Xin lỗi

Chương 31: Xin lỗi

Ông Lợi ngồi trên bãi cát, hai bàn chân trần vùi xuống cát ướt, mặt quay về phía tiếng nước, và ông là người nhận ra có người đứng sau lưng trước cả thằng cháu ông.

– Ai đứng đấy?

Năm giờ chiều Chủ nhật, mười bảy tháng Năm. Bãi cát dưới chân đê đầu phường, ngay sau bờ tre nhà ông Lợi. Nước sông Lô tháng Năm đã lên, đục ngầu màu phù sa, vỗ vào bãi cát thành những gợn sóng nhỏ, liếm lên rồi rút xuống. Nắng chiều đã dịu, đổ dài trên mặt nước một vệt vàng như dải lụa. Thằng Nghiêm ngồi bên cạnh ông, cách ông một gang, hai tay ôm đầu gối, nhìn ra sông.

Tôi đứng cách hai người chừng năm bước. Tôi đã đứng đấy một lúc lâu, từ khi đi xuống hết con dốc đất từ mặt đê, chưa dám đi lại gần.

– Dạ, cháu ạ. – Tôi nói.

– Con thằng Thiết đấy à. – Ông nói, không phải hỏi.

Nghiêm quay lại. Nó nhìn thấy tôi. Nó không đứng dậy.

– Ngồi xuống đây. – Ông Lợi nói, vỗ vỗ tay xuống cát bên cạnh. – Đứng thế ông không biết cháu ở đâu.

Tôi đi đến, ngồi xuống bên kia ông Lợi, cách Nghiêm một người. Cát ướt, mát lạnh dưới đũng quần. Ông Lợi quay mặt về phía sông, nghe.

Tôi đã nghĩ suốt từ trưa qua câu đầu tiên mình sẽ nói. Tôi đã nghĩ cả đêm. Bây giờ ngồi đây thì câu ấy không còn là câu nào nữa.

– Nghiêm. – Tôi gọi.

Nó không trả lời. Nó chờ.

– Tớ xin lỗi cậu. – Tôi nói. Giọng tôi ra, nhỏ, nhưng ra. – Tớ xin lỗi vì cái sáng thứ Năm ấy, cả lớp quay đầu nhìn cậu, tớ cũng quay đầu nhìn cậu. Tớ biết không phải cậu mà tớ vẫn quay. Tớ xin lỗi vì bốn tháng tớ ngồi im. Tớ xin lỗi vì cái bàn ở góc, vì hai chữ bút xoá, vì hai cái lốp xe. Tớ không làm những cái ấy, nhưng tớ để cho người ta làm.

Tôi dừng lại lấy hơi.

– Tớ xin lỗi vì hồi tháng Mười, ở nhà xe, tớ bảo cậu thì biết gì về cô. – Tôi nói. – Tớ đã nghĩ cậu ác. Tớ đã nghĩ cậu đem bệnh của người ta ra nói như nói chuyện thời tiết. Cậu biết nhiều hơn cả lớp tớ.

Ông Lợi ngồi im. Nước sông vỗ vào bãi cát.

Nghiêm nhìn ra sông rất lâu. Rồi nó nói, cái giọng Hà Nội dẹt và gọn ấy, nhưng không còn mỉa mai.

– Cậu xin lỗi muộn.

– Ừ.

– Nhưng cậu là người duy nhất xin lỗi đúng việc. – Nó nói. – Cả lớp sẽ xin lỗi tớ vì đã nghĩ tớ đi mách. Cậu thì xin lỗi vì đã nghĩ tớ ác. Cái ấy tớ để ý hơn.

Nó nhặt một hòn sỏi trên bãi cát, ném ra sông. Hòn sỏi rơi xuống nước, kêu tõm, rồi mất.

– Tớ không giận vì bị đổ oan. – Nó nói. – Người ta đổ oan cho tớ thì tớ chịu được. Hồi ở Hà Nội, bố mẹ tớ cãi nhau, bố tớ cũng đổ cho tớ. Tớ quen rồi. Tớ giận các cậu vì chuyện khác.

– Chuyện gì?

– Vì các cậu để cô đi dạy đến tận tháng Một. – Nghiêm nói. – Các cậu thương cô theo cái kiểu ông tớ thương cái bộ cửa đình.

Ông Lợi bật cười, cái tiếng cười khục khặc như tiếng cưa.

– Thằng này nói đúng. – Ông nói, vẫn quay mặt ra sông. – Ông thương cái bộ cửa ấy hơn thương hai con mắt ông. Ông làm xong bộ cửa, cả làng khen. Giờ hội nào ông cũng ra sờ. Sờ được cái vảy rồng, sờ được cái đuôi cá chép. Mà ông không bao giờ nhìn thấy nó được nữa.

