Thứ Năm

Chương 18: Thứ Năm

Sáng Chủ nhật, mẹ tôi bán hết hai thúng bánh trước tám giờ, cái việc một năm chỉ xảy ra vài lần, và tôi thối nhầm tiền cho khách ba lần.

Lần thứ nhất là anh công nhân xà lan, đưa tờ năm mươi nghìn mua bốn cái bánh tẻ, tôi thối lại bốn mươi. Anh ta cười, trả lại mười nghìn, bảo con bé này hôm nay ngủ mơ. Lần thứ hai là bà Tâm hàng xôi. Lần thứ ba thì mẹ tôi nhìn thấy.

– Mày làm sao thế? – Mẹ hỏi. – Hôm qua ôn bài nhà con Duyến đến mấy giờ?

– Đến tối ạ.

– Ôn gì mà về cái mặt như người mất sổ gạo.

– Ôn Sử ạ.

Mẹ nhìn tôi một lúc. Rồi mẹ đưa cho tôi cái túi tiền, bảo đếm lại cho mẹ. Tôi đếm. Hai lần mới ra.

Tôi không đếm được tiền, vì trong đầu tôi đang đếm một thứ khác. Bảy mươi tư. Ba mươi mốt. Tôi cứ đếm đi đếm lại hai con số ấy, như đếm hạt vừng. Bảy mươi tư tiếng "tích". Ba mươi mốt tiếng "tích". Và giữa những tiếng "tích" ấy là những quãng im lặng mà tôi không đếm được.

Tối hôm trước tôi về đến nhà lúc bảy giờ kém mười lăm, sau khi dắt cô từ bến xe đầu phường về đến tận Bến Gạo, đứng chờ cô bật đèn hiên, rồi mới lấy xe đạp. Tôi nhắn cho Duyến một chữ: "ve". Duyến nhắn lại một chữ: "ok". Trong túi áo khoác của tôi có một mảnh giấy anh bác sĩ đưa, gấp làm tư. Tôi không đưa cho cô. Cô không hỏi.

Chiều Chủ nhật tổ Chòi vẫn học ở chòi Bưởi. Bưởi đã hái hết từ tuần trước để kịp bán Tết, cành bưởi trơ lá, cái chòi lá cọ đứng một mình giữa đồi, gió lạnh lùa qua bốn phía. Mến mang lên một cái bếp than con, đặt giữa mâm gỗ, năm đứa ngồi co ro hơ tay.

– Hôm qua mày đi đâu? – Mến hỏi tôi, ngay khi tôi vừa ngồi xuống.

– Nó ốm. – Duyến nói, trước khi tôi kịp mở miệng. Giọng tròn, rõ, như đọc chính tả. – Tớ ghi sổ rồi.

Mến nhìn Duyến, rồi nhìn tôi. Nó không hỏi nữa.

Hôm ấy tôi học không vào chữ nào. Bổng hỏi tôi một câu Sử, tôi trả lời sai năm. Thuật giảng bài Toán cho Mến, cái tua vít bé tí chỉ vào từng dòng trong vở, và thỉnh thoảng nó ngẩng lên, nhìn tôi. Nó không hỏi tôi hôm qua đi đâu. Nó chỉ nhìn, cái kiểu nhìn của người thợ nhìn một cái máy để đoán xem nó hỏng ở đâu.

Sáng thứ Hai, tôi đến trường từ lúc bác Sinh chưa mở cổng.

Hôm ấy có bản tin phát thanh. Nhưng bản tin thì sáu giờ đến là kịp, như mọi khi. Tôi không nhớ vì sao mình đến sớm thế.

Bác Sinh mở cổng, nhìn thấy tôi đứng co ro ngoài cổng sắt, bảo: con bé này hôm nay định đọc bản tin cho ma nghe à. Tôi chào bác, dắt xe vào. Sân trường còn tối, sương đục, cái cây gạo góc sân đứng trơ trụi như một bộ xương. Tôi vào buồng phát thanh dưới gầm cầu thang phía đông, ngồi xuống, đặt tờ bản tin lên bàn. Sáu giờ mười lăm, tôi nghe tiếng chìa khoá tra vào ổ khoá cửa lớp mười hai A ba ở tầng ba, tiếng then cửa sổ kéo ra từng cái một, như mọi sáng.

Bản tin hôm ấy tôi đọc vấp hai lần. Lần đầu tiên từ năm lớp mười một. Đến mẩu chuyện ngắn, tôi chọn một chuyện về một người thợ cắt kính, và ở đoạn người thợ vạch lưỡi dao kim cương lên mặt kính, tôi quên mất không ngừng lại một nhịp như bố dặn. Ra khỏi buồng phát thanh, Mến không đứng chờ ở chân cầu thang như mọi lần.

