Ông chủ tịch ngửi gỗ

Chương 4: Ông chủ tịch ngửi gỗ

– Bây có làm không?

Đó là câu đầu tiên, và gần như là câu duy nhất, ba cô nói trong cuộc gọi tối thứ Tư. Má cô phải đưa máy tận tay ông, giữ cho ông cầm, ông mới chịu áp vào tai.

– Con không làm, ba.

Đầu dây bên kia im một lúc lâu. Cô nghe được tiếng sóng. Nhà cô cách biển một con đường và một dãy phi lao, đêm nào gió lớn là sóng vọng vào tới tận gian giữa.

– Ừ. – Ba cô nói. – Vậy thôi.

Rồi ông đưa máy lại cho má. Má cô nói ổng chịu vô ăn cơm rồi, ăn được nửa chén. Khúc gỗ ổng gọt cả ngày, má cầm lên coi, không ra hình gì hết, chỉ là một khúc gỗ tràm gọt tròn trịa, láng như cục xà bông.

Sáng thứ Năm, Trâm nhắn tin. Ông chủ tịch về rồi. Thứ Sáu chín giờ ổng xuống Nhà máy số 3, lịch có ghi. Ổng đi công tác về là xuống nhà máy trước, xưa nay vậy, không lên trụ sở.

Dao đọc tin nhắn ba lần.

Cô chưa từng nói chuyện riêng với ông Lục Thành Viễn. Sáu năm, cô chỉ thấy ông từ xa. Ở lễ tổng kết cuối năm, ông lên sân khấu nói ba phút rồi xuống, không đọc giấy. Ở nhà máy, ông đi một vòng các chuyền, dừng ở chỗ này chỗ kia, cầm một thanh gỗ lên đưa sát mũi ngửi, rồi đặt xuống. Công nhân kể ông là thợ cưa xuất thân, gần bốn mươi năm trước vô Sài Gòn với hai bàn tay trắng, thuê một cái xưởng nhỏ ở ven thành phố đóng giường tủ bán cho người quen. Rồi từ cái xưởng đó mà ra tập đoàn bốn nghìn công nhân như bây giờ. Người ta còn kể ông không bao giờ đi giày tây, chỉ đi dép quai hậu. Dao không biết chuyện đó thật hay là chuyện người ta thêm vào cho đẹp.

Cô không được vào khu sản xuất. Nhưng ngoài cổng thì không ai cấm.

Bảy giờ sáng thứ Sáu, cô đã ngồi ở quán nước của bà Bảy bên kia đường, đối diện cổng nhà máy. Quán chỉ là một cái mái che bằng bạt xanh, bốn cái bàn nhựa thấp, một thùng đá, một bình trà đá lớn. Công nhân ca sáng ghé uống ly cà phê đen trước giờ vào ca, rồi đi. Vài người nhận ra cô. Có người gật đầu. Có người quay mặt đi chỗ khác.

Chú Tư Đạt từ trong phòng kiểm soát nhìn ra, thấy cô, đi băng qua đường.

– Con ngồi đây chi vậy?

– Con đợi ông chủ tịch.

Chú Tư nhìn cô một lúc, rồi kéo cái ghế nhựa ngồi xuống cạnh, gọi bà Bảy cho ly trà đá.

– Ổng hay tới sớm. Có khi tám rưỡi là tới. Mà con định nói gì với ổng?

– Con chưa biết.

– Vậy thì đừng nói nhiều. – Chú Tư nói. – Hồi tui còn chạy xe, có lần bị cảnh sát giao thông thổi lại vì chở quá tải, mà xe tui không quá tải. Tui cãi cả buổi, càng cãi càng sai. Sau tui học được một điều. Người ta không tin lời mình nói đâu. Người ta tin cái người ta thấy. Con có cái gì cho ổng thấy thì đưa, không có thì thôi.

Tám giờ bốn mươi, một chiếc xe bảy chỗ màu đen chạy tới, giảm tốc trước cổng. Nhưng xe không chạy thẳng vào. Nó dừng lại ngay trước bàn cân, cửa sau mở ra.

Một ông già bước xuống.

Ông Viễn thấp hơn Dao tưởng, người đậm, da nâu như gỗ gụ, tóc bạc trắng cắt ngắn sát. Ông mặc áo sơ mi trắng bỏ ngoài quần, chân đi đôi dép quai hậu da đã mòn gót. Ông không đi vào trong ngay. Ông đứng ở mép bàn cân, nhìn quanh một vòng, như người về thăm nhà nhìn lại cái sân.

Rồi ông thấy cô.

