Đi thẳng vào giữa

Chương 34: Đi thẳng vào giữa

Cái xe ôm dừng lại trước cổng trường lúc sáu giờ mười lăm sáng thứ Năm giữa tháng Sáu, và người ngồi sau xe là cô Tịnh.

Người chở cô là một người đàn ông ngoài bốn mươi tuổi, người gầy, da đen sạm, mặc cái áo khoác xanh bộ đội đã bạc màu. Ông ta dựng xe, xuống trước, đưa tay ra cho cô vịn. Cô bước xuống, chậm, dò từng bước trên mặt đường nhựa còn ướt sương. Cô đội cái mũ vải rộng vành, đeo cặp kính râm gọng đen, mặc cái áo dài màu xanh ngọc.

Tôi đứng cách đấy chừng hai chục bước, cạnh cái barie kẻ sọc đỏ trắng mà công an phường đã dựng từ chiều hôm trước, cùng cả khối mười hai. Tôi nhận ra người đàn ông ấy. Chú Tiến xe ôm ở bến đò cũ. Cái người Mến bảo chở khách như chở trứng.

Kỳ thi tốt nghiệp năm ấy, trường cấp ba Hạ Lô là một điểm thi. Ngày thứ Năm thi Văn buổi sáng, Toán buổi chiều. Ngày thứ Sáu thi hai môn tự chọn. Phụ huynh không được vào trong cổng. Bố mẹ học trò đứng kín hai bên vỉa hè, dưới mấy gốc bàng, cầm chai nước, cầm quạt, có bà còn cầm cả nắm xôi gói lá chuối.

Cô Tịnh đứng ở ngoài barie, ngay chính giữa cổng. Chú Tiến đứng lùi lại sau cô một bước.

– Mười hai A ba đâu? – Cô hỏi. Không to. Nhưng cả cái đám học trò đang lố nhố trước cổng im bặt.

Duyến là đứa đầu tiên chạy ra. Rồi Bổng. Rồi cả lớp. Ba mươi bảy đứa, rồi ba mươi tám, vì thằng Nghiêm đi từ phía sau lên, đứng ở cuối.

– Cô ơi, sao cô đến đây ạ? – Duyến hỏi, giọng run. – Chị Thảo đâu ạ?

– Cái Thảo phải về Hà Nội, thằng Bin ốm. – Cô nói. – Cô gọi chú Tiến chở cô đến. Chú Tiến là học trò cũ của cô.

Chú Tiến gật đầu chào chúng tôi, cái gật đầu ngượng nghịu của người không quen đứng trước đông người.

– Năm ấy chú không đi thi. – Chú nói, nói với chúng tôi mà mắt nhìn xuống mặt đường. – Hôm nay chú đưa cô đến xem các cháu đi thi.

Tôi nhớ cái nồi nước dùng bốc khói trong con ngõ cạnh bệnh viện. Cô ơi, năm ấy cô có ở lại thì chắc em cũng chẳng đỗ đâu. Cô biết nó nói thế cho cô đỡ áy náy.

Cô Tịnh tháo cặp kính râm ra. Cô đứng ở giữa cổng, nhìn về phía chúng tôi.

– Các em vào từng đứa một. – Cô nói. – Đi thẳng vào giữa. Cho cô nhìn thấy.

Duyến đi trước. Nó đi từ đám đông ra, đi thẳng một đường đến trước mặt cô, dừng lại, đứng vào chính giữa.

– Em là Duyến ạ.

– Ừ. – Cô nói. – Viết kịp kết bài nhé.

Duyến bật cười, rồi bật khóc, rồi lấy tay quệt mặt, đi vào trong cổng.

Bổng đi thẳng vào giữa. Nó to đến mức đứng vào giữa thì che hết tầm nhìn của cô. Cô cười.

– Thằng này đứng vào giữa thì cô chỉ thấy mỗi nó.

– Em là Bổng ạ.

– Chiều nay thi Toán. – Cô nói. – Em nếm giỏi. Đọc đề như nếm canh.

Từng đứa một. Mến đi vào, mặc áo dài trắng nó tự may, cổ cao, tà dài, trên vạt áo có một chùm hoa bưởi thêu li ti. Cô nhìn rất lâu, rồi bảo: đẹp, con chó bưởi hôm rằm cũng không đẹp bằng. Thằng Toàn đi vào, xưng tên. Con Linh đi vào, khóc ngay từ lúc chưa đến nơi. Hai đứa sinh đôi bàn năm đi vào cùng một lúc, cô bảo đi từng đứa một, cô không thấy được hai đứa. Cả lớp cười.

Thằng Nghiêm đi vào. Nó đi thẳng, đứng vào giữa, đúng như cái tối ở nhà xe tháng Mười.

– Em là Nghiêm ạ.