Ba ngày sau đó, không có chuyện gì xảy ra.

Đó là điều tôi nhớ rõ nhất về ba ngày ấy: không có chuyện gì cả. Cô Tịnh vẫn lên lớp. Bổng vẫn chở cô đến trường bằng cái xe năm mươi phân khối. Thuật vẫn đẩy cái cốc. Ca đê vẫn chạy. Sáng thứ Ba, lớp kiểm tra mười lăm phút môn Sử, Bổng được năm điểm. Lần này nó không chạy khắp hành lang khoe nữa, chỉ cầm tờ bài nhìn mãi như nhìn một người lạ.

Chiều thứ Ba, bốn giờ rưỡi, tôi đi ngang qua dãy A thì thấy cô Tịnh đi ra từ phòng hiệu trưởng, cạnh chiếu nghỉ tầng một. Thầy Khang tiễn cô ra đến cửa. Cô đứng lại ở chiếu nghỉ một lúc, tay vịn lan can, lấy khăn tay chấm lên mắt. Có lẽ cô vừa nhỏ thuốc. Cô hay phải chấm khăn sau khi nhỏ thuốc. Rồi cô đi xuống, chậm, đều, dò từng bậc. Cô đi qua chỗ tôi đứng ở chân cầu thang, cách tôi một sải tay, ở bên trái cô. Cô không thấy tôi. Tôi không lên tiếng.

Chiều thứ Tư, như mọi thứ Tư, tôi ở lại lớp đọc bài cho cô.

Bài kiểm tra một tiết của lớp mười một A bốn, đề nghị luận về lòng biết ơn. Tôi đọc được bài thứ ba thì cô ngắt lời.

– Vang. – Cô nói. – Em đọc chậm lại một chút.

Tôi dừng lại. Tôi đọc có nhanh đâu. Tôi đọc như mọi hôm.

– Cô muốn nghe. – Cô nói.

Tôi đọc chậm lại. Cô ngồi cạnh tôi ở bàn đầu, chỗ Thuật, hai tay đặt trên đùi, mắt nhắm. Cô không chữa bài nào. Cô không nói câu nào. Cô cứ ngồi nghe, hết bài này đến bài khác, mười tám bài, như người ta ngồi nghe mưa. Đến bài cuối cùng, tôi đọc xong, ngẩng lên. Cô vẫn nhắm mắt.

– Hết rồi ạ.

– Ừ. – Cô nói, không mở mắt. – Em đọc hay lắm, Vang ạ.

Ba năm học cô, cô chưa khen tôi bằng câu ấy lần nào. Mỗi lần tôi đọc xong, cô chỉ nói một tiếng "ừ", và tôi đã quen coi tiếng "ừ" ấy là lời khen lớn nhất.

Chiều hôm ấy tôi ra chợ mua lá dong cho mẹ. Lúc đạp xe về, tôi đi đường đê. Đến chỗ ngã rẽ xuống xóm Bến Gạo, tôi thấy có một cái ô tô con màu trắng đỗ ở đầu ngõ, cạnh hàng râm bụt, biển số Hà Nội. Trong xe không có ai. Đèn hiên nhà cô ở cuối ngõ sáng vàng, và trong nhà, lần đầu tiên từ đầu năm học, tôi thấy cả bóng đèn tuýp gian giữa cũng sáng.

Tôi không dừng lại. Tôi đạp xe về.

Sáng thứ Năm, mười lăm tháng Một, tiết hai là tiết Văn.

Cô vào lớp đúng giờ. Áo khoác dạ nâu, khăn len. Cô đặt cặp, rót nước, đặt cái cốc sứ ra mép bàn. Thuật đẩy vào. Cô điểm danh, nhắm mắt, ba mươi tám tiếng "có". Rồi cô mở sách.

Được mười phút thì có tiếng gõ cửa.

Thầy Khang đứng ở cửa. Sau lưng thầy là thầy Quảng. Thầy Khang không bao giờ lên đến tầng ba giữa giờ học. Cả lớp đứng dậy chào. Thầy ra hiệu cho ngồi xuống.

– Chị Tịnh, – thầy Khang nói, rất nhẹ, – chị ra đây với tôi một lát.

Cô đặt viên phấn xuống. Cô đi ra cửa, chậm, tay vịn mép bàn đầu, rồi vịn khung cửa. Cửa lớp khép lại.