Có lẽ vì cô là người duy nhất đứng dậy khi ông bước xuống. Có lẽ vì chú Tư Đạt ngồi cạnh cô. Ông nhìn qua đường một lúc, rồi giơ tay vẫy.

Dao đi qua. Hai chân cô như không phải của mình.

– Con là ai? Sao không vô làm mà ngồi quán nước?

– Dạ, con là Âu Thanh Dao, bộ phận nguồn gốc gỗ. Con đang bị tạm đình chỉ công việc. Con không được vô.

Ông nhíu mày.

– Chuyện lô gỗ của Haldor?

– Dạ.

Ông nhìn cô từ đầu xuống chân, dừng ở đôi giày bảo hộ dính mạt cưa mà cô vẫn mang, như một thói quen không bỏ được. Rồi ông quay người, đi vào trong cổng, không ngoái lại.

– Đi theo chú.

Tín đứng ở cửa phòng kiểm soát, há miệng định nói gì đó. Chú Tư Đạt khẽ lắc đầu với nó. Tín ngậm miệng lại.

Ông Viễn đi thẳng một mạch qua bãi xe, qua dãy nhà hành chính, tới cái kho phế phẩm ở cuối xưởng hoàn thiện. Ông không cần ai chỉ đường. Trong kho chất đầy những chiếc ghế gấp bị loại: nứt nan, lệch bản lề, dầu lau không đều. Mùi dầu và mùi gỗ đậm đặc. Ông cúi xuống, nhấc một chiếc ghế gấp mẫu Bắc Âu số bốn lên, bẻ gãy một thanh nan lưng bằng hai tay, nhẹ như bẻ một cọng bánh tráng.

Ông đưa đầu gãy lên mũi. Ngửi một hơi dài.

– Keo. – Ông nói, rồi vứt nó xuống.

Ông nhấc chiếc thứ hai. Bẻ. Ngửi.

– Keo.

Chiếc thứ ba. Ông ngửi lâu hơn. Ông đưa nó cho Dao.

– Con ngửi coi.

Dao ngửi. Mùi dầu lau. Bên dưới mùi dầu là một thứ mùi khác, ngòn ngọt, gắt nhẹ ở cuối.

– Cao su.

– Ừ. – Ông Viễn gật. – Cái này ngọt. Keo nó chua. Hồi xưa chú đứng cưa, nhắm mắt cũng biết cây gì đang chạy qua lưỡi cưa. Bây giờ tụi nhỏ cần phòng thí nghiệm ngoài Hà Nội mới biết.

Ông xoay xoay thanh nan trong tay. Ngón tay cái bên phải của ông có một vết sẹo trắng chạy ngang, như vết đứt lâu năm đã lành.

– Con duyệt mấy lô này hả?

– Dạ không. Lúc đó con đang nghỉ phép. Ba con mổ ở Quy Nhơn. Có người dùng tài khoản của con duyệt.

Ông ngẩng lên.

– Quy Nhơn?

– Dạ.

– Quy Nhơn chỗ nào?

– Dạ, gần Ghềnh Ráng. Ba con làm thợ đứng cưa ở xưởng cưa dưới đó ba mươi lăm năm, mới nghỉ hai năm nay.

Ông Viễn im. Thanh nan cao su trong tay ông dừng xoay.

– Ba con tên gì?

– Dạ, Âu Văn Mạch.

Dao đã nghĩ ông sẽ gật đầu, hay hỏi thêm một câu xã giao, kiểu ở Quy Nhơn ông cũng có người quen làm nghề cưa. Nhưng ông không hỏi gì. Ông đứng yên, rất lâu, lâu tới mức cô nghe được tiếng máy chà nhám ở xưởng bên cạnh rít lên rồi tắt, rồi lại rít lên. Ông nhìn xuống thanh nan trong tay, như thể trên đó có chữ.

Cô thấy hai bàn tay ông run nhẹ. Rất nhẹ. Như tay người già lúc đói.

– Anh Viễn!

Anh Khiêm từ cửa kho bước vào, hơi thở dồn, áo sơ mi xanh nhạt đã có vệt mồ hôi dưới nách. Chắc anh đã chạy từ xe tới. Theo sau anh là ông Lễ giám đốc nhà máy và hai người nữa Dao không biết tên.

– Anh Viễn tới sớm quá, em không kịp đón. – Anh Khiêm cười, rồi nhìn sang Dao, nụ cười không đổi. – Em Dao đang trong thời gian tạm đình chỉ anh ạ. Theo quy định thì không được vào khu sản xuất. Để em cho người đưa em ấy ra.

– Tôi dẫn nó vô. – Ông Viễn nói.