Ông đưa bàn tay ra, đặt lên đầu gối thằng Nghiêm, vỗ vỗ.

– Hôm Giỗ Tổ, ông sờ thấy một chỗ ở cái đuôi rồng cánh bên trái. – Ông nói. – Một vết đục lệch. Hồi làm ông không biết. Mắt ông hồi ấy đã kém lắm rồi. Mười tháng làm bộ cửa ấy, ông đục lệch có mỗi một chỗ. Ông cười mãi.

Tôi nhớ lại hôm Giỗ Tổ, ông sờ vào một chỗ ở đuôi con rồng, sờ đi sờ lại, rồi cười, nói gì đó với Nghiêm.

– Cái câu tiếng Anh. – Tôi nói với Nghiêm. – Con sông không cần nhìn thấy biển mới tìm được ra biển. Tớ đã dịch cho cô nghe. Cô nghe hai lần.

– Tớ biết. – Nghiêm nói. – Cô bảo tớ rồi.

Chúng tôi ngồi như thế cho đến khi nắng tắt. Ông Lợi bảo nước rút rồi, mai trời nắng. Nghiêm đỡ ông đứng dậy, đặt bàn tay ông lên vai mình. Tôi đi lên dốc đê trước. Đến mặt đê, tôi quay lại. Hai ông cháu vẫn đứng ở mép nước, ông vịn vai cháu, cả hai cùng quay mặt về phía sông, như đang nghe một cái gì đó tôi không nghe thấy.

Sáng thứ Hai, mười lăm phút đầu giờ, Duyến đứng trên bục giảng.

Nó không gõ thước. Nó đứng thẳng, hai tay buông xuôi, như lúc trả lời điểm danh. Cô Quyên đứng ở cửa lớp, không vào.

– Tớ có mấy câu. – Duyến nói. Giọng nó tròn, rõ, từng chữ, nhưng chậm hơn mọi khi. – Tháng Một, tớ đứng ở đây, tớ bảo lớp không nói chuyện với người đã báo. Tớ đã sai. Không phải vì người báo là Vang. Mà vì tớ đã chỉ vào một người mà tớ không biết chắc. Hồi lớp tám tớ bị phạt vì một cái tớ không làm. Tớ đã thề với mình là không bao giờ làm thế với ai. Rồi tớ làm.

Nó đi xuống khỏi bục. Nó đi qua năm dãy bàn, đi về cái góc cửa sổ. Trong tay nó có một cái lưỡi dao lam bọc giấy và một mảnh giấy ráp nhỏ.

Nó đứng trước cái bàn của Nghiêm. Nghiêm ngồi đấy, ngẩng lên nhìn nó.

– Nghiêm. – Duyến nói. – Tớ xin lỗi cậu. Thay cả lớp. Và thay tớ.

Rồi nó cúi xuống, lấy cái lưỡi dao lam cạo hai chữ bút xoá trên mặt bàn. Cạo từng nét. Những vụn trắng bong ra như vảy cá. Cạo xong, nó lấy giấy ráp chà lại, chà cho đến khi mặt gỗ chỉ còn lại những vệt mờ, không còn đọc ra chữ gì.

Cả lớp ngồi im nhìn.

Rồi Bổng đứng dậy. Nó đi xuống cái góc, không nói câu nào. Nó cúi xuống, hai bàn tay to bè nắm lấy hai mép cái bàn của Nghiêm, nhấc bổng lên, cả cái bàn lẫn chồng sách của Nghiêm trên đó. Nó bê đi một mét, đặt sát vào dãy bàn cuối, thẳng hàng, như mọi cái bàn khác. Nghiêm vẫn ngồi trên ghế, giờ ngồi giữa không trung, không có bàn trước mặt. Bổng quay lại, nhấc luôn cả cái ghế có Nghiêm ngồi trên, đặt vào sau cái bàn.

– Xin lỗi mày. – Bổng nói. Rồi nó gãi đầu. – Cả vụ tháng Mười nữa. Cái vụ cổ áo.

Nghiêm nhìn Bổng. Lần đầu tiên tôi thấy thằng Nghiêm cười. Không phải cái cười khẩy, ngắn, không vui của nó. Một cái cười thật, méo xệch, như người không quen cười.

– Cậu đẩy mạnh thật đấy. – Nó nói. – Tớ đau cái gáy cả tuần.

Lần đầu tiên tôi nghe thằng Nghiêm nói đùa.

Thằng Toàn đứng dậy. Mặt nó đỏ như gấc.

– Tớ tháo van xe của cậu. – Nó nói lí nhí. – Tớ đăng cái ảnh. Tớ đền cậu tiền van.

– Van xe không mất tiền. – Nghiêm nói.

Ở bàn đầu, Thuật ngẩng lên, quay xuống. Nó nhìn Nghiêm một giây. Nghiêm nhìn lại nó.

