Lát gỗ trên bàn họp tầng mười tám

Chương 1: Lát gỗ trên bàn họp tầng mười tám

Lát gỗ trượt trên mặt bàn kính, xoay nửa vòng rồi dừng lại ngay trước mặt Dao.

– Chị cho tôi biết đây là gỗ gì.

Người đẩy nó tới là một người đàn ông chừng bốn mươi, áo sơ mi xám không đeo cà vạt, tóc cắt sát. Trên bảng tên kẹp ở túi áo ghi Tống Viết Hiển, bên dưới là dòng chữ nhỏ của một tổ chức đánh giá độc lập. Anh ta không nhìn ai khác trong phòng. Anh ta nhìn Dao, như thể cả cái phòng họp tầng mười tám này chỉ có hai người.

Dao chưa kịp ngồi. Cô vẫn còn đeo cái ba lô vải sờn quai, đôi giày bảo hộ còn dính mạt cưa ở mũi. Sáu giờ sáng, cô đang đứng ở bãi A của Nhà máy số 3, ghi số ẩm của một xe keo vừa về. Anh Trác gọi điện, giọng gấp: "Em lên trụ sở ngay, xe công ty chờ ở cổng, đừng hỏi." Xe chạy một tiếng rưỡi từ khu công nghiệp Suối Nhum, phía bắc thành phố, về tới tòa nhà ven sông. Cô ngủ gật hai lần trên xe. Giờ cô tỉnh hẳn.

Cô kéo ghế, ngồi xuống, đặt ba lô xuống chân.

Lát gỗ dài chừng một gang tay, dày hơn ngón tay cái, một mặt còn lớp dầu lau màu mật ong, mặt kia trơn trắng. Đầu lát có vết cưa mới, thớ còn xơ. Cô nhận ra ngay: đây là thanh nan tựa lưng của mẫu ghế gấp mà nhà máy chạy suốt mùa hè, loại ghế để ngoài ban công, gấp lại mỏng như cuốn sách. Cô đã đứng ở cuối chuyền đóng thùng nó không biết bao nhiêu lần.

– Đây là nan lưng ghế gấp mẫu Bắc Âu số bốn. – Cô nói. – Nhà máy em làm.

– Tôi biết là ghế gì. – Hiển nói. – Tôi hỏi là gỗ gì.

Cả phòng im. Dao liếc quanh một vòng. Đầu bàn là chị Lục Thanh Hà, tổng giám đốc, áo vest trắng, tóc búi thấp, hai tay đan trên tập hồ sơ. Bên phải chị là anh Mạc Đình Khiêm, phó tổng phụ trách chuỗi cung ứng, cái đồng hồ chạy bộ màu cam trên cổ tay. Cạnh anh Khiêm là anh Đinh Hoàng Phúc bên thu mua, người to, ngồi choán gần hai ghế. Bên trái là chị Loan nhân sự, rồi ông Lễ giám đốc nhà máy, rồi tới anh Trác, sếp trực tiếp của cô, cái bình giữ nhiệt màu xanh rêu đặt trước mặt như mọi cuộc họp. Trong bình là trà atisô. Vợ anh nấu, sáng nào cũng rót đầy, cả phòng nguồn gốc ai cũng từng được uống ké.

Ghế chủ tịch để trống. Ông Viễn đi công tác chưa về.

Anh Trác nhìn cô, khẽ gật. Ý là: em cứ làm.

Dao thò tay vào túi áo ngực, lấy ra cái kính lúp.

Nó nhỏ, gập lại chỉ bằng hộp diêm, vỏ đồng đã xỉn màu, mép nắp có một vết móp như ai từng đánh rơi nó xuống nền xi măng. Mở nắp ra là một tròng kính phóng mười lần. Mặt trong nắp có khắc ba chữ cái, mòn gần hết, giờ chỉ còn đọc được chữ cuối là chữ V. Ba cô đưa nó cho cô cái năm cô đậu đại học, bằng bàn tay trái chỉ còn ba ngón rưỡi. Ông không nói gì nhiều, chỉ dặn: "Coi gỗ thì coi đầu cây. Thân cây ai sơn phết gì cũng được, đầu cây thì hổng ai sửa được."

Cô mượn cây dao rọc giấy trên bàn thư ký, đẩy lưỡi ra hai nấc, gọt một nhát thật mỏng, thật phẳng ở đầu lát gỗ. Rồi cô đưa đầu lát gỗ lên sát mắt, kính lúp kẹp giữa, nghiêng về phía cửa kính cho ánh sáng sông hắt vào.

Mất chưa tới nửa phút.

Mạch gỗ to, nằm rải rác, có cái đứng một mình, có cái chụm hai chụm ba theo chiều bán kính. Giữa các tia gỗ có những dải nhu mô mảnh như sợi chỉ, chạy ngang, đều đặn, nhìn giống những bậc thang tí hon. Cô cúi mũi xuống ngửi. Mùi đã bị lớp dầu lau che bớt, nhưng chỗ vừa gọt vẫn còn thoảng một mùi ngòn ngọt, hơi chua như mủ để lâu.