– Anh Nghiêm. – Cô nói. – Ngày mai thi tiếng Anh, viết cho cô một câu không có nghĩa.

Thằng Nghiêm cười. Nó cúi đầu chào cô, chào cả chú Tiến, rồi đi vào.

Thuật đi vào. Nó không nói gì. Nó đứng vào giữa, trước mặt cô, cái túi vải đựng đồ nghề không đeo, hôm ấy nó chỉ cầm cái túi nhựa trong đựng thẻ dự thi và hai cây bút.

– Em là Thuật ạ.

Cô nhìn nó lâu. Cô không nói gì. Rồi cô đưa tay ra, chỉnh lại cái cổ áo sơ mi của nó bị bẻ lệch một bên, chỉnh đúng chỗ, không chệch một ly.

– Đi đi con. – Cô nói.

Tôi đi cuối cùng.

Tôi đi từ cái barie ra, đi thẳng một đường đến trước mặt cô. Mười bước. Tôi đếm. Tôi dừng lại ở chính giữa.

– Em là Vang ạ.

– Ừ. – Cô nói. Rồi cô nhìn tôi, như nhìn một thứ gì đó ở rất xa mà tôi chỉ đứng cách cô có một bước. – Đọc đề chậm thôi. Đọc to trong đầu.

– Dạ.

Tôi đi vào cổng. Đến cửa phòng thi ở tầng hai dãy A, tôi ngoái lại nhìn, cái thói hay ngoái lại của tôi. Cô vẫn đứng ở giữa cổng. Chú Tiến vẫn đứng sau cô một bước. Ở hai bên vỉa hè, các bố mẹ đứng nhìn cô, nhìn cái bà giáo già đeo kính râm đứng giữa cổng điểm thi. Không ai hiểu vì sao đám học trò lớp ấy lại phải đi từng đứa một đến đứng trước mặt bà.

Đề Văn năm ấy có hai phần. Phần đọc hiểu là một đoạn văn xuôi của một nhà văn tôi chưa đọc bao giờ, về một người lái đò già. Phần nghị luận xã hội, tôi đọc đề hai lần, đọc chậm, đọc to trong đầu như cô dặn:

"Có ý kiến cho rằng: Giữ một lời hứa là cách ta tôn trọng người đã tin mình. Có ý kiến khác lại cho rằng: Có những lời hứa, ta phải phá vỡ chính vì ta thương người mình đã hứa. Anh/chị hãy trình bày suy nghĩ của mình."

Tôi đặt bút xuống. Tôi ngồi im chừng hai phút. Ở bàn trên, một đứa lớp khác đã cắm cúi viết. Ở góc phòng, cô giám thị nhìn tôi.

Tôi không viết chuyện của mình. Tôi viết về một ông thợ mộc già ở một làng ven sông. Ông nhận làm một bộ cửa đình cho làng. Mắt ông bắt đầu kém, bác sĩ bảo phải mổ. Ông hứa với làng làm xong bộ cửa trước hội. Ông giữ lời. Bộ cửa đẹp nhất vùng. Ông không bao giờ nhìn thấy nó nữa. Mỗi năm một lần, ông đến sờ vào nó. Tôi viết: có những lời hứa mà người giữ nó phải trả bằng một thứ không lấy lại được. Người thương ông thì phải đứng ra trước mặt ông, đúng vào chính giữa, cho ông nhìn thấy mình, và nói: ông ơi, đừng giữ lời hứa ấy nữa. Rồi chịu ông giận.

Tôi viết hết bốn trang giấy thi. Tôi viết kịp kết bài.

Trưa, thi Văn xong, chúng tôi chạy ra cổng thì cô đã không còn đứng đấy. Bổng bảo cô ở quán chè nhà nó. Cả tổ chạy xuống dốc đê. Cô ngồi trên cái ghế nhựa thấp trong quán, bác Thắm rót chè, không lấy tiền. Chú Tiến ngồi xổm ở ngoài cửa, hút thuốc. Bác Khoái đã dắt cái xe máy màu mận chín từ trong xưởng ra, cái xe nằm dưới tấm bạt xanh suốt từ tháng Mười, lau bóng loáng, đỗ ngay trước quán.

– Xe cô đây. – Bác Khoái nói. – Tôi giữ cho cô tám tháng. Máy nổ ngay từ lần đạp đầu.

– Tôi không đi được nữa đâu anh Khoái. – Cô nói.

– Thì để thằng Tiến nó đi. – Bác Khoái nói. – Nó chở cô.

Chú Tiến ngẩng lên, nhìn cái xe, nhìn cô. Rồi chú gật đầu.

Buổi chiều thi Toán.