Ông nói không lớn, nhưng anh Khiêm im ngay.

Ông Viễn đưa thanh nan cao su cho ông Lễ, như đưa một thứ gì đó cần giữ. Rồi ông nhìn Dao lần nữa. Ánh nhìn rất lạ. Không giận, không thương. Giống như người ta nhìn một tấm ảnh cũ mà mình không nhớ đã chụp ở đâu.

– Con về đi. – Ông nói. – Để chú coi.

Rồi ông quay lưng, bước ra khỏi kho, đi về phía xưởng hoàn thiện. Đôi dép quai hậu lẹp xẹp trên nền xi măng. Ông Lễ và hai người kia đi theo. Ông không hỏi thêm gì nữa.

Anh Khiêm ở lại. Anh đợi cho tiếng dép xa hẳn, rồi mới quay sang Dao.

– Em khôn đó. – Anh nói, giọng vẫn nhẹ nhàng như người anh khen em gái. – Đứng ngoài cổng đợi ông già. Nhưng anh nói thật để em khỏi mất công. Ông già không nhúng tay vào chuyện nhân sự đâu. Mười năm nay ông chỉ quan tâm gỗ với máy. Chuyện người, ông giao hết cho chị Hà với anh.

– Em không xin ông chuyện nhân sự. – Dao nói. – Em chỉ muốn ông biết gỗ đó là gỗ gì.

– Ông biết rồi. Haldor biết rồi. Cả tập đoàn biết rồi. – Anh Khiêm nhún vai. – Cái mà người ta muốn biết bây giờ không phải là gỗ gì. Mà là ai cho nó vô.

Anh dẫn cô ra tận cổng. Dọc đường, anh hỏi thăm ba cô mổ có ổn không, bệnh viện ở Quy Nhơn có tốt không, như thể hai người chỉ là đồng nghiệp tình cờ đi chung một đoạn. Ra tới cổng, anh bắt tay chú Tư Đạt, cảm ơn chú vất vả, rồi quay vào.

Chiều hôm đó, ba giờ, Dao nhận được thư điện tử từ phòng nhân sự.

Thông báo về việc họp Hội đồng xử lý kỷ luật lao động. Thời gian: chín giờ sáng thứ Hai, ngày mười sáu tháng Mười Một. Địa điểm: phòng họp tầng mười hai, trụ sở tập đoàn. Người lao động có quyền có mặt, tự bào chữa hoặc nhờ người khác bào chữa. Đính kèm: danh sách thành viên hội đồng và bản tóm tắt nội dung vi phạm.

Cô mở tệp đính kèm. Danh sách thành viên: bà Cù Thị Thanh Loan, giám đốc nhân sự, chủ trì. Ông Mạc Đình Khiêm, phó tổng giám đốc. Ông Kiều Minh Trác, trưởng phòng, quản lý trực tiếp. Bà Mai Thị Rạng, đại diện ban chấp hành công đoàn cơ sở Nhà máy số 3. Và một dòng cuối: bà Lục Thanh Hà, tổng giám đốc, dự họp.

Nội dung vi phạm chỉ có một câu dài. Thiếu trách nhiệm trong việc quản lý tài khoản hệ thống, dẫn tới việc duyệt gỗ không đúng nguồn gốc vào khu vực gỗ có chứng chỉ. Gây thiệt hại nghiêm trọng cho tập đoàn; có dấu hiệu vụ lợi, đang được xác minh.

Năm giờ chiều, điện thoại cô reo. Số của anh Khiêm.

– Dao, anh nói chuyện với em năm phút được không? Không phải chuyện công ty. Chuyện anh em.

Cô không trả lời. Anh coi như cô đồng ý.

– Anh nghĩ cả buổi chiều. Anh không muốn em phải ngồi trước hội đồng, rồi lên báo, rồi dính tới công an. Em còn trẻ, em giỏi nghề, ra ngoài thiếu gì chỗ làm. Nên anh đề xuất thế này, anh đã xin ý kiến rồi. Em viết đơn xin nghỉ việc, lý do cá nhân. Công ty hỗ trợ em ba tháng lương. Công ty không đưa sự việc ra cơ quan chức năng, hồ sơ của em sạch, sau này em xin việc chỗ nào cũng được. Em suy nghĩ tới thứ Hai.

– Còn nếu em không nhận?

Anh Khiêm im lặng một chút. Cô nghe tiếng anh thở, đều, chậm, tiếng thở của người chạy bộ đường dài.

– Thì anh không giữ được nữa. – Anh nói. – Mà Dao này. Em có một đứa em trai đang chạy giao hàng ở phía đông thành phố, đúng không?

— Hết chương 4 —