Con Linh ở bàn bốn giơ tay, như trong giờ học.

– Nghiêm ơi. – Nó hỏi, giọng còn nghèn nghẹt. – Hồi tháng Mười ở nhà xe, sao cậu biết cô phải mổ? Cả lớp không ai biết.

Nghiêm im một lúc. Nó nhìn ra cửa sổ, về phía đầu phường, nơi có cái bãi cát sau bờ tre.

– Ông ngoại tớ. – Nó nói. – Ông tớ bị đúng cái bệnh ấy. Ông tớ không mổ kịp. Ba năm nay ông tớ không nhìn thấy gì.

Cả lớp im phắc. Con Linh hạ tay xuống, rất chậm.

Cô Quyên đứng ở cửa lớp suốt mười lăm phút ấy, không bước vào. Khi chuông vào tiết reo, cô mới đi lên bục, mở giáo án, như không có chuyện gì.

Mến giận tôi ba ngày.

Ba ngày nó ngồi cạnh tôi mà không nói một câu, không chia ô mai, không hỏi bài. Ba ngày tôi đi học về một mình. Tối thứ Ba, mười giờ đêm, tôi nghe tiếng xe đạp điện dừng ở đầu ngõ, tiếng cổng tre kẽo kẹt. Mến đứng ở sân, mặc cái áo phông rộng, tóc rối bù.

Mẹ tôi từ bếp đi ra, nhìn nó một cái, đi vào bóc hai cái bánh gio mang ra, kèm bát mật mía, rồi đi ngủ.

Mến ăn hết hai cái bánh gio. Rồi nó mới nói.

– Tao định giận mày một tuần. Tao không chịu được.

– Ừ.

– Đừng có "ừ". – Nó nói. Rồi nó nhìn sang cái đài của bố tôi ở đầu chõng. – Mày có muốn biết tao viết gì cho thằng Thuật không?

Tôi không trả lời. Mến đọc. Nó đọc thuộc, như đọc một câu ca dao.

– Tớ không thích cậu đâu, đừng sợ. Tớ trêu để con Vang nó cuống lên thôi. Nhưng nếu cậu thích Vang thì nói với nó trước ngày thi. Không thì thôi, đừng làm nó khóc. Mến.

Tôi ngồi im trên cái chõng tre. Mến nhìn tôi.

– Tao chưa bao giờ thích thằng Thuật. – Nó nói. – Từ năm lớp mười một tao bắt gặp mày ôm cái đài này ngủ, sáng ra mặt mày đỏ như gấc mỗi khi thằng ấy đi qua. Tao tuyên bố tao thích nó để giữ chỗ cho mày. Không thì con khác nó lấy mất. Mày ngu thế, mày có giữ được cái gì đâu.

– Thế mày bảo nó nói trước ngày thi…

– Thì nó chưa nói. – Mến nói. – Nó bảo không phải lúc. Thằng ấy cái gì cũng bảo không phải lúc.

Nó nhìn sang cái đài ở đầu chõng.

– Mày mở cái nắp đài ra chưa?

– Chưa. Nó dặn đừng mở.

– Ừ. – Mến nói. – Thế thì thôi. Mày ngu, nhưng mày giữ lời.

Nó nằm vật ra chõng, gác tay lên trán.

– Tao tha cho mày rồi đấy. – Nó nói. – Không phải vì mày đứng lên nói. Mà vì mày đứng lên nói mà cái giọng mày ra được. Bốn tháng nay mày không đọc to được một câu. Tao biết. Tao nghe hết.

Chiều thứ Năm, ở nhà xe, tôi hỏi Thuật.

Nó đang tra dầu vào xích xe, như cái chiều tháng Mười hai tôi đưa thư. Tôi đứng trước mặt nó.

– Sao cậu không nói? – Tôi hỏi. – Cậu thấy từ sáng thứ Hai. Cậu thấy cả lớp quay xuống Nghiêm. Cậu sửa xe cho Nghiêm. Sao cậu không nói với lớp là không phải nó?

Thuật đặt cái can dầu xuống. Nó chùi tay vào ống quần, chùi kỹ, chùi đến hai lần.

– Vì cậu đúng. – Nó nói.

Tôi đứng im.

– Cô phải đi mổ. – Nó nói. – Tớ biết cô bệnh từ tháng Bảy. Tớ không dám làm cái việc cậu làm. Tớ chỉ dám đẩy cái cốc.

Nó nhìn tôi. Cái kiểu nhìn lâu, của người thợ nhìn một cái máy.

– Và vì tớ muốn cậu tự nói. – Nó nói. – Tớ mà nói thì cậu không bao giờ đọc to được nữa.

Tối hôm ấy, cô Quyên gọi điện cho mẹ tôi.

— Hết chương 31 —