Lớp im phăng phắc. Không ai nói một câu. Không ai nhìn ai. Tôi nghe tiếng mấy người nói chuyện rất nhỏ ở hành lang, không nghe ra chữ. Có một lúc tôi nghe tiếng cô Tịnh cười, cái cười khàn khàn, ngắn.

Mười phút sau, cửa mở. Chỉ có thầy Khang bước vào.

Thầy đứng trên bục giảng, chỗ cô vẫn đứng. Thầy nhìn xuống lớp một lượt. Thầy nhìn hai dãy bàn bỏ trống, nhìn rất lâu. Rồi thầy nhìn cái cốc sứ trắng ở giữa bàn giáo viên.

– Thầy báo các em một việc. – Thầy nói. – Cô Tịnh xin nghỉ để đi chữa bệnh, từ ngày mai. Nhà trường đã đồng ý. Từ mai, cô Ninh Thị Quyên sẽ về chủ nhiệm lớp mình, dạy Văn thay cô Tịnh.

Một tiếng gì đó vỡ ra trong lớp. Không phải tiếng khóc. Không phải tiếng kêu. Là cái tiếng của ba mươi tám đứa cùng một lúc thở ra, cùng một lúc cựa mình, ghế kéo rèn rẹt, bàn va vào nhau. Con Linh òa khóc. Bổng đứng bật dậy, rồi lại ngồi xuống. Mến túm lấy tay tôi, bấu chặt đến mức móng tay nó đâm vào da.

Duyến đứng dậy. Nó đứng thẳng, hai tay buông xuôi, như lúc trả lời điểm danh.

– Thưa thầy. – Giọng nó run, nhưng vẫn tròn từng chữ. – Ai báo ạ?

Thầy Khang nhìn nó.

– Nhà trường nhận được thông tin. – Thầy nói. – Các em không cần biết ai.

– Nhưng mà…

– Duyến. – Thầy nói, đúng cái cách cô Tịnh vẫn gọi tên nó. – Thầy biết các em thương cô. Thầy cũng thương cô. Thầy làm việc ở trường này với cô hai mươi năm rồi. Em ngồi xuống.

Duyến ngồi xuống.

Và cả lớp quay lại.

Tôi không biết ai là người quay lại đầu tiên. Có lẽ là thằng Toàn. Có lẽ là Bổng. Có lẽ là tất cả cùng một lúc, như ba mươi bảy cánh tay đã giơ lên cùng một lúc trong giờ sinh hoạt hôm ấy. Ba mươi bảy cái đầu, rồi ba mươi sáu, quay về cùng một phía. Bàn cuối dãy sát cửa sổ. Cái góc mà cô Tịnh không nhìn thấy.

Thằng Nghiêm ngồi đấy. Nó không nhìn ra sông nữa. Nó nhìn lại cả lớp, cái mặt trắng bệch, đôi mắt một mí rất đen.

– Không phải tớ. – Nó nói.

Chỉ một lần. Nó không nói lại lần thứ hai.

Cửa lớp lại mở. Cô Tịnh bước vào. Mặt cô bình thường. Mắt cô hơi đỏ, chắc vì cô vừa nhỏ thuốc. Cô đi thẳng đến bàn giáo viên, cầm lấy cái cặp, cầm lấy cái phích nước. Cô không cầm cái cốc sứ.

– Cái cốc để đấy cho cô. – Cô nói. – Cô đi chữa mắt rồi cô về.

Cô nhìn xuống lớp một lượt. Nhìn thẳng vào giữa.

– Các em ở lại học cho tốt.

Rồi cô quay ra cửa. Thuật đứng bật dậy từ bàn đầu, đi tới, đỡ lấy cái cặp trên tay cô. Cô để cho nó đỡ. Cô đi ra trước, ra đến đầu cầu thang phía tây thì dừng lại, một tay vịn lan can, đứng chờ nó. Cái dáng áo khoác nâu nhỏ bé đứng một mình trên đầu dãy bậc thang dán băng dính vàng chanh.

Không ai chạy ra theo. Không ai dám. Cả lớp ngồi im như bị đóng đinh xuống ghế, như cái hôm cô gọi tên hai đứa con trai đánh nhau.

Trong lớp, ba mươi sáu cái đầu vẫn quay về cái góc cửa sổ. Thằng Nghiêm vẫn ngồi đấy, hai tay đặt trên bàn, không cúi xuống.

Chỉ có một cái đầu không quay về phía ấy. Thuật đứng ở ngưỡng cửa, cái cặp của cô ôm trước ngực, một chân đã bước ra hành lang. Nó đã quay lại. Nó không nhìn Nghiêm.

Thuật đang nhìn tôi.

— Hết chương 18 —