìn lại càng kém, hai đứa đi gần vào với nhau cho cô dễ thấy.

Bổng đi sát vào tôi. Nó to đến mức đi sát thì vai nó ngang tai tôi.

– Này, Vang. – Nó nói nhỏ, đủ để cô đi sau không nghe thấy. – Tớ hỏi ấy một câu. Ấy trả lời thật nhé.

– Hỏi gì?

– Ấy thích Thuật.

Không phải câu hỏi. Nó nói như người ta báo giá.

Tôi suýt đánh rơi cái cặp.

– Điên à. Ai bảo.

– Không ai bảo. – Bổng nói. – Cả tổ biết. Duyến biết. Mến biết từ lâu rồi. Chỉ có mỗi thằng Thuật là không biết, vì nó ngu.

– Tớ không…

– Tớ nếm giỏi lắm. – Bổng ngắt lời tôi, vẫn không quay sang, vẫn nhìn thẳng mặt đê trước mặt. – Mẹ tớ nấu canh, chưa cho muối tớ đã biết thiếu muối. Ấy đọc thơ hôm hội giảng, đọc cái câu "một chiếc thuyền câu bé tẻo teo" mà mắt ấy nhìn vào cái gáy thằng Thuật. Tớ ngồi ngay sau nó. Tớ thấy.

Tôi không nói được gì. Gió rét quất vào mặt tôi rát buốt, và tôi mừng vì gió rét, vì nhờ nó mà mặt tôi đỏ cũng không ai biết vì sao.

– Tớ không bảo ai đâu. – Bổng nói thêm. – Tớ chỉ bảo ấy biết là tớ biết. Để ấy khỏi phải giấu mệt.

Sau lưng chúng tôi, cô Tịnh hỏi: hai đứa thì thầm cái gì đấy. Bổng quay lại, cười toe: con đang hỏi cái Vang công thức đạo hàm, cô ạ. Cô bảo: thế thì hỏi to lên cho cô ôn với.

Tối thứ Tư, ba tháng Mười hai, sáu rưỡi, tôi ở lại lớp đọc bài cho cô.

Từ tối mất điện, cô không ngồi ở phòng giáo viên dãy B buổi tối nữa. Cô ngồi ở lớp tôi, bàn đầu, chỗ của Thuật, bật cả hai bóng đèn tuýp lẫn cái đèn bàn Thuật mắc thêm vào ổ điện cạnh bảng. Hôm ấy Duyến đang ở Việt Trì, vừa thi xong bài Văn buổi sáng, gọi điện về cho cô lúc trưa, khóc, bảo câu nghị luận văn học nó viết không kịp kết. Cô bảo nó: không kịp kết thì người ta vẫn đọc được phần đã viết.

Tôi đọc bài kiểm tra mười lăm phút của lớp mười một A bốn, lớp cô dạy Văn nhưng không chủ nhiệm. Đọc được chừng chục bài thì tôi để ý cô không nghe nữa.

Cô đang cúi xuống một bài khác, bài cô vừa rút ra khỏi tập, đặt tấm bìa đen khoét khe lên trên. Cạnh tấm bìa có một cái kính lúp cán nhựa đen, to bằng cái gáo dừa con, tôi chưa thấy bao giờ. Cô cầm cái kính lúp, đưa sát xuống cái khe, rồi cúi sát xuống cái kính lúp, mặt cô gần mặt giấy đến mức hơi thở làm tờ giấy lay lay.

– Cô ơi, để em đọc.

– Để cô thử. – Cô nói, không ngẩng lên. – Cô muốn tự đọc được một bài.

Cô đọc. Chậm. Từng chữ. Dòng đầu tiên mất gần một phút. Cô kéo tấm bìa xuống dòng thứ hai. Rồi cô dừng lại, đặt cái kính lúp xuống bàn, nhắm mắt, lấy hai ngón tay ấn lên mi mắt trái.

– Cô làm sao thế ạ?

– Không sao. – Cô nói. Rồi cô ngồi im một lúc, ngón tay vẫn ấn lên mi mắt. – Cái mắt trái từ hôm hội giảng nó kém hẳn đi, Vang ạ. Như có ai kéo cái rèm vào từ hai bên. Mỗi tuần kéo vào thêm một tí.

Tôi ngồi im. Ngoài cửa sổ, gió mùa rít qua mấy cái khe cửa kính, lạnh buốt. Tôi nghĩ đến cái câu trên mấy trang bệnh viện tôi đọc trong chăn hồi tháng Mười. Phần đã mất thì không lấy lại được.

– Cô đã đi khám lại chưa ạ?

– Cô đi rồi. – Cô nói. Rồi cô mở mắt, cầm lại cái kính lúp, đặt xuống chồng bài, không đọc nữa. – Vang này, từ mai cô nhờ em một việc. Giờ ra chơi, em cầm điện thoại hộ cô. Có ai gọi thì em đọc tên cho cô. Chữ trên cái máy ấy bây giờ cô phải nheo mãi mới ra.

– Dạ.

Cô móc cái điện thoại trong túi áo khoác ra, đặt lên bàn, đẩy về phía tôi. Đúng lúc ấy nó rung lên. Màn hình sáng. Chữ to, cài sẵn cỡ to nhất, chiếm gần hết màn hình.

Không phải "Thảo con".

– Cô ơi. – Tôi đọc. – "Khoa mắt" ạ.

Cô Tịnh nhìn cái điện thoại đang rung trên mặt bàn, rung rền rĩ, kêu ù ù trên mặt gỗ như con ong bị nhốt. Cô không đưa tay ra.

– Đừng nghe. – Cô nói.

— Hết chương 14 —