Cô đặt lát gỗ xuống bàn.

– Gỗ cao su.

– Chị chắc không?

– Keo không có mấy cái vạch ngang này. – Dao xoay lát gỗ về phía anh ta, chìa luôn cái kính lúp. – Anh muốn coi thì coi. Keo mạch nhỏ hơn, nằm lẻ, quanh mạch có một vòng sáng màu. Cao su có dải nhu mô như bậc thang. Người học nghề năm hai cũng phân biệt được.

Hiển không cầm kính lúp. Anh ta chỉ gật một cái rất nhẹ, như người vừa nghe đúng câu trả lời mình đã biết sẵn, rồi mở cặp, rút ra một xấp giấy đóng ghim, đặt lên bàn, đẩy về phía chị Thanh Hà.

– Ngày hai mươi chín tháng Chín, tôi lấy bốn mươi mẫu ghế thành phẩm ở kho Nhà máy số 3, niêm phong, gửi một phòng thí nghiệm giám định gỗ độc lập ở Hà Nội. – Anh ta nói đều đều, không lên không xuống. – Kết quả về thứ Sáu tuần trước. Hai mươi chín mẫu là keo. Bảy mẫu là cao su. Bốn mẫu là bạch đàn. Hợp đồng giữa Haldor và Thịnh Viễn ghi rõ: toàn bộ gỗ dùng cho dòng ghế này phải là keo trồng có chứng chỉ rừng, đúng vùng trồng đã khai. Mười một trên bốn mươi. Hơn một phần tư.

Chị Thanh Hà lật tờ đầu tiên. Ngón tay chị dừng ở một bảng số rồi không động nữa.

– Haldor tạm dừng toàn bộ đơn hàng với Thịnh Viễn kể từ hôm nay. – Hiển nói tiếp. – Không riêng ghế gấp. Toàn bộ. Họ cho bốn mươi lăm ngày, tức tới thứ Năm, mười bảy tháng Mười Hai, để Thịnh Viễn giải trình nguồn gốc số gỗ này và chứng minh nó chỉ là trường hợp đơn lẻ. Không giải trình được, họ chấm dứt hợp đồng và xem xét yêu cầu bồi thường.

Ông Lễ, giám đốc nhà máy, thở ra một tiếng nghe như cái bánh xe xì hơi. Dao biết vì sao. Haldor là khách lớn nhất của Nhà máy số 3. Đơn ghế mùa hè năm sau của họ nuôi gần ba chục chuyền, hơn một nghìn công nhân, từ người đứng máy bào cho tới mấy chị dán tem cuối chuyền. Thêm nữa, ai trong tập đoàn cũng biết đầu năm tới Thịnh Viễn định lên sàn chứng khoán. Bộ hồ sơ niêm yết đã làm cả năm nay. Một khách hàng châu Âu bỏ đi vì gỗ sai nguồn, đúng lúc này, là một vết dầu loang trên tấm áo trắng.

Anh Khiêm là người lên tiếng trước.

– Cảm ơn anh Hiển đã làm việc rất professional. – Anh nói, giọng trầm, ấm, như đang mở đầu một buổi chia sẻ. – Bên mình ghi nhận hết. Case này team chuỗi cung ứng sẽ chịu trách nhiệm rà soát tới nơi tới chốn. Anh em mình không bao che cho ai hết.

Anh quay sang Dao. Anh có thói quen nhìn thẳng vào mắt người đối diện, lâu hơn người ta thấy dễ chịu một chút.

– Dao, em là người nắm hệ thống nguồn gốc ở Nhà máy số 3. Bây giờ em truy giúp anh: mấy cái ghế này làm từ gỗ của lô nào.

Dao cầm lát gỗ lên lần nữa. Ở mặt dưới, sát đầu nan, có một dãy số nhỏ in nhiệt, mờ mờ màu nâu: mã lô sản xuất. Đó là thứ cô đã đòi suốt hai năm mới được. Mỗi chuyền khi cắt phôi phải in mã lô sản xuất lên mặt khuất của từng chi tiết, để sau này lần ngược được về lô gỗ tròn đã nhập. Hồi đó anh Phúc cằn nhằn tốn mực, tốn công, ông Lễ cũng ngại. Anh Trác là người đứng ra bảo vệ đề xuất của cô trong cuộc họp giao ban. Anh nói: "Không lần ngược được thì chứng chỉ chỉ là tờ giấy."

– Anh Trác cho em mượn máy.

Anh Trác đẩy cái máy tính xách tay sang, đã mở sẵn phần mềm truy xuất mà dân nhà máy gọi tắt là Mộc Tích. Cô gõ mã lô sản xuất. Màn chiếu trên tường sáng lên theo.