Tôi ra khỏi phòng thi lúc bốn giờ chiều, Toán không khó với tôi, cũng không dễ. Tôi đứng ở sân chờ tổ Chòi. Bổng ra sau cùng. Nó đi ra từ cầu thang phía tây, chậm, người ướt đẫm mồ hôi, cái áo sơ mi trắng dính bết vào lưng. Nó đi thẳng đến chỗ chúng tôi đứng, không nói gì, ngồi phịch xuống cái bậc xi măng dưới gốc gạo.

– Sao? – Mến hỏi.

Bổng ngồi một lúc. Rồi nó kể.

Câu thứ ba phần trắc nghiệm, nó đọc đề không hiểu. Đọc lại, vẫn không hiểu. Đọc lần thứ ba thì chữ trên đề nhảy múa. Tay nó vã mồ hôi, ướt cả tờ phiếu trả lời. Nó nghĩ: thế là xong. Trượt. Về hàn. Nó nghe tiếng tim mình đập trong tai, to như tiếng búa gõ vào sắt.

– Rồi tao nhớ ra cái câu vần "eo". – Bổng nói.

Cả tổ nhìn nó.

– Cụ làm cho miệng mình đọc phải khép lại như người đang buồn. – Nó đọc, nguyên văn, như đọc kinh. – Tao ngồi trong phòng thi, tao đọc cái câu ấy trong đầu. Tao khép miệng lại. Tao thở bằng mũi. Tao đọc lại cái đề chậm như cái Vang đọc. Đọc từng chữ một. Như nếm canh.

Nó ngẩng lên. Cái mặt to tròn hay cười ấy, lần này cười thật.

– Tao làm được. Câu ba. Câu bốn. Câu năm. Cả cái phần mà cái đề cương không tên ấy dạy tao. Tao làm được hết, tao chưa tô sai ô nào.

Mến hét lên một tiếng, ôm chầm lấy cổ nó. Duyến đứng che miệng. Thuật đứng dựa lưng vào thân cây gạo, không nói gì, chỉ gật đầu một cái, như đóng một cái đinh.

Ở cổng trường, thằng Nghiêm đang dắt xe ra. Bổng đứng bật dậy, chạy ra cổng, đuổi theo nó. Chúng tôi thấy Bổng nói gì đó với Nghiêm, hai tay khua khoắng. Nghiêm đứng nghe. Rồi Nghiêm gật đầu. Bổng vỗ vai nó một cái, mạnh đến mức nó loạng choạng.

Chiều thứ Sáu, thi xong môn cuối, trời đổ mưa.

Mưa đầu hè ở Hạ Lô đến không báo, mây từ phía thượng nguồn kéo xuống thấp sát mặt sông, rồi gió quật một cái là nước trút xuống như ai đứng trên trời hắt từng thùng. Cả khối mười hai ùa ra khỏi các phòng thi, chạy xuống sân, chạy vào nhà xe trú mưa. Tổ Chòi đứng dồn vào một góc nhà xe, cạnh cái cột có gắn bóng đèn khẩn cấp, chỗ tổ Chòi đã cãi nhau ba hôm hồi tháng Mười.

Không ai nói gì về bài thi. Không ai hỏi ai làm được bao nhiêu. Mến cởi đôi giày, đứng chân trần trên nền xi măng. Bổng lôi trong cặp ra năm nắm cơm lá cọ mẹ nó gói từ sáng, chia mỗi đứa một nắm, kèm một hũ muối vừng. Duyến đứng nhìn mưa, nói khẽ: thế là hết rồi.

Thuật đứng cạnh tôi. Cách nhau một cánh tay, như hồi đi ca đê.

Tôi sờ vào cái hộp bút trong cặp. Mảnh giấy gấp làm tám vẫn nằm ở đó, dưới cái thước nhựa. Tôi đã định đưa sau ngày thi. Đây là sau ngày thi.

– Thuật. – Tôi gọi.

Nó quay sang.

Mưa trên mái tôn nhà xe ào ào, to đến mức tôi phải ghé sát lại mới nghe được tiếng mình. Tôi nhìn nó. Tôi không lấy cái hộp bút ra.

– Không phải lúc. – Tôi nói.

Thuật nhìn tôi một lúc lâu. Rồi nó cười. Lần đầu tiên tôi thấy nó cười thành tiếng, một tiếng cười ngắn, khàn, như tiếng ai vừa mở được một con ốc toét.

Mưa tạnh lúc năm giờ. Trên đê, mặt đường nhựa bốc hơi nóng hầm hập. Điện thoại của Duyến rung. Một tin nhắn thoại. Nó mở loa ngoài cho cả tổ nghe.

Giọng cô. Trầm. Chậm. Khàn.

"Tháng Bảy, có điểm rồi, cả lớp về nhà cô ở Bến Gạo. Ba mươi tám đứa. Thiếu đứa nào cô biết."

— Hết chương 34 —