Phần mềm chạy một vòng. Mã lô sản xuất dẫn về phôi cắt ngày bảy tháng Chín. Phôi cắt dẫn về gỗ xẻ đã sấy ở buồng sấy số hai. Gỗ xẻ dẫn về gỗ tròn đã nhập ở bãi A, bãi vạch sơn xanh dành riêng cho gỗ có chứng chỉ. Và gỗ tròn dẫn về một chùm lô nhập, xếp thành cột:

N3-1808-01. N3-2008-02. N3-2108-01. N3-2208-01. N3-2408-01.

Cô kéo chuột xuống. Mười bốn dòng. Từ ngày mười tám tới ngày hai mươi bảy tháng Tám. Cột nhà cung cấp, cả mười bốn dòng giống nhau: Tổ hợp tác rừng keo Khe Sến, Quảng Trị. Cột chứng chỉ: hợp lệ. Cột kết quả kiểm tra: Đạt – chứng chỉ.

Dao biết Khe Sến. Một tổ hợp tác sáu mươi tư hộ ở vùng đồi phía tây Quảng Trị, keo lai trồng bảy năm, gỗ chắc, thẳng. Hai năm trước cô từng ra đó một lần, ngủ trong nhà ông tổ trưởng, ăn cơm với cá suối kho. Năm ngoái có bão quật vào vùng đó, cô còn nhớ đã đọc tin. Từ đó tới giờ cô không ra lại lần nào.

– Gỗ Khe Sến là gỗ đẹp. – Anh Phúc nói chen vào, giọng Bắc sang sảng. – Bên em mua của họ ba năm rồi, chưa có sự cố gì. Em nói thật, có khi lỗi ở khâu xẻ sấy, xếp lẫn hàng bãi B sang.

– Bãi B mình không có cao su. – Ông Lễ nói nhỏ.

– Thì có khi lẫn ở chỗ khác. – Anh Phúc nhún vai.

Dao không nghe nữa. Mắt cô đang dừng ở cột cuối cùng trên màn chiếu, cột "Người duyệt".

Mười bốn dòng, mười bốn lần một cái tên: au.thanhdao.

Tên đăng nhập của cô.

Cô nhìn cột ngày. Mười tám tháng Tám. Hai mươi tháng Tám. Hai mươi hai. Hai mươi bốn. Hai mươi bảy. Cô nhìn sang cột giờ duyệt. Sáu giờ mười. Sáu giờ mười hai. Sáu giờ mười chín. Sáu giờ mười bốn.

Có một khoảnh khắc cô tưởng mình đọc nhầm. Cô nhắm mắt lại, mở ra. Vẫn vậy.

Ngày mười bảy tháng Tám, cô ra bến xe từ năm giờ chiều, ngồi chuyến giường nằm về Quy Nhơn. Ngày hai mươi tháng Tám, bảy giờ sáng, ba cô lên bàn mổ thay khớp háng ở bệnh viện tỉnh. Cô nhớ cả cái ghế nhựa xanh ngoài hành lang khoa chấn thương, nơi cô ngồi suốt ba tiếng rưỡi, nhớ má cô ngồi bên cạnh lần tràng hạt không ra tiếng. Tối hai mươi tám cô mới lên xe vào lại Sài Gòn. Mười ngày ấy cô không đăng nhập Mộc Tích lần nào. Cô không mang theo máy tính của công ty. Cô không có lý do gì để mở nó.

Vậy mà ở đây, sáu giờ mười hai phút sáng ngày hai mươi tháng Tám, đúng lúc cô đang đứng ở quầy điều dưỡng ký tờ giấy cam đoan cho ba lên bàn mổ. Cùng lúc đó, tài khoản của cô đã bấm "Đạt – chứng chỉ" cho một xe gỗ ở cách đó gần bảy trăm cây số.

– Em…

Cô nghe giọng mình khàn đi.

Chị Thanh Hà vẫn chưa ngẩng lên khỏi tập kết quả. Chị Loan đã lấy cây bút ra, mở sổ tay. Ông Lễ cúi nhìn mặt bàn như thể đang tìm vết xước. Anh Phúc khoanh tay, tựa lưng ra ghế, cái ghế kêu kẽo kẹt. Hiển thì vẫn ngồi im, mắt không rời Dao, cây bút trong tay chưa viết chữ nào.

Anh Trác xoay cái bình giữ nhiệt một vòng trên mặt bàn, rồi lại xoay về chỗ cũ. Anh không nhìn cô.

Ngoài cửa kính, một chiếc sà lan chở cát trôi chầm chậm xuôi sông, thấp lè tè, nước gần mấp mé mạn. Có tiếng máy lạnh rì rì trên trần. Có tiếng ai đó ở hành lang cười, rồi tắt.

Anh Khiêm đặt hai bàn tay lên mặt bàn, các ngón xòe ra, như người chuẩn bị đứng dậy mà chưa đứng.

– Dao. – Anh nói, vẫn cái giọng ấm áp như mọi buổi giao ban, chỉ chậm hơn một chút. – Em giải thích giùm anh.

— Hết chương